Türkiye Acil Tıp Derneği – Araştırma Komitesi (TATD-AKOM) tarafından 2026 yılında hazırlanmıştır.
Yazar Komitesi
Ersin Aksay, Gökhan Aksel, Şeref Kerem Çorbacıoğlu, Haldun Akoğlu, Merve Osoydan Satıcı, Fatma Nur Karaarslan, Emir Ünal, Yunus Emre Özlüer
Bu sayfada yer alan rehber taslak niteliğindedir ve 18 Kasım 2026 tarihinden itibaren 1 ay süreyle (18 Kasım – 18 Aralık 2026) askıda kalacaktır. Askı süresince meslektaşlarımızdan gelecek görüş ve öneriler yürütücü ekip tarafından değerlendirilecek; rehberin nihai metni askı süresinin ardından ayrıca yayımlanacaktır.
Taslak metindeki öneriler ve süre hedefleri, nihai metinde değişiklik gösterebilir. Görüş ve önerilerinizi aşağıdaki buton aracılığıyla iletebilirsiniz.
GİRİŞ
Acil servise non-travmatik şok tablosuyla başvuran erişkin hastalarda şokun ardında farklı organ sistemlerinden kaynaklanan çok sayıda etiyoloji yatabilir ve hastaların önemli bir bölümünde başvuru anında şokun nedeni belli değildir. Mevcut kılavuzlar süre hedeflerini belirli bir tanının konduğu hasta grupları için tanımlamaktadır; tanımlanmamış şokta ise hasta, tanı konulmadan önce de kritik süreleri tüketmekte ve başvurudan tanıya ulaşılana kadar geçen süre kılavuzların ortak kör noktası olarak kalmaktadır.
Bu rehber, zaman çizelgesini tanının konulduğu andan değil hastanın başvurusundan itibaren tanımlayan, beş karar noktası ve her biri için bir üst süre sınırı içeren yapılandırılmış bir yaklaşım sunmaktadır. Öneriler sekiz hekimden oluşan yürütücü ekip tarafından güncel kılavuzlar ve her öneri için üç veri tabanında yürütülen yapılandırılmış literatür taraması temelinde hazırlanmış, kanıt kesinliği GRADE yaklaşımıyla değerlendirilmiştir. Uzlaşı, 29 uzmandan oluşan panelle iki turlu, çevrimiçi, modifiye Delphi yöntemiyle (RAND/UCLA ölçütü) sağlanmış ve süreç ACCORD 2024 kılavuzuna uygun biçimde raporlanmıştır.
Ayrı ayrı oylanan 49 maddenin 46’sında lehine uzlaşı sağlanmış, hiçbir madde aleyhine uzlaşıyla elenmemiştir; uzlaşı sağlanamayan üç madde laboratuvar testlerine (prokalsitonin, CRP ve D-dimer) ilişkindir. Rehber, beş karar noktasında toplam 28 öneri içermektedir. Önerilerin büyük bölümünde kanıt kesinliği çok düşüktür; süre hedefleri biyolojik eşikleri değil, acil servis iş akışında ulaşılabilir kabul edilen üst sınırları yansıtmaktadır.
NOT: Bu sayfada rehberin yalnızca karar noktaları ve öneri özetleri yer almaktadır. Rehberin gerekçeler, kanıt özetleri ve Delphi sonuçlarını içeren taslak tam metnini aşağıdaki “Rehberin Tamamı” butonunu kullanarak indirebilirsiniz.
BEŞ KARAR NOKTASI · ZAMAN HEDEFLERİ
Karar noktası 1’in süresi triaj başvurusundan, karar noktası 2–5’in süreleri ise şok protokolü aktivasyonundan (kronometrenin sıfırlandığı an) itibaren hesaplanır. Süreler hedef değil, üst sınırdır: her adım mümkün olan en kısa sürede tamamlanmalı, belirtilen süre aşılmamalıdır.
Kanıt kesinliği (GRADE): ⨁⨁⨁⨁ Yüksek · ⨁⨁⨁◯ Orta · ⨁⨁◯◯ Düşük · ⨁◯◯◯ Çok düşük | Öneri gücü: Güçlü · Orta · Zayıf
Başvuru – Şok Kararı Zamanı
Temel hedef: Acil servise başvuran kritik görünümlü non-travmatik erişkin hastada şok protokolü aktivasyonu yapılıp yapılmayacağına karar verilmesi. Aktivasyon anında kronometre sıfırlanır; sonraki tüm süre hedefleri bu andan itibaren işler.
| Öneri | Öneri metni | Süre hedefi | Kanıt kesinliği | Öneri gücü |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Kritik görünümlü hastalara triyajda öncelik tanınmalı, hızla monitörize edilmeli, vital bulguları (kan basıncı, kalp hızı, solunum sayısı, periferik oksijen satürasyonu, vücut ısısı) ölçülmeli, odaklanmış öykü ve muayene (bilinç, havayolu, solunum, dolaşım, kapiller dolum zamanı) tamamlanmalı ve damar yolu açılmalıdır. | ≤15 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Güçlü |
| 2 | Bilinci baskılı hastalarda yatak başı kan şekeri hızla ölçülmelidir. | ≤15 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Güçlü |
| 3 | Kan gazı analizinin (arteriyel/venöz) sonucu değerlendirilmelidir. | ≤15 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Güçlü |
| 4 | Başvurunun ilk 10 dakikası içinde 12 derivasyonlu EKG çekilmiş ve yorumlanmış olmalıdır. | ≤10 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Güçlü |
| 5 | Öykü, vital bulgular, muayene, EKG ve gerekli olgularda kan gazı analizi sonucu değerlendirilerek, şok yönetim algoritmasının aktive edilip edilmeyeceğine karar verilmelidir. Şok yönetim algoritmasının aktivasyonu olabildiğince erken yapılmalıdır, açık şok bulguları sergileyen hastalarda kan gazı analiz sonucu beklenmeden de aktivasyon yapılabilir. | ≤15 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Güçlü |
Bu karar noktasındaki süreler acil servis triyaj başvurusundan itibaren hesaplanır. EKG: elektrokardiyografi.
Aktivasyonun İlk 10 Dakikası – Erken Tanınabilen Nedenler
Temel hedef: Öykü, vital bulgular, kapsamlı fizik muayene, EKG ve kan gazı sonuçlarıyla anafilaksi, STEMI, instabil taşi/bradiaritmi, opiyat toksisitesi, solunum yetmezliği ve akut kan kaybı gibi zamana duyarlı nedenlerin tanınması ve tedavilerinin başlatılması.
| Öneri | Öneri metni | Süre hedefi | Kanıt kesinliği | Öneri gücü |
|---|---|---|---|---|
| 6 | Semptoma yönelik detaylı fizik muayene en kısa sürede tamamlanmalıdır. | ≤10 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Güçlü |
| 7 | Anafilaksi tanısal kriterleri değerlendirilmeli, anafilaksi tanısal kriterlerini karşılayan hastalara uyluk üst-dış kısmından intramüsküler epinefrin uygulanmalıdır. Epinefrin uygulaması olabilen en kısa sürede tamamlanmalı, şok aktivasyonundan sonraki 10 dakika aşılmamalıdır. | ≤10 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Güçlü |
| 8 | EKG'de STEMI veya STEMI-eşdeğeri bulgu saptanan hastalarda reperfüzyon kararı verilmelidir. Reperfüzyon kararı olabilen en kısa sürede alınmalı, şok aktivasyonundan sonraki 10 dakika aşılmamalıdır. | ≤10 dakika | ⨁⨁◯◯ Düşük | Güçlü |
| 9 | Fibrinoliz kararı verilen hastalarda, ekokardiyografi ile şoka neden olabilecek mekanik komplikasyonlar dışlanmalıdır. Fibrinolitik tedavi olabilen en kısa sürede başlanmalıdır, ancak ekokardiyografinin tamamlanması için gerekli ek süre de göz önüne alınarak şok aktivasyonundan sonraki 20 dakika aşılmamalıdır. | ≤20 dakika† | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Orta |
| 10 | Şoka neden olduğu düşünülen akut taşidisritmiler tanınmalı, elektriksel kardiyoversiyon uygulanmalıdır. Elektriksel kardiyoversiyon en kısa sürede tamamlanmalı, şok aktivasyonundan sonraki 10 dakika aşılmamalıdır. | ≤10 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Güçlü |
| 11 | Hemodinamik bozulmaya yol açan instabil bradikardiler tanınmalı, tedavisi için semptomatik bradikardi algoritması başlatılmalıdır. Atropin, inotrop, kronotrop, vazopresör, pacemaker gibi spesifik tedaviler en kısa sürede başlanmalı, şok aktivasyonundan sonraki 10 dakika aşılmamalıdır. | ≤10 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Güçlü |
| 12 | Opiyat toksisitesi bulguları değerlendirilmeli ve toksisite düşünülen hastalarda nalokson en kısa sürede verilmeli, şok aktivasyonundan sonraki 10 dakika aşılmamalıdır. | ≤10 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Güçlü |
| 13 | Kan gazında saptanan yaşamı tehdit edici patolojiler tespit edilmeli ve spesifik tedavileri en kısa sürede başlatılmalı, şok aktivasyonundan sonraki 10 dakika aşılmamalıdır. | ≤10 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Güçlü |
| 14 | Solunum yetmezliği bulguları sergileyen, kan gazı incelemesinde hipoksi/hiperkarbi saptanan hastalarda uygun solunum desteği ve oksijenasyon (IMV, NIMV, HFNO vb.) en kısa sürede başlamalı, şok aktivasyonundan sonraki 10 dakika aşılmamalıdır. | ≤10 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Orta |
| 15 | Şok nedeninin akut kan kaybı olduğu düşünülen hastalar için kan transfüzyon planlaması en kısa sürede yapılmalı, şok aktivasyonundan sonraki 10 dakika aşılmamalıdır. | ≤10 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Güçlü |
† Fibrinolitik tedavi için üst sınır, ekokardiyografinin tamamlanması için gereken ek süre göz önüne alınarak 20 dakika olarak belirlenmiştir. STEMI: ST segment yükselmeli miyokart enfarktüsü; IMV/NIMV: invaziv/non-invaziv mekanik ventilasyon; HFNO: yüksek akımlı nazal oksijen.
Aktivasyonun İlk 30 Dakikası – POCUS
Temel hedef: Nedeni hâlâ belirsiz olgularda yatak başı odaklanmış ultrasonografi (POCUS) protokolünün tamamlanması, saptanan nedenlerin (obstrüktif, kardiyojenik, hipovolemik, septik) tedavisi ve kardiyak arrest eşiğindeki hastalarda neden netleşmeden hemodinamik desteğin başlatılması.
| Öneri | Öneri metni | Süre hedefi | Kanıt kesinliği | Öneri gücü |
|---|---|---|---|---|
| 16 | Üçüncü karar noktasına kadar şok etiyolojisi aydınlatılmamış hastalarda POCUS (RUSH protokolü gibi) en kısa sürede tamamlanmalı, şok aktivasyonundan sonraki 30 dakika aşılmamalıdır. | ≤30 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Orta |
| 17a | POCUS protokolü ile şoku açıklayacak başka neden bulunmayan, akut olduğu düşünülen RV yetmezlik bulgusu sergileyen, ağır hemodinamik bozulma nedeniyle BT anjiyografiye transport edilemeyen hastalar, yüksek olasılıklı PE olarak kabul edilerek reperfüzyon uygulanması düşünülebilir. | Endikasyon önerisi | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Zayıf |
| 17b | POCUS protokolü ile şoku açıklayacak başka neden bulunmayan, akut olduğu düşünülen RV yetmezlik bulgusu sergileyen, ağır hemodinamik bozulma nedeniyle BT anjiyografiye transport edilemeyen hastalar, yüksek olasılıklı PE olarak kabul edilerek en kısa sürede reperfüzyon kararı alınmalı, reperfüzyon kararının verilmesi şok aktivasyonundan sonraki 30 dakikayı geçmemelidir. | ≤30 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Zayıf |
| 18 | POCUS protokolü sonrasında akut PE düşünülen, hipotansif hastalarda hemodinamik destek için vazopresör ve/veya inotrop tedavi (norepinefrin/dobutamin) en kısa sürede başlanmalı, şok aktivasyonundan sonraki 30 dakika aşılmamalıdır. | ≤30 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Güçlü |
| 19 | POCUS protokolü ile sol kalp yetmezliği ve hipervolemi dışlanmış hastalarda kristaloid resüsitasyonu en kısa sürede başlanmalı, tedavi başlangıcı şok aktivasyonundan sonraki 30 dakikayı aşmamalıdır. | ≤30 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Orta |
| 20a | Olası septik şok düşünülen, kardiyak arrest eşiğindeki kritik hastalara, sıvı yanıtı beklenmeden norepinefrin infüzyonu başlanması düşünülebilir. | Endikasyon önerisi | ⨁⨁◯◯ Düşük | Orta |
| 20b | Olası septik şok düşünülen, kardiyak arrest eşiğindeki kritik hastalara, sıvı yanıtı beklenmeden norepinefrin infüzyonu en kısa sürede başlanmalı, tedavi başlangıcı şok aktivasyonundan sonraki 30 dakikayı aşmamalıdır. | ≤30 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Orta |
| 21a | Septik şok düşünülmeyen kardiyak arrest eşiğindeki diğer kritik hastalarda, sıvı yanıtı beklenmeden norepinefrin infüzyonu başlatılması düşünülebilir. | Endikasyon önerisi | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Zayıf |
| 21b | Septik şok düşünülmeyen kardiyak arrest eşiğindeki diğer kritik hastalarda, sıvı yanıtı beklenmeden norepinefrin infüzyonu en kısa sürede başlanmalı, tedavi başlangıcı şok aktivasyonundan sonraki 30 dakikayı aşmamalıdır. | ≤30 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Zayıf |
| 22 | POCUS protokolü sonrasında kardiyojenik şok bulguları varlığında vazopresör/inotrop infüzyonu (norepinefrin vb.) en kısa sürede başlanmalı, tedavi başlangıcı şok aktivasyonundan sonraki 30 dakikayı aşmamalıdır. | ≤30 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Güçlü |
| 23 | POCUS protokolünde tansiyon pnömotoraks tespit edilen hastalarda dekompresyon girişimi en kısa sürede başlanmalı, şok aktivasyonundan sonraki 30 dakika aşılmamalıdır. | ≤30 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Güçlü |
| 24 | POCUS protokolünde perikardiyal tamponad tespit edilen hastalarda dekompresyon girişimi en kısa sürede başlanmalı, şok aktivasyonundan sonraki 30 dakika aşılmamalıdır. | ≤30 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Güçlü |
“a” önerileri girişimin endikasyonunu, “b” önerileri süre hedefini tanımlar. POCUS: yatak başı odaklanmış ultrasonografi; RUSH: Rapid Ultrasound in Shock; RV: sağ ventrikül; PE: pulmoner emboli.
Aktivasyonun İlk 60 Dakikası – Laboratuvar ve Olası Septik Şok
Temel hedef: Kapsamlı laboratuvar sonuçlarının elde edilip tedavi kararına dönüştürülmesi; başka bir neden saptanamayan hastalarda olası septik şok kabulü, kültürlerin alınması ve ampirik parenteral antibiyotik tedavisinin başlatılması.
| Öneri | Öneri metni | Süre hedefi | Kanıt kesinliği | Öneri gücü |
|---|---|---|---|---|
| 25 | Kapsamlı laboratuvar test sonuçları en kısa sürede elde edilmelidir, test sonuçlarının elde edilip değerlendirilmesi şok aktivasyonundan sonraki 60 dakikayı aşmamalıdır. Lehine uzlaşı sağlanan testler: tam kan sayımı, glukoz, sodyum, potasyum, klor, kalsiyum, magnezyum, karaciğer fonksiyon testleri, böbrek fonksiyon testleri, yüksek duyarlıklı troponin, tam idrar tetkiki, BNP, INR, lipaz. Uzlaşı sağlanamayan testler: prokalsitonin, CRP, D-dimer. | ≤60 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Orta |
| 26a | Öykü, vital bulgular, fizik muayene, EKG, POCUS protokolü ve laboratuvar testleri ile şoku açıklayacak başka bir neden saptanamayan hastalar, olası septik şok kabul edilerek, ilgili kültürler alınmalı ve ampirik parenteral antibiyotik tedavisi başlanmalıdır. | Endikasyon önerisi | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Orta |
| 26b | Öykü, vital bulgu, fizik muayene, EKG, POCUS protokolü ve laboratuvar testleri ile şoku açıklayacak spesifik bir neden saptanamayan hastalar, olası septik şok kabul edilip en kısa sürede ilgili kültürler alınmalı ve ampirik parenteral antibiyotik tedavisi başlanmalı, şok aktivasyonundan sonraki 60 dakika aşılmamalıdır. | ≤60 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Güçlü |
Delphi sürecinde ayrı ayrı oylanan 17 laboratuvar testi rehberde tek bir öneri (Öneri 25) altında toplanmıştır. “a” önerisi endikasyonu, “b” önerisi süre hedefini tanımlar.
Aktivasyonun İlk 90 Dakikası – Tüm Vücut BT
Temel hedef: Tüm basamaklara rağmen etiyolojisi saptanamayan olgularda beyin, toraks ve batını kapsayan tüm vücut BT protokolünün tamamlanması ve değerlendirilmesi.
| Öneri | Öneri metni | Süre hedefi | Kanıt kesinliği | Öneri gücü |
|---|---|---|---|---|
| 27 | Bu aşamaya kadar etiyolojisi saptanamayan hastalarda tüm vücut BT protokolü en kısa sürede tamamlanmalıdır. BT protokolünün değerlendirilerek olası şok nedenlerinin tanınması, şok aktivasyonundan sonraki 90 dakikayı aşmamalıdır. | ≤90 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Güçlü |
| 28 | Tüm vücut BT protokolündeki toraks ve batın BT, intravenöz kontrast madde kullanılarak çekilmelidir. | ≤90 dakika | ⨁◯◯◯ Çok düşük | Orta |
REHBERİN TAMAMI (TASLAK)
Önerilerin gerekçeleri, mevcut kanıtların özetleri, GRADE değerlendirmeleri ve Delphi uzlaşı raporunu içeren taslak tam metni tek dosya hâlinde indirmek için aşağıdaki butonu tıklayın.
Taslak metin · Askı süresi: 18 Kasım – 18 Aralık 2026 · Nihai metin askı süresinin ardından yayımlanacaktır.
GÖRÜŞ VE ÖNERİLERİNİZ
Taslak rehbere ilişkin görüş ve önerilerinizi 18 Aralık 2026 tarihine kadar aşağıdaki form aracılığıyla iletebilirsiniz. Lütfen görüşünüzün ilgili olduğu karar noktasını ve öneri numarasını belirtiniz.
