Aidat Ödemesi Bağış
Cumartesi, 18 Nisan, 2026
Son Yazılar
Demir Zehirlenmesi
Antidepresan ve Antipsikotik İlaç Kullanımı İlişkili Hepatotoksisite
Deniz sezonu açıldı, Deniz canlıları ile olan zehirlenmeler
SİYANÜR ZEHİRLENMESİ
Benzodiazepin çekilmesi için düşük doz flumazenilin çift kör randomize çapraz çalışması:...
Türkiye ve Avrupa’da Uyuşturucu Maddeler ve MDMA
METANOL ZEHİRLENMESİ VE UZUN DÖNEM KLİNİK SONUÇLARI
Zehirlenme Yönetiminde Sodyum Bikarbonatın Yeri
ULUSAL ZEHİR DANIŞMA MERKEZİ (UZEM) RAPORLARI 2014-2020 YILLARI YAYINLANDI
Sevelamerin alüminyum fosfit zehirlenmesine karşı yeni bir panzehir olarak yeniden kullanılması:...
Etkinlik

Klinik Toksikoloji Kursu, İstanbul

tarafından Ozan Konrot
written by Ozan Konrot

17 Nisan 2020

08:30

09:00

Açılış

Prof. Dr. Arzu Denizbaşı

09:00

09:40

Toksikolojide Semptomatoloji ve Toksidromlar

Doç. Dr. Serkan Eroğlu

09:40

10:20

Dekontaminasyon ve Antidot Tedavileri

Prof. Dr. Özge Onur

10:20

10:40

ARA

 

10:40

11:20

Parasetamol Zehirlenmeleri

Uzm. Dr. Buğra İlhan

11:20

12:00

Beta-Bloker ve Ca Kanal Bloker Zehirlenmeleri

Prof. Dr. Sezgin Sarıkaya

12:00

13:30

Öğle Yemeği

 

13:30

14:10

Mantar Zehirlenmeleri

Doç. Dr. Sinan Karacabey

14:10

14:50

Karbon Monoksit Zehirlenmeleri

Prof. Dr. Arzu Denizbaşı

14:50

15:10

ARA

 

15:10

15:50

Sokak İlaçları ile Olan Zehirlenmeler

Doç. Dr. Erkman Sanrı

15:50

16:30

Alkol Zehirlenmeleri

Doç. Dr. Erdem Çevik

16:30

17:00

Akılcı ilaç Kullanımı

Prof. Dr. Arzu Denizbaşı

17:00

17:30

Kapanış

Prof. Dr. Arzu Denizbaşı

0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestE-posta
TATDakademik

Dizel Eksoz Gazlarının Kardiyovasküler Toksik Etkileri

tarafından Erkman Sanrı
written by Erkman Sanrı

Dizel yakıtı; petrol kökenli enerji kaynaklarından birisidir ve benzinden daha ucuz olması nedeniyle, tüm dünyada çok kullanılan enerji kaynaklarından biridir. Günlük yaşantımızda, hem kırsal alanda hem de şehirlerde; ulaşım, ısınma ve üretim amaçlı olarak dizel motorlarından faydalanmaktayız. Bu yaygın kullanıma bağlı olarak, dizel motorlarından atmosfere karışan eksoz gazları önemli miktar ve hacimdedir. Hava kirliliği olarak tanımlanan ve partikül kitlesi 10 mM (PM10) altında olan partiküllerin %50’sinden daha fazlası dizel yakıtlardan kaynaklanmaktadır. Daha küçük partiküller olan 2.5 mM ‘nin (PM2.5) altındaki kirleticiler ise insan sağlığı için daha da tehdit edicidir. Çünkü bu gazlar inhale edilip akciğerde birikebilirler. Avrupa ve Japonya’ da yapılan çalışmalarda dizel eksoz gazlarına (DEG) maruziyetin kardiyovasküler morbiditeyi arttırdığı gösterilmiştir. Bu durumun, akut ve kronik solunum yolu hastalıkları kadar önemli sonuçları olduğu da belirtilmiştir. Hayvan çalışmalarında, DEG maruziyetinin; sol ventrikül kontraktilitesinde azalmaya, sempatetik driveda bozulmaya, fibrinolizis/fibrozis dengesinde bozulmaya ve nihayetinde ateroskleroz gelişmesine yol açtığı kanıtlanmıştır. DEG molekülleri direkt inhalasyon hasarı yapabildiği gibi, havada asılı kalarak kronik enflamasyon ile endotelyal aterosklerotik olayları hızlandıracak boyutlara ulaşabilir. DEG maruziyetine sekonder gelişen akut koroner sendromun; DEG’ e maruziyet süresiyle veya kişide altta yatan kronik endotelyal disfonksiyonlar ile ilişkili olduğunu gösteren çalışma bulunmakta. Mevcut literatür verileri, DEG’in kardiyovaskuler komplikasyonlarının yanısıra uzun dönemde serebrovaskuler olaylara da zemin hazırladığını göstermektedir.

Dizel Eksoz Gazlarının Endotel Üzerindeki Etkileri

Endotel dokusu; fizyolojik olaylarda vasküler homeostazisi düzer. Vasküler endotelyumda bozulma olarak başlayan patolojik süreç aterosklerozis gelişmesi ile sonlanır. Bu durum ise kardiyovasküler komplikasyonlara zemin hazırlar. Yani aterosklerozun anahtarı endotelyal fonksiyonlarda saklıdır.  DEG inhalasyonu kısa süre içerisinde (ilk birkaç saat) endoteli fonksiyonlarını bozmaya başlar. Yaklaşık 6 saatlik maruziyet ve daha sonrasında endotelyal hücrelerde oksidatif hasar ve reaktif oksijen türlerinin, süperoksitlerin üretimi başlar. Bu endotel hasarlanması; maruz kalan kişi sağlıklı, komorbiditesi olmayan ve hatta istirahat halinde bile olsa, gelişmektedir. Ayrıca DEG’in direkt vazokonstriktör etkisi de vardır. Yapılan çalışmalarda bu vazokonstriktör etkinin; aterogenezisten bağımsız direkt toksite olduğu ve bu etkinin brakiyal, vertebral ve koroner arterlerin suladığı alanlara göre klinik bulgu verdiği gösterilmiştir.

Dizel Eksoz Gazlarının Enflamatuar Etkileri

DEG inhalasyonu, enflamatuar süreçleri akut ve kronik dönemde başlatmaktadır. Sistemik enflamasyon markerı olan CRP akut maruziyeti takiben artmakta ve 24 saat yüksek kalmaktadır. Her ne kadar kanıt düzeyi yüksek olmasa da; DEG düzeyini kanda ölçmek zor olduğu için, enflamatuar süreçler CRP gibi enflamasyon markerlar ile takip edilebilir. Aktif sigara içicilerde, DEG’in enflamatuar etkisinin, sigara içmeyenlere göre daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Bu durum; sigara içmek ile DEG inhale etmenin additif bir etki ile enflamasyonu artırdığını göstermektedir.

Dizel Eksoz Gazlarının Arteryel Tonusa Etkisi

Arteryel Doppler Ultrasonografi çalışmalarında saptanan fonksiyonel bozukluktan DEG sorumludur. DEG inhalasyonundan sonra arteryel tonus artar, yansıyan dalgalar amplifiye olur. Bu durum özellikle karotis ve femoral arter Doppler incelemelerinde saptanmıştır. Sonuç olarak sol ventrikül afterload disfonksiyonu (artışı) gelişir. Periferik arterlerde oluşan dalga yansımalarının artışı nedeniyle sistolik kan basıncı artar. Kalp, aorta, beyin ve böbrekte dolaşım bozulur.

Dizel Eksoz Gazlarının Fibrinolisis Üzerindeki Etkisi

Akut koroner sendrom oluşumunda altta yatan diğer mekanizma da DEG’in fibrinolisis/fibrosis mekanizmasını bozmasıdır. Bazı yazarlara göre, özellikle şehirlerde yaşayanlarda akut koroner sendromlara daha sık rastlanmasının nedeni; DEG’e maruziyete bağlı olarak, fibrinojen düzeylerinde artış, protein C plazma düzeyi ve protein S aktivitesinde kolaylaşmadır. Bu fizyopatoloji hakkında çalışmalar süre gelmekte olup anormal fibrinolisis/fibrosis dengesi belki de gelecekte bu gazların esas hasarı olarak gösterilecektir.

Dizel Eksoz Gazlarının Konsantrasyonları ve Yasal Düzenlemeler

Pek çok Avrupa şehrinde trafikteki eksoz gazlarının etkisi minimal düzeye indirilmeye çalışılmaktadır. Avrupa’da yedi ülkede yapılan ölçümlerde PM2.5 düzeyleri; şehrin dış bölgelerinde: 8-20 µg/m3, şehir merkezlerinde: 20-30 µg/m3 ve otoyollarda: 25-40 µg/m3 olarak saptanmıştır. Ancak yoğun trafikte ve kapalı tünellerde bu düzey 300 µg/m3 kadar çıkabilmektedir.  Literatür dikkatli incelendiğinde görülecektir ki; DEG’in kardiyovasküler etkileri ile alakalı yapılan çalışmalar sıklıkla düzeyin 10-25 µg/m3 olduğu ortamda yapılmıştır. Bu durum gerçek hayatta, çalışmalarda belirtilenden daha fazla risk altında olduğumuzu işaret etmektedir.

Türkiye’ de uyulması gereken mevzuat ve limitler T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü tarafından Avrupa emsallerine göre belirlenmiştir. Sitede önemli bilgiler mevcut;

 “Partikül Madde (PM10, PM2.5 Uçarozlar): Havadaki partikül madde insan sağlığını etkileyen en önemli kirleticilerden biridir. Partikül boyutu ile sağlık üzerindeki olumsuz etkisi doğrusal olarak bağlantılıdır. PM’nin 10 μM’den büyük kısmı burun ve nazofarenkste tutulmaktadır. 10 μM’den küçük kısmı bronşlarda birikirken 1-2 mikron çapındakiler alveollerde 0,1 mikron çapında olanlar ise alveollerden intrakapiller aralığa diffüze olmaktadır. Partikül maddelerin fiziksel özellikleri yanında kimyasal kompozisyonu da sağlık açısından oldukça önemlidir. Partikül maddeler civa, kurşun, kadmiyum gibi ağır metaller ile kanserojenik kimyasalları bünyelerinde bulundurabilmekte ve sağlık üzerinde önemli tehdit oluşturabilmektedirler. Bu zehirli ve kanser yapıcı kimyasallar, nemle birleşerek aside dönüşmektedir. Kurum, uçucu kül, benzin ve dizel araç egzoz partikülleri benzo(a)pyrene gibi kanser yapıcı maddeler içerdiğinden bunların uzun süre solunması kansere sebep olmaktadır.” (Kaynak için Tıklayınız)

Avrupa Birliğinde kabul edilen direktife (Exposure Concentration Obligation) göre atmosferde PM2.5 düzeyinin yasal üst sınırı 20 µg/m3 olmalıdır. Türkiye’nin de kabul ettiği direktife göre bu düzey 2020 yılına kadar belli oranda ve belli hızda olacak şekilde 18 µg/m3 düzeyine indirilmelidir. Türkiye’nin bölgesel güncel PM2.5 düzeylerini görmek için tıklayınız.

Kaynaklar

  1. Giles LV, Tebbutt SJ, Carlsten C, et al. The effect of low and high-intensity cycling in diesel exhaust on flowmediated dilation, circulating NOx, endothelin-1 and blood pressure. PLoS One 2018; 13: e0192419.
  2. Peretz A, Sullivan JH, Leotta DF, et al. Diesel exhaust inhalation elicits acute vasoconstriction in vivo. Environ Health Perspect 2008; 116: 937–942.
  3. Kagawa J. Health effects of diesel exhaust emissions – a mixture of air pollutants of worldwide concern. Toxicology 2002; 181-182: 349–353.
  4. Cohen G, Levy I, Yuval, et al. Chronic exposure to traffic- related air pollution and cancer incidence among 10,000 patients undergoing percutaneous coronary interventions: A historical prospective study. Eur J Prev Cardiol 2018; 25: 659–670.
  5. Avrupa Birliği ve ABD Çevre Ajansı http://ec.europa.eu/environment/air/quality/standards.htm
0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestE-posta
TATDakademik

Avrupa Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığı İzleme Merkezi 2019 Raporu

tarafından ARZU DENİZBAŞI
written by ARZU DENİZBAŞI

Avrupa Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığı İzleme Merkezi’nin (EMCDDA)  2019 Yılı yayını olan Avrupa Uyuşturucu Raporunu sizlerin de incelemesine sunuyoruz. Bu rapor, uyuşturucu durumu hakkındaki en son verilere ilişkin bir analizi ve Avrupa Birliği, Norveç ve Türkiye genelinde bu analize ilişkin eylemleri sunmaktadır. Raporda kaynak verileri içeren İstatistiksel Bültenimiz de dahil olmak üzere, diğer çevrimiçi bilgi kaynakları tarafından desteklenmektedir. EDR paketi ayrıca, AB uyuşturucu bilgi ağına katılan tüm ülkeler için mevcut duruma yönelik bir genel bakış sağlayan 30 Ülkeye Ait Uyuşturucu Raporu’nu da içermektedir. EMCDDA’nın amacı, daha sağlıklı ve daha güvenli bir Avrupa’ya katkıda bulunmaktır. Raporda, “paydaşlarımıza günümüzün sorunlarına etkili eylemler geliştirmek için gerekli olan uyuşturucu durumuna ilişkin genel bir bakış sağlamaktadır. Bunun yanı sıra, bu hızlı değişen ve karmaşık alanda ortaya çıkabilecek potansiyel zorluklara hazırlıklı olmamıza olanak sağlayan, yeni tehditlere yönelik bir analiz sunmaktadır” olarak özetlenmiş bir hedef var. Hepinize iyi okumalar dilerim.

Raporun tam metnine ulaşmak için tıklayınız.

0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestE-posta
TATDakademik

Antiviral İlaçların İnfluenza Tedavisinde Kullanımı

tarafından Sinan Karacabey
written by Sinan Karacabey

Son dönemde sayıları artış gösteren grip vakaları acil servis başvuru sayılarında da artışa neden olmaktadır. Gribin en sık sebebi İnfluenza grubu virüslerdir. Bunlardan en sık görülen tipi İnfluenza A H3N2’dir.  Bunun dışında İnfluenza A H1N1 ve İnfluenza B’de diğer etkenler olarak karşımıza çıkmakta. Sağlık Bakanlığı tarafından açıklanan rakamlara bakacak olursak 2020 yılının 1. haftasında göre çalışılan numulerde bir önceki haftaya göre (% 51,2) göre artış göstererek % 59,8 saptanmıştır (1). Durum böyleyken bu vakalar artış gösterecek gibi gözükmekte. Peki bu Mevsimsel Grip hastalıklarında İnfluenza tanısı konan hastalarda uygulanması gereken antiviral ilaçlar nedir? Tekrar hatırlayalım.

      1. Nöroaminidaz İnhibitörleri

Virüsteki nöraminidaz enzimini bloke ederek influenza A ve B virüslerini yok eder. Nöroaminidaz inhibitörleri gurubunda en bilinenlerden olan oseltamivir, zanamivir ve peravimir hakkında CDC önerileri şöyle (2);

  • Oseltamivir (genelde bilinen jenerik adıyla Tamiflu®) oral alım için uygundur.  FDA onayına göre erken dönemde komplike olmayan İnfluenza tedavisinde önerilir. Çocuklar ve yetişkinler için FDA onayı mevcut. Eğer çocukta kemoterapi alma gibi immun yetmezliği bozan bir durum varsa 3 aylık iken de kullanımı önerileri literatürde mevcuttur (3).

Grip hastalığının tedavisinde kullanımı ise yaşlara göre değişir.  Türkiye’ de ruhsatlandırma ile prospektüs bilgilerine göre yetişkinler ve ergenler tarafından 75 mg kapsüle veya alternatif olarak bir adet 30 mg kapsül ile bir adet 45 mg kapsül kullanılabilir. Sabah akşam günde iki kez 75 mg, 5 gün süre ile kullanılır. 5 günlük tedaviyi tamamlamak gerekir.  1- 12 yaş arasında çocuklarda kullanımda kapsül yerine oral süspansiyon tozu kullanılabilir. 40 kg’dan fazla ve kapsül yutabilen çocuklar 5 gün boyunca günde iki defa Oseltamivir 75 mg kapsül kullanabilirler.

Prospektüs bilgilerine göre çocuklarda influenza tedavi şeması aşağıdaki gibidir.

Oseltamivir ayrıca grip hastalığının önlenmesinde kullanılabilir.  Ergenlerde (13-17 yaş) ve yetişkinlerde kullanımda tedavide olduğu gibi 75 mg kapsül veya alternatif olarak 1 adet 30 mg kapsül ile 1 adet 45 mg kapsül kullanılabilir. Tedavi dozundan farklı olarak Oseltamivir profilaksi amacıyla 10 gün boyunca, günde bir kez 75 mg alınmalıdır. Bu dozu sabah kahvaltısıyla birlikte almak en uygun yoldur.  1 yaş üstü bebeklerle 2-12 yaş arası çocuklarda kullanımda vücut ağırlığına göre şeması vardır. Kapsül yerine oral süspansiyon tozu kullanılabilir.

Çocuklarda İnfluenza profilaksisinde kullanım şeması aşağıdadır.

Oseltamivir içeren ilaçlar ve eşdeğerlerine bu linkten ulaşmak için tıklayınız.

Oseltamivir En önemli yan etkisi, bulantı, kusmadır (%10-15). Oseltamivir kullanımı sırasında Japon adolesanlarda geçici nöropsikiyatrik olaylar geliştiği de bildirilmiştir. Bu nedenle FDA, oseltamivir kullananların davranış bozukluğu açısından yakın takibini önermektedir.

  • Zanamivir ( Relenza®)  oral inhalasyon için geliştirilmiş  FDA onaylı erken dönemde komplike olmayan influenza tedavisi için önerilmiştir. Tedavi amacıyla 7 yaş ve üzerinde, koruma amacıyla 5 yaş üzerindeki hastalarda kullanılabilir. Altta yatan astım veya diğer respiratuar hastalıkları olanlarda önerilmez. Eşdeğer olarak bulunan bir ilaç yoktur;

Allerjik reaksiyonlar, orofaringeal ve fasiyal ödem bildirilmiş olup bunun dışında en sık saptanan yan etkiler; diyare, bulantı, sinüzit, nazal bulgu ve semptomlar, bronşit, öksürük, baş ağrısı, baş dönmesi olarak belirtilmiştir.

  • Peramivir (Rapivab®) intravenöz uygulama için FDA onaylı erken dönemde influenza tedavisinde 2 yaş ve üzeri hastalarda kullanılan bir ilaçtır. Türkiye’de şu anda mevcut değildir.

Gebelikte Nöraminidaz inhibitörlerinin kullanımda dikkatli olunması gerekir. Gebelik kategorisi C olarak bildirilmiştir.

     

      2. Cap-dependent Endonükleaz İnhibitörleri

Endonükleaz inhibitörlerinin etkileri nöraminidaz inhibitörlerine göre daha farklıdır. Endonükleaz inhibitorleri viral RNA transkripsiyonunu bozar ve viral replikasyonu engelleyerek influenza A and B virüslerini öldürür. FDA onaylı tek cap-dependent endonükleaz inhibitorü ilaç olarak Baloxavir marboxil (Xofluza®) mevcut (4). Oral kullanım için onaylı bir ilaçtır.  İnfluenzanın erken döneminde 12 yaş üzerinde uygun bulunmuştur.  Baloxavir marboxil   gebeler, lohusalar, komplike hastalıklarda önerilmez.

     

      3. Adamantan grubu

Adamantan grubu influenza A virüslerindeki M2 iyon kanallarını hedef olarak alırlar. Bu yüzden sadece İnfluenza A tipinde etkilidirler. ABD’ de virüslerde ilaca karşı direnç geliştiği için önerilmiyorlar (5).  İki jenerik ilaç mevcut. İlki Amantadine (jenerik) olup oral kullanılan FDA onaylı bir ilaç. Sadece influenza A hastalarında ve 1 yaş üzerindekilerde kullanılır. Rimantadine (jenerik veya Flumadine®) ise diğer grup üyesidir. FDA onaylı oral uygulanan ve influenza A’ da etkili antiviral ilaçtır. Sadece 17 yaş üzerinde kullanılır.

Bu grubun en önemli yan etkileri; geri-dönüşümlü nörotoksisite (uykusuzluk, anksiyete, baş dönmesi, konsantrasyon bozukluğu, konfüzyon, konvülziyon, halüsinasyon), epilepsi, renal kreatinin klerensinin azalmasıdır. Erişkinde önerilen tedavi süresi 3-5 gün olup tedavi ve profilakside önerilen doz: 1x200mg/ gün PO veya 2x100mg/gün PO.  Tedavi sırasında direnç gelişimi en büyük sorundur. Adamantanlarda nöraminidaz inhibitörleri gibi gebelik kategorisi C’de bulunur.

Kime Antiviral Tedavi?

Aslında İnfluenzayı önlemenin en etkili yolu grip aşısı yapılması ve el yıkama gibi basit enfeksiyon kontrol önlemlerini kullanmaktır. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi 6 aylıktan büyük tüm bireylerin hastalık sezonu öncesi yani Ekim ayı sonuna kadar kontrendikasyonu olmayan kişilerde aşılanma yapılmasını önermekte.

Ancak hastalık geliştikten sonra ise antiviral tedaviyi kimlere başlayacağımızı bilmemiz gerekiyor. Kanıtlanmış veya şüpheli grip olan yetişkinler ve çocuklara mümkün olan en kısa sürede antiviral tedaviye başlamalıdır. Ayrıca aşı olup olmadığına bakılmaksızın influenza tanısı kesinleşmiş yatış verilen hastalarda hastalık süresine bakılmaksızın; ciddi ve ilerleyici hastalığı olan yine hastalık süresinden bağımsız olarak ayaktan hastalara; kronik hastalık öyküsü olan ve immün yetmezlik tablosu olan hastalara; <2 yaş ve 65 yaş< bütün hastalara; gebeler ve postpartum 2. Haftaya kadar olan hastalara antiviral tedavi başlanmalıdır (6).

Son Söz

Antiviral ilaç tedavisinin Acil Tıp uzmanları tarafından erken başlanması önemlidir çünkü bu tedavi; semptomların süresini ve şiddetini, virüs yayılmasını, hospitalizasyon ihtiyacını, tedavi maliyetini, İnfluenza komplikasyonlarını azaltmakta ve gereksiz antibiyotik kullanımını engellemektedir.

Şekil. İnfluenza vaka yönetimi algoritması (kaynak için Tıklayınız)

Kaynaklar:

  1.  Haftalık İnfluenza (Grip) Surveyans Raporu. grip.gov.tr. https://grip.gov.tr/depo/influenza-raporu/2019/Haftalk_nfluenzaGrip_Srveyans_Raporu_2020_1._hafta.pdf.
  2. Muthuri, Stella G., et al. “Effectiveness of neuraminidase inhibitors in reducing mortality in patients admitted to hospital with influenza A H1N1pdm09 virus infection: a meta-analysis of individual participant data.” The lancet Respiratory medicine 2.5 (2014): 395-404.
  3. Louie, Janice K., et al. “Neuraminidase inhibitors for critically ill children with influenza.” Pediatrics 132.6 (2013): e1539-e1545.
  4. http://www.kansensho.or.jp/uploadshttp://tatdtoksikoloji.org/files/guidelines/1812_endonuclease_en.pdf
  5. Rosenberg, Matthew R., and Marco G. Casarotto. “Coexistence of two adamantane binding sites in the influenza A M2 ion channel.” Proceedings of the National Academy of Sciences 107.31 (2010): 13866-13871.
  6. Uyeki TM, Bernstein HH, Bradley JS, et al. Clinical Practice Guidelines by the Infectious Diseases Society of America: 2018 Update on Diagnosis, Treatment, Chemoprophylaxis, and Institutional Outbreak Management of Seasonal Influenzaa. Clinical Infectious Diseases. December 2018:e1-e47. doi:10.1093/cid/ciy866
0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestE-posta
TATDakademik

Karbonmonoksit Zehirlenmesinde Kardiyak Toksisite

tarafından ARZU DENİZBAŞI
written by ARZU DENİZBAŞI

Kış aylarında sık rastladığımız karbonmonoksit zehirlenmeleri yine gündemde. Açıkta yaşayanlarda, deprem bölgelerinde dışarıda kalanlarda veya ısınma koşullarının sağlıksız olduğu yerlerde konaklayanlarda bu zehirlenme riskinin olduğu aklımıza gelmeli. Bugün sizlere karbonmonoksit zehirlenmesinde nasıl kardiyak toksisite geliştiğini ve nasıl tespit edilebileceğini özetlemeye çalışacağım. 

Karbonmonoksit (CO) gazı; hidrokarbonların eksik yanması nedeniyle ortaya çıkan, renksiz ve kokusuz bir gazdır. CDC verilerine göre, ABD’de her yıl 450 kişi bu zehirlenmeye bağlı olarak ölmektedir. Çoğu zehirlenme; rastlantısal ev kazaları, ev yangınları ve otomobil egzoz gazı maruziyeti nedeniyle gelişir. CO zehirlenmesinde; baş ağrısı, bulantı, kusma, yorgunluk ve baş dönmesi gibi çok hafif klinik bulgular görülebileceği gibi, senkop, koma, nöbet, kardiyak arrest, solunum yetmezliği ve ölüm gibi çok daha ciddi klinik tablolar da görülebilir.

Şekil 1. Maruziyet süresine ve miktarına göre karbonmonoksit zehirlenmesinin belirtileri

Hastalarının klinik belirtileri, CO konsantrasyonuna ve maruziyet süresine bağlıdır. CO zehirlenmesinde gelişen komplikasyonların altta yatan nedenleri; artan oksijen gereksinimi ve miyokard kasının oksijen fraksiyonunun yüksek oranıdır. Sık bildirilen kardiyovasküler komplikasyonlar arasında; miyokardiyal stunning (sersemleşme), akut miyokardiyal iskemi, sol ventriküler disfonksiyon ve aritmiler bulunmaktadır. Tüm bu tablolar kalıcı miyokard hasarı ile sonuçlanabilmektedir.

Şekil 2. Karbonmonoksit zehirlenmesinin patofizyolojisi

Doku Hipoksisi Gelişmesi

Karbonmonoksitin, oksijene göre, hemoglobine afinitesi 250-250 kat daha fazladır. CO ile birleşen hemoglobin, karboksihemoglobin (COHb) molekülünü oluşturur. Bu reaksiyon, dokularda oksijen salınımının kompetatif inhibisyonu ile sonuçlanır. COHb endojen olarak üretilse de, kandaki seviyesi %1’den azdır. Eritrosit tahribatının arttığı, hemolitik anemi ve şiddetli sepsis gibi durumlarda kan COHb seviyeleri %3-4’lere kadar çıkabilmekedir. Bazı sigara içicilerde (NHANES II’ ye göre) %5.6’ya kadar artmış COHb seviyeleri gösterilmiştir.

Şekil 3. Hem katabolizması sırasında intrensek karbonmonoksit üretimi

CO zehirlenmesinde, temel olarak; dokulardaki oksijen dağılımında ve dağıtımında azalma ve doku hipoksisi gelişir. In vitro olarak; CO, yüksek affinite ile bağlanarak, elektron taşıma zincirinde sitokrom oksidaz enzimini satüre eder ve hücresel seviyede en ağır klinikle seyreden hipoksi, laktik asidoz ve apoptoz gelişir. Yüksek konsantrasyonlarda olduğu için CO, miyoglobinine de bağlanır ve oksidatif stres gelişmesine yol açar. Ayrıca nitrik oksit düzeyindeki azalma da strese katkıda bulunur ve doğrudan miyokard yaralanması gelişir.  CO zehirlenmesinde gelişen nötrofil degranülasyonu, dolaşımda miyeloperoksidaz, proteaz ve reaktif oksijen seviyelerinde artışa neden olur.

Şekil 4. Elektron transport zincirinde karbonmonoksitin toksik etki mekanizması

Karbonmonoksit Nedeniyle Kardiyak Toksisite Klinik Tabloları

Miyokardiyal İskemi

CO’nun miyokard üzerindeki hipoksi yapıcı etkisi ve doğrudan toksik etkileri literatürde bildirilmiştir. Bu durum, miyokard hücrelerinin iskemiye duyarlı olmasından dolayı gözlenen bir patolojidir. Hastalar anjinal semptomlar ile başvurabilir. 230 hastalık bir seride; HBO tedavisi alan hastaların %35’inde biyobelirteçlerde yükselme (CK, CKMB ve Troponin I), %30’unda iskemik EKG değişiklikleri ve %5’inde ise mortalite bildirilmiştir. CO zehirlenmesi gelişmiş 40 yetişkin hastanın incelendiği başka bir seride ise; hastaların %22’sinde sinüs taşikardisive  %15’inde artmış CK ve CK-MB bildirilmiştir. Yine başka bir çalışmada, CO zehirlenmesi olan 83 hastanın %26’sında sinüs taşikardisi, %14’ünde EKG’de iskemik değişiklikler ve %10’unda SPECT’de miyokard iskemik değişiklikler bildirilmiştir. Bu hastaların %66’sında miyokard duvar hareketi anormallikleri tespit edilmiştir. CO zehirlenmesinde, stabil anjinada ağrı eşiğinin azaldığı akılda tutulmalıdır. CO zehirlenmesi olan hastalarda ST ve T dalga değişiklikleri beklenmelidir. Bu hastalara yapılan koroner anjiyogramlarda %15’lere varan obstrüksiyonlar görülebilmektedir.

Şekil 5. Karbon monoksit molekülünün mitokondrideki etkisinin farklı yönlerden etkisi.  Membran geçirgenliği bozularak hücre ölümü gerçekleşir. CO zehirlenmesinde oklar ile dengede görünen sistem etkilenir; (1)hücre ölümü kontrolü, (2)metabolizma düzeltilmesi (biyogenez ve oksidatif fosforilizasyon için), (3)ROS sinyalindeki önkoşullandırma (protein fonksiyonları için) ve (4) anti- oksidan özellikli uncoupling etkilerin tamamı bozulmaktadır.(Kaynak için tıklayınız)

Kardiyak Aritmiler

CO zehirlenmesinde kardiyak aritmiler de bildirilmiştir ancak bu tablolar iskemik değişiklikler kadar yaygın değildir. Karbonmonoksite maruziyet, malign ventriküler aritmilerle ve erken ölümle sonuçlanabilir. Erken patolojik EKG bulguları; atriyal ve ventriküler ekstrasistoller, atriyal ve ventriküler fibrilasyon olarak tarif edilmektedir. Ek olarak, supraventriküler taşikardi ve Brugada sendromu da bildirilmiştir. 60 hastalık retrospektif bir çalışmada; CO zehirlenmesi olan hastalarda, Pwd dalgasında anlamlı derecede uzama, 1⁰ Derece AV blok ve uzamış QT tespit edilmiştir. Pmax ve Pwd sürelerinin uzaması CO zehirlenmelerinde gözlenen bir durumdur. Bu sebeple; QT aralığının uzamasına neden olan ilaçlar CO zehirlenmesi olan hastalarda dikkatli kullanılmalıdır. CO düzeyi ile QT aralığı arasında direk ilişki vardır. Hasta takibinde EKG monitorizasyonu çok önemlidir. Fazla CO maruziyetine bağlı olarak, kalsiyum kanallarının aksiyon potansiyeli değişir ve hücre içi Ca+2 kalpte diyastol sırasında artarak aritmilere neden olur.

Kalp Yetmezliği

CO zehirlenmesi olan hastalarda, normal koroner akım olmasına rağmen, sağ ve sol ventrikül işlev bozukluğu meydana gelebilir. Akut CO maruziyeti, doğrudan negatif inotropiye neden olur. Sol ventrikül end diastolik basıncı artar ve kardiyak strok indeksi azalır. Her ne kadar; zehirlenme geçtikten sonra miyokard disfonksiyonun düzelmesi beklense de, literatürde kalıcı miyokardiyal disfonksiyonlar bildirilmiştir.

CO Zehirlenmesinde Kardiyotoksisite için Tanı Araçları 

Tanı; kan gazındaki yüksek CO ile konulmalıdır. Hepimizin bildiği gibi standart satürasyon takipleri yanlış sonuçlar vermektedir. CO zehirlenmesi olan hastalarda EKG ile takip en önemli kardiyotoksisite tanı aracıdır. Takip için, biyokimyasal belirteçlerden; CK, CK-MB ve Troponin düzeyleri istenmelidir. CO zehirlenmesi olan hastalar için; başvuru sırasında, 24. saat ve 1. hafta, ekokardiyografik değerlendirme önerilmektedir. BNP düzeylerinin görülmesi de anlamlı fayda sağlar. Yüksek COHb seviyeleri ve BNP arasında anlamlı pozitif korelasyon bulunmuştur. BNP erken dönemde, özellikle EKG’nin normal olduğu hastalarda, kardiyak toksisite için ipucu vermektedir.

Başka bir kardiyotoksisite belirteci olarak “Heart type fatty acid-binding protein” (H-FABP) kullanılması da önerilmektedir. CO dışında pek çok kardiyotoksik ajan zehirlenmesinde H-FABP ile çalışmalar yapılmaktadır. Bu düşük ağırlıklı protein, sitoplazmada bulunan ve hasarlanmış miyokarddan salınan FABP grubundan olan bir proteindir.  Miyokard hasarından sonra hızla dolaşıma bırakılır. Kanda 20 dakikada saptanabilir, 3-4 saatte pik yapar ve 24 saatte normale döner.

Şekil 6. American Journal of Therapeutics dergisinde yayınlanan ve karbonmonoksit zehirlenmesi olan hastalarda kardiyovasküler toksisite yönetimini özetleyen algoritma.

Tedavi

Normobarik oksijen, tedavinin temel taşıdır. Hastanın klinik endikasyonlarına göre hiperbarik oksijen (HBO) tedavisi de uygulanmalıdır. Hiperbarik oksijen tedavisi nöropsikolojik etkileri azaltır. Buna karşın, miyokarddaki hasarın önlenmesinde HBO’nin etkinliği üzerine veriler biraz değişkendir. Hastanın durumu stabil değilse (ör: miyokard enfarktüsü) HBO ünitesine nakletmek uygun olmayabilir. Hastalarda acil trombolitik tedavi veya girişimsel tedavi endikasyonu var ise HBO uygulamak için hastayı nakletmek ve geciktirmek uygun değildir.

Yapılan çalışmalarda; HBO tedavisinin trombolitik tedaviye eklenmesi ile trombolitik tedavinin tek başına yapılması arasında fark saptanmamıştır. Ancak son dönemlerde genel bir trend olarak, miyokard enfarktüsü gelişmiş hastalarda; trombolitik tedaviye HBO eklenmesinin daha çok önerildiğini görüyoruz. Kanıt düzeyi belli olmasa da lokal şartlara göre bu kombine tedavi uygulanabilir. Mekanik ventilatöre bağlı olan, oksijenizsayonun ve ventilasyonun yetersiz kaldığı hastalarda; erken dönemde, ekstrakorporeal membran oksijenasyonu (ECMO) tedavisine başlanması önerilmektedir. Bu tür hastalarda ECMO’nun mortaliteyi azalttığı gösterilmiştir.

Sonuç ve Öneriler

  1. CO zehirlenmelerinde kardiyak toksite oluşabilmektedir.
  2. Hastalarda sürekli EKG monitorizasyonu gereklidir.
  3. Düzenli aralıklarla kardiyak biyobelirteçler istenmelidir ve hastalarda akut koroner sendrom için hazırlıklı olunmalıdır.
  4. Tedavide esas olan; yeterli oksijenizasyonun sağlanmasıdır.
  5. Akut koroner sendrom, aritmi veya kalp yetmezliği tedavileri ise kılavuzlara göre başlanmalı ve geciktirmemelidir.

Önereceğim Kaynaklar:

  1. Koskela RS, Mutanen P, Sorsa JA, et al. Factors predictive of ischemic heart disease mortality in foundry workers exposed to carbon monoxide. Am J Epidemiol. 2000;152:628–632.
  2. Satran D, Henry CR, Adkinson C, et al. Cardiovascular manifestations of moderate to severe carbon monoxide poisoning. J Am Coll Cardiol. 2005;45:1513–1516.
  3. Mueller C, Scholar A, Laule-Kilian K, et al. Use of B-type natriuretic peptide in the evaluation and management of acute dyspnea. N Engl JMed. 2004;350:647–654.
  4. Davutoglu V, Gunay N, Kocoglu H, et al. Serum levels of NT-ProBNP as an early cardiac marker of carbon monoxide poisoning. Inhal Toxicol. 2006;18:155–158.
  5. Kalay N, Ozdogru J, Cetinkaya Y, et al. Cardiovascular effects of carbon monoxide poisoning. Am J Cardiol. 2007;99:322–324.
  6. Erenler AK, Yardan T, Baydin A, et al. Heart-type fatty acid-binding protein as a potential biomarker of acute carbon monoxide poisoning. Am J Emerg Med. 2013;31: 1165–1169.
  7. Stavitsky Y, Shandling AH, Ellestad MH, et al. Hyperbaric oxygen and thrombolysis in myocardial infarction: the ‘HOT MI’ randomized multicenter study. Cardiology. 1998;90:131–136.
  8. McCunn M, Reynolds HN, Cottingham CA, et al. Extracorporeal support in an adult with severe carbon monoxide poisoning and shock following smoke inhalation: a case report. Perfusion. 2000;15:169–173.
  9. Yin L, Cai Q, Zhen Q, et al. Treatment of acute carbon monoxide poisoning with extracorporeal membrane trioxygenation. Int J Artif Organs. 2012;35:1070–1076.
0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestE-posta
TATDakademik

Dormofol İsimli İlaç ile Alakalı Bilgilendirme

tarafından ARZU DENİZBAŞI
written by ARZU DENİZBAŞI

Dormofol isimli ilaç geri çekildi. Bu aslında yeni bir haber değil, TİTCK 2019 yılında bu duyuruyu yapmıştı. 2019 yılında Bakteriyel endotoksin testlerinde uygunsuz sonuç alınan bu muadil ilaç geri çekilmişti. Propofol hala Acil Tıp uygulamasında önemini koruyor ancak uygulamada dikkatli olunması gereken hususları tekrar hatırlatmakta fayda var. 

 

PROPOFOL; Acil Tıpta En yaygın kullanılan sedasyon ajanlarındandır. Yüksek oranda lipidde çözünen GABA’erjik aktivitesi olan ajandır. Hızlı Ardaşık Entübasyonda, indüksiyon ajanı olarak kullanılmaktadır. Ayrıca entübasyon sonrası hastaların sedasyon idamesinde kullanılmaktadır.  İntrakraniyal basıncı ve serebral oksijen kullanımını azaltır ve bundan dolayı intrakraniyal basıncın arttığı her travmatik veya medikal durumda kullanılabilir. Hipotansif etkisinden dolayı hemodinamisi stabil olmayan hastalarda dozun azaltılması gerekmektedir. Normal kullanım dozu 1,5-2,5 mg/kg IV olmasına rağmen, riskli hastalarda dozun önce yarısı kadarı verilmelidir. Bilincin hızla geri dönebilmesi, laringoskopi/trakeal entübasyon esnasında oluşabilecek farengeal ve larengeal refleks yanıtlarını azaltıcı etkisi, antiemetik özelliği, antikonvülzan etkisi, intrakraniyal basıncı düşürücü etkisi ve havayolu komplikasyonlarının görülebilme oranının düşüklüğü, vurgulanması gereken önemli avantajlarıdır.

Propofol, anestezi başlangıcının klinik belirtileri görülünceye kadar hasta cevabına uygun şekilde (ortalama her 10 saniyede yaklaşık 20-40 mg) titre edilerek uygulanır. 55 yaşın altındaki yetişkin hastaların çoğunluğunda 1,5-2,5 mg/kg Propofol yeterlidir. Bu yaşın üstünde gereksinim genellikle daha azdır ve Propofol’ün toplam dozu minimum 1 mg/kg.’a kadar düşürülebilir. Bu durumlarda PROPOFOL ’un uygulama hızı düşürülmelidir (her 10 saniyede bir yaklaşık 2 ml (20 mg)).

Erişkinlerde genel anestezinin idamesi için Propofol’ün sürekli infüzyonu veya tekrarlanan bolus enjeksiyonu ile sağlanabilir. Eğer anestezi sürekli bir infüzyon ile idame edilecekse uygulama hızı ve doz hastaya göre ayarlanmalıdır. Anestezinin idamesi için genellikle 4–12 mg/kg /saat verilmelidir. Minimal girişimsel/ invazif cerrahi gibi daha az stres oluşturan prosedürlerde 4 mg/propofol/kg/saat’lik idame dozu yeterli olabilir. Yaşlı, genel durumu stabil olmayan, kalp yetmezliği olan, hipovolemik hastalarda, hastanın durumuna ve gerçekleştirilen anestezi tekniğine göre doz düşürülebilir.

Anestezinin idamesi için uygulanan tekrarlanan bolus enjeksiyon doz artışı (25 mg’dan 50 mg’a kadar = 2,5- 5 ml’ e kadar ) klinik gereksinime göre uygulanmalıdır. Yaşlı hastalarda kardiyopulmoner depresyona yol açabileceği için hızlı bolus uygulaması (tek ya da tekrarlayan) uygulanmamalıdır. Erişkinlerde yoğun/kritik bakımda mekanik olarak solunum cihazına bağlı hastalarda sedasyon sağlanması amacıyla kullanıldığında, sürekli infüzyon ile verilmesi önerilir. Doz, gerekli sedasyon derinliğine göre ayarlanmalıdır. Propofol ile yeterli sedasyon için, çoğunlukla 0,3- 4,0 mg/kg/saat uygulama hızı yeterli olmaktadır.

Çocuklarda kullanılırken anestezinin başladığı klinik belirtiler izlenerek saptanmalı ve yavaş yavaş titre edilerek uygulanmalıdır. Doz yaş ve/veya vücut ağırlığına göre ayarlanmalıdır. 8 yaşından büyük çocuklarda anestezinin başlatılması için yaklaşık olarak 2,5mg/kg PROPOFOL uygulaması gerekmektedir. Daha küçük çocuklar için özellikle 1 ay ile 3 yaş arasındaki çocuklarda daha yüksek dozlar gerekebilir (2,5-4 mg/kg).

“….Dormofol %1 200mg/20ml IV İnfüzyonluk/Enjeksiyonluk Emülsiyon adlı ürünün  904003 (SKT:03.2021) parti numaralısına, analiz sonucu bakteriyel endotoksin testi yönünden uygun bulunmaması nedeniyle 19 Kasım 2015 tarih ve 29537 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Geri Çekme Yönetmeliği”ne göre 1. sınıf A seviyesinde (nihai kullanıcı seviyesi) geri çekme işlemi uygulanmış….”

Dormofol isimli ilacın geri çekilmesi hakkındaki duyuru ulaşmak için yukarıdaki paragrafı tıklayınız. Geri çekilme preparatın kendine ait bir durum olup etken madde PROPOFOL uygulamasını engelleyen bir durum yoktur. Yukarıdaki kriterlere ve uygulama şekillerine göre kullanmaya devam edebiliriz.

0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestE-posta
TATDakademik

ETANOL ZEHİRLENMELERİNDE ANİ ÖLÜM NEDEN OLUR?

tarafından ARZU DENİZBAŞI
written by ARZU DENİZBAŞI

Bu yılın başında yine kötü bir ölümcül zehirlenme haberi ile karşılaştık. Medyada çıkan haberlere göre bir grup genç yüksek doz Alkol alımı nedeniyle zehirlendi. Bu üzücü haber ile birlikte ölümcül etanol zehirlenme vakaları da gündeme taşınmış oldu. Peki alkollü içecek tüketimine bağlı ölüm nasıl gelişir?

En sık zehirlenme nedeni olan madde Etanol olarak bilinmektedir. Bu madde dünya üzerinde tüm alkollü içeceklerde, ilaçlarda ve hatta fermente gıdalarda bile bulunmaktadır. Ancak zehirlenme olarak karşımıza çıkan bu klinik tablolar sıklıkla; günlük hayatta sosyal alkol tüketimine veya alkol bağımlısı kişilerin alkol tüketimine bağlı olarak gelişmektedir ve geçici bir etkilenme durumudur. Yazılı kaynaklara göre, ABD’ deki ölümlerin %3’ ünün nedeni; dolaylı veya dolaysız olarak Etanol’dür. Türkiye’ de alkol tüketimi, batı ülkelerine kıyasla daha az olmasına rağmen, UZEM verilerine göre bizde de ölümcül vakalar bildirilmiş.  Etanol; alkollü içeceklerin dışında, ağız yıkama solüsyonlarında (%75), kolonyada (%40- 60) ve bazı ilaçlarda (%0.4- 65) bulunmaktadır.  Bu solüsyonların aşırı veya kazara (sıklıkla çocuklarda) alımlarına bağlı zehirlenmeler nadir görülmektedir. Etanol ile ölümlerdi ülkemizdeki en büyük sorun; alkollü içecek üretimin yasal olup olmadığının ve ölüm nedenin Metanol ilişkili olup olmadığının anlaşılmasıdır.

Etanol tüketimine bağlı gelişen hücre ölümü, elektrontransport sistemi üzerinden açıklanabilir. Etanol alımı sonucunda oluşan O2(–) (Süperoksit) molekülleri TNF-α gibi proinflamatuar sitokinlerin oluşumunu indükler. Bu olay mitokondriyal respiratuar zincirin elektron transportunun bozulmasının bir göstergesidir. Özellikle, hepatositler, nöronlar ve kardiyak pacemaker hücreler gibi oksijene duyarlı hücreler hızlıca etkilenmeye başlarlar. İyi tanımlanmış ve tarif edilmiş bir mekanizma ile TNF-α molekülü ya TNFR1 (type1 tumor necrosis factor receptor) reseptörüne  ya da  TNFR2 (type 2 tumor necrosis factor receptor) reseptörüne bağlanarak hücre ölümünü başlatır. TNF-α aracılıklı apopitoz sürecinde ayrıca iki molekül görev yapar;

  1. “TNF receptor associated death domain protein (TRADD)” : TNF reseptör aracılıklı ölüme neden olan protein domain (etken protein zincir)
  2. “Fas –activated death domain protein (FADD)”: Fas ile aktive olan ölüme neden olan protein domain (etken protein zincir)

Bu iki protein domaini daha sonra kaspaz-8 olarak isimlendirilen enzimatik sistemle proteolitik olayları hızlandırır. Santral sinir sistemi ve periferik sinir sistemindeki sfingomiyelinaz (sfingomiyelini yıkan enzim)enzimlerinin aktivasyonu nörotoksik etkilerden sorumludur. Bu yıkımda sorumlu olan ise TNF-α−TNFR1 bileşiklerinin iki ayrı enzim üzerinden olaya katılmasıdır. Sfingomiyelin yıkılınca ortamda aşırı miktarda seramid birikir. Seramid birikimi sonucunda mitokondrial permeabilite porları açılır, mitokondri membran geçirgenliği artar ve mitokondrial matriks adeta şişer. Bu sürecin sonunda, etanol zehirlenmelerinde, TNF-α ile indüklenen nekropitoz (hücre ölümü) gelişir.

Etanole bağlı hücre ölümünde bir diğer aktör de Ca +2 iyonudur. Hücre yaşamı veya ölümünde önemli bir intrasellüler sekonder haberci olarak görev yapar. Etanole bağlı hücre içinde Ca+2  artışı, hücre ölümünün nedeni inositol 1,4,5-triphosphate (InsP3) ve STIM1 oksidasyonu nedeniyledir. Etanol intoksikasyonunda primer hedef mitokondriyadır. Şekil 1‘de hızlı Ca+2 girişi (uptake) sonucunda gelişen şişme ve sonrasında Ca+2 iyonun sitozelde birikmesiyle sonuçlanan moleküler değişimler özetlenmektedir. Etanolun bu mekanizmadaki en önemli toksik etkisi Ca+2 tamponlama sistemlerinin bozulması ile açığa çıkmaktadır.

Şekil 1. Etanole bağlı gelişen nekropitoziste etkin moleküller

Metabolize olan etanolun % 2-10’ u akciğer, idrar ve terle atılır. Mide duvarında alkol dehidrojenaz enzimi az olduğu için ilk geçiş metabolizması azdır. Kalan kısım KC de asetilaldehide dönüşür. Alkol, alkol dehidrogenaz enzimi ile  asetaldehide döner. Asetaldehit tekrar dehidrojenaz ile metabolize olur. Akut zehirlenme, kronik zehirlenme, hipotermi ve travma nedeniyle hastalar acile başvurur. Tolerans nedeniyle kan alkol düzeyi, zehirlenme düzeyini net göstermez. Genelde toksisite dozu olarak 150 mg/dl üzeri kabul edilebilir. Ölümcül dozlar ise Yetişkin için 5-6 gr/kg ve Çocuk için 3 gr/kg kabul edilebilir.

Akut etanol zehirlenmesine bağlı klinik etkileri iyi gözlemek gerekmektedir çünkü hücresel nekropitozis dışarıdan anlaşılamaz ve kan düzeyi her zaman klinik olarak anlamlı değildir. Akut etanol zehirlenmesi, kardiyovasküler sistemde; aritmiye, pompa yetmezliğine, akut koroner sendroma ve ani kardiyak ölüme sebep olabilir. Solunum sistemindeki en ölümcül etkisi, merkezi solunum depresyonudur. Mevcut solunum yetmezliğinde derinleşme, KOAH veya astımda kötüleşme beklenmelidir.

Etanole bağlı nörolojik etkiler genelde ani ölüm ile sonuçlanmaz ancak travma nedeniyle ölümlerin zeminini oluşturur. Akut etanol zehirlenmesinde konfüzyon, ataksi, letarji, diplopi, nistagmus, denge bozukluğu, görme bozukluğu, emosyonel labilite, duyu bozuklukları, nöbetler ve koma gelişebilir. Koma gelişmesi için beklenen minimum kan düzeyinin 400 mg/ dl’dir.

Akut etanol zehirlenmelerinin, metabolik, endokrin, gastrointestinal yan etkileri de olmasına karşın bu yan etkiler, yukarıda bahsi geçen yan etkiler gibi ani ve hızlı ölüme sıklıkla neden olmazlar. Artmış anyon açıklı metabolik asidoz, kan şekerinde dalgalanmalar ve hipoglisemi en sık rastlanan metabolik tablolar olup yakın takip ile tedavi edilmelidir.

Şekil 2. Alkol zehirlenmelerinde hayatı tehdit edici bulgular

ABD’ de her gün ortalama 6 kişi etanol zehirlenmesinden ölmektedir. Akut etanol zehirlenmesinde ölümcül bulgular ve alkollü içecek miktarları bu konudan en muzdarip ABD’ de gündemde olduğu için hatırlatma kartları hazırlanmaktadır. CDC (The Centers for Disease Control and Prevention) 6 ölümcül bulguyu; uyandırılamamak, kusmak, solunum sayısı< 6/ dakika olması, düzensiz solumak, nöbet ve hipotermi varlığı olarak özetlemiştir (Şekil 2) (CDC-Tam metin). CDC yayınladığı podcastler ile alkol zehirlenmelerinin önemine dikkat çekmektedir (dinlemek için tıklayınız).

Sonuç olarak, Akut  Etanol Zehirlenmelerinde; oksidatif süreçlerin üzerindeki stres nedeniyle yaygın mitokondriya hasarı oluşur. Oksijene en duyarlı hücreler olan nöronlar, pacemaker hücreler ve gastrointestinal sistem hücreleri hasarlanarak ciddi ve ölümcül klinik tabloların gelişmesine sebep olur.

0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestE-posta
Newer Posts
Older Posts