T\u00dcB\u0130M\u2019in uyu\u015fturucu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenli olarak izledi\u011fi ve yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 bu veriler ayn\u0131 zamanda \u00fcyesi oldu\u011fumuz Avrupa (EU) Uyu\u015fturucu ve Uyu\u015fturucu Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0130zleme Merkezi (The European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction-EMCDDA)\u2019ne aktar\u0131lmaktad\u0131r. D\u00fcnyada uyu\u015fturucu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 mercek alt\u0131na alan, \u00a0d\u00fczenli ve g\u00fcncel raporlar yay\u0131nlayan ba\u015fka kurulu\u015flar da vard\u0131r \u00a0(Wold Drug Report-WDR, International Narcotics Control Board Report-INCB gibi).<\/p>\n
Biz en yak\u0131n\u0131m\u0131zdan ba\u015flayarak EU\u2019daki uyu\u015fturucu durumunu ele alal\u0131m. EMCDDA 1993\u2019te kurulmu\u015f ve merkezi Lizbon (Portekiz)\u2019de olan, toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 kayg\u0131lar\u0131yla Avrupa’daki uyu\u015fturucu madde durumunu bir\u00e7ok y\u00f6nden de\u011ferlendirmeyi g\u00f6rev edinmi\u015f bir kurulu\u015ftur. EMCDDA, Avrupa Birli\u011fi (AB) \u00fclkeleri ve di\u011fer \u00fcye devletlerin kat\u0131l\u0131mlar\u0131yla birlikte Avrupa\u2019da uyu\u015fturucu sorunlar\u0131yla ilgili kan\u0131tlar sunulmas\u0131n\u0131 ve fiili bir genel bak\u0131\u015f kazan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctmektedir. Ayr\u0131ca sahada \u00e7al\u0131\u015fan profesyonellerin ve uygulay\u0131c\u0131lar\u0131n en iyi uygulamalar\u0131 ve yeni ara\u015ft\u0131rma alanlar\u0131n\u0131 belirlemeye yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r. En yeni sentetik uyu\u015fturucu maddelerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptamak ve erken uyar\u0131 olu\u015fturmak yine g\u00f6revleri aras\u0131ndad\u0131r. EMCDDA\u2019n\u0131n \u00f6nem verdi\u011fi raporlamalar aras\u0131nda \u00fcye \u00fclkelerin acil servis verileri de vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, yeni \u00fcretilen ve trendi gittik\u00e7e artan sentetik uyu\u015fturucular\u0131n akut etkilerini g\u00f6zlemlemek ve komplikasyonlar\u0131n\u0131 saptamak, acil servislerdeki profesyonellerin i\u015f birli\u011fi sayesinde daha h\u0131zl\u0131 ve uyar\u0131c\u0131 niteliktedir.<\/p>\n
EMCDDA\u2019ya veri rapor eden \u00fclkeler aras\u0131nda 28 AB \u00fclkesi, Norve\u00e7 ve T\u00fcrkiye bulunmaktad\u0131r.\u00a0EU uyu\u015fturucu izleme merkezi i\u00e7in s\u0131n\u0131rl\u0131 veri sa\u011flayan \u00fcye baz\u0131 \u00fclkeler de mevcuttur (Fas, \u0130srail, Arnavutluk gibi). Bu veriler 2000 y\u0131l\u0131ndan beri d\u00fczenli olarak EMCDDA\u2019n\u0131n resmi sitesinde serbest eri\u015fime a\u00e7\u0131k olarak yay\u0131nlanmaktad\u0131r.<\/p>\n
EMCDDA\u2019n\u0131n son haberine (Eyl\u00fcl 2018) g\u00f6re, halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehlike olu\u015fturdu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ve EU erken uyar\u0131 sistemi taraf\u0131ndan (EWS) kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in \u00fc\u00e7 a\u015famal\u0131 yasal prosed\u00fcr ba\u015flat\u0131lan iki sentetik uyu\u015fturucu saptanm\u0131\u015ft\u0131r:\u00a0siklofosfofentanil<\/strong>\u00a0ve\u00a0metoksiasetilfentanil<\/strong>. Bu sentetik \u00fcr\u00fcnlerin kimyasal kayna\u011f\u0131, anestezi ve a\u011fr\u0131 giderici ila\u00e7 uygulamalar\u0131nda kullan\u0131lan fentanyl uyu\u015fturucu nitelikli maddedir. Opioid a\u011fr\u0131 gidericiler (morfin, meperidin, oksikodon) gibi en akut ve tehlikeli etkisi solunum depresyonudur (apne, solunum durmas\u0131 ve \u00f6l\u00fcm). Naloxan, opioidlerdeki gibi antidot (geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc) ajan olarak etkilidir.<\/p>\n Siklopropilfentanil ilk olarak Haziran 2017’de alt\u0131 AB \u00fclkesi ve Norve\u00e7\u2019te ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve risk de\u011ferlendirmesine al\u0131nm\u0131\u015f olup, \u015f\u00fcpheli madde \u00f6l\u00fcmleri i\u00e7inde 78 olguda (\u0130sve\u00e7 ve \u0130ngiltere\u2019de) varl\u0131\u011f\u0131 do\u011frulanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0Metoksiasetilfentanil\u00a0ise Kas\u0131m 2016’dan beri 11 AB \u00fclkesinde ve Norve\u00e7’te tespit edilmi\u015ftir.\u00a0Risk de\u011ferlendirmesi s\u0131ras\u0131nda, Bel\u00e7ika, \u00c7ek Cumhuriyeti, \u0130sve\u00e7 ve \u0130ngiltere\u2019de metoksiasetilfentanil maddesi do\u011frulanm\u0131\u015f 13 \u00f6l\u00fcm bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n Her iki sentetik uyu\u015fturucu sanal ortamlarda sat\u0131lmakta olup, genelde toz halinde veya kullan\u0131ma haz\u0131r burun spreyi formlar\u0131 mevcuttur.\u00a0Bu formlarda sunulan fentanil sayesinde, daha sosyal ortamlarda kolayca t\u00fcketilme potansiyelinin artt\u0131r\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu da kullan\u0131m\u0131n\u0131n daha yayg\u0131n olmas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir.\u00a0Siklopropilfentanil<\/strong>\u00a0tablet formu ise sahte benzodiazepinler ve opioid a\u011fr\u0131 kesiciler i\u00e7inde tespit edilmi\u015ftir.\u00a0Bu durum, \u015f\u00fcphelenmeyen kullan\u0131c\u0131larda zehirlenme riskini artmaktad\u0131r.<\/p>\n T\u0131pta ve veterinerlikteyasal olarak az say\u0131da fentanil (\u00f6rne\u011fin fentanil, alfentanil, sufentanil ve remifentanil) me\u015fru olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.\u00a0Ancak fentanillerinuzun bir s\u00fcredir yasa d\u0131\u015f\u0131 kullan\u0131mlar\u0131s\u00f6z konusudur; eroin ve di\u011fer kontrol edilen opioidlerin yerine, i\u00e7erik olarak de\u011fi\u015ftirilerek.\u00a0Ge\u00e7ti\u011fimiz birka\u00e7 y\u0131lda, Amerika Birle\u015fik Devletleri, Kanada ve Avrupa’da fentanillerin kullan\u0131m\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir art\u0131\u015f oldu\u011fu bildirilmektedir.\u00a0EMCDDA<\/strong>\u00a0 32 \u00e7e\u015fit yeni fentanyl t\u00fcrevi uyu\u015fturucu maddeyi\u00a0EWS<\/strong>‘de izlenmektedir.\u00a0Bunlar\u0131n hepsi 2012 y\u0131l\u0131ndan beri AB uyu\u015fturucu pazar\u0131nda tespit edilmi\u015ftir. 2017\u2019de risk de\u011ferlendirmesine sokulan 9 maddeden 5\u2019i sentetik opioidler (akrilloilfentanil, furanilfentanil, 4-floroizobutirilfentanil (4F-iBF), tetrahidrofuranilfentanil (THF-F) ve karfentanil) ile ili\u015fkilidir. Be\u015f maddenin hepsi \u015fu anda, Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in 1961\u2019deki Tek Narkotik Uyu\u015fturucular S\u00f6zle\u015fmesi kapsam\u0131nda uluslararas\u0131 olarak kontrol edilmektedir.<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak sentetik uyu\u015fturucu \u00fcretiminde\u00fclkemizde bahsi ge\u00e7meyen yeni bir trend s\u00f6z konusudur. Fentanilin uyu\u015fturucu trafi\u011finde a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rarak toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehtid etti\u011fi bildirilmekte ve yasal kontrol alt\u0131nda olmas\u0131 \u00f6nerilmektedir. T\u00fcrkiye\u2019de ise ulusal raporlarda captagon (metamfetamin) kullan\u0131m\u0131 artan bir trend olarak raporlanmaktad\u0131r. Biz acil t\u0131p uzman\u0131 ve asistanlar\u0131, d\u00fcnyadaki ve kom\u015fusu oldu\u011fumuz \u00fclkelerdeki uyu\u015fturucu trafi\u011finin yaratt\u0131\u011f\u0131 riskleri EMCDDA, WDR veya T\u00dcB\u0130M gibi merkez veya yay\u0131nlar\u0131ndan takip etmeli ve acil servis prati\u011fimizdeki \u015f\u00fcpheli olgu ve \u00f6l\u00fcmleri de\u011ferlendirmede bu verilerden yararlanmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n 1. www.emcdda.europa.eu\/news\/2018\/6\/council-implementing-decision-to-control-cyclopropylfentanyl-and-methoxyacetylfentanyl_en<\/p>\nKaynaklar<\/strong><\/u><\/h2>\n