Ultrasonografi Çalışma Grubu
  • TATDUS
    • Hakkımızda
      • Tarihçe
      • Vizyon ve Misyon
      • Amaç, Hedef ve Görevler
    • Kurullar
      • Yürütme Kurulu
      • Eğitmenler
      • İçerik Editörleri
      • Web Ekibi
      • Sosyal Medya Ekibi
      • Üyeler
    • Belgeler
      • Yönerge ve Diğer Belgeler
      • Faaliyet Raporları
      • Kılavuz ve Rehberler
      • Bildiri Kitapçıkları
      • Raporlar
  • Nöbetten Merhaba
  • Etkinliklerimiz
    • Kurslarımız
      • İleri USG Kursu
      • Temel USG Kursu
      • Kurs Planları
      • Uluslararası Kurslar
      • Geçmiş Kurslar
      • Yeni Başlayanlar İçin Acil USG
    • Sempozyum ve Kongreler
      • USG sempozyumu
    • Sosyal Etkinlikler
      • USG yarışması
  • Yazılarımız
    • Sürekli Yayınlar
      • Literatür Özetleri
      • Rehberler
      • Tüm Yazılarımız
    • Videolar
      • Ayın Videosu
      • Ayın Olgusu
      • Nöbetten Merhaba
  • Etkinlik Takvimi
  • İletişim
Ultrasonografi Çalışma Grubu
  • TATDUS
    • Hakkımızda
      • Tarihçe
      • Vizyon ve Misyon
      • Amaç, Hedef ve Görevler
    • Kurullar
      • Yürütme Kurulu
      • Eğitmenler
      • İçerik Editörleri
      • Web Ekibi
      • Sosyal Medya Ekibi
      • Üyeler
    • Belgeler
      • Yönerge ve Diğer Belgeler
      • Faaliyet Raporları
      • Kılavuz ve Rehberler
      • Bildiri Kitapçıkları
      • Raporlar
  • Nöbetten Merhaba
  • Etkinliklerimiz
    • Kurslarımız
      • İleri USG Kursu
      • Temel USG Kursu
      • Kurs Planları
      • Uluslararası Kurslar
      • Geçmiş Kurslar
      • Yeni Başlayanlar İçin Acil USG
    • Sempozyum ve Kongreler
      • USG sempozyumu
    • Sosyal Etkinlikler
      • USG yarışması
  • Yazılarımız
    • Sürekli Yayınlar
      • Literatür Özetleri
      • Rehberler
      • Tüm Yazılarımız
    • Videolar
      • Ayın Videosu
      • Ayın Olgusu
      • Nöbetten Merhaba
  • Etkinlik Takvimi
  • İletişim
  • Üye Girişi
Salı, 6 Ekim, 2026
Son Yazılar
İleri Düzey Uygulayıcılar İçin Yatak Başı Ultrasonografi Eğitimi
Akut Perfore Apandisit
Türkiye Acil Tıp Kongresi (TATKON) ve 6. TATD Kurs Günleri Kongresi
Resüsitatif Transözofageal Ekokardiyografi
7. TATD Kurs Günleri Kongresi
10. AVRASYA ACİL TIP KONGRESİ (EACEM) VE 20. TÜRKİYE ACİL TIP...
Acil Servise Senkop ile Başvuran Hastalarda Tüm Vücut Yaklaşımlı Hedefe Yönelik...
SEEEDMC-2024 & The 10th National Conference of the Romanian Society for...
41. Ulusal Çocuk Cerrahisi Kongresi
Temel Ultrasonografi Kursu 13 – 15 Aralık 2024, Ankara
Ultrasonografi Çalışma Grubu
Ultrasonografi Çalışma Grubu
Aidat Ödemesi
  • TATDUS
    • Hakkımızda
      • Tarihçe
      • Vizyon ve Misyon
      • Amaç, Hedef ve Görevler
    • Kurullar
      • Yürütme Kurulu
      • Eğitmenler
      • İçerik Editörleri
      • Web Ekibi
      • Sosyal Medya Ekibi
      • Üyeler
    • Belgeler
      • Yönerge ve Diğer Belgeler
      • Faaliyet Raporları
      • Kılavuz ve Rehberler
      • Bildiri Kitapçıkları
      • Raporlar
  • Nöbetten Merhaba
  • Etkinliklerimiz
    • Kurslarımız
      • İleri USG Kursu
      • Temel USG Kursu
      • Kurs Planları
      • Uluslararası Kurslar
      • Geçmiş Kurslar
      • Yeni Başlayanlar İçin Acil USG
    • Sempozyum ve Kongreler
      • USG sempozyumu
    • Sosyal Etkinlikler
      • USG yarışması
  • Yazılarımız
    • Sürekli Yayınlar
      • Literatür Özetleri
      • Rehberler
      • Tüm Yazılarımız
    • Videolar
      • Ayın Videosu
      • Ayın Olgusu
      • Nöbetten Merhaba
  • Etkinlik Takvimi
  • İletişim
© 2021 – 2026 All Rights Reserved. Designed and Developed by DNS Tech Company
EğitimEtkinliklerGenelKurs PlanlarıTATDakademik

Temel Ultrasonografi Kursu 21 – 22 Haziran 2023, Antalya

tarafından Türkiye Acil Tıp Derneği 12 Mayıs 2023
yazan Türkiye Acil Tıp Derneği

Temel USG Kursu 

Türkiye Acil Tıp Derneği USG Çalışma Grubu (TATDUS) acil serviste 7/24 tanısal çözüm ve hız olanağı yanı sıra girişimlerde işlem güvenilirliğini dolayısı ile hasta bakım kalitesini arttıracak yatak başı ultrasonografi değerlendirmesinin acil hekimlerince kullanım sıklığı ve çeşitliliğini iyileştirmeyi, ülke çapında kullanım standartları sağlamayı hedeflemektedir.  Kursun içeriğinde ultrason cihazını ilk defa kullanacaklar için temel cihaz ve ultrasonografik görüntüleme prensiplerinin yanı sıra yatak başı E-FAST, hepatobiliyer, üriner, genital, abdominal aorta ve inferior vena kava ultrasonografik incelemelerinin teorik bilgileri ve modeller üzerinde uygulamaları gösterilecektir. Kurs içeriğindeki bütün prosedürler canlı model üzerinde eğitmen tarafından gösterilecek ve her katılımcı tarafından uygulanacaktır. Ultrason eşliğinde girişimsel işlemler hazırlanan vasküler girişim modelleri üzerinde her katılımcı tarafından yapılacaktır. 

Kurs Yeri: 

Teorik: Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Acil Tıp Ana Bilim Dalı Dersliği B blok 1. Kat

Pınarbaşı Mahallesi Dumlupınar Bulvarı 07070, Kampüs, Konyaaltı/ANTALYA

Pratik: Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi E Blok, Morfoloji Binası Tıp Eğitimi Anabilim Dalı, 1. Kat PDÖ Odaları 

Pınarbaşı Mahallesi Dumlupınar Bulvarı 07070, Kampüs, Konyaaltı/ANTALYA

Kurs Tarihi:  21-22 Haziran 2023 

Kurs Formatı: Klasik

Kurs Planı

Kursun 1. Günü 08:30’da başlayıp   17:30’da bitecek, 2. Günü ise 09:00’da başlayıp 17:30’da bitecek şekilde planlanmıştır.

Katılımcı sayısı ve Oturma Düzeni

Bu kursun oturma düzeni sınıf düzenidir.

Katılımcı sayısı maksimum 24 kişidir.

Pratikler 4 grup halinde, her grupta maksimum 6-7 kişi olacak şekilde ultrason cihazlarıyla modeller üzerinde yapılacaktır.  Gruplar uygulamaları tamamladıktan sonra birbirleriyle yer değiştirecek ve pratik uygulamanın sonunda her katılımcı 4 ayrı ultrasonografik incelemeyi model üzerinde uygulamış olacaktır. 

Kursa dahil olanlar:

  • Sabah Kahvaltıları
  • Gün için sınırsız sıcak içecek ve ikramlar

Temel Ultrason Kursu Konuları ve Programı

  • Ultrason Fiziği ve İnceleme Tekniği
  • E-FAST
  • Hepatobiliyer Ultrasonografi
  • Üriner Sistem Ultrasonografisi
  • Pelvik  Ultrasonografi
  • Odaklanmış Temel Ekokardiyografi
  • Girişimsel Ultrasonografi
  • Alt Ekstremite DVT Ultrasonografisi
  • Abdominal Aorta ve İnferior Vena Kava Ultrasonografisi
Kurs Programı  TARİH: 21.06.2023
08:30- 08:4010dkAçılış, kurstan beklentilerProf. Dr. Aslıhan Yürüktümen Ünal 
08:40- 09:2040dkUltrason Fiziği ve İnceleme TekniğiDoç. Dr. Özlem Dikme 
09:20- 10:0040dkE-FASTÖğr. Gör. Dr. Süleyman İbze
10:00- 10:2020dkAra
10:20-11:0040dkHepatobiliyer UltrasonografiDoç. Dr. Özgür Dikme
11:00-11:3030dkÜriner Sistem UltrasonografisiUzm. Dr. Ertuğ Günsoy
11.30-12.0030 dkPelvis UltrasonografisiUzm. Dr. Ramazan Sivil
12.00- 13:0060dkÖğle Arası
13:00- 17:30 Pratik uygulamaTüm Eğitmenler
 TARİH 22.06.2023
09:00- 10:0060 dkOdaklanmış Temel EkokardiyografiProf. Dr. Aslıhan Yürüktümen Ünal 
10:00-10:1010dkAra 
10:10- 10:5040dkGirişimsel UltrasonografiUzm. Dr. Ertuğ Günsoy
10:50- 11:3040dkAlt Ekstremite DVT UltrasonografisiUzm. Dr. Ramazan Sivil
11:30-12.1040dkAbdominal Aorta ve İnferior Vena Kava UltrasonografisiDoç. Dr. Özgür Dikme
12:10- 13:1060dkÖğle Arası
13:10- 17:30 Pratik uygulamaTüm Eğitmenler
17:30-18:00 Kapanış 

12 Mayıs 2023 0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestE-posta
EğitimGenelLiteratür Özetleri

Acil Servise Senkop ile Başvuran Hastalarda Tüm Vücut Yaklaşımlı Hedefe Yönelik Yatak başı Ultrasonografinin Tanısal Etkinliği

tarafından Türkiye Acil Tıp Derneği 10 Nisan 2023
yazan Türkiye Acil Tıp Derneği

Senkop, acil servislere her yaş grubundan sık bir başvuru sebebidir. Etiyolojisi ve risk sınıflaması saptanması, acil servis hekimleri açısından halen zorlayıcı olabiliyor. Günümüzde acil servislerde oldukça yaygınlaşan ve acil servis hekimlerinin sıklıkla kullandığı ultrasonografinin (USG) senkop etiyolojisini aydınlatmada etkisini ölçmek amacıyla yaptığımız ve The American Journal of Emergency Medicine dergisinde yayınlanmış çalışmamızı sizlerle paylaşacağım. Makalenin orijinal haline https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36774906/ adresinden ulaşabilirsiniz. Umarım yararlı olur, keyifli okumalar diliyorum.

Giriş

Senkop kısa süreli, serebral hipoperfüzyona bağlı, herhangi bir girişime gerek duyulmadan spontan düzelen geçici bilinç ve postür kaybıdır. Senkop, benign nedenlerin yanında yaşamı tehdit eden kritik hastalıkların ilk ve tek belirtisi olabilir. Bu nedenle acil servise senkop veya presenkop ile başvuran hastalarda acil servis hekimlerinin birincil önceliği senkopa yol açan kritik etiyolojileri ortaya çıkarmak ve tedavi etmektir.

Amerika Birleşik Devletleri verilerine göre yılda senkop nedenli 1-2 milyon arası hastane başvurusu olmaktadır ve acil servislere başvurularının ise %3-5’i senkop nedenlidir. Senkop için risk sınıflandırması, etiyoloji araştırılması ve taburculuk kararı acil servis hekimleri için halen zorlayıcıdır ve kesin çizgilerle ayrılmamıştır. Birçok hasta, düşük tanısal yararlılığa sahip testlere rutin olarak tabi tutulmakta ancak hastaların önemli bir bölümünde etiyoloji aydınlatılamamaktadır. Güncel tıp pratiğinde senkop/presenkop hastalarına standardize bir yaklaşımla değerlendirilmesi ve yüksek risk faktörüne sahip hastaların tanımlanabilmesi için San Francisco Senkop Kuralı, OESIL Skoru gibi birçok klinik karar kuralı geliştirilmiştir. Bu klinik risk skorları yaş, eşlik eden hastalıklar, prodrom olup olmaması, kan basıncı, hematokrit ve EKG bulgularını değerlendirmeye alarak yüksek riski belirlemeye çalışır. Ancak güncel risk skorlamaları henüz görüntüleme yöntemlerinin yerini alamamıştır. Günümüzde acil tıp pratiğinde yüksek riskli acil servis başvurularında birçok protokolün (eFAST, BLUE, RUSH, FEEL, vb.) kullanımı standart bakımın bir parçası haline gelmiştir. Ancak acil servise başvuran senkop hastalarında tüm vücut yatak başı USG’nin tanısal etkinliği yeterince araştırılmamıştır.

Biz bu çalışmada senkop/presenkop ile acil servise başvuran hastalarda tüm vücut yaklaşımlı hedefe yönelik USG tekniğinin, yüksek riskli hastaları tanıma durumunu ve hastanın tanı/tedavi süreçlerindeki etkinliğini ortaya koymayı amaçladık.   

Yöntem

Prospektif ve kesitsel dizayn edilen çalışmamıza Acil Tıp Kliniği’ne senkop veya presenkop ile başvuran 18 yaş ve üzerindeki tüm hastalar, altı ay süre ile ardışık olarak alındı. Herhangi bir nedenden dolayı USG uygulanamayan, çalışmaya katılmayı kabul etmeyen ve acil servis izleminde senkop/near senkop dışında tanı alan hastalar çalışmadan dışlandı.

Protokol

Acil servise senkop/presenkop ile başvuran hastalar sorumlu hekimleri tarafından değerlendirildi. Sonrasında çalışmacı hekimlere haber verildi. USG yapan hekimler hastanın kliniğinden, görüntüleme ve laboratuvar sonuçlarından haberdar edilmedi ve sonografik incelemenin ilk 15 dakika içinde başlatılması hedeflendi. 

Sonografik Değerlendirme

Tüm vücut yatak başı USG tekniği için hastalarda sınırlandırılmış karotis, akciğer, kardiyak, abdominal ve DVT incelemesi için alt ekstremitelerin kompresyon USG’si kullanıldı. Görüntüleme sektör, konveks ve lineer prob bir arada kullanılarak dört uygulayıcı tarafından gerçekleştirildi. Uygulayıcılardan üçü uzmanlık eğitiminin dördüncü yılındaki acil tıp uzmanlık öğrencisi, biri ise öğretim görevlisiydi. Hekimler temel ve ileri USG kursuna katılmışlardı. Çalışma öncesinde de çalışmaya katılan öğretim üyesi tarafından 4 saatlik teorik ve pratik odaklanmış eğitim verildi.

USG protokolü değerlendirme süreci, hayatı tehdit edebilecek patolojilerin saptanması durumunda (aort diseksiyonu, akut miyokard infarktüsüne bağlı olduğu düşünülen lokal duvar hareket kusuru vb.) hastanın hekimine bilgi verilerek sonlandırıldı.

Veri toplama formunun ilk bölümü hastanın sorumlu hekimi tarafından dolduruldu. Bu bölümde hastanın yaşı, cinsiyeti, acil servis başvurusu sırasındaki yaşamsal bulguları, USG görüntüleme öncesi ve sonrası sorumlu hekim ön tanısı, 2018 ESC Senkop Yönetimi ve Tanı Kılavuzu’ndaki yüksek risk kriterleri formun ilk sayfasına kaydedildi. İkinci bölüme ise USG yapan hekim tarafından USG bulguları ve uygulama süresi kaydedildi. USG sırasında bulunan anormal bulgular, hastalara uygulanan tedaviler ve girişimler ayrıca kaydedildi.  

Bulgular

Hasta Karakteristikleri

Çalışma süresince 184 hasta senkop/presenkop ön tanısı ile acil servise başvurdu. Hastaların 16’sı çalışmacı ekibin acil serviste bulunmaması, 9’u hastanın çalışmaya katılmayı kabul etmemesi ve 7’si acil serviste senkop/presenkop dışında bir tanı alması nedeniyle çalışmadan dışlandı. Çalışmaya toplam 152 hasta dahil edildi.

Hastanın sorumlu hekimi tarafından düşünülen en sık senkop tipleri sırasıyla refleks (n=88, %57,9), kardiyak (n=30, %19,7) ve ortostatik (n=20, %13,2) senkoptu. Hastaların 44’ünde anormal EKG bulgusu vardı. Bunlar sıklık sırasıyla sinüs taşikardisi (%17,1), sağ dal bloğu (%17,1), nonspesifik ST-T dalga değişimleri (%13), sinüs bradikardisi (%11,4) ve atriyal fibrilasyondu (%10). Hastaların 118’i taburcu edilirken 11’i servis, 17’si yoğun bakım izlemine alındı. Altı hasta kendi isteğiyle tetkikleri sonuçlanmadan hastaneden ayrıldı. Çalışmaya alınan hastaların 4’ü (%2,6) 30 gün içerisinde öldü.

Tüm Vücut Yaklaşımlı Hedefe Yönelik USG Sonuçları

Hekimlerin USG değerlendirme süresinin ortanca değeri 14 dk (12-16 dk) idi. Çalışmada hastaların 131’ine (%86,1) USG protokolünün tamamı uygulandı ve hedeflenen tüm görüntülemeler elde edildi. Bazı alanlarda görüntüleme yapılamamasının nedenleri; (1) USG ile acil girişim gerektiren bir tanı alması nedeniyle (aort diseksiyonu gibi) işlemin sonlandırılması ve (2) incelenen bölgede değerlendirmeye uygun kalitede sonografik görüntü elde edilememesi olarak belirtildi.

Tüm vücut yaklaşımlı USG değerlendirmesi ise hastaların 54’ünde (%35,5) senkop/presenkopa yol açtığı düşünülen USG bulguları tespit edildi. 26 (%17,1) hastada senkop veya presenkopla ilişki kurulamayan ve rastlantısal olarak tespit edilen anormal USG bulguları (renal kist, kolelitiazis, intakt over kisti, vb.) görüldü. Çalışmaya katılan hastaların 35’ine (%23) USG bulguları nedeniyle girişim yapıldı (Tablo 1).

Tablo 1. Tüm vücut yaklaşımlı hedefe yönelik USG sonucu yapılan girişimler.

Majör girişimlern (%)
PE nedeniyle antikoagülan tedavi7 (4,6)
Karotid stenozu nedeniyle antiagregan tedavi6 (3,9)
Yeni duvar hareket kusuru tespit edilen ve koroner anjiografi uygulaması3 (1,9)
Kritik aort stenozu tespit edilen ve TAVI* uygulaması3 (1,9)
Aktif vajinal kanamalı hastada, myoma uteri tespiti ile acil operasyon2 (1,3)
PE nedeniyle fibrinolitik tedavi2 (1,3)
DVT nedeniyle antikoagülan tedavi1 (0,6)
Abdominal aortada diseksiyon nedeniyle operasyon1 (0,6)
Juguler venöz tromboz ve sol atriyum içinde trombüs için antikoagulan1 (0,6)
Karaciğer absesi için abse drenajı1 (0,6)
İleusla uyumlu dilate barsak ansları ve batın içi serbest sıvı için operasyon1 (0,6)
Karotid stenozu nedeniyle karotis end-arterektomi planı1 (0,6)
Toplam29 (19)
Minör girişimler
VCI kollapsı nedeniyle sıvı resüsitasyonu62 (40,8)
Kalp yetmezliği ilişkili bulgular** nedeniyle IV diüretik/nitrogliserin uygulama5 (3,3)
– Batında serbest sıvı saptanması nedeniyle parasentez1 (0,6)
Toplam68 (44,7)
*TAVI: Transkateter Aortik Valv İmplantasyonu, **Kalp yetmezliği ilişikli bulgular: EF düşüklüğü, B-line bulgusu, Plevral efüzyon, VCI dilatasyonu birisi veya birkaçı nedeniyle

Karotis Arter Görüntüleme Bulguları

Karotis arter görüntülemesinde 12 hastada lümeni %50’den fazla daraltan stenoz saptandı. Bu olguların 2‘sinde arter tam tıkalıydı. Stenoz saptanan hastaların 7’sinde darlık (3’ü doppler USG, 4’ü BT anjiografi ile) konfirme edildi ve hastaların altısına antiagregan tedavi başlandı, birine ise karotis end-arteroktomisi önerildi ancak hasta tedaviyi kabul etmedi. İki hasta ise stenozu daha önceden bilindiği ve zaten antiagregan tedavi altında olduğu için ek tedavi uygulanmadı. Kalan üç hastaya ise acil serviste herhangi bir tedavi başlanmadı. Bu hastaların 2’sine poliklinik şartlarında tekrarlanan karotis arter görüntülemesinde tedavi gerektiren darlık saptanmadı, bir hastaya ise 30 günlük takiplerinde ulaşılamadı.

Aort Görüntüleme Bulguları

Aort görüntülemesinde 15 (%9,8) hastanın aort kapağı anormal (açılımı kısıtlı, kalsifik veya her ikisi birden) saptandı. Bu hastaların 11’ine kardiyoloji hekimleri tarafından da ekokardiyografik değerlendirme yapıldı; 7’sinde aort darlığı tespit edildi ve 3’ü yoğun bakıma yatırılarak TAVI işlemine alındı.

Tüm Vücut Yaklaşımlı Hedefe Yönelik USG’nin Hasta Sonlanım Kararına Etkisi

Başvurudaki anamnez ve fizik muayene sonrasında hastaların sorumlu hekimleri tarafından çalışmaya alınan 121 hastanın, hastaneye yatışına gerek olmadığı yönünde görüş bildirildi. Tüm vücut yaklaşımlı hedefe yönelik USG sonucu öğrenildikten sonra bu hastaların 12 (%9,9)’sinde yatış gereksinimi olduğu yönünde karar değiştirildi. Başvuru sırasında USG öncesi yatışı gerektiği düşünülen 31 hastanın ise 9 (%29)’unda tüm vücut yaklaşımlı hedefe yönelik USG sonucu öğrenildikten sonra yatış gereksinimi olmadığı yönünde karar değişimi oldu. Sonuç olarak hastaların %13,8’inde tüm vücut yaklaşımlı hedefe yönelik USG protokolü hastaların yatış gereksinimi üzerindeki kararı değiştirdi.

Lojistik Regresyon Analizi

            Tüm vücut yaklaşımlı hedefe yönelik USG ile tespit edilen senkop/presenkop ilişkili anormal USG bulgularının (n=54) tespiti için bağımsız risk faktörlerinin araştırmak için tek değişkenli lojistik regresyon modelinde 10 değişken analiz edildi: yaş, cinsiyet, başvuru sistolik kan basıncı, başvuru nabız sayısı, başvuru periferik oksijen saturasyonu, anormal EKG bulgularının varlığı, ESC yüksek risk kriterlerinden herhangi birisinin varlığı ve acil servis başvurusunda hastanın semptomatik olması. Sonuç olarak yaş, nabız sayısı ve ESC yüksek risk kriterlerinin varlığı, “Tüm vücut yaklaşımlı hedefe yönelik USG’de senkop/presenkop ilişkili bulguların tespiti” için bağımsız risk faktörü olarak belirlendi.

Tartışma

Çalışmada tüm vücut yaklaşımlı hedefe yönelik USG değerlendirmenin senkop/presenkop etiyolojisindeki tanısal etkinliğini araştırmak amaçlandı ve hastaların önemli bir bölümünde USG ile hem senkopa yol açan önemli etiyolojilerin tespit edildiği hem de tedavi ve girişim planlarında önemli değişikliklere neden olduğu ortaya kondu. Bu tanıların acil serviste tespit edilmesi sonradan ortaya çıkacak ölümleri ve sakatlıkları önleyebilir. Nitekim hastalarımızın önemli bir bölümünde USG bulguları ile tedavi süreçlerinde azımsanmayacak değişiklikler uygulandı. Hastalarda senkop ile ilişkili pozitif bulgularda, aort darlığı, karotis darlığı, sistolik yetmezlik gibi durumların ileri yaş grubunda daha sık gözlendiği ve senkopla ilişkilendirildiği görüldü. Özellikle 60 yaş üzerinde kritik tanıların görülme sıklığı çarpıcı bir şekilde yüksektir. Lojistik regresyon modelinde anormal USG bulgularının tespiti için ileri yaş, nabız artışı ve ESC yüksek risk kriterlerinin bağımsız risk faktörleri olduğunu ortaya koyduk. Özellikle ESC yüksek risk kriterlerinden herhangi birisinin pozitif olmasının OR değeri 5,77’di. Bu yüzden en azından, ESC yüksek risk kriterlerine sahip hastalarda tüm vücut yaklaşımlı hedefe yönelik USG yapılması düşünülebilir.  

Sonuç

Tüm vücut yaklaşımlı hedefe yönelik USG değerlendirmesi hastaların yaklaşık 1/3’ünde senkop/presenkop ilişkili USG bulgularını tespit etti ve yaklaşık dörtte birinde saptanan anormal bulgulara yönelik girişim uygulanmasını sağladı. Anormal bulguların çoğunluğu 60 yaş üzerindeki hastalarda görüldü. İleri yaş, nabız artışı ve ESC yüksek risk kriterlerinin varlığı, anormal bulguların görülmesi için bağımsız risk faktörleri olarak belirlendi.

TATDUS yazarının yorumu

Acil servise başvuran senkop/presenkop hastalarında tüm vücut yaklaşımlı hedefe yönelik USG, standart değerlendirmenin bir parçası olarak acil servis pratiğine dahil edilebilir. Bu hastalardan hangilerinin tüm vücut yaklaşımlı hedefe yönelik USG daha dazla fayda görebileceği sonraki çalışmalarla daha açık bir şekilde ortaya konulabilir.

Kaynak: Ucar G, Aksay E, Bayram B, Guzelce MC, Ergun YK. The diagnostic efficiency of whole-body bedside ultrasonography protocol for syncope patients in the emergency department. Am J Emerg Med. 2023 Feb 3;67:17-23. doi: 10.1016/j.ajem.2023.01.043. Epub ahead of print. PMID: 36774906.

10 Nisan 2023 0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestE-posta
EğitimEtkinliklerGenelKurs PlanlarıTATDakademik

Temel Ultrasonografi Kursu 12 – 13 Mayıs 2023, Sakarya

tarafından Türkiye Acil Tıp Derneği 10 Nisan 2023
yazan Türkiye Acil Tıp Derneği

Temel USG Kursu 

Türkiye Acil Tıp Derneği USG Çalışma Grubu (TATDUS) acil serviste 7/24 tanısal çözüm ve hız olanağı yanı sıra girişimlerde işlem güvenilirliğini dolayısı ile hasta bakım kalitesini arttıracak yatak başı ultrasonografi değerlendirmesinin acil hekimlerince kullanım sıklığı ve çeşitliliğini iyileştirmeyi, ülke çapında kullanım standartları sağlamayı hedeflemektedir.  Kursun içeriğinde ultrason cihazını ilk defa kullanacaklar için temel cihaz ve ultrasonografik görüntüleme prensiplerinin yanı sıra  yatak başı E-FAST,  hepatobiliyer, üriner, genital, abdominal aorta ve inferior vena kava ultrasonografik incelemelerinin teorik bilgileri  ve modeller üzerinde uygulamaları gösterilecektir. Kurs içeriğindeki bütün prosedürler canlı model üzerinde eğitmen tarafından gösterilecek ve her katılımcı tarafından uygulanacaktır. Ultrason eşliğinde girişimsel işlemler hazırlanan vasküler girişim modelleri üzerinde her katılımcı tarafından yapılacaktır. 

Kurs Yeri: Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Konferans Salonu 

Kurs Tarihi: 12-13 Mayıs 2023

Kurs Formatı: Klasik

Kurs Planı

Kursun 1. Günü 08:30’da başlayıp   17:30’da bitecek,  2. Günü  ise 09:00’da başlayıp 17:30’da bitecek şekilde planlanmıştır.

Katılımcı sayısı ve Oturma Düzeni

Bu kursun oturma düzeni sınıf düzenidir.

Katılımcı sayısı maksimum 24 kişidir.

Pratikler 4 grup halinde, her grupta maksimum 6-7 kişi olacak şekilde ultrason cihazlarıyla modeller üzerinde yapılacaktır.  Gruplar uygulamaları tamamladıktan sonra birbirleriyle yer değiştirecek ve pratik uygulamanın sonunda her katılımcı 4 ayrı ultrasonografik incelemeyi model üzerinde uygulamış olacaktır. 

Temel Ultrason Kursu  Konuları ve Programı

  • Ultrason Fiziği ve İnceleme Tekniği
  • E-FAST
  • Hepatobiliyer Ultrasonografi
  • Üriner Sistem Ultrasonografisi
  • Pelvik  Ultrasonografi
  • Odaklanmış Temel Ekokardiyografi
  • Girişimsel Ultrasonografi
  • Alt Ekstremite DVT Ultrasonografisi
  • Abdominal Aorta ve İnferior Vena Kava Ultrasonografisi
Kurs Programı  TARİH: 12.05.2023
08:30- 08:4010dkAçılış, kurstan beklentilerTüm Eğitmenler
08:40- 09:2040dkUltrason Fiziği ve İnceleme TekniğiDoç. Dr. Özlem Dikme
09:20- 10:0040dkE-FASTUzm. Dr. Sacit Akdeniz
10:00- 10:2020dkAra
10:20-11:0040dkHepatobiliyer UltrasonografiDoç. Dr. Özgür Dikme
11:00-11:3030dkÜriner Sistem UltrasonografisiUzm. Dr. Faruk Danış
11.30-12.0030 dkPelvis UltrasonografisiUzm. Dr. Özgür Sadioğlu 
12.00- 13:0060dkÖğle Arası
13:00- 14:0060 dkOdaklanmış Temel EkokardiyografiDoç. Dr. Onur Karakayalı
14:00-14:4040dkGirişimsel UltrasonografiUzm. Dr. Özgür Sadioğlu
14:40-14:5010dkAra 
14:50-15:2030dkAlt Ekstremite DVT UltrasonografisiUzm. Dr. Faruk Danış
15:20-16:1050dkAbdominal Aorta ve İnferior Vena KavaUltrasonografisiDoç. Dr. Onur Karakayalı
 TARİH 13.05.2023
09:00- 17:30 Pratik UygulamaTüm Eğitmenler
17:30-18:00 Kapanış 
10 Nisan 2023 0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestE-posta
EğitimEtkinliklerGenelKurs PlanlarıTATDakademik

Temel Ultrasonografi Kursu 6 – 7 Mayıs 2023, Diyarbakır

tarafından Türkiye Acil Tıp Derneği 10 Nisan 2023
yazan Türkiye Acil Tıp Derneği

Temel USG Kursu 

Türkiye Acil Tıp Derneği USG Çalışma Grubu (TATDUS) acil serviste 7/24 tanısal çözüm ve hız olanağı yanı sıra girişimlerde işlem güvenilirliğini dolayısı ile hasta bakım kalitesini arttıracak yatak başı ultrasonografi değerlendirmesinin acil hekimlerince kullanım sıklığı ve çeşitliliğini iyileştirmeyi, ülke çapında kullanım standartları sağlamayı hedeflemektedir.  Kursun içeriğinde ultrason cihazını ilk defa kullanacaklar için temel cihaz ve ultrasonografik görüntüleme prensiplerinin yanı sıra  yatak başı E-FAST,  hepatobiliyer, üriner, genital, abdominal aorta ve inferior vena kava ultrasonografik incelemelerinin teorik bilgileri  ve modeller üzerinde uygulamaları gösterilecektir. Kurs içeriğindeki bütün prosedürler canlı model üzerinde eğitmen tarafından gösterilecek ve her katılımcı tarafından uygulanacaktır. Ultrason eşliğinde girişimsel işlemler hazırlanan vasküler girişim modelleri üzerinde her katılımcı tarafından yapılacaktır. 

Kurs Yeri: S.B.Ü Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi Konferans Salonu. Zemin Kat

Elazığ Yolu, 10. Km Üçkuyular Mevkii Kayapınar/Diyarbakır

Kurs Tarihi: 6-7 Mayıs 2023 

Kurs Formatı: Klasik

Kurs Planı

Kursun 1. Günü 08:30’da başlayıp   17:30’da bitecek,  2. Günü  ise 09:00’da başlayıp 17:30’da bitecek şekilde planlanmıştır.

Katılımcı sayısı ve Oturma Düzeni

Bu kursun oturma düzeni sınıf düzenidir.

Katılımcı sayısı maksimum 24 kişidir.

Pratikler 4 grup halinde, her grupta maksimum 6-7 kişi olacak şekilde ultrason cihazlarıyla modeller üzerinde yapılacaktır.  Gruplar uygulamaları tamamladıktan sonra birbirleriyle yer değiştirecek ve pratik uygulamanın sonunda her katılımcı 4 ayrı ultrasonografik incelemeyi model üzerinde uygulamış olacaktır. 

Kursa dahil olanlar: 

  • Sabah Kahvaltıları
  • Gün için sınırsız sıcak içecek ve ikramlar

Temel Ultrason Kursu  Konuları ve Programı

  • Ultrason Fiziği ve İnceleme Tekniği
  • E-FAST
  • Hepatobiliyer Ultrasonografi
  • Üriner Sistem Ultrasonografisi
  • Pelvik  Ultrasonografi
  • Odaklanmış Temel Ekokardiyografi
  • Girişimsel Ultrasonografi
  • Alt Ekstremite DVT Ultrasonografisi
  • Abdominal Aorta ve İnferior Vena Kava Ultrasonografisi
Kurs Programı  TARİH: 06.05.2023
08:30- 08:4010dkAçılış, kurstan beklentilerTüm Eğitmenler
08:40- 09:2040dkUltrason Fiziği ve İnceleme TekniğiUzm. Dr. Özgür Çevrim
09:20- 10:0040dkE-FASTUzm. Dr. Güçlühan Uçar
10:00- 10:2020dkAra
10:20-11:0040dkHepatobiliyer UltrasonografiUzm. Dr. Ertuğ Günsoy
11:00-11:3030dkÜriner Sistem UltrasonografisiUzm. Dr. Ahmet Emre Ay
11.30-12.0030 dkPelvis UltrasonografisiUzm. Dr. Ahmet Emre Ay
12.00- 13:0060dkÖğle Arası
13:00- 17:30 Pratik uygulamaTüm Eğitmenler
 TARİH 07.05.2023
09:00- 10:0060 dkOdaklanmış Temel EkokardiyografiUzm. Dr. Özgür Çevrim
10:00-10:1010dkAra 
10:10- 10:5040dkGirişimsel UltrasonografiUzm. Dr. Ertuğ Günsoy
10:50- 11:3040dkAlt Ekstremite DVT UltrasonografisiUzm. Dr. Ahmet Emre Ay
11:30-12.1040dkAbdominal Aorta ve İnferior Vena Kava UltrasonografisiUzm. Dr. Güçlühan Uçar
12:10- 13:1060dkÖğle Arası
13:10- 17:30 Pratik uygulamaTüm Eğitmenler
17:30-18:00 Kapanış 
10 Nisan 2023 0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestE-posta
EğitimNöbetten MerhabaTATDakademik

USG Eşliğinde Mesane Balonu Perforasyonu

tarafından Türkiye Acil Tıp Derneği 4 Nisan 2023
yazan Türkiye Acil Tıp Derneği
4 Nisan 2023 0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestE-posta
EğitimGenelLiteratür ÖzetleriSürekli YayınlarTATDakademik

İleri Düzey Uygulayıcılar İçin Yatak Başı Ultrasonografi Eğitimi

tarafından Türkiye Acil Tıp Derneği 27 Mart 2023
yazan Türkiye Acil Tıp Derneği

İleri düzey uygulayıcılar, Amerika’da tamamlayıcı bir iş gücü olarak yoğun acil servislerde acil tıp doktorlarının yanında önemli bir konuma sahiptir. Yatak başı bakım odaklı ultrasonografi (POCUS), acil tıp uygulamalarında, patolojinin erken teşhisi, kritik ve hayat kurtarıcı prosedürlerin gerçekleştirilmesi açısından önemli bir araç olarak kabul edilir. POCUS’un güvenilir, zaman kazandıran, uygun maliyetli olması; dünya çapında acil servislerde kullanımının giderek yaygınlaşmasını sağlar. Amerikan Acil Tıp Uzmanları Birliği (ACEP), 1990 yılında ultrasonu acil hekimleri için önemli bir araç olarak kabul etti. Akademik Acil Tıp Derneği (SAEM) ise 1994 yılında ilk POCUS eğitim müfredatı modelini yayınlamasıyla acil uzmanlık eğitiminin genişletilmesini sağladı. ACEP acil ultrasonografi eğitimi ve yetkilendirme için yönergeler oluşturan ilk bildirimini 2001 yılında yayınladı. 2016 yılında ise bildirim revize edildi ve ACEP’in bir kolu olan Acil Tıp Hekim Asistanları Derneği (SEMPA) tarafından doktor asistanları (ülkemizde tam karşılığı olmasa da en yakın tanımı pratisyen hekimliktir, makalede bu alandan sonra pratisyen hekim olarak anılacaktır) ve pratisyen hemşirelerin dahil edildiği bir “İleri düzey uygulayıcılar” tanımı yapıldı. Haziran 2019’da ACEP, kurumsal düzeyde POCUS’un ileri düzey uygulayıcıların kullanımı için yetkilendirme ve ayrıcalıklar verme ile ilgili beyanlarını tamamladı. Ancak; ileri düzey uygulayıcılar için eğitim ve sertifikalandırma yönergeleri genişletilmesine rağmen, bunları uygulamaya dahil edecek modellerin eksik olduğu fark edildi.

Bu yazımızda, birincil amaç acil servislerdeki ileri düzey uygulayıcılar için POCUS ile ilgili mevcut eğitim yönergelerini ve sertifikalandırma süreçlerini değerlendirmek ve ikincil amaç da POCUS yönergelerinin başarılı bir şekilde uygulanmasına örnek olarak ileri düzey uygulayıcılar eğitim programına ait bir incelemeyi sizlerle paylaşacağız. Makalenin orijinaline https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8749492/ adresinden ulaşabilirsiniz.

Acil Serviste İleri Düzey Uygulayıcıların Ultrason Eğitimi ve Yeterliliğe Dayalı Modeli

Pratisyen hekimlik ve hemşirelik programlarının eğitimsel ve deneyimsel temelleri, program kabulü için ön koşullar, programı tamamlama şartları, final sınavları ve sertifikalar açısından farklılık gösterir. Pratisyen hekimlik programlarının büyük çoğunluğu, temel ve davranış bilimlerinde lisans derecesi ve kurs çalışması ile dört yıllık lisans eğitimi ve başvurudan önce 2000 saat veya üç yıllık sağlık hizmeti deneyimi gerektirir. Tüm doktorların acil servis klinik rotasyonunu tamamlaması gerekmekte iken, POCUS eğitimini tamamlamasına yönelik herhangi bir standart veya minimum gereklik açıklanmamıştır. Pratisyen hemşirelik programı ise dört yıllık lisans eğitimini içerir. Hemşirelik ve genel sosyal bilimler alanında kursların tamamlanması sonrasında hemşirelik alanında lisans diploması alınır. Ulusal Konsey Lisans Sınavını geçmeleri ve eyaletlerinde kayıtlı hemşire lisansı için başvurmaları gerekir. Kayıtlı hemşireler, hemşirelik alanında bir ustalık eğitimi yapma veya hemşirelik pratiği doktorası alma seçeneğine sahiptir. Pratisyen hemşirelerin acil serviste bir rotasyon tamamlamaları gerekmediği gibi, POCUS eğitimi veya bitirme için gereken POCUS sınavları ile ilgili belirlenmiş standartları da bulunmamaktadır. Diğer yandan POCUS eğitimi tıp fakültelerinde yaygındır. Pratisyen hemşire programlarının ise herhangi bir resmi ultrason eğitimi gereksinimi yoktur. POCUS eğitimi acil servis için temel eğitimlerden biridir ve acil tıp uzmanları uzmanlık eğitimleri sırasında POCUS için kapsamlı ve zamana yayılmış bir eğitim alırlar. Sonuç olarak, optimal hasta bakımını sağlamak için, acil serviste hasta gören tüm ekibin POCUS konusunda eğitime ve deneyime sahip olması gerekir.

İleri Düzey Uygulayıcılar İçin Acil Serviste POCUS Eğitimi

Acil serviste ileri düzey uygulayıcılar için POCUS eğitimi düzenlemenin birkaç yolu vardır. Pratisyen hekimler, Acil Servis Uzmanlık Sertifikası alma fırsatına sahiptir, ancak bu sertifika, POCUS açısından sadece ultrason eşliğinde vasküler erişimi içerir. Aile veya yetişkin/gerontoloji pratisyenleri olarak sertifikalandırılmış pratisyen hemşireler ise bir sertifikasyon kurulu aracılığıyla pratisyen acil hemşiresi sertifikası alabilir; ancak sertifikaları herhangi bir POCUS şartı içermez. İleri düzey uygulayıcılar acil servis lisansüstü programlarına başvurabilirler ve mevcut eğitim standartları SEMPA tarafından belirlenir. Öğrencinin 40 saatlik POCUS deneyimi elde etmesi gerektiği standartlarda belirtilir, ancak detayları tanımlanmamıştır. Pratisyen hekimlerin yarısından fazlasının mezuniyetten hemen sonra iş hayatına girdiği düşünüldüğünde, çoğunun mezuniyet sonrası bir eğitim programı yerine deneyimli pratisyen hekimler veya acil tıp doktorlarının yanında iş-başı eğitime ihtiyacı olduğu anlaşılmaktadır. Acil servise giren ileri düzey uygulayıcıların çoğunun önceden POCUS deneyimi olmadığı için iş-başı eğitime ihtiyaç duyduğu açıktır bu nedenle POCUS eğitim programı oluşturmak önemlidir.

Massachusetts Hastanesi Ultrason Araştırma ve Eğitim Merkezi (CURE), acil serviste uzmanlar, asistanlar, tıp öğrencileri ve ileri düzey uygulayıcılar tarafından gerçekleştirilen tüm POCUS’ları denetler. Ultrason eğitimi ve kalite güvence programları bu bölümün çalışmalarında yer alır. CURE, nitelikli ileri düzey uygulayıcılar için devamlı POCUS eğitimi sağlama amaçlı bir eğitim ve öğretim modelini kurdu. Belirli POCUS ilgisine sahip ileri düzey uygulayıcıların tanımlanması da bu tür bir eğitimin uzun ömürlü olması için gereklidir.

Acil servis ileri düzey uygulayıcılarında bir rol olarak POCUS konusunda uzmanlaşmayı seçen altı kişilik (5 pratisyen hekim, 1 pratisyen hemşire) liderlik ekibi bulunur. Bu role hak kazanmak için ileri düzey uygulayıcıların kurumda en az üç yıl deneyime sahip olması gerekir. Bu kişiler kendilerini POCUS’a adamış, konuda yetenekli, ayrıca CURE grubunun tüm çalışanlarıyla yakın ilişkide ve ultrason bölümünde önemli bir role sahiptirler. Bu rol acil servis idaresi tarafından yetkilendirilir ve finansal olarak desteklenir. İleri düzey uygulayıcıların her birine, araştırma, eğitim veya kendi ultrason becerilerini geliştirme adına ultrasonla ilgilenmeleri için aylık 10 saatlik süre sağlanır.

Acil servise başlarken, tüm ileri düzey uygulayıcılar işe alma sürecinde ‘ultrason uygulamalı eğitime giriş’ eğitimine katılır. Liderlik ekibi tarafından yürütülen oturum 4 saat sürer. Ultrason fiziği, terminolojiye giriş, temel ekokardiyografi, travmada genişletilmiş odaklanmış sonografik değerlendirme (E-FAST), yumuşak doku ultrasonu ve ultrason kılavuzluğunda prosedürler (özellikle periferik intravenöz girişim) konularını içerir. Yeterli görüntü alımı ve yorumu sağlamak için minimum görüntüleme kriterleri ve POCUS’un klinik bakıma dahil edilmesine yönelik algoritmalar bulunur. Klinik karar verme ve dokümantasyon öğretilir. Her klinisyene inceleme materyalleri önceden sağlanır ve görüntüleme canlı model ile gerçekleştirilir. Son olarak, yeni işe alınan ileri düzey uygulayıcılar, acil serviste klinik nedenlerle POCUS taramasına ihtiyaç duyan hastalarda denetimli olarak kardiyak, E-FAST ve yumuşak doku incelemelerini gerçekleştirir.

İleri düzey uygulayıcılar, başlangıç eğitimini tamamladıktan sonra klinik ortamda POCUS kullanabilir. Acil serviste yapılan tüm ultrason muayeneleri görüntü olarak kaydedilir ve hasta dosyasında belgelenir. Görüntü alma yarı bağımsız olarak gerçekleştirilebilse de kaydedilen tüm görüntüler, hasta bakımını denetleyen doktor tarafından gerçek zamanlı olarak gözden geçirilir. Ultrasonografi için görüntü elde edilmesine yönelik minimum kriterler belirlenmiştir. POCUS taramaları, kalite güvence sürecinin bir parçası olarak ultrason bölümü tarafından ikincil olarak gözden geçirilir. Taramalar gerçek pozitif ve negatif, yanlış pozitif ve negatif veya teknik olarak sınırlı çalışma olarak sınıflandırılır. Kalite güvence oturumlarında belirlenen yetersiz ve yanlış yorumlar için ileri düzey uygulayıcılara geri bildirim sağlanır.

POCUS için ileri düzey uygulayıcıların onaylanmasına ilişkin ulusal standart olmadığından, ileri düzey uygulayıcı eğitimi için yönergeler, Lisansüstü Tıp Eğitimi Akreditasyon Konseyi ve ACEP tavsiyelerini içeren Acil Tıp Uzmanlık Eğitim standartlarına dayandırılmıştır. Ultrasonografi yeterliliğini göstermek için, her bir ileri düzey uygulayıcı toplam 30 muayenesi gerçekleştirmelidir. Yetkilendirme, temel, genişletilmiş ve ileri düzey olarak sınıflandırılmıştır. Temel taramalar akciğer, kardiyak, abdominal FAST, abdominal aort, derin ven trombozu (DVT) ve venöz erişimdir. Genişletilmiş taramalarda biliyer, renal, pelvik ve yumuşak doku taramaları yer alır. İleri düzey taramalar ise kas iskelet sistemi, oküler ve gastrointestinal taramaları içerir. Sertifika düzeyi başına gereken sayıda ultrason taraması yapıldıktan sonra, ileri düzey uygulayıcılar onaylı bir ultrason eğitmeni tarafından denetlenerek bir gözlemci eşliğinde yapılandırılmış klinik muayeneyi (OSCE) tamamlamalıdır.

İki yıllık uygulamanın ardından, ileri düzey uygulayıcılara acil servisin “akut” alanında çalışma fırsatı verilir. Bu alan, akut enfeksiyöz, kardiyak, solunum veya nörolojik hastalığı veya travması olan kritik hastaların değerlendirildiği yüksek riskli bölgedir. Akut alan çalışması öncesi, ileri düzey uygulayıcıların ileri düzey ultrason eğitimine katılmaları gerekir. Bu eğitim; akciğer, aorta, biliyer, DVT ve pelvik ultrason dahil olmak üzere daha resmi talimat ile temel ve ileri düzey POCUS incelemesini içerir. Ultrason kılavuzluğunda venöz erişim, santral venöz yolların anatomisine dikkat edilerek gözden geçirilir. Eğitim 4 saat sürer ve ilk eğitime benzer şekilde yapılandırılır; hem canlı bir model üzerinde uygulamalı tarama hem de halihazırda POCUS muayenelerine ihtiyaç duyan hastalar üzerinde denetimli tarama yapılır.

Sonuç

POCUS, acil servisteki hastaların bakımında kullanılan kritik bir araç olmasına rağmen, ileri düzey uygulayıcılar için eğitim standartları ve kılavuzlar eksiktir. Bu beceride yetkinliğe ulaşmak için önemli ölçüde zaman ve çaba gerekmektedir. İleri düzey uygulayıcılar için geliştirilmiş olan ACEP ve SAEM tarafından belirlenen mevcut eğitim yönergelerini içeren sunulan bu POCUS müfredatı, yeterlilik için bir yol sağlayacaktır. Programın kısıtlılıkları, hem bir üçüncü basamak akademik merkeze hem de aktif bir POCUS bölümünün varlığına bağlı olmasıdır. Gelecekteki değerlendirmeler, akademik bölümlerin eğitimine, tarama sayısı, görüntü alma, görüntü yorumlama ve klinik entegrasyonda yetkinliğin gösterilmesine dayalı olarak ileri düzey uygulayıcılar için POCUS ulusal sertifika düzeyini içerebilir. Bu zamana kadar ise acil serviste ileri düzey uygulayıcıların POCUS kullanımını desteklemek, genişletmek ve ayrıca ultrason programlarının eğitim misyonunu geliştirmek için kullanılabilir bir kavramdır.

TATDUS yazarının yorumu

Ülkemiz için her ne kadar erken görünse de POCUS kullanımının yaygınlaşması ile önümüzdeki yıllarda benzer uygulamaların hem hastane öncesi dönem hem de acil servisler için uygulamalarımız arasına gireceği aşikardır. Bu sebeple POCUS eğitim planlamaları göz önüne alınırken ileri düzey uygulayıcılar kavramının da ülkemiz koşullarına göre modifiye edilmesine yönelik düşündürücü bir makaledir.

Kaynak: Huang C, Morone C, Parente J, Taylor S, Springer C, Doyle P, Temin E, Shokoohi H, Liteplo A. Advanced practice providers proficiency-based model of ultrasound training and practice in the ED. J Am Coll Emerg Physicians Open. 2022 Jan 11;3(1):e12645. doi: 10.1002/emp2.12645. PMID: 35036994; PMCID: PMC8749492.

27 Mart 2023 0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestE-posta
EğitimEtkinliklerGenelHaber ve DuyurularKurs PlanlarıTATDakademikTATDsosyal

6. İç Hastalıkları Kongresi, Ultrasonografi kursu

tarafından Türkiye Acil Tıp Derneği 17 Mart 2023
yazan Türkiye Acil Tıp Derneği

Değerli meslektaşlarımız,


Sağlık Bilimleri Üniversitesi himayelerinde İÇHASDER – İç Hastalıkları Uzmanlık Eğitim Araştırma Derneği tarafından 26-29 Nisan 2023 tarihleri arasında, Hilton Bakırköy – İstanbul’da düzenlenecek olan 6. İç Hastalıkları Kongresi’nde kongre öncesi yatak başı ultrasonografi kursu ile yer alacağımızı bildirmekten mutluluk duyarız. Türkiye Acil Tıp Derneği olarak ilk kongrelerinden bu yana destek verdiğimiz kongrede TATDUS eğitmenlerimizden oluşan dokuz kişilik bir ekip ile eğitim vereceğiz. Temel ultrasonografi içerikleri patolojik vakalar ve masa başı pratiklerle zenginleştirilecek 8 saatlik bir program ile katılımcılarla buluşacağımız eğitimimizin ayrıntılarına http://www.sbuichastaliklarikongresi2023.org/ adresinden ulaşabilirsiniz. İlgisi olan tüm meslektaşlarımızı davet etmekten mutluluk duyarız.

Kurs Bilgileri:

Kurs Yeri: 6. İç Hastalıkları Kongresi, Hilton İstanbul Bakırköy, Kennedy Caddesi No:103, 34142, Bakırköy, İstanbul, Türkiye

Kurs Tarihi: 26 Nisan 2023

Kurs Formatı: Yüz yüze

Temel USG kursumuzun sabah bölümünde teorik dersler, öğleden sonra ise pratik uygulamalar gerçekleştirilecektir. Pratikler 5 farklı istasyonda, her grupta maksimum 7 kişi olacak şekilde canlı modeller üzerinde yapılacaktır.  Gruplar her istasyonda eğitmenler eşliğinde hepatobiliyer, üriner, abdominal aorta ve temel ekokardiyografi uygulamalarını tamamlayacak 5. İstasyonda ise serbest masa olarak çalışma imkanı bulacaklardır.

Saygılarımla

Öğr. Gör. Dr. Süleyman İBZE

TATDUS Çalışma Grubu Adına

17 Mart 2023 0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestE-posta
EğitimGenelHaber ve DuyurularKurs PlanlarıTATDakademikTATDsosyalUluslararası Kurslar

SEEEDMC-4

tarafından Türkiye Acil Tıp Derneği 7 Mart 2023
yazan Türkiye Acil Tıp Derneği

Değerli meslektaşlarımız,


Avrupa Acil Tıp Birliği (EUSEM) etkinliği olan Güney Doğu Avrupa Acil ve Afet Tıbbı Kongresi (South East Europenan Emergency and Disaster Medicine Congress (SEEEDMC)) bu yıl dördüncüsü ile Arnavutluk Acil Tıp Derneği (Albanian Society of Emergency Medicine) ev sahipliğinde Tiran’da 26-28 Mayıs 2023 tarihleri arasında düzenlenecektir. Türkiye Acil Tıp Derneği olarak ilk kongreden bu yana desteğimiz ve paydaşı olarak yer aldığımız kongrede bu yıl kongre öncesi kurslarında TATDUS olarak biz de varız. Helenik Acil Tıp Birliği ile birlikte gerçekleştireceğimiz kongre öncesi ultrasonografi kursumuzda aynı zamanda EUSEM Ultrasonografi çalışma grubu üyesi de olan TATDUS eğitmenlerimizden Özlem Dikme, Burcu Azapoğlu Kaymak, Merve Ekşioğlu ve Süleyman İbze eğitmen olarak görev alacaklardır. EUSEM başkanı Jim Connolly ve EUSEM ultrason grup başkanı Effie Polyzogopoulou liderliğinde gerçekleşecek kursumuzun eğitim dili ingilizce olup, temel ultrasonografi içerikleri patolojik vakalar ve masa başı pratiklerle zenginleştirilecek 8 saatlik bir program ile sizlerle buluşacağız. Üyelerimiz ve ilgisi olan tüm meslektaşlarımızı davet etmekten mutluluk duyarız. Program ile ilgili ayrıntıya https://eusem.org/seeedmc linkten ulaşabilirsiniz.
Saygılarımla

Öğr. Gör. Dr. Süleyman İBZE

TATDUS Çalışma Grubu Adına

7 Mart 2023 0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestE-posta
EğitimLiteratür ÖzetleriSürekli YayınlarTATDakademik

AKUT KALP YETMEZLİĞİNDE VENA KAVA İNFERİOR VE AKCİĞER ULTRASONOGRAFİSİ; CAVAL US-AHF ÇALIŞMASI

tarafından Türkiye Acil Tıp Derneği 28 Şubat 2023
yazan Türkiye Acil Tıp Derneği

TATDUS ekibi olarak, bu ay sizlerle Open Heart dergisinde 7  Kasım 2022 tarihinde yayınlanan “Design and rationale of the inferior vena CAVA and Lung UltraSound-guided therapy in Acute Heart Failure (CAVAL US-AHF Study): a randomised controlled trial” başlıklı çalışmayı paylaşmak istedik. Tam metnine https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36344108/ adresinden ulaşabilirsiniz. İyi okumalar.

Acil servisler akut dispne yakınması ile başvurulan hastaların ilk tıbbi temas noktalarıdır. Etiyolojisinde birçok farklı hastalık ve tıbbi durum bulunmaktadır. Dispne şikayeti ile tekrarlayan acil servis başvurusu olan hastaların çoğunluğunu ise dekompanse kalp yetmezliği ve KOAH atak hastaları oluşturur. Yaşlanan toplumun ve artan koroner arter hastalığı prevalansının da etkisi ile bu başvurularda özellikle ileri yaş grubunda kalp yetmezliği hastalarına sık karşılaşılır.

Acil servislerde dispne ile başvuran hastaların etiyolojilerinin belirlenmesinde hikaye, muayene ve kan tetkiklerinin yanı sıra, eğer ultrasonografi varsa acil hekiminin eli oldukça güçlenmektedir. Acil ve kritik bakımda her geçen gün daha da etkin kullanılan ultrasonografi sadece yatış kararı verilmesinde değil hastanın klinik izleminde ve taburculuk kararında da klinisyeni yönlendirmektedir. Hastanın sıvı yükünü işaret eden ultrasonografik bulgular sayesinde hasta tanısal süreci hızlıca tamamlayabilmektedir. İnceleyeceğimiz çalışmada araştırmacılar, muayene ve klinik ile öngöremediğimiz ancak normalde hala devam eden sıvı yükünün ultrasonografi ile değerlendirilmesine ve tedaviyi yönlendirmedeki etkinliğine bakmışlar.

Çalışmada, kalp yetmezliği nedeniyle hastaneye yatırılan hastaların taburculuğa kadarki süreçte vena kava inferior (VCI) ve akciğer ultrasonografisine (LUS) göre tedavilerinin düzenlenmesi ile klasik klinik yaklaşıma göre tedavilerinin düzenlenmesi arasındaki farklar incelenmiş. Çalışma direkt acil serviste yapılmış bir çalışma olmamasına rağmen, acil servise tekrarlayan başvuruların altında yatan subklinik konjesyonun tanınarak tedavi edilmesi, tekrarlayan başvuruyu azaltması ve mortalitenin azalmasına katkısı açısından oldukça önem arzetmektedir.

BU KONUDA BİLİNENLER NELER?

⇒ Taburculuk sırasında kalan klinik konjesyon, akut kalp yetmezliği (AHF) nedeniyle hastaneye yatırılan hastalarda mortalite ve yeniden yatışların güçlü bir göstergesidir. Bununla birlikte, dekonjesyon için optimal değerlendirme ve tedavinin nasıl yönlendirileceği açıkça tanımlanmamıştır.

BU ÇALIŞMANIN KATKILARI

⇒ Akut Kalp Yetmezliğinde inferior vena CAVA ve Lung UltraSound kılavuzluğunda tedavi (CAVAL US-AHF), tek merkezli, tek kör, randomize, kontrollü bir çalışmadır. AHF nedeniyle hastaneye yatırılan hastalarda pulmoner dekonjesyona rehberlik etmek için hem inferior vena kavayı değerlendirerek sağ taraflı tıkanıklığı hem de akciğer ultrasonu yoluyla sol taraflı tıkanıklığı değerlendiren bu yenilikçi ultrason protokolünün yararlılığına dair kanıt sağlayacaktır.

BU ÇALIŞMA ARAŞTIRMAYI, UYGULAMAYI VEYA POLİTİKAYI NASIL ETKİLEYEBİLİR?

⇒ CAVAL US-AHF, taburcu olduktan sonra olay riskini potansiyel olarak azaltmak için klinik ve subklinik dekonjesyon sağlamak amacıyla AHF için hastaneye yatış sırasında tedaviye rehberlik edecek basit, invaziv olmayan bir tekniğin kullanımına dair kanıt sağlayabilir.

GİRİŞ

Önemli terapötik gelişmelere rağmen, kalp yetmezliği (KY) prevalansı artmaktadır1 ve yüksek morbidite ve mortalitesi nedeniyle hala önemli bir sağlık sorunudur2. AKY nedeniyle hastaneye yatırılan hastaların yaklaşık %25-30’u taburcu olduktan sonraki 90 gün içinde ve %50’si 6 ay içinde yeniden kabul edilir3-5. ‘Hassas aşama’ olarak bilinen taburculuk sonrası dönem6, yüksek olumsuz sonuç riski ile ilişkilidir.7,8 Bu hastaların yeniden kabulü yalnızca maliyetleri artırmaz, aynı zamanda KY yönetimine yönelik mevcut yaklaşımların optimal olmadığının da bir işaretidir. Aslında, AKY’li hastalar için en büyük tehdit, kalıcı konjesyon nedeniyle yeniden yatış riskidir.9-11

Taburculuk sırasında devam eden klinik konjesyon, ölüm riskinin güçlü bir göstergesidir12,13; bu nedenle hastaneden taburcu edilmeden önce değerlendirilmesi, henüz optimal övolemiye ulaşmamış hastaları tedavi etmek için çok önemli bir fırsat olmaya devam etmektedir. Bununla birlikte, AKY’de dekonjesyonun optimal değerlendirmesi kılavuzlarda net bir şekilde tanımlanmamıştır14,15 ve bu durum kısmen etkili ölçüm yöntemlerinin olmamasıyla açıklanabilir.10,16 Hastanın sıvı durumunun izlenmesi, dikkate alınması gereken geniş bir klinik sunum ve parametre yelpazesi ile dinamik ve zorlu bir süreçtir. Doktorlar, yukarıda bahsedildiği gibi, bir avuç araçla ve önemli bir kanıt eksikliğiyle kritik kararlar verme gibi günlük bir görevle karşı karşıyadır.17

Akut dekompanse KY için başvuran hastalarda sıvı fazlalığının durumunun değerlendirilmesi ve izlenmesi şu anda klinik öykü, fizik muayene, göğüs röntgeni ve natriüretik peptitlere dayanmaktadır.10 Bununla birlikte, tüm bu elementlerin doğaları gereği önemli bir gözlemciler arası değişkenliği vardır ve spesifik olmayabilirler18,19 ve biyobelirteçlerin plazma seviyeleri, sıvı tutulumunun kapsamını nicel olarak değerlendirmek için sınırlı bir kapasiteye sahiptir.20

Akciğer ultrasonografisi (LUS) pulmoner konjesyonun değerlendirilmesinde kullanılmaya başlandı.21 B çizgilerinin sayısı, ekstravasküler akciğer sıvısının varlığının güvenilir bir belirtecidir ve daha kötü prognozlu KY hastalarının belirlenmesine olanak sağlamıştır. Çeşitli yayınlar, AKY nedeniyle hastaneye yatış oranlarını azaltmak için kronik KY’li hastaların ayakta tedavi takibinde B-çizgilerinin yararlılığını göstermiştir.22-24 AKY nedeniyle hastaneye yatırılan hastalarda, LUS ile değerlendirilen rezidüel pulmoner konjesyon, kısa dönemli mortalite ve yeniden hastaneye yatış için güçlü bir öngörücüdür.25-28 Yakın zamanda yapılan bir çalışma, tedavi eden doktorların akciğer konjesyonunu uygun şekilde giderdiklerini düşündükleri hastalarda B-çizgilerinin varlığının prognostik kapasitesini analiz etti. Pulmoner oskültasyona göre konjesyonu geçmiş olarak kabul edilen hastaların %40 kadarında hastaneden taburcu olurken subklinik konjesyon görülür, bu da 6 aylık takipte daha kötü bir prognoza işaret eder.28 Bu konjesyon LUS tarafından tespit edilebilir.

İnferior vena kava (IVC) çapının ultrasonografi ile ölçülmesi, sağ atriyum basıncını tahmin etmek için basit bir yöntemdir ve pulmoner kapiller basınçtaki değişikliklerle ilişkilidir.29 Ayaktan tedavi ortamında IVC’nin artan çapı ve kollapsabilitesi, AKY’ye bağlı olarak daha yüksek hastaneye yatış ve ölüm riskini öngörür.30,31 AKY nedeniyle hastaneye yatırılan hastalarda, IVC çapına göre yönlendirilen tedavi, 30 günlük yeniden yatış32 ve ölüm oranlarında azalma33 ile ilişkilidir.

Yakın zamanda yapılan küçük bir pilot çalışmada, kalp dolum basınçlarının odaklanmış ekokardiyografik değerlendirmesini ve IVC indeksini LUS ile birleştiren bir protokol, AKY’li hastanede yatan hastalarda tedaviyi yönlendirmek için güvenli ve güvenilir sonuçlar vermiştir.34

Bugüne kadar hiçbir randomize çalışma, taburculuktaki dekonjesyonu iyileştirmek amacıyla AKY’li hastanede yatan hastalarda tedaviye rehberlik etmek için IVC yoluyla sağ taraflı konjesyonun ve LUS yoluyla sol taraflı konjesyonun değerlendirilmesinin yararlılığını araştırmamıştır.

Akut Kalp Yetmezliğinde klinik olayların azaltılması için inferior vena kava ve Akciğer ultrasonografisi rehberli tedavi (CAVAL US-AHF) pilot çalışması, taburculuk sırasında subklinik konjesyonu azaltmak için IVC ve LUS kılavuzluğunda tedavinin standart bakımdan üstün olup olmadığını değerlendirmek ve ikincil olarak, 90 gündeki klinik olayları azaltıp azaltmadığını araştırmak üzere tasarlanmıştır. Bu rapor, bu araştırmanın gerekçesini ve çalışma tasarımını açıklamaktadır.

METOT

Tek merkezli, tek kör, randomize kontrollü bir klinik çalışmadır. Çalışmanın akış şeması Şekil 1’de gösterilmiştir. Arjantin, Buenos Aires’teki özel bir kardiyovasküler merkeze AKY ile başvuran hastalar için uygunluk kriterleri Kutu 1de gösterilmiştir.

Randomizasyon
Hastalar, akciğer ve IVC ultrasonografisi kılavuzluğunda dekonjesyon tedavisine (“müdahale grubu”) veya klinik yaklaşım kılavuzluğunda dekonjesyon tedavisine (“kontrol grubu”) atanacak bir blok randomizasyon programı kullanılarak randomize edilecektir. Randomizasyon yaşa (<70 veya >70 yaş) ve sol ventrikül işlevine (<%50 veya >%50) göre sınıflandırılacaktır. Randomizasyon, 1:1 tahsis planına sahip REDCap randomizasyon modülü kullanılarak hastaneye yatıştan sonraki 24 saat içinde gerçekleştirilecektir.

Şekil 1: Çalışma Akış Şeması (AHF, akut kalp yetmezliği; CAVAL US, vena cava inferior ve akciğer ultrasonografisi; HF, kalp yetmezliği.)

KUTU 1: Uygunluk Kriterleri

Dahil etme kriterleri (tümü)

⇒ Semptomların yeni başlaması veya önceki semptomların kötüleşmesi (ortopne, fonksiyonel sınıf New York Heart Association III-IV’e ilerleme, bendopne veya yorgunluk dahil) veya aşırı hacim belirtileri olarak tanımlanan dekompanse kalp yetmezliği (KY) için 24 saat veya daha uzun süre hastaneye yatış .

⇒ Juguler venöz distansiyon, hepatojuguler reflü, alt ekstremite ödem veya pulmoner konjesyon belirtileri.

⇒ Akciğer konjesyonu düşündüren akciğer röntgeni.

⇒ Başvurudan sonraki 24 saat içerisindeki yükselmiş NT-Pro-BNP seviyeleri; 450 pg/mL, 900 pg/mL ve 1800 pg/mLyıl, sırasıyla <50 yaş, 50–75 yaş ve >75 yaş için.

⇒ İnferior vena kava ve akciğerleri değerlendirmek için yeterli ultrason görüntüsü.

Hariç tutma kriterleri (herhangi biri)

⇒ Katılmaya istekli değil.

⇒ Yaşam beklentisi 6 aydan azdır.

⇒ Yorumlanamayan akciğer veya inferior vena kava ultrasonu.

⇒ Hastaneden taburcu olmadan önce başka bir hastaneye sevk edilme.

⇒ Sistolik kan basıncı <90 mm Hg.

⇒ Kronik böbrek hastalığı (Kreatinin klerensi <30 mL/dk, Modification of Diet in Renal Disease (MDRD) çalışma denklemi veya hemodiyaliz ile hesaplanmıştır).

⇒ İnvaziv veya non-invaziv ventilatör desteği gerekliliği.

⇒ Hamilelik.

⇒ Düşük kalp debisi sendromu/kardiyojenik şok.

⇒ İndeks hastaneye yatış sırasında ölüm.

⇒ Akut koroner sendrom, miyokardiyal revaskülarizasyon veya kalp önceki 3 ay içinde kapak değişimi.

⇒ Kalp nakli bekleme listesinde olmak.

⇒ Son 3 ay içinde implante edilmiş kardiyak resenkronizasyon terapi cihazı.

⇒ Şiddetli triküspid kapak yetersizliği.

⇒ İnvazif düzeltmeye uygun nedenlere sekonder KY: kardiyak cerrahi, perkütan müdahaleler veya kalp pili implantasyonu.

⇒ Önemli aritmilere sekonder KY (ileri atriyoventriküler blok veya sinüs arresti, sürekli ventriküler taşikardi veya tedavi edenin takdirine göre hemodinamik instabiliteye neden olan atriyal fibrilasyon dışında herhangi bir sürekli aritmi).

⇒ Şiddetli sistemik enfeksiyona sekonder KY.

⇒ Şiddetli psikiyatrik hastalık.

⇒ Palyatif bakım.

⇒ SARS-CoV-2 enfeksiyonu.

Çalışma müdahalesi

Hastane uygulamamız klinik kılavuzlara dayanmaktadır15 ve KY nedeniyle başvuran tüm hastalar, kardiyovasküler hastalıklar konusunda uzmanlaşmış doktorlardan oluşan aynı tıbbi ekip tarafından değerlendirilecek ve tedavi edilecektir.

Avrupa Kardiyoloji Derneği Kalp Yetmezliği Derneği35 ve Amerikan Kardiyoloji Koleji36 tarafından önerilen diüretik tedavi algoritmaları uyarlandı ve günlük konjesyon değerlendirmesinin bir parçası olarak CAVAL US protokolü eklendi (Şekil 2).

Randomizasyon sırasında atanan gruptan bağımsız olarak tüm hastalara akciğer ve IVC ultrasonografisi uygulanacaktır. Ayrıca, standart bakımımızın bir parçası olarak, önerilere göre, başvurudan sonraki 48 saat içinde bir ekokardiyogram yapılacaktır.15

Kılavuza dayalı tedavi, aşılama, danışmanlık ve taburcu olduktan sonra tıbbi randevuya uygunluğu değerlendirmek için hastaneden taburcu edilmeden önce bir kontrol listesi yapılacaktır. Tüm hastalar, yazılı bir kılavuzda eğitim materyali ve ilaç tedavisi endikasyonları sağlayacak olan bir KY hemşiresi tarafından eğitim alacaktır.

Hastalar iki kola randomize edilecek ve atanan kola kör olacak:

1. Kontrol grubu: Tedaviyi yapan tıbbi ekip, akciğer ve IVC ultrasonografisi sonuçlarını göremeyecek. Hastalar merkezimizin standart bakımını alacak ve diüretik titrasyonu standart uygulamalara (fizik muayene, semptomlar ve laboratuvar testlerinin sonuçları) göre yapılacaktır. Terapötik amaç (bkz. Şekil 2), hastaları konjestif KY belirti ve semptomlarından kurtularak, EKG değişiklikleri veya hastaneden taburcu olmayı kontrendike eden anormal laboratuvar bulguları olmadan taburcu etmek olacaktır. Dolaşımdaki konjesyon biyobelirteçleri, bakım standardının bir parçası değildir.

2. Müdahale grubu: tedavi eden sağlık ekibinin akciğer ve IVC ultrason sonuçlarına karşı körlüğü kaldırılacaktır. Hastalar, müdahalenin sonuçlarına ve standart bakıma göre dekonjesyon tedavisi alacaklardır (şekil 2). Terapötik hedefler, KY belirti ve semptomlarının hafifletilmesi ve ek olarak ultrasonografik olarak konjesyon veya hafif rezidüel konjesyon olmaksızın kontrol grubuna benzer olacaktır. Tedavi eden hekimin takdirine bağlı olarak, hasta yeterli diüretik yanıtı ile 24 saatten fazla oral diüretiklerle iyileşme gösteren hafif ila orta dereceli konjesyon belirtileri gösterdiğinde taburcu edilebilir.

Her iki grubun da taburcu olduktan 7-10 gün sonra ve ayda en az bir kez ayaktan kliniğimizde takip ziyaretleri planlanacaktır.

Şekil 2: Tedavi algoritması. Mullens et al35 ve Hollenberg et al36  yayınlarından uyarlanmıştır.

BP, kan basıncı; CAVAL US, vena cava inferior ve akciğer ultrasonografisi; IV, intravenöz; LCOS, düşük kardiyak output sendromu; UO, idrar çıkışı.

Akciğer ve IVC ultrasonografi protokolü

Tüm hastalara bir Philips Lumify el tipi ultrason cihazı kullanılarak akciğer ve IVC ultrasonografisi uygulanacaktır. Ultrason, akciğer ve kardiyovasküler ultrason konusunda uzmanlaşmış hekimler tarafından gerçekleştirilecek ve çalışma grubu, hasta bilgileri ve diğer uzmanın yorumlarından habersiz üç bağımsız doktordan oluşan bir ekokardiyografi laboratuvarında çevrimdışı olarak ölçülecektir.

Ultrasonografisin sonuçları üç kategoride rapor edilecektir (Şekil 3):

Grup A—konjesyon yok veya hafif rezidüel konjesyon.

Grup B—sağ taraflı veya sol taraflı konjesyon belirtileri veya her ikisi.

Grup C—sağ taraflı veya sol taraflı konjesyonun ciddi belirtileri ve daha kötü prognoz.2,25,32,33,37

Eşik değer olarak ≥5 B-çizgisi , kalıcı konjesyon belirtisi olarak seçildi, çünkü bunun birincil sonlanım noktası olan yeniden hastaneye yatış, kötüleşen KY için beklenmedik ziyaret veya 6 aylık takipte ölüm için bir risk faktörü olduğu bulundu.28 30’dan fazla B çizgisinin varlığı, 90. günde KY nedeniyle hastaneye yatış veya mortalitenin güçlü bir göstergesi olduğu kanıtlandığı için ciddi konjesyon olarak kabul edilir (HR 5.66, %95CI 1.74 ila 18.39).25

Şekil 3: CAVAL US grupları. IVC, Vena cava inferior; LUS, lung ultrasound.

Teknik ve ölçümler

IVC değerlendirmesi: IVC, mevcut ekokardiyografi kılavuzlarında önerildiği şekilde değerlendirilir. 3–7 MHz kardiyak dönüştürücü, kardiyak ön ayarında, 10 cm derinlik. Hasta, üst vücudunun mümkün olan en az yükselmesiyle (<20°) sırtüstü (supin) pozisyonda tutulur. IVC, subkostal görünümden uzun ekseninde taranır.

IVC çapının ölçümü, ekspirasyon sonunda (IVCmax) ve inspirasyonda (IVCmin) hepatik venlerin girişine hemen proksimalden (1,5 cm) yapılır. IVC kollapsabilite indeksi, maksimal IVC çapının yüzde kollabe olarak bu parametrelerden şu şekilde türetilir: (IVCmax−IVCmin)/IVCmax×100. IVC çapı <21 mm olan ve >%50 kollapsabilite normaldir, IVC çapı >21 mm ve kollapsabilite <%50 olduğunda dilate olarak kabul edilir.38

LUS: prosedür, taşınabilir bir ultrason cihazı kullanılarak gerçekleştirilecektir. Sekiz bölge yöntemi, uluslararası tavsiyelere göre sekiz göğüs bölgesini (her hemitoraksta dört bölge) değerlendirmek için kullanılacaktır.39 Ayırıcı çizgiler medialde sternumu, medial ve lateral bölgeleri ayıran anterior aksiller çizgiyi ve lateralde posterior aksiller çizgiyi içerir. Üçüncü interkostal boşluk, üst ve alt bölgeleri ayırır.

Prob, 16 cm’lik bir tarama derinliği ve hasta yarı yatar pozisyonda olacak şekilde kaburgalara dik olarak konumlandırılacaktır. Kaburgaların gölgeleri siyah olacak ve akciğerin kaydığı plevral hat net bir şekilde görülebilecek şekilde kazanç her hastaya göre ayarlanacaktır. Her bölgenin 6 saniyelik bir video klibi kaydedilecektir. B-çizgileri kuyruklu yıldız kuyruğu gibi, plevral hattan kaynaklanan, akciğer kaymasıyla (mevcut olduğunda) senkronize hareket eden, iyi tanımlanmış ve lazer benzeri, solmadan ekranın altına uzanan dikey artefaktlar olarak tanımlanır.

Kutu 2: Her bir hemitoraks için plevral efüzyon (PEF) skorunun tanımı

⇒ 4—plevral efüzyon standart görüntüleme düzleminde görülebilen bazal plevral boşluğun %50’sinden fazlasını kaplar.

⇒ 3—solunum döngüsü sırasında herhangi bir noktada diyafram ve akciğer tabanı arasında net bir ayrım.

⇒ 2—plevral efüzyon, akciğer tabanını diyaframdan net bir şekilde ayırmadan kostofrenik açı boyunca uzanır.

⇒ 1—plevral efüzyon sadece kostofrenik açıda görülebilir.

⇒ 0—plevral efüzyon görünmüyor.

Lindner ve diğerlerinin izniyle çoğaltılmıştır.40

Tek bir interkostal boşlukta görüntülenen en yüksek B çizgileri (plevral hattan çıkan dikey çizgiler) her bölge için kaydedilecektir. Beyaz akciğer paterni 10 B-çizgisi olarak sayılır ve kaynaşmış B-çizgileri, birleşik B-çizgileri ile dolu kaburga boşluğunun 10’a bölünen yüzdesi olarak sayılır ve o anda boşlukta not edilen diğer tüm B-çizgilerine eklenir.39 Pozitif bir bölge, iki kaburga arasındaki uzunlamasına bir düzlemde üç veya daha fazla B çizgisinin varlığı ile tanımlanır.21 Plevral efüzyonun varlığı da değerlendirilecek ve boyutu, plevral efüzyon (PEF) skoru adı verilen ve her bir hemitoraks için (Kutu 2) 0 ila 4 puan arasında değişen, toplam 0 ile 8 arasında değişen bir skorla kategorize edilecektir. Ciddi  plevral efüzyon, PEF skorunun 5-8 olması ve anlamlı olmayan plevral efüzyon, PEF skoru 5’in altında olduğunda tanımlanacaktır.40

Çalışma başlamadan önce, kardiyologlar ve ultrason uzmanları, muayenenin yürütülme, yorumlanma ve raporlanma şeklini standart hale getirmek için özel teknik eğitim için 24 saat süren (18 saat teori ve 6 saat uygulama) bir atölye çalışmasına katıldılar.

Çalışma bitiş noktaları ve takip

Birincil sonlanım noktası, beşten fazla B-çizgisinin varlığı ve/veya kollapsabilite olsun ya da olmasın IVC çapında bir artış olarak tanımlanan taburculuk sırasında subklinik konjesyon varlığıdır.

İkincil sonlanım noktası, KY nedeniyle yeniden yatış, KY’de kötüleşme için planlanmamış ziyaret veya 90 gün sonunda ölümden oluşan bileşiktir. Ek olarak, pro-B-tipi natriüretik peptidin taburculuktaki değişimi, hastanede kalış süresi, toplam KY hastaneye yatış sayısı ve 90 gündeki diüretik dozu gibi diğer ikincil sonlanım noktalarını da değerlendireceğiz (Kutu 3). AKY hastaneye yatışı, intravenöz KY tedavileri (diüretikler, vazodilatörler, inotroplar) gerektiren plansız acil hastane ziyareti ve hastanede 24 saatten fazla kalış olarak tanımlandı. Acil AKY ziyaretleri, acil servise planlanmamış ziyaret olarak tanımlandı ve oral/intravenöz tedavi dozunun artmasıyla sonuçlandı, kalış süresi <24 saat.

İndeks hastaneye yatış sırasındaki güvenlik uç noktaları şunları içerir:

► Hipotansiyon (sistolik kan basıncı <90 mm Hg).

► Vazoaktif ilaçların gerekliliği (inotropik/presör ajanlar).

► İndeks hastanede yatış sırasında yapılan kan testlerinin herhangi birinde ≥%50 veya >0.3mg/dL kreatinin artışına yol açan kötüleşen böbrek fonksiyonu.

► Hipokalemi <3,5 mmol/L veya hiperkalemi >5 mmol/L.

Kutu 3: İkincil Sonlanım Noktaları

⇒ Bileşik sonuç: Kalp yetmezliği (KY) nedeniyle yeniden yatış, KY’nin kötüleşmesi nedeniyle planlanmamış ziyaret veya 90 günde ölüm.

⇒ 90 günde tüm nedenlere bağlı ölüm.

⇒ İndeks hastanede kalış süresi.

⇒ 90 günde HF için azaltılmış toplam yeniden yatışlar (ilk ve tekrarlayan).

⇒ Artan diüretik gereksinimi: Hastaneden taburcu olurken belirtilen doza kıyasla daha yüksek dozda furosemid ihtiyacı olan hastalar.

⇒ Taburculukta Pro-B- tipi natriüretik peptit (NT-proBNP).

⇒Yüzde (%) NT-proBNP değişimi (giriş-çıkış).

Randomizasyondan 90 gün sonra, atanan gruptan habersiz iki bağımsız doktor, telefonla bağlantı kurarak olaylar hakkında hüküm verecektir. Anlaşmazlık halinde üçüncü bir bağımsız hekim durumu değerlendirecektir.

Alt grup analizi

Taburculuk sırasındaki subklinik konjesyonun birincil son noktası, başlangıç ​​sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu (<%50 ve >%50 veya daha fazla), cinsiyet, komorbiditeler, kardiyomiyopati etiyolojisi ve yaş >70 veya <70 ile değerlendirilecektir.

Tahsis gizleme ve maskeleme prosedürleri

Tüm hastalara akciğer ve IVC ultrasonografisi yapılacak ve hastalar atanan gruba kör olacak. Tedaviyi yapan tıbbi ekip, kontrol grubunun ultrason sonuçlarına karşı kör olacaktır. 90 günlük olayları değerlendiren bağımsız klinisyenler, hasta takibine katılmayacak ve atanan grubu görmeyecektir.

İstatistiksel analiz planı

Yeni ultrason araçlarına dayanıklı çalışma sırasında 20 hastadan oluşan bir örneklemden elde edilen ön pilot verilerimize göre, %70’inde hastanemizdeki olağan bakım stratejisiyle taburcu edilirken >5 B çizgisi ve/veya genişlemiş IVC vardı. Bu nedenle, %50’lik bir bağıl risk azalmasına ulaşmak için (yani: olağan bakımda %70 ve CAVAL USG kılavuzlu stratejide %35), gücü %80 ve iki taraflı tip I hata oranını %5’e olarak düşündüğümüzde, hipotezimizi gerçekleştirmek için her kolda 29 hastaya ihtiyacımız olacak.

Tedavi niyetine göre analiz yapılacaktır. Sürekli değişkenler, dağılımlarına göre ortalama ve SD veya medyan ve IQR olarak ifade edilecektir. Değişkenlerin dağılımının normalliği örneklem büyüklüğüne göre Kolmogorov-Smirnov testi veya Shapiro-Wilk testi kullanılarak değerlendirilecektir. Sürekli değişkenler, duruma göre Student t-testi veya MannWhitney U testi kullanılarak karşılaştırılacaktır. Kategorik değişkenler sayı ve yüzde olarak sunulacaktır. Oranları karşılaştırmak için Ki-Kare (Χ2) testi veya Fisher’in kesin testi kullanılacaktır. Eksik veriler için herhangi bir isnat yapılmayacaktır.

Kaplan-Meier yöntemi, ilk olaya kadar geçen süre verilerini analiz etmek için kullanılacaktır. Zaman-olay dağılımlarındaki farklılıklar, log-rank testi kullanılarak değerlendirilecektir. İlişkili %95 GA’lı tek değişkenli Hazard Ratiolar (HR), bileşik birincil son nokta ve ikincil son noktalar için tahmin edilecek ve Cox orantılı tehlike modelinden türetilecektir; ancak, çok değişkenli Cox regresyon analizi yalnızca, randomizasyonla belirlenen iki grup arasında önemli bir dengesizlik sergileyen önemli prognostik faktörler veya hastaların temel özellikleri varsa kullanılacaktır. Her durumda, istatistiksel anlamlılık oluşturmak için alfa hatası %5 olarak ayarlanacaktır. Tüm istatistiksel hesaplamalar SPSS V.24 paket programı kullanılarak yapılacaktır.

Gizlilik

Araştırmacılar ve Instituto Cardiovascular de Buenos Aires Kurumsal İnceleme Kurulu, Arjantin kişisel verileri koruma yasası 25.326’ya göre tüm bilgilerin gizliliğini korumak için önlemler uygulayacaktır. Bu kayıtlar gizli tutulacaktır. Katılımcılar, kimlik kodu olarak yalnızca rakamlar veya harfler kullanılarak belirlenecektir. Araştırma sonuçlarının yayınlanması durumunda katılımcıların kimliği açıklanmayacaktır.

TARTIŞMA

Hastaneden taburcu olurken rezidüel konjesyon, muhtemelen subklinik aşırı yüklenmenin devam etmesi nedeniyle, klinik konjesyon belirtileri olmayan hastalarda42 bile KY nedeniyle yeniden yatışa katkıda bulunan ana faktörlerden biridir.13,41

LUS’un ortaya çıkışından bu yana, sol ventrikül diyastol sonu basıncındaki artışla başlayan ve pulmoner kapiller kama basıncının artmasına dönüşen pulmoner ödeme yol açan olaylar dizisi hakkında daha geniş bir fikir edindik. Bu olguya hemodinamik konjesyon denir ve Starling’in alveoler-kapiller bariyerdeki dengesini bozarak akciğer sıvısının aşırı yüklenmesine neden olan ilk nedendir.43 Hemodinamik ve klinik pulmoner konjesyon arasındaki ara olay, LUS tarafından çoklu B çizgileri olarak saptanabilen subklinik pulmoner konjesyondur.44 Klinik konjesyon saatler, günler veya haftalar sonra belirgin hale gelir.

Klinik ve subklinik konjesyonun saptanması, dinamik izlenmesi ve yönetimi, özellikle AKY nedeniyle hastaneye yatışın ardından hassas dönemde prognozu iyileştirmeye yardımcı olabilir. LUS ile pulmoner konjesyon ve IVC’deki sistemik konjesyonun standardize kantitatif bir yaklaşımla değerlendirilmesi, bu hastaların yönetimine rehberlik edecek değerli ve yeni bir aracı temsil edebilir.

Önerdiğimiz çalışmanın kısıtlılıkları arasında, kardiyovasküler hastalıklara adanmış yüksek karmaşıklığa sahip tek bir merkezde yapılacak olması, sonuçların genellenmesini engelleyebilir. Bununla birlikte, oluşturulan geniş katılım kriterleri ve CAVAL US protokolünün basitliği, bu ultrason kılavuzluğunda tedavi stratejisinin daha az karmaşık merkezlerde uygulanabileceğini göstermektedir. İkincisi, tedavi kararlarından sorumlu hekimler, uzman bir hemşireden oluşan multidisipliner bir programda çalışan deneyimli kardiyologlardır. Bu, her iki gruptaki olay sayısını azaltabilir, sadece denemenin gücünü azaltmakla kalmaz, aynı zamanda profesyonellerin yüksek uzmanlığı nedeniyle kontrol grubundaki değerlendirmeyi iyileştirerek ultrason rehberliğinde tedavinin potansiyel faydalarını da azaltabilir. Bununla birlikte, diğer merkezlerde tedavinin tekrarlanabilirliğine izin verecek standartlaştırılmış bakım için bir algoritma önerdik.

Terapötik algoritma, Avrupa Kardiyoloji Derneği Kalp Yetmezliği Derneği35 ve Amerikan Kardiyoloji Koleji36 tarafından yayınlanan ve henüz doğrulanmamış ancak uzmanların görüşüne dayanan en son iki fikir birliği beyanından uyarlanmıştır. Ayrıca, CAVAL US kılavuzluğunda tedavi kolunda önerilen günlük konjesyon değerlendirmesinde, subklinik anormallikleri saptamak için klinik değerlendirme ultrason bulgularıyla tamamlanır.

Tedaviyi yapan tıbbi ekip, kontrol grubunun ultrason sonuçlarına ve hastalar, çalışmanın doğası gereği atanan kola kör olacak. Ayrıca, ultrason muayenelerini yapan ekibe hastanın klinik durumunu bildirmenin bir yolu olmamakla birlikte, tüm ultrasonlar hastanın klinik özelliklerinden habersiz iki uzman sonografi uzmanından oluşan bir Core Lab tarafından yorumlanacak ve raporlanacaktır.

Konjesyonun değerlendirilmesi, özellikle var ya da yok gibi ikili bir tanım gerektiğinde son derece zordur. Birkaç klinik göstergeyi birleştiren klinik skorların, konjesyon seviyesini herhangi bir bağımsız göstergeden daha iyi değerlendirdiği kanıtlanmıştır.44 Pulmoner konjesyonun birçok göstergesi olduğunu kabul ederek, EVEREST risk skoru aracılığıyla kapsamlı bir klinik konjesyon değerlendirmesine odaklandık.45

Akciğer ve IVC ultrasonografisi basit tekniklerdir; Bir sabah uygulamalı deneyim veya hatta 2 saatlik standartlaştırılmış internet tabanlı bir modül, LUS tecrübesiz sonografi uzmanları arasında bile B çizgilerinin tanımlanmasında ve miktarının belirlenmesinde mükemmel tekrarlanabilirlik elde etmek için yeterlidir.46 Operatörler, tekniği uygulamak, incelemenin yapılma şeklini standart hale getirmek ve görüntüleri yorumlayanlar arasındaki ilişkiyi geliştirmek için bir teori kursuna ve iki çalıştaya katılacak.

Bugüne kadar, ne uluslararası kanıta dayalı tavsiyeler ne de KY’de LUS ile pulmoner konjesyonun ölçülmesine yönelik uzman konsensüs belgesi, interkostal boşluktaki B çizgilerinin nasıl ölçüleceğini dair bir öneride bulunmadı.39,46 Bu nedenle, herhangi bir anda interkostal boşlukta not edilen B çizgilerini sayma yöntemi, daha önce bildirilen diğer yöntemlerden teknik olarak daha basit ve daha güvenilir olduğu için seçildi.47 Ayrıca, önceki yayınların aksine,22,24 KY hastalarında daha uzun kliplerle tespit edilebilecek B çizgilerinin sayısı daha fazla olduğundan, her bir akciğer bölgesinde daha uzun LUS klipleri kaydedilecektir.48,49

Plevral efüzyonun hacmini ve ciddiyetini tahmin etmek için birkaç yaklaşımın önerildiğini belirtmekte fayda var.50-52 Ancak AKY’li hastalarda değerleri sınırlı olabilir. Bunun nedeni, bu tekniklerin bazılarının zaman alan çeşitli ölçümler gerektirmesi, diğerlerinin ise torasentezin güvenliğini tahmin etmek için geliştirildiklerinden yalnızca orta ila büyük efüzyonlar için uygulanabilmesidir. Son zamanlarda AKY’li hastalarda plevral efüzyon için yarı kantitatif bir skor önerilmiştir.40

Son olarak, akciğer ve IVC ultrasonografisi, Doppler veya karmaşık kantifikasyon yöntemlerinin kullanımını gerektirmeyen, ucuz ve kolayca sterilize edilebilen bir el cihazıyla gerçekleştirilebilen basit, invaziv olmayan bir tekniktir. Bu, denemenin COVID-19 salgını sırasında yürütüleceği düşünüldüğünde son derece önemli bir husustur.

SONUÇ

CAVAL US-AHF klinik araştırması, AKY nedeniyle hastaneye yatırılan hastalarda pulmoner dekonjesyona rehberlik etmek için hem IVC’nin değerlendirilmesi yoluyla sağ taraflı konjesyonu hem de LUS yoluyla sol taraflı konjesyonu değerlendiren bu yenilikçi ultrason protokolünün yararlılığına dair kanıt sağlayacaktır.

TATDUS yazarının yorumu

Çalışma metadolojik açıdan uygun bir şekilde tasarlanmıştır ve muhtemel sonuçları ile önemli bir klinik duruma işaret etmektedir. Yazıda da belirtildiği üzere, kompleks ölçümler yerine daha basit ve sonuç odaklı, uygulama kolaylığı olan iki ultrasonografik uygulamanın birlikte kullanılarak etkin sonuçlar elde etmeyi planlaması klinik sürece entegrasyonunu kolaylaştıracaktır. Hastaların erken taburculukları, hastane ilişkili enfeksiyonlardan korunma ve normal hayata bir an evvel dahil olabilmeleri açısından önemli olsa da, tekrarlayan hastane yatışlarının mortalite ve morbiditedeki etkisi nedeniyle en uygun zamanda taburculukları planlanmalıdır. Araştırmacılar tahmini çalışma bitiş tarihini Şubat 2023 olarak bildirmişler, biz de dizaynını ve gerekçelerini sundukları bu çalışmanın sonuçlarını merakla beklemekteyiz.

28 Şubat 2023 0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestE-posta
EtkinliklerGeçmiş Kurslar

Temel Ultrasonografi Kursu, 03-04 Mart 2023, İstanbul

tarafından Türkiye Acil Tıp Derneği 22 Şubat 2023
yazan Türkiye Acil Tıp Derneği

Temel USG Kursu

Türkiye Acil Tıp Derneği USG Çalışma Grubu (TATDUS) acil serviste 7/24 tanısal çözüm ve hız olanağı yanı sıra girişimlerde işlem güvenilirliğini dolayısı ile hasta bakım kalitesini arttıracak yatak başı ultrasonografi değerlendirmesinin acil hekimlerince kullanım sıklığı ve çeşitliliğini iyileştirmeyi, ülke çapında kullanım standartları sağlamayı hedeflemektedir.  Kursun içeriğinde ultrason cihazını ilk defa kullanacaklar için temel cihaz ve ultrasonografik görüntüleme prensiplerinin yanı sıra yatak başı E-FAST, hepatobiliyer, üriner, genital, abdominal aorta ve inferior vena kava ultrasonografik incelemelerinin teorik bilgileri ve modeller üzerinde uygulamaları gösterilecektir. Kurs içeriğindeki bütün prosedürler canlı model üzerinde eğitmen tarafından gösterilecek ve her katılımcı tarafından uygulanacaktır. Ultrason eşliğinde girişimsel işlemler hazırlanan vasküler girişim modelleri üzerinde her katılımcı tarafından yapılacaktır.

Kurs Yeri: BYOTELL İSTANBUL Kozyatağı, Saniye Ermutlu Sk. No:3, 34742 Kadıköy/İstanbul

Kurs Tarihi: 03-04 Mart 2023

Kurs Formatı: Hibrid

Hibrid formattaki Temel USG kursumuzun ilk gününde (03 Mart 2023) teorik dersler Zoom üzerinden canlıolarak gerçekleştirilecektir.  Katılımcıların teorik derslerin tamamına katılarak eğitmenlerle aktif iletişim halinde olması hedeflenmiştir.

Kursun 2. Gününde (04 Mart  2023) pratik uygulamalar gerçekleştirilecektir. Pratikler 9 farklı istasyonda, her grupta maksimum 6 kişi olacak şekilde canlı modeller üzerinde yapılacaktır.  Gruplar her istasyonda eğitmenler eşliğinde E-FAST, hepatobiliyer, üriner, EKO, girişimsel, alt ekstremite DVT, IVK ve aorta ultrasonografisi uygulamalarını tamamlayacaktır.

Kursa Nasıl Kayıt Yaptırırım?

Kursların ilanından sonra alınan ön kayıtlar sonrası belirlenen sürede ödeme yapanların kayıtları onaylanacaktır.  Kayıtlar onaylandıktan sonra teorik derslerin gerçekleştirileceği zoom linki tarafınıza iletilecektir.

Kurs fiyatı ve dahil olanlar: Kurs ücreti TATD üyesi olanlar için 1800 TL üye olmayanlar için 2000 TL’dir.

●             Sabah Kahvaltısı

●             Gün içinde sınırsız sıcak içecek ve ikramlar

Kurs Katılımcı Sayısı:

Kurslarımız 50 kişi ile sınırlıdır.

Temel Ultrason Kursu Konuları ve Programı

  • Ultrason Fiziği ve İnceleme Tekniği
  • E-FAST
  • Hepatobiliyer Ultrasonografi
  • Üriner Sistem Ultrasonografisi
  • Pelvik Sistem Ultrasonografisi
  • Odaklanmış Temel Ekokardiyografi
  • Girişimsel Ultrasonografi
  • Alt Ekstremite DVT Ultrasonografisi
  • Abdominal Aorta ve İnferior Vena Kava Ultrasonografisi

Online Kurs
Programı

03.03.2023

08:30- 08:40

10dk

Açılış,
kurstan beklentiler

Tüm Eğitmenler

08:40- 09:20

40dk

Ultrason
Fiziği ve İnceleme Tekniği

Uz. Dr. Burcu Azapoğlu Kaymak

09:20- 10:00

40dk

E-FAST

Uzm. Dr. Tanju Taşyürek

10:00- 10:20

20dk

Ara

10:20-11:00

40dk

Hepatobiliyer Ultrasonografi

Doç. Dr. Özgür Dikme

11:00-11:10

10dk

ARA

11:10-11:40

30dk

Üriner
Sistem Ultrasonografisi

Uzm. Dr. Şeyda Kaptan

11.40-12.10

30 dk

Pelvik Sistem
Ultrasonografisi

Uzm. Dr. Agit Akgül

12.10- 13:10

60dk

Öğle Arası

13:10- 14:40

90 dk

Odaklanmış
Temel Ekokardiyografi

Doç. Dr. Onur Karakayalı

14:40-15:00

20dk

Ara

 

15:00- 15:30

30dk

Girişimsel
Ultrasonografi

Doç. Dr. Özlem Dikme

15:30- 16:10

40dk

Abdominal
Aorta ve İnferior Vena Kava Ultrasonografisi

Uzm. Dr. Emre Şancı

16:10- 16:20

10dk

ARA

16:20-17:00

40dk

Alt
Ekstremite DVT Ultrasonografisi

Uzm. Dr. Büşra Bektaş

 

 

 

Pratik Uygulama
Programı
04.03.2023

 

 

MASA 1

MASA 2

MASA 3

MASA 4

MASA 5

MASA 6

MASA 7

MASA 8

MASA 9

 

FAST

FAST

FAST

HEPATOBİLİER

HEPATOBİLİER

HEPATOBİLİER

ÜRİNER

ÜRİNER

ÜRİNER

 

BÜŞRA BEKTAŞ

GÜÇLÜHAN UÇAR

SACİT AKDENİZ

AGİT AKGÜL

 

ÖZGÜR SADİOĞLU

 

MERVE EKŞİOĞLU

EMRE KUDU

ŞEYDA KAPTAN

TANJU TAŞYÜREK

09:10-10:10

A

B

C

D

E

F

G

H

I

10:20- 11:20

G

H

I

A

B

C

D

E

F

11:30- 12:30

D

E

F

G

H

I

A

B

C

 

 

MASA 1

MASA 2

MASA 3

MASA 4

MASA 5

MASA 6

MASA 7

MASA 8

MASA 9

 

EKO

EKO

EKO

AORT+IVC

AORT+IVC

AORT+IVC

GİRİŞİMSEL+DVT

GİRİŞİMSEL+DVT

GİRİŞİMSEL+DVT

 

MERVE EKŞİOĞLU

 

ÖZLEM DİKME

ÖZGÜR ÇEVRİM

AGİT AKGÜL

ÖZGÜR SADİOĞLU

ŞEYDA KAPTAN

BURCU AZAPOĞLU

EMRE KUDU

TANJU TAŞYÜREK

13:30 – 14:30

A

B

C

D

E

F

G

H

I

14:40 – 15:40

G

H

I

A

B

C

D

E

F

15:50 – 16:50

D

E

F

G

H

I

A

B

C

 

 

 

22 Şubat 2023 0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestE-posta
Yeni Yazılar
Eski Yazılar

Hakkımızda

  • Üyelik Başvuru Formu
  • Kurumsal Kimliğimiz
  • Gizlilik Politikası

Bize Ulaşın

  • Mustafa Kemal Mahallesi Dumlupınar Blv. No:274 Mahall E Blok Daire:18 Ankara
  • Telefon: (0312) 438 12 66
  • Email: [email protected]

© 2021 – 2026 All Rights Reserved. Designed and Developed by DNS Tech Company

Facebook Twitter Instagram Youtube Email
Ultrasonografi Çalışma Grubu
  • Home
Giriş Yap

Çıkış yapana kadar oturumu açık tut

Şifremi Unuttum

Şifre Sıfırlama

Yeni bir şifre size e-posta ile gönderilecek.

Yeni şifrenizi aldınız mı? Giriş yap