Değerli Acil Tıp Hekimleri

Türkiye Acil Tıp Derneği Yönetim Kurulu adına Prof. Dr. Yıldıray ÇETE, Prof. Dr. Ersin AKSAY ve Doç. Dr. Bülent ERBİL, Sağlık Bakanı Müsteşarı ve Tıpta Uzmanlık Kurulu Başkanı Prof. Dr. Eyüp GÜMÜŞ ile 06.09.2017 tarihinde makamında çok önemli ve olumlu bir görüşme gerçekleştirdi. 

Görüşmede, acil sağlık hizmetlerinin günümüzdeki durumu, hasta bakım kalitesinde son yıllarda yaşanan gelişme, acil sağlık hizmetlerinde karşılaşılan sorunlar, acil servislerin fiziki alt yapı eksiklikleri, acil tıpta yan dallar ve yıpranma payı başta olmak üzere acil tıp uzmanlarının özlük hakları konuları ele alındı. Yapılan görüşmede;

1.Klinik toksikolojinin bir uzmanlık ana dalı olarak değil “yan dal” uzmanlık eğitimi şeklinde verilmesi gerektiği konusundaki düşüncelerimizi ve nedenlerini paylaştık. Sayın Müsteşar, Klinik Toksikolojinin bir yan dal uzmanlık eğitimi şeklinde planlanmasının daha uygun bir yaklaşım olduğunu ve bizim bu konudaki görüşlerimizi paylaştığını ifade ettiler. Yapılacak Tıpta Uzmanlık Kurulu toplantılarında konunun bu şekilde ele alınacağı konusunda bize desteklerini ilettiler. 

2.Sizlerin de bildiği gibi Yan Dal Uzmanlık Sınavı ile girilen yan dal uzmanlık eğitimi alanlarından birisi de “Yoğun Bakım” yan dal uzmanlık eğitimidir. Bu sınava İç Hastalıkları, Nöroloji, Enfeksiyon Hastalıkları ve Göğüs Hastalıkları gibi uzmanlık alanlarından mezun olmuş hekimlerin girme hakkı varken Acil Tıp Uzmanlarına bu hak tanınmamış durumdadır. Türkiye Acil Tıp Derneği olarak, kritik hasta takip etmeyi bilen, monitörizasyon, kateterizasyon, hava yolu yönetimi gibi konularda son derece yetkin bilgi ve beceriye sahip acil tıp uzmanlarına da bu sınava girme ve Yoğun Bakım yan dal uzmanlığı eğitimi alma hakkının uzmanlık alanımıza da tanınması ile ilgili görüşlerimizi paylaştık. Sayın Prof. Dr. Eyüp GÜMÜŞ, bu konuda da olumlu düşünceleri bulunduğunu ve Tıpta Uzmanlık Kurulu toplantısında gündeme alınarak tartışılmasını sağlayacağını ve desteklerini ifade ettiler. 

3.Acil servislerin fiziki alt yapısının iyileştirilmesi, yan dal uzmanlık alanları gibi konularda ortak hareket edilmesi ve her birisinin projelendirilip bakanlığa sunulması konularında karar aldık. 

4.Sayın Prof. Dr. Eyüp GÜMÜŞ, acil tıp uzmanlarının özlük haklarının iyileştirilmesi ile ilgili yapılacak çalışmalara büyük desteğini sundu. Acil Tıp Uzmanlarının yıpranma payı alması gereken hekim gruplarından birisi olduğunu ve zaten bu konuda çalışma yaptıklarını, önümüzdeki sürede yıpranma payı konusunun yasalaşacağı müjdesini verdi. 

Saygılarımızla,

Türkiye Acil Tıp Derneği
Yönetim Kurulu Başkanı
Prof. Dr. Yıldıray ÇETE

Pek yakında; ‬

‪"ACİL TIBBIN TEMELLERİ" ‬

Acil Tıp Asistanları İçin El Kitabı

‪Türkiye Acil Tıp Derneği önderliğinde ve Acil Tıp Asistan Birliği katkılarıyla yakında sizlerle buluşacak.
Saygılarımızla

Değerli Meslektaşlarımız,

Türkiye Acil Tıp Derneği olarak 10 yıldan daha fazla bir süredir Acil Tıp ana alanı altında bazı alanlarda yan dal uzmanlık eğitimlerine başlanılması gerektiği ile ilgili çalışmalarımız olmuş, ilgili mercilere yazılı resmi taleplerimiz iletilmiş ve toplantılar yapılmıştır. Acil Tıp ana dalı altında yan dal uzmanlık eğitimi verilmesini talep ettiğimiz alanlardan bir tanesi de “Klinik Toksikoloji Yan Dal” eğitimidir.

İlaca veya toksinlere bağlı akut ve kronik  etkilerin önlenebilmesi, tanı ve tedavilerinin rasyonel olarak yürütülmesi ve bu konuda uluslararası bilime katkıda bulunacak multidisipliner araştırmaların yapılabilmesi “Klinik Toksikoloji” bilim dalının gelişmesi ile olasıdır. Acil Tıp Ana Dalı altında “Klinik Toksikoloji Yan Dal” eğitimi verecek donanımlı eğitici ekibi mevcuttur. Hem ulusal hem de uluslar arası alanda Klinik Toksikoloji ile ilgili bilimsel çalışmalar Acil Tıp uzmanları tarafından yapılmış ve yapılmaktadır. Şu anda bir yan dal eğitimi mevcut olmadığı halde bu uzmanlık eğitimi içinde gerek Türkiye gerek Yurtdışındaki partnerler ile önemli çalışmalar da devam etmektedir. Yan dal eğitimi ise verilen bu eğitimin standardize olmasını sağlayacaktır.

Acil Tıp ana dalının altında kurulacak “Klinik Toksikoloji Yan Dal” uzmanlık eğitimi ile Acil Tıp Anabilim Dalı uzmanlık  eğitim programlarında “Klinik Toksikoloji” alanında yetişmiş, bilgi ve beceriye sahip, çeşitli bilimsel proje ve araştırmalarla bilime katkıda bulunan ve daha iyi hasta bakan uzmanların ve  akademisyenlerin yetiştirilmesi de sağlanmış olacaktır. Acil Tıp klinikleri bu hastaların büyük bir çoğunluğunun tanı ve tedavi yerleri olduğu için genel klinik eğitimi almış bir Acil Tıp uzmanının “yan dal” olarak Klinik Toksikoloji eğitimi alması da, en doğru süreci sağlayacaktır.

Geçtiğimiz hafta içerisinde sizlerin de gördüğü bir taslak metin ortaya çıkmıştır. Bu taslak belgede ise Klinik Toksikoloji bir “yan dal” olarak değil “ana dal” olarak tanımlanmaya çalışılmaktadır. Türkiye’ de Acil Tıp uzmanlığı, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki gelişimine benzer bir yol izlemiş ve o günden beri de gerek ABD gerek Avrupa’daki protokollere göre uzmanlık eğitimine devam etmektedir. Anglosakson ülkelerinde Acil Tıp Ana Dalı altında yan dal olarak Klinik Toksikoloji eğitimi verilmektedir. Ülkemizde de, yurt dışındaki eğitimlere akredite olabilmek için bu yan dal uzmanlığına ihtiyaç vardır. Ancak taslak halinde gelen Klinik Toksikoloji Ana Dal uzmanlığı programı yeteri kadar plan ve programdan yoksun bir taslaktır. Bir Ana Dal programı olabilmesi için bu programda klinik eğitimin verilebileceği bir müfredat olmalıdır. Ayrıca bu programın gerçekleşmesi halinde bu uzmanların hangi klinikte görev alacağı ve çalışmalarını nasıl sürdürecekleri de ayrı bir sorundur. Bu kadar spesifik bir konunun “Uzmanlık Ana Dal” eğitimi olarak değil de bir YAN DAL eğitim programı olarak sunulması daha uygun bir yaklaşımdır.

Adı geçen konu henüz kesinleşmiş bir konu değildir, taslak halindedir. Klinik toksikolojinin ana dal olması konusu “Tıpta Uzmanlık Kurulunun” yakın zamanlı bir toplantısında da konuşulmuş ama itirazlar üzerine karar alınamamıştır.

Türkiye Acil Tıp Derneği olarak konunun takipçisiyiz. Hem Tıpta Uzmanlık Kurulu hem de Sağlık Bakanlığı yönetimi ile yazışma ve toplantılarımız devam etmektedir. Olası değişikliklerden siz değerli uzmanlarımız da haberdar edilecektir.

Saygılarımızla,
Prof. Dr. Arzu DENİZBAŞI
Türkiye Acil Tıp Derneği Başkan Yardımcısı
Toksikoloji Çalışma Grubu Başkanı

Türkiye'de bir ilk; Emergency Department Design: A Practical Guide To Planning For The Future İsimli Kitabın Yazarı Dünyaca Ünlü Acil Servis Dizayn Mimarı Jon Huddy video sunumu, TATD üyeleri için hazırlandı.

      Karayolu trafik kazalarının küresel bir boyuta taşınması, gelişmiş ülkelerde 1960’lardan beri etkin önlemler alınmasına rağmen hala ölüm sıralamasında 5. sırada yer  alması nedeniyle 2004 yılında Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Dünya Bankası tarafından Karayolu Trafik Kazalarındaki Yaralanmaların Önlenmesi ile ilgili Dünya Raporu yayınlanmıştır. Bu raporun amacı hem hükümetleri hem de ilgili kurumları karayolu trafik kazaları ve bunların sonuçları konusunda bilgilendirmek ve bu kazalardan kaynaklanan yaralanma ve ölümlerin azaltılması için gerekli yaklaşımları ortaya koymaktır.

      2009 yılında yayınlanan ve 178 ülke tarafından sağlanan verilerin özetini içeren ilk DSÖ Karayolu Güvenliği Hakkında Küresel Durum Raporunda her ülke kendi karayolu güvenlik önlemlerine ait bir dizi faaliyet önerisinde bulunmuştur. Bu raporda, birçok ülkede karayolu trafik kazalarındaki yaralanmalarla ilgili bilinen temel risk faktörleri için tam bir mevzuat bulunmadığı belirtilmiştir. Özellikle düşük gelirli ülkelerde ise mevcut yasaların uygulanamadığı belirtilmiştir.

         Trafik kazalarındaki yaralanmalarla ilgili bilinen beş temel risk faktörü için koruyucu önlemler alınmasını içeren bu raporda; araç hızı, motorlu araçlardaki her bireyin emniyet kemeri kullanması, çocuk koltuklarının zorunlu hale getirilmesi, bisiklet ile motorsiklet kullanan sürücülerin kask kullanması ve sürücüler için kanda bulunacak maksimum alkol miktarının belirlenmesi ile ilgili mevzuatın değerlendirilmesi ve geliştirilmesi için tavsiyeler bulunmaktadır.

     Mayıs 2010’da, Birleşmiş Milletler Genel Meclisi tarafından “Karayolu Güvenliği İçin On Yıllık Eylem Planı 2010-2020” yapılmış bu plan ile üye devletlerin temel risk faktörleri ile ilgili mevzuat hazırlamaları istenmiş bu risk faktörleri için  ulusal bir karayolu güvenlik mevzuatı yapmayan yada uygulamaya koymayan; mevzuatın uygulanmasını sosyal pazarlama kampanyaları, kamu eğitimleri veya yaptırımlar (sert ve uygun cezalar) ile desteklemeyen ülkelere bu yönde adım atması yönünde uyarıda bulunmuştur.

       Mart 2013’te DSÖ tarafından yayınlanan Karayolu Güvenlik Mevzuatının Güçlendirilmesi başlıklı bir kitap ile hem karayolu güvenlik mevzuatı hakkında bilgi verilmesi hem de varolan yasa ve yönetmeliklerin iyileştirilmesi planlanmıştır. Bu kitap  Türkiye Emniyet Genel Müdürlüğünce 2014 yılında Türkçeye çevrilmiştir.

        Son yıllarda karayolu trafik güvenliğine ilişkin yapılan araştırmaların artmasına rağmen ülkemizde yılda 1 milyonun üzerinde trafik kazası gerçekleşmekte, bu kazalarda olay yerinde yaklaşık 5000 civarında ölüm 225.000 de yaralanma meydana gelmektedir. Bunun nedeni  gelişmiş ülkelerde kişi başına düşen taşıt sayısı artmazken Türkiye gibi düşük ve orta gelirli ülkelerde araç sayılarının hızla artması bunun sonucunda çarpışma sayısında ve taşıt içinde bulunanların uğradığı zararda artışın gerçekleşmesidir.

          Son 10 yıldaki trafik kazalarına bakıldığında 1 milyon 313 bin 359 kişinin kaza yaptığı bunlardan 7530’unun ölümü ve 304 bin 421 kişinin yaralanması ile sonuçlandığı 2015 yılı, trafik kazalarında en çok hayatını kaybeden yıl olarak kayıtlara geçmiştir.

          Yıllardan beri yaz aylarında özellikle bayram tatili seyahatlerinde gerçekleşen trafik kazaları bu rekorlar içerisinde ayrı bir yere sahiptir. Bunun rekoru ise  1997 yılının kurban bayramına aittir. 7 günlük tatilde 641 kaza meydana gelmiş; 178 kişi ölmüş, 1357 kişi de yaralanmıştır.

    Travma hastasına dair demografik bilgiler, yaralanma bilgileri ve sonuçların kaydedildiği kompüterize bir veri tabanı sistemi olan travma kayıt sistemi uygulamaları henüz Türkiyede sistematik olarak uygulanmadığından trafik kaza nedenlerinin araştırılabilmesi için gerekli, tüm verilere ulaşma imkanı sınırlıdır. Bu konuya Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı trafik kaza verileri kısmen ışık tutsa bile bu veriler ‘’Kaza Yeri Tespit Tutanağı’’ ndaki; yani olay anındaki sayıları içerdiğinden, ambulans- hastane – evde geçen süre zarfında hayatını kaybedenlerin sayısını öngörmek zordur.

     2015 yılı Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı trafik kaza verilerine göre ölümlü ve yaralanmalı trafik kazalarına etken yolcu kusurlarına ait bilgilere bakıldığında ölen 960 kişinin 106’sının emniyet kemeri takmaması sonucunda öldüğü görülmektedir.

EMNİYET KEMERİ

       Emniyet kemeri karayollarındaki çarpışmalarda taşıt içinde bulunanların maruz kaldığı yaralanmaların şiddetini azaltan en etkili yöntemdir.

         Emniyet kemeri takmayan kişiler çarpışma anında 3 tür çarpma ile karşı karşıya kalırlar. İlk çarpma, taşıt veya diğer nesneyi kapsar. İkinci çarpma ise emniyet kemeri takmayan kişi ile taşıtın iç yüzeyi arasında meydana gelir. Üçüncü çarpma organların göğüs duvarına çarpması ile oluşur. İkinci çarpma en fazla zararı oluşturan çarpma türü olup emniyet kemeri ile bu zarar büyük oranda azaltılabilmektedir.

        Emniyet kemeri takmayanların maruz kaldığı ön darbeler arasında en sık ve en ciddi olanı kafa travması olup bunu göğüs ve abdomen izler.

         Norveç’te yapılan bir çalışmada emniyet kemeri kullanmayan sürücü ve ön koltuk yolcularındaki kafa travması oranı ile arka koltukta emniyet kemeri kullanmadan seyahat edenlerin  oranının aynı olduğu sonucuna varılmıştır.

        Bir çarpışma olduğunda emniyet kemeri takmayan kişi taşıtın çarpma öncesindeki seyir hızıyla hareketine devam edecek, bunun sonucunda ya taşıtın iç kısımlarına savrulacak yada taşıttan dışarı fırlayacaktır. Çarpışma anında taşıttan dışarı fırlamak, ağır yaralanma yada  ölüm olasılığını arttırmaktadır. Emniyet kemeri takmak araçtan dışarı fırlama riskini %40 ilâ %65 arasında azaltmaktadır.

        The American College of Emergency Physicians (ACEP), emniyet kemerinin bir çarpışma anında taşıttan fırlamaya karşı en iyi koruma olduğunu, taşıttan fırlamayı önleme konusunda etkin olduğunu dile getirmektedir. Emniyet kemeri takmayan yolcuların %44'ü kısmen ya da tümüyle taşıttan fırlarken bu durum emniyet kemeri takanların sadece %5’inde görülmektedir.

     Emniyet kemerleri hem taşıtın iç kısmı ile temas riskini hem de yaralanmaların ciddiyetini azaltmaktadır. Ayrıca emniyet kemeri ile bir çarpışma anında insan vücuduna etki eden kuvvetlerin vücudun en güçlü kısımlarına dağıtmaktadır. Sürücü ve/veya yolcunun taşıttan fırlamasını ve taşıtta bulunan diğer kişilere gelebilecek darbeleri önlemektedir Emniyet kemeri takan kişiler koltuğunda kalacağından, hızı da taşıtla aynı oranda azalacak, böylelikle de vücudun maruz kaldığı mekanik enerji büyük oranda azalmış olacaktır.

     Emniyet kemerlerinin teknik faydaları çok iyi araştırılmış ve kanıtlanmıştır. Doğru tasarlanmış ve doğru monte edilmiş sistemler hayat kurtarmaktadır. Taşıtlara emniyet kemeri konulmasından bir sonraki hedef, yolcuların bu kemerleri kullanmasını sağlamaktır. Emniyet kemeri kullanma oranlarının düşük olduğu gelişmekte olan ülkeler başta olmak üzere bütün ülkelerde kullanım oranlarını arttırmak için yasal zorunluluk getirilmesi en temel adımdır. Emniyet kemerinin yüksek oranda kullanımını sağlamak için öncelikle emniyet kemeri kullanmanın yararları hakkında farkındalık yaratmak sonrasında ise halka yönelik bilgilendirme kampanyaları yapmak, bunları takiben yasal düzenlemeler getirip  ilgili kanununun yürürlüğe girmesini takip eden dönemde sıkı denetimler gerçekleştirmek gereklidir. Üretim ve kullanımı düzenleyen yasalarla birlikte sürdürülebilir bir denetim faaliyeti yürütülen, bunun yanı sıra farkındalığı arttırmak ve yasaya uyulmasını sağlamak için tanıtım ve eğitimden yararlanılan programların, kullanım düzeyini yükseltme konusunda başarılı olduğu kanıtlanmıştır.

   Ülkemizdeki yasal düzenlemeler hala yetersiz olup 18.07.1997 23053 sayılı Resmi Gazetedeki Karayolları Trafik Yönetmeliğindeki Madde 150 (Değişik:RG-9/6/2008-26901) (Sürücülerin ve Yolcuların Koruyucu Tertibat Kullanma Mecburiyeti) ile yerleşim yeri içinde ticari amaçla yolcu taşımacılığı yapan M2 ve M3 sınıfı minibüs ve otobüsler (umum servis araçları hariç) ile dolmuş otomobillerindeki yolcuların emniyet kemeri takmalarının zorunlu olmadığı ayrıca 1/8/1998 tarihinden sonra ve 13/2/2009 tarihine kadar üretilmiş M2 ve M3 sınıfı minibüs ve otobüslerin bütün koltuklarında emniyet kemeri olmasının zorunlu olmadığı bildirilmektedir.                                                                                  

(http://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.8182&MevzuatIliski=0&sourceXmlSearch=karayollar%C4%B1%20trafik)

        Bu durumda gerek farkındalığın gerekse eğitimin artırılarak yeterli yasal düzenlemelerin yapılması için biz hekimlerin itici güç olması gerektiği aşikardır.

Kaynaklar:

1.Karayolu Güvenliği Mevzuatının Geliştirilmesi: Ülkelere yönelik uygulama ve kaynak el kitabı. Dünya Sağlık Örgütü, 2013. Türkçe çevirisi: Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Hizmetleri Başkanlığı Trafik Araştırma Merkezi Müdürlüğü, 2014

2.Emniyet Kemeri ve Çocuk Koruma Sistemleri Karar organları ve uygulayıcılar için karayolu güvenliği el kitabı FIA Otomobil ve Toplum Vakfı, 2009. Türkçe çevirisi: Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Hizmetleri Başkanlığı Trafik Araştırma Merkezi Müdürlüğü, 2011.