{"id":994,"date":"2020-05-09T14:23:05","date_gmt":"2020-05-09T11:23:05","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/2021\/09\/17\/parasetamol-zehirlenmelerinde-asetilsistein\/"},"modified":"2022-03-23T00:39:22","modified_gmt":"2022-03-22T21:39:22","slug":"parasetamol-zehirlenmelerinde-asetilsistein","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/2020\/05\/09\/parasetamol-zehirlenmelerinde-asetilsistein\/","title":{"rendered":"Parasetamol Zehirlenmelerinde Asetilsistein"},"content":{"rendered":"<h3 style=\"text-align: justify\"><\/h3>\n<p>Bir\u00e7o\u011fumuzun oldu\u011fu gibi, benim de \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m klinikte s\u0131k\u00e7a g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm ve takibini yapt\u0131\u011f\u0131m zehirlenme vakalar\u0131ndan olan parasetamol zehirlenmeleri ile ilgili \u201c<em><strong>Acetylcysteine in paracetamol poisoning; a perspective of 45 years of use<\/strong>\u201d <\/em><sup>1<\/sup> isimli makalenin konu ba\u015fl\u0131klar\u0131 ile Parasetamol Zehirlenmesinde Asetilsistein kullan\u0131m\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmak iste\u011findeyim.<\/p>\n<h3><strong><em>Parasetamol Zehirlenmelerinde Asetilsistein: 45 Y\u0131ll\u0131k Kullan\u0131m<\/em><\/strong><\/h3>\n<p>Parasetamol klinik kullan\u0131ma ilk olarak 1950\u2019lerde antipiretik, analjezik olarak girmi\u015f. O y\u0131llarda Avrupa\u2019da bilin\u00e7li olarak veya kazayla zehirlenme yayg\u0131n de\u011fil, ancak bu durum sonraki 40 y\u0131lda olduk\u00e7a de\u011fi\u015fiyor. Parasetamole ba\u011fl\u0131 organ toksisitesi, ilk olarak 1966\u2019da \u0130sko\u00e7ya\u2019da bildirilmi\u015f ve o tarihte biyokimyasal mekanizmalar hen\u00fcz tam anla\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tedavi tamamen semptomatik yap\u0131lmaktaym\u0131\u015f.<\/p>\n<p>70\u2019lerde serbest radikallerin ke\u015ffedilmesiyle mekanizmalar yava\u015f yava\u015f \u00e7\u00f6z\u00fclmeye ba\u015flanm\u0131\u015f; hayvan deneyleri normalde glutatyon taraf\u0131ndan n\u00f6tralize edilen reaktif ara maddelerin karaci\u011fer hasar\u0131na sebep olan baz\u0131 molek\u00fclleri hem aktive hem inhibe edebildi\u011fini g\u00f6stermi\u015f. Parasetamol toksisitenin glutatyon ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011funun bulunmas\u0131, bu zehirlenmenin daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 sebep olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Yine 70\u2019lerde Edinburgh merkezli \u00e7al\u0131\u015fmada parasetamol zehirlenmesinde doz yan\u0131t grafi\u011fi olu\u015fturulmu\u015f (Grafik 1). Bundan sonra ise antidot \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00fczerine yo\u011funla\u015f\u0131lm\u0131\u015f ve bu tarihlerden beri N-asetilsistein (NAC) antidot olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n<p>Bu yaz\u0131; Parasetamol-NAC-zehirlenme \u00fc\u00e7geninde gidip gelmekte\u2026<\/p>\n<h2><img decoding=\"async\" style=\"height: 300px;width: 800px\" src=\"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2021\/10\/Grafik-11-1.png\" alt=\"\" \/><\/h2>\n<h2><strong>T\u0131pta Parasetamol Zehirlenmesi<\/strong><\/h2>\n<p>\u0130ntihar ama\u00e7l\u0131, yanl\u0131\u015fl\u0131kla veya ge\u00e7meyen a\u011fr\u0131lar nedeniyle, al\u0131nmas\u0131 gereken dozdan fazla alarak zehirlenmek m\u00fcmk\u00fcn. Parasetamol\u00fcn 24 saatlik dozu, a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fmekte olup zehirlenme dozunun da ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015fmesi tedavi karar\u0131ndaki maj\u00f6r karar olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<h2><\/h2>\n<h2><strong>Antidot olarak NAC<\/strong><\/h2>\n<p>70\u2019lerde toksisite mekanizmas\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmeye ba\u015flamas\u0131yla antidot geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da ba\u015flam\u0131\u015f. \u0130lk olarak sisteamin, metionin ve NAC hayvanlar \u00fczerinde denenmi\u015f ancak Birle\u015fik Krall\u0131k\u2019ta yaln\u0131zca NAC\u2019\u0131n s\u0131v\u0131 formu insan \u00fczerinde kullan\u0131lmaya onam alm\u0131\u015f ve Avrupa\u2019ya yay\u0131lm\u0131\u015f. Daha sonras\u0131nda Amerika\u2019da FDA 3 g\u00fcnl\u00fck oral NAC kullan\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6nermi\u015f ancak bu da 90\u2019larda IV NAC\u2019a kaym\u0131\u015f.<\/p>\n<p>Prescott y\u00f6nteminde; 300 mg\/kg IV NAC\u2019\u0131 3\u2019e b\u00f6lerek kullan\u0131lm\u0131\u015f. Y\u00fckleme dozu olan 150 mg\/kg 15 dakikada, 50 mg\/kg 4 saatte, 100 mg\/kg 16 saatte verilmi\u015f. Bu y\u00f6ntem Birle\u015fik Krall\u0131k\u2019ta 2012\u2019ye kadar kullan\u0131lm\u0131\u015f daha sonra 15 dakikada y\u00fckleme yerine yaln\u0131zca bu doz 1 saat olarak de\u011fi\u015ftirilmi\u015f.<\/p>\n<h2><\/h2>\n<h2><strong>Antidot Kullan\u0131m\u0131ndaki Geli\u015fmeler<\/strong><\/h2>\n<p>Tedavi uygulanmayan parasematol al\u0131mlar\u0131ndaki dozlar ve etkilenim makaleden al\u0131nan bu tabloda mevcut (Tablo 1).<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" style=\"height: 150px;width: 600px\" src=\"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2021\/10\/Tablo-1-2.png\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Parasetamol oral al\u0131mlarda absorbsiyonunu 4 saatte tamamlan\u0131yor ancak baz\u0131 ila\u00e7 etkile\u015fimleri bu zaman\u0131 etkileyebiliyor. Terap\u00f6tik dozlarda yar\u0131 \u00f6mr\u00fc 90 dk-2 saat aras\u0131nda ancak karaci\u011fer hasar\u0131 olan olgularda bu s\u00fcre daha uzun (&gt;10 saat). NAC tedavisindeki temel ama\u00e7 ise glutatyon sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rarak karaci\u011fer hasar\u0131n\u0131 n\u00f6tralize etmek.<\/p>\n<p>Orijinal NAC dozu hayvan deneyleriyle belirlenmi\u015f olup, erken tedaviye ba\u015flamak \u00f6nemliydi ancak klinik \u00e7al\u0131\u015fmalar optimum NAC dozunu belirlemek i\u00e7in yeterli olmuyor, baz\u0131 vaka serileri \u00e7ok fazla parasetamol alan hastalar\u0131n NAC ile h\u0131zl\u0131 tedaviye ra\u011fmen karaci\u011fer hasar\u0131 geli\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n<p>Birle\u015fik Krall\u0131k\u2019ta tedavi s\u0131n\u0131r\u0131 4. saatte 200mg L \u207b \u00b9 olarak belirlenmi\u015fken Amerika\u2019da bu de\u011fer 150mg L \u207b \u00b9 olarak belirlenmi\u015f. Bu de\u011ferler o zaman \u00f6l\u00fcme neden olan limit de\u011ferin %50\u2019siymi\u015f. Ancak tabi baz\u0131 hastalar bu limit de\u011ferin \u00fczerinde veya alt\u0131nda olmas\u0131na ra\u011fmen karaci\u011fer hasar\u0131 tersi y\u00f6nde geli\u015fmedi veya geli\u015fti. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde standart tedavi de bu veriler kullan\u0131larak yap\u0131l\u0131yor ve 4. saat parasetamol d\u00fczeyine g\u00f6re karar veriliyor.<\/p>\n<p>Ancak hepatotoksisite dozla ili\u015fkili oldu\u011fu kadar s\u00fcreyle de ili\u015fkili oldu\u011fu i\u00e7in ve h\u0131zl\u0131 bir antidot gerekti\u011fi i\u00e7in 10-12 saat aras\u0131nda ba\u015fvuran hastalar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 miktar \u00f6nemli oluyor.<\/p>\n<p>Nomogramlar \u00f6l\u00fcm veya karaci\u011fer hasar\u0131 (ALT de\u011ferinin 1000 IU L\u207b \u00b9 \u00fczerinde olmas\u0131) ile belirlenmi\u015ftir. Karaci\u011fer hasar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir ba\u015fka de\u011fer ise INR. Klinisyenler i\u00e7in ana problem olan hepatotoksisiteyi belirleyen de\u011ferlerden ALT en erken 10. saatte, INR ise en erken 24. saatte de\u011fi\u015fmeye ba\u015fl\u0131yor. Ayr\u0131ca antidot olarak kullan\u0131lan NAC\u2019\u0131n kendisi de INR y\u00fckseltebiliyor ancak \u00e7o\u011fu hastada bu de\u011ferler 1,2-1,7 aras\u0131nda s\u0131n\u0131rlan\u0131yor.<\/p>\n<p>Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda karaci\u011fer hasar\u0131 oldu\u011funda hepatositlerden dola\u015f\u0131ma Keratin-18 (K18) gibi baz\u0131 molek\u00fcller salg\u0131land\u0131\u011f\u0131 bulundu. Hastan\u0131n ba\u015fvurusunda al\u0131nan kanda \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan K18 d\u00fczeyinin ALT piki ile ili\u015fkili oldu\u011fu bulunmu\u015f ve hatta daha sensitif oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f. Ayr\u0131ca microRNA-122 molek\u00fcl\u00fc (miRNA-122) ayn\u0131 K18 gibi karaci\u011fer hasar\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmede kullan\u0131lan yeni bir molek\u00fcl.<\/p>\n<h2><\/h2>\n<h2><strong>NAC \u0130stenmeyen Etkileri<\/strong><\/h2>\n<p>IV NAC kullan\u0131m\u0131 artt\u0131k\u00e7a istenmeyen etkiler de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne geldi. Flushing, anaflaksi, bronkospazm, hipotansiyon bildirilen istenmeyen etkiler aras\u0131nda ve bu etkilerin bazofillerden salg\u0131lanan histamin kaynakl\u0131 oldu\u011fu biliniyor. Bu belirtilerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ilk vaka ilgin\u00e7 olarak az miktarda parasetamol alm\u0131\u015f ve neredeyse tedaviye gerek bile yokmu\u015f.<\/p>\n<p>Pratik klinik yakla\u015f\u0131mlarda d\u00fc\u015f\u00fck parasetamol seviyesi olan hastalar ya az al\u0131m oldu\u011fundan dolay\u0131 ya da hastaneye ge\u00e7 ba\u015fvurduklar\u0131ndan dolay\u0131 y\u00fcksek doz NAC ald\u0131klar\u0131nda daha y\u00fcksek risk alt\u0131nda bulunmu\u015flar.<\/p>\n<h2><\/h2>\n<h2><strong>NAC Dozunun Etkileri; Yeni Uygulamalar<\/strong><\/h2>\n<p>\u00d6nceden NAC dozu ampirik olup teorik hesaplamalara dayan\u0131yordu. Lisansl\u0131 s\u0131v\u0131 NAC olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Kuzey Amerika\u2019da \u00f6nceden oral NAC kullan\u0131lmaktayd\u0131. Dozu ise 140 mg\/kg y\u00fcklemeyi takiben her 4 saatte 1, 70 mg\/kg \u015feklinde totalde 17 defa uygulanmaktayd\u0131. Bu uygulama Birle\u015fik Krall\u0131k\u2019ta hastalar 24 saatte taburcu edilirken, Amerika\u2019da hastalar\u0131n 3 g\u00fcne kadar hastanede kalmas\u0131na sebep oluyordu.<\/p>\n<p>Kuzey Amerika\u2019da yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda iv ve oral NAC\u2019\u0131n karaci\u011fer hasar\u0131 \u00f6nlemede fark bulunmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015f. \u00d6l\u00fcm oranlar\u0131 ise d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in \u00f6len vakalar \u00fczerinde verili\u015f yolunun etkinli\u011fi belirlenememi\u015f. Bir \u00f6nemli fark ise oral verilen NAC\u2019da anaflaksi dozu \u00e7ok daha az g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f.<\/p>\n<p>Birle\u015fik Krall\u0131k\u2019ta yap\u0131lm\u0131\u015f bir \u00e7al\u0131\u015fmayla 200 mg\/kg 4 saatte IV ve takiben 100 mg\/kg 8 saatte IV NAC totalde 12 saatte verilmi\u015f ve hepatik hasar \u00fczerinde normal NAC dozuyla fark bulunamam\u0131\u015f. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde 12 saatlik NAC uygulamas\u0131 \u0130ngiltere\u2019de bir\u00e7ok hastanede kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f ve bu rejimin istenmeyen etki oran\u0131n\u0131 azaltt\u0131\u011f\u0131 bulunmu\u015f.<\/p>\n<h2><strong>Gelecekteki Geli\u015fmeler<\/strong><\/h2>\n<p>Makale, gelecekte bir\u00e7ok \u015feyin de\u011fi\u015fece\u011fi gibi NAC-parasetamol ili\u015fkisinin de de\u011fi\u015fece\u011finin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funu vurguluyor. Parasetamole ba\u011fl\u0131 karaci\u011fer hasar\u0131 riski alt\u0131nda olan hastalar\u0131 daha iyi tan\u0131mlamak gerekti\u011fini \u00f6neriyor. Yeni microRNA ve biyobelirte\u00e7lerin bu konuda geleneksel y\u00f6ntemlerin yerini alaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p>\u0130kincil olarak da art\u0131k 3 nedenden dolay\u0131 yava\u015f NAC inf\u00fczyonu \u00f6neriliyor. Bu nedenler, kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131, daha az istenmeyen etki g\u00f6r\u00fclmesi ve hastanede ge\u00e7en s\u00fcrenin daha az olmas\u0131.<\/p>\n<p>Son olarak; karaci\u011fer hasar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in yeni ajanlar geli\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor ancak bu ajanlar\u0131n \u00e7o\u011fu potansiyel olarak toksik ve pahal\u0131. Calmangafodipir isimli yeni, potansiyel olarak g\u00fcvenli karaci\u011fer koruyucu bir ajan faz 1 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 tamamlam\u0131\u015f ve gelecek 10 y\u0131lda NAC ile birlikte kullan\u0131lmas\u0131 beklenmektedir.<\/p>\n<h2><\/h2>\n<h2><strong><u>Kaynaklar<\/u><\/strong><strong>:<\/strong><\/h2>\n<p>1.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bateman DN, Dear JW. Acetylcysteine in paracetamol poisoning: a perspective of 45 years of use. <em>Toxicology research. <\/em>2019;8(4):489-498.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir\u00e7o\u011fumuzun oldu\u011fu gibi, benim de \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m klinikte s\u0131k\u00e7a g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm ve takibini yapt\u0131\u011f\u0131m zehirlenme vakalar\u0131ndan olan parasetamol zehirlenmeleri ile ilgili \u201cAcetylcysteine in paracetamol&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1926,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10014,10019],"tags":[73,298,328,330],"class_list":["post-994","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-akademik-blog-yazisi","category-tft","tag-asetilsistein","tag-nac","tag-parasetamol","tag-parasetamol-zehirlenmesi"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/994","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=994"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/994\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1926"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=994"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=994"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=994"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}