{"id":973,"date":"2020-03-24T02:21:34","date_gmt":"2020-03-23T23:21:34","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/2021\/09\/17\/camasir-suyu-hala-en-guvenilir-yuzey-temizleyici-ajan\/"},"modified":"2021-11-10T22:35:23","modified_gmt":"2021-11-10T19:35:23","slug":"camasir-suyu-hala-en-guvenilir-yuzey-temizleyici-ajan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/2020\/03\/24\/camasir-suyu-hala-en-guvenilir-yuzey-temizleyici-ajan\/","title":{"rendered":"\u00c7ama\u015f\u0131r Suyu Hala En G\u00fcvenilir Y\u00fczey Temizleyici Ajan"},"content":{"rendered":"

<\/h3>\n

\u00c7ama\u015f\u0131r suyu yani \u201cSodyum hipoklorit\u201d genellikle\u00a0y\u00fczey antisepti\u011fi olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.\u00a0<\/em>Sodyum hipoklorit; a<\/em>\u011fart\u0131c\u0131 ve dezenfekte edici olarak kullan\u0131labilir. Hem ucuz olmas\u0131 hem de g\u00fcvenlikli ambalajlar i\u00e7inde sat\u0131lmas\u0131 nedeniyle \u00f6zellikle yayg\u0131n enfeksiyon veya salg\u0131n d\u00f6nemlerinde daha da \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/em><\/p>\n

Halk aras\u0131nda \u00e7ama\u015f\u0131r suyu olarak bilinen Sodyum hipokloritte kimyasal olarak etkin klor oran\u0131 % 15 -16 civar\u0131ndad\u0131r. Sodyum hipokloritte; \u00e7ama\u015f\u0131r suyu imalat\u0131nda, sular\u0131n klorlanmas\u0131 ve ar\u0131tma sistemlerinde, dezenfektan olarak ve tekstilde a\u011fart\u0131c\u0131 olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.\u00a0 Sodyum Hipoklorit s\u0131v\u0131 veya yar\u0131 ak\u0131\u015fkan olarak \u00e7ama\u015f\u0131r suyu ad\u0131yla piyasada sat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Kullan\u0131m Alanlar\u0131<\/strong><\/h2>\n

\u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Evlerde ve di\u011fer pek \u00e7ok alanda zemin temizli\u011finde antiseptik ama\u00e7l\u0131 en yayg\u0131n kullan\u0131lan kimyasal ajand\u0131r.<\/p>\n

\u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Sodyum Hipoklorit s\u0131kl\u0131kla, sularda dezenfektan olarak ve farkl\u0131 sekt\u00f6rlerde (tekstil) a\u011fart\u0131c\u0131 madde olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 En yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan alanlardan biri de \u015febeke ve i\u00e7me suyunun mikrobiyolojik ar\u0131tmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Havuz ve i\u00e7me sular\u0131n\u0131n dezenfeksiyonunda kullan\u0131lan kimyasallar\u0131n ba\u015f\u0131nda Sodyum Hipoklorit gelir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Toksisite ve Zehirlenme<\/strong><\/h2>\n

Hipoklorik asit; sodyum hipoklorit suda eridi\u011fi zaman sal\u0131nan en \u00f6nemli aktif ajand\u0131r. Sudaki ayr\u0131\u015fma pH- ba\u011f\u0131ml\u0131 ve zay\u0131f asidik ortamda daha optimal olan bir reaksiyondur.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u015eekil 1.<\/strong><\/u><\/a><\/p>\n

(a)<\/strong> Sodyum hipoklorit ile suyun kimyasal reaksiyonu.<\/p>\n

(b)<\/strong>\u00a0 Sodyum hipoklorit ile amin\u2019 in\u00a0\u00a0 kimyasal reaksiyonu, sonu\u00e7ta kloramin olu\u015fur<\/p>\n

(c)<\/strong> Sodyum hipoklorit ile bir asidin kimyasal reaksiyonu. \u00d6rne\u011fin buradaki gibi hidroklorik asit ile birle\u015firse klor gaz\u0131 olu\u015fur.<\/p>\n

Sodyum Hipoklorit, oksidan ajand\u0131r ve toksik etki olu\u015fturmas\u0131 oksidan kapasitesine ve etkile\u015fti\u011fi s\u0131v\u0131n\u0131n PH\u2019 s\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Etkile\u015fti\u011fi s\u0131v\u0131ya g\u00f6re sal\u0131nan gaz ile toksik etki g\u00f6r\u00fclebilir. \u00d6te yandan lokal toksik etkileri cilt \u00fczerinde ve mukus membranlarda korrozyon ile ortaya \u00e7\u0131kar. Ortaya \u00e7\u0131kabilecek hasarlar;<\/p>\n

1.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Sodyum Hipoklorit oksidan ajan olarak su ile hemen reaksiyona girebilir. A\u011f\u0131z, \u00f6zefagus, mide ve solunum yollar\u0131nda bu reaksiyon sonucunda hipoklorik asit olu\u015fur. Asit ve olu\u015fan serbest oksijen radikalleri h\u00fccresel proteinler par\u00e7alanarak sitotoksik hasar yaparlar.<\/p>\n

2.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Sodyum Hipoklorit ammonium bazl\u0131 \u00fcr\u00fcnler ile reaksiyona girebilir. \u00d6rne\u011fin temizlikte kullan\u0131lan ajanlar, y\u00fczme havuzu dezenfektanlar\u0131 ammonium bazl\u0131d\u0131r. Bu reaksiyon sonucunda kloramin gaz\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. \u0130nhale edilen kloramin solunum yollar\u0131ndaki nem ile etkile\u015fir. Solunum yollar\u0131nda amonyak, hidroklorik asit ve serbest radikaller a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. Solunum yollar\u0131ndaki akut irritasyon ve astma benzeri tablonun nedeni bu gazlard\u0131r. Y\u00fcksek konsantrasyonlara ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman bu ajanlar kimyasal pn\u00f6monit, bron\u015fiyal yan\u0131klar ve \u00f6deme neden olabilir.<\/p>\n

3.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Sodyum Hipoklorit bir asit ile reaksiyona girdi\u011fi zaman ise Klor gaz\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. Bu asidik \u00fcr\u00fcnler en \u00e7ok temizleme ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lan asit bazl\u0131 sol\u00fcsyonlard\u0131r. Klor gaz\u0131n\u0131n sal\u0131n\u0131m\u0131 ve da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 pH\u2019 ya ve hipoklorit konsantrasyonuna ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle pH 2.4 alt\u0131nda olan g\u00fc\u00e7l\u00fc asitler ile reaksiyon oldu\u011fu zaman hasar daha fazla olur. Klor gaz\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131k\u0131nca su ile reaksiyona girip hidroklorik ve hipoklorik asitleri olu\u015fturur. Sonu\u00e7ta solunum yollar\u0131nda h\u00fccreler haraplan\u0131r, nekrotize olur. Klor gaz\u0131 etkisi distal bron\u015flara kadar ilerleyebildi\u011fi i\u00e7in t\u00fcm solunum sisteminde yayg\u0131n nekroz geli\u015febilir.<\/p>\n

4.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bir di\u011fer patoloji de Sodyum Hipoklorit etkisi ile metabolik ve elektrolit bozukluklar\u0131n g\u00f6r\u00fclmesi, metabolik asidoz ve hiperkloremi tablosudur.<\/p>\n

Sodyum Hipoklorit ile zehirlenmeler; oral, inhalasyon ve deri veya mukozalardan<\/em> temas ile olabilir. Ula\u015f\u0131labilir deri ve mukoza temas noktalar\u0131 bol su ile temizlenmelidir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Oral Yoldan Al\u0131m<\/strong><\/h2>\n

Zehirlenmeler, en s\u0131k bu yoldan al\u0131m ile g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kokusu ve tad\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc fazla hacimli almak zordur. S\u0131k ve az hacimli al\u0131mlarda minor gastrointestinal semptomlar g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bulant\u0131, kusma, a\u011f\u0131z i\u00e7inde a\u011fr\u0131, hematemez, ishal ve kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 olu\u015fabilir. Az miktarda al\u0131nan sodyum hipoklorit ile strikt\u00fcr olu\u015fmas\u0131 pek beklenmez. Ancak tan\u0131 ve tedavide endoskopik i\u015flemler mutlaka yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Oral yoldan al\u0131m sonras\u0131nda aspirasyon, solunum yollar\u0131nda \u00f6dem, dispne ve solunum arresti de bildirilmi\u015ftir. Metabolik asidoz, hipernatremi ve hiperkloremi baz\u0131 nadir vakalarda bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n

Oral yoldan al\u0131m sonras\u0131 gastrik dekontaminasyon yap\u0131lamamal\u0131d\u0131r. Aktif k\u00f6m\u00fcr tedavisi ise endoskopik g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc bozar ve aktif k\u00f6m\u00fcr hipokloriti absorbe edemez. Gastrik lavaj\u0131n erken saatlerde ba\u015fvurularda bile kontrendike oldu\u011funu unutmamak gerekir<\/em>. A\u011f\u0131zdan s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131 da durdurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u0130nhalasyon Yoluyla Al\u0131m<\/strong><\/h2>\n

\u0130nhalasyon yoluyla sodyum hipoklorit zehirlenmesi hakk\u0131nda daha az bilgi mevcut. En \u00e7ok bildirilen semptomlar; \u00fcst hava yollar\u0131nda irritasyon, bulant\u0131 veya kusma, g\u00f6zlerde yanma, halsizlik, dispne, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 ve burunda irritasyon hissi olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Uzun d\u00f6nem \u00e7ama\u015f\u0131r suyu ile temizlik yapanlarda ise ast\u0131m benzeri klinik bildirilmi\u015ftir. Burada esas problem farkl\u0131 y\u00fczey temizleyiciler ile kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in klor gaz\u0131 veya kloramin gaz\u0131n\u0131n sal\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Hipoksi, pn\u00f6monit, trakeobron\u015fit, pulmoner \u00f6dem ve solunum yetmezli\u011fi gibi daha ciddi etkiler de g\u00f6r\u00fclebilir. Ortam havaland\u0131r\u0131larak temizlik yap\u0131lmas\u0131 bu yolla zehirlenmelere kar\u015f\u0131 en iyi \u00f6nlemdir.<\/p>\n

Genel Destek Tedavisi<\/strong><\/h2>\n

Hastada korrozif hasar bulgular\u0131 varsa; a\u011f\u0131z i\u00e7i yan\u0131klar, orofaringeal veya abdominal a\u011fr\u0131, kusma, dispne, respiratuar distres, disfaji, salyada art\u0131\u015f veya stridor varsa hastada fiberoptik endoskopi ve BT yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. BT intramural hasar\u0131n derinli\u011fini anlamak i\u00e7in \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Semptomatik tedavide respiratuar ve kardiyovaskuler takip \u00f6nemlidir. E\u011fer belirgin solunum yetmezli\u011fi varsa erken ent\u00fcbasyon gerekebilir. Asid baz dengesi, nab\u0131z oksimetre, serum elektrolit takibi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Metabolik asidoz tablosunda sodyum bikarbonat tedavisi \u00f6nerilmi\u015ftir ancak bu tedavinin hipernatremiyi art\u0131rma riski vard\u0131r. Temizlikte \u00e7ama\u015f\u0131r suyu ile dezenfektan kar\u0131\u015fmas\u0131 sonucunda olan inhalasyon zehirlenmelerinde akci\u011fer fonksiyonlar\u0131 kontrol edilmeli ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Sodyum Hipoklorit Kullan\u0131m\u0131 ve Zehirlenmesi Hakk\u0131nda Genel \u00d6neriler<\/strong><\/h2>\n
    \n
  1. \u00d6zellikle Coronavirus salg\u0131n\u0131 d\u00f6neminde oldu\u011fu gibi pek \u00e7ok salg\u0131n ve bula\u015f riski olan d\u00f6nemde halk aras\u0131nda \u00e7ama\u015f\u0131r suyu olarak bilinen Sodyum Hipoklorit y\u00fczey dezefeksiyonu i\u00e7in \u00f6nerilmektedir.<\/li>\n
  2. \u00c7ama\u015f\u0131r suyu do\u011fru kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman en g\u00fcvenilir y\u00fczey dezenfektan\u0131d\u0131r.<\/li>\n
  3. kaza ile a\u011f\u0131zdan Sodyum Hipoklorit alanlarda kusturma yap\u0131lmamal\u0131 ve t\u0131bbi destek verilmelidir.<\/li>\n
  4. Sodyum Hipoklorit ile temizlik ve dezenfeksiyon yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman ortam\u0131n havaland\u0131rmas\u0131 yeterli olmad\u0131r ve ba\u015fka temizlik ajanlar\u0131 ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
  5. Sodyum Hipoklorit zehirlenmesinde, e\u011fer cilt ve mukozadan bula\u015f varsa, y\u0131kama ve dekontaminasyon yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ancak oral yolla al\u0131mda esas tedavi endoskopik giri\u015fimlerdir.<\/li>\n<\/ol>\n

    Kaynaklar:<\/strong><\/h3>\n
      \n
    1. Robin J. Slaughter, Martin Watts, J. Allister Vale, Jacob R. Grieve & Leo J. Schep\u00a0The clinical toxicology of sodium hypochlorite, Clinical Toxicology, 2019; 57:5, 303-311, DOI: 10.1080\/15563650.2018.1543889<\/li>\n
    2. Gummin DD, Mowry JB, Spyker DA, et al. 2016 Annual Report of the American Association of Poison Control Centers\u2019 National Poison Data System (NPDS): 34th Annual Report. Clin Toxicol (Phila). 2017;55:1072\u20131252.<\/li>\n
    3. Satar S, Topal M, Kozaci N. Ingestion of caustic substances by adults. Am J Ther. 2004;11:258\u2013261.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      \u00c7ama\u015f\u0131r suyu yani \u201cSodyum hipoklorit\u201d genellikle\u00a0y\u00fczey antisepti\u011fi olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.\u00a0Sodyum hipoklorit; a\u011fart\u0131c\u0131 ve dezenfekte edici olarak kullan\u0131labilir. Hem ucuz olmas\u0131 hem de g\u00fcvenlikli…<\/p>\n","protected":false},"author":1538,"featured_media":1907,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10014],"tags":[95,183,184,371],"class_list":["post-973","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-akademik-blog-yazisi","tag-camasir-suyu","tag-hipoklorik-asit","tag-hipoklorit","tag-sodyum-hipoklorit"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/973","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1538"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=973"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/973\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1907"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=973"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=973"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=973"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}