Türkiye Acil Tıp Derneği acil servislerde bebek ve yaşlı dâhil her yaş grubundaki hastaya güvenli ve etkili bir şekilde girişimsel sedasyon ve analjezi (GSA) uygulanmasını teşvik eder.
Sedo-analjezi olarak da tanımlaman GSA; tanısal ve terapötik girişimler ile ilişkili ağrı ve anksiyeteyi gidermek için analjezik, sedatif ve/veya dissosiyatif ajanların kullanımını ifade etmektedir. GSA; kesi onarımı, kardiyoversiyon ve transkutanöz kalp pili uygulanması, eklem çıkığı redüksiyonu, kemik kırıklarının fiksasyonu, yanık debridmanı ve pansumanı, apse insizyon ve drenajı, çocuk veya koopere olmayan hastalarda radyolojik görüntüleme gibi çok sayıda acil tıbbi girişimde uygulanabilmektedir.
GSA, acil tıpta hasta merkezli bakımın temel unsurlarından biridir. GSA, acil tıp uzmanlık eğitiminin ve müfredatının önemli bir parçasıdır ve acil tıp uzmanları, uzmanlık eğitiminin sonunda her yaş grubundan hastaya uygulanan GSA uygulamasında yetkin hale gelirler. Ayrıca, eğitimleri sayesinde acil tıp uzmanları, GSA’nın hangi hastalarda güvenle uygulanacağını bilir ve GSA ile ilişkili olan olası komplikasyonları etkili bir şekilde tanımaya ve yönetmeye olanak sağlayan havayolu, solunum ve dolaşım yönetimi gibi kritik hastaların resusitasyonu konusunda yetkindir.
Acil serviste tanısal ve terapötik girişimler sırasında uygulanan GSA; sedasyon, analjezi ve amnezi sağlayarak hasta memnuniyetini artırır, fizyolojik stresi azaltır ve travmatik girişimlerden sonra bilincin hızla geri dönmesini sağlar. Ek olarak acil serviste uygulanan GSA, tanısal ve terapötik girişimlerin uygulanması için hastaların hastaneye yatırılma gereksinimini ortadan kaldırır. Girişimlerin uygulanacağı ameliyathane gibi tıbbi bakım alanlarının ve sedasyon uygulayacak hekimlerin uygun zamanını beklemek gerekli olmayacağı için girişimlerin daha erken yapılmasına olanak sağlar. Bu sayede, sağlık bakım giderlerinin azalmasına katkıda bulunarak bedel-etkin bir yaklaşım sergilenir.
GSA uygulamasında kullanılan opioidler, benzodiazepinler ve barbituratlar dâhil çok sayıdaki ilacın her biri farklı farmakokinetik ve farmakodinamik profillere sahip olup ketamin, fentanil, midazolam, propofol, etomidat gibi ajanlar sıklıkla kullanılmaktadır. Acil tıp uzmanları hastanın ihtiyacına ve uygulanacak girişimin gereksinimlerine en uygun ilacı ya da ilaç kombinasyonlarını seçmek ve uygulamak için ileri farmakoloji bilgisine sahiptir.
Her acil serviste, GSA uygulamalarının uygun idari yapılar çerçevesinde yürütüldüğünü takip ve garanti etmekle yükümlü bir GSA sorumlusu bulunmalıdır.
Hastane kalite yönetim sistemi kapsamında acil serviste uygulanan GSA’ya yönelik süreçler ve bu süreçlere yönelik kurallar tanımlanmalıdır.
GSA uygulanması süresince yakın hasta takibini sağlamak amacı ile GSA Formu veya elektronik bir eşdeğerinin kullanılması faydalıdır.
GSA acil servisin belirlenmiş bir alanında, gerekli sayıda ve yetkin personel tarafından, invaziv olmayan monitörizasyon ve acil resusitasyon için gerekli olan ekipman varlığında uygulanmalıdır. GSA sırasında ilaç talimatlarını veren ve hastayı takip eden hekim ile girişimsel uygulamayı yapan hekim aynı kişi olmamalıdır.
GSA uygulanan hasta taburcu edilirken mutlaka gerekli uyarılar ile bilgilendirilmeli ve bir taburculuk bilgilendirme formu verilmelidir.
TATD Çocuk Acil Tıp Çalışma Grubu’nun 27.08.2025 tarih ve 2025/6 sayılı toplantısında kabul edilmiştir.
