{"id":862,"date":"2018-08-29T12:18:51","date_gmt":"2018-08-29T09:18:51","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/2021\/09\/17\/toksikolojik-tarama-testlerinde-son-durum\/"},"modified":"2021-11-10T22:35:23","modified_gmt":"2021-11-10T19:35:23","slug":"toksikolojik-tarama-testlerinde-son-durum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/2018\/08\/29\/toksikolojik-tarama-testlerinde-son-durum\/","title":{"rendered":"Toksikolojik Tarama Testlerinde Son Durum"},"content":{"rendered":"<p>\u00d6zellikle son 30 y\u0131lda bu sentetik kannabinoid t\u00fcrevi kullan\u0131mlar\u0131 t\u00fcm d\u00fcnyada yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. ABD\u2019 de Acil servis ba\u015fvurular\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zamana toksik nedenler ile ba\u015fvurular\u0131n %51 oran\u0131nda k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m oldu\u011funu g\u00f6rmekteyiz. Bu grubun i\u00e7inde hastalar\u0131n %25\u2019i ayn\u0131 anda alkol de alm\u0131\u015f durumda ba\u015fvurmaktad\u0131r. ABD\u2019 de ba\u015fvurular\u0131n %8\u2019 inde intihar ama\u00e7l\u0131 toksin al\u0131m\u0131 mevcut. Kaz ile maruz kalma oran\u0131 ise %4 olarak bildirilmi\u015f ve bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu da pediyatrik vakalar ve bu rakamlar T\u00fcrkiye\u2019 nin rakamlar\u0131na benziyor. Yurdumuzda ise i\u015f kazalar\u0131 ve KBRN maruziyeti serilere g\u00f6re de\u011fi\u015fmekle beraber yakla\u015f\u0131k %2 oran\u0131nda ancak bu rakam d\u00fcnya ortalamas\u0131n\u0131n \u00fczerinde g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. T\u00fcm d\u00fcnyada ve bizde en \u00e7ok toksine maruz kalma ya\u015f\u0131 medyan 18- 35 ya\u015f grubu ve bu daha \u00e7ok madde istismar\u0131n\u0131n oldu\u011fu grup olarak tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n<h2><\/h2>\n<h2><u>Tarama Testi Y\u00f6ntemleri<\/u><\/h2>\n<p>Herhangi bir akut hastal\u0131k durumunda serum ve idrar \u00f6rneklerinin al\u0131narak genel bir tarama ama\u00e7l\u0131 laboratuara y\u00f6nlendirilmesi hem h\u0131zl\u0131 tan\u0131 ve tedavi hem de ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131 i\u00e7in \u00f6nerilen yakla\u015f\u0131mlar. En \u00e7ok rutinde kullan\u0131lan ise idrarda tarama testleri. Tipik olarak \u00f6nerilen idrar al\u0131nd\u0131ktan sonra en ge\u00e7 4 saat i\u00e7inde test yap\u0131lmas\u0131 ve idrar\u0131n en az 30 ml olmas\u0131. \u0130drar \u0131s\u0131s\u0131n\u0131n 32.2\u00b0C\u00a0&#8211; \u00a037.7\u00b0C\u00a0 ile pH\u00a0 4.5- 8.5 ars\u0131nda olmas\u0131 do\u011fru analiz i\u00e7in gerekiyor. \u0130drar tarama testlerinin en \u00e7ok madde istismar\u0131nda faydal\u0131 oldu\u011funu vurgulamak gerekir. Bu arada idrar\u0131n hastan\u0131n kendisinden al\u0131nd\u0131\u011f\u0131na ve dil\u00fce olmad\u0131\u011f\u0131na dikkat etmeliyiz.<\/p>\n<p>Toksikoloji tarama testlerinde kullan\u0131lan y\u00f6ntemler eskiden gaz kromatografi ve radyoimmunoassay gibi uzun s\u00fcren y\u00f6ntemler iken g\u00fcn\u00fcm\u00fczde enzyme-linked sorbent immunoassay <strong>(ELISA) <\/strong>\u00a0ve \u00a0cloned enzyme donor immunoassay <strong>(CEDIA)<\/strong> olarak tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z daha h\u0131zl\u0131 y\u00f6ntemler \u00f6n plana ge\u00e7ti. Burada ama\u00e7 hem h\u0131z\u0131 hem de kolayl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flamak oldu. Ancak bu yeni y\u00f6ntemler daha az sensitivite ve \u00a0spesifiteye olduklar\u0131 i\u00e7in baz\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131 da mevcut. \u00d6zellikle benzer molek\u00fcller aras\u0131nda \u00e7arpraz reaksiyon nedeniyle yanl\u0131\u015f pozitif sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kmas\u0131 bu testlerin yorumlanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda klinik muayene ve de\u011ferlendirmenin \u00f6nemini ironik olarak daha da art\u0131rd\u0131 diyebiliriz. \u0130la\u00e7 veya toksin d\u00fczeyi i\u00e7in serum ve idrar d\u0131\u015f\u0131nda nefes, ter veya t\u00fckr\u00fck testleri de yap\u0131lmaktad\u0131r ancak hen\u00fcz yayg\u0131n bir kullan\u0131m\u0131 nefeste alkol tespiti d\u0131\u015f\u0131nda yoktur.<\/p>\n<p>\u00d6zellikle idrarda tarama testlerinde ABD\u2019 de be\u015f \u00f6nemli ila\u00e7 taranmaktad\u0131r. Kullan\u0131lan ve pozitif test \u00e7\u0131kan vakalara g\u00f6re s\u0131ralarsak <strong>\u201c<\/strong><strong>National Institute on Drug Abuse\u201d<\/strong> verilerine g\u00f6re bunlar;<\/p>\n<ul>\n<li>Kokain<\/li>\n<li>Amfetamin<\/li>\n<li>Marihuana (Esrar)<\/li>\n<li>Fensiklidin (PCP)<\/li>\n<li>Opioidler<\/li>\n<\/ul>\n<p>Pek \u00e7ok testte benzodiazepinler de taranmaktad\u0131r. \u00a0Son 10 y\u0131l i\u00e7inde madde istismar\u0131 vakalar\u0131 daha \u00e7ok sentetik kannabinoidler, ekstazi, opioidlerin kimyasal yeni t\u00fcrevleri ve PCP\u2019 ye y\u00f6nelmelerinde ana neden bu maddelerin <strong>rutin tarama testlerinde tespit edilememesidir.<\/strong> Yine idrar tarama testlerinde ketamin, kloral hidrat, gamma-hydroksibutirat\u00a0 (GHB), psilosibin ve banyo tuzlar\u0131 (katinonlar) tespit edilememektedirler.<\/p>\n<p>Serum tarama\u00a0 testleri ise daha \u00e7ok ila\u00e7lar\u0131n y\u00fcksek doz al\u0131m\u0131nda takip ve tedavi ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131rlar. En s\u0131k kullan\u0131lan testlerde taranan ila\u00e7lar asetaminofen, aspirin ve \u00a0salisilatlar ve\u00a0 etanoldur. Bunlar\u0131 takiben serum tarama testleri trisiklik antidepressanlar veya \u00a0barbituratlar i\u00e7in de geli\u015ftirilmi\u015ftir. \u0130drar tarama testlerinin aksine serum tarama testleri kantitatif sonu\u00e7 vermekte ve d\u00fczey \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcne de imkan tan\u0131maktad\u0131rlar. Ancak \u00e7\u0131kan d\u00fczey sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ila\u00e7 al\u0131m\u0131n\u0131n miktar\u0131, tekrarlanan doz aral\u0131\u011f\u0131 gibi bilgilere g\u00f6re yorumlanmas\u0131 gerekebilir. Alkoller aras\u0131nda serum tarama testi geli\u015ftirilmi\u015f tek alkol Etanol olup metanol, etilen glikol ve isopropil alkol gibi toksik alkoller serum tarama testinde tespit edilemezler (Tablo 1).<\/p>\n<h2><\/h2>\n<h2><u>Tarama Testleri \u0130\u015fleyi\u015fi<\/u><\/h2>\n<p>Klinik olarak \u015f\u00fcpheli hastada tarama testi yaparken \u015fu konularda dikkatli olunmal\u0131d\u0131r;<\/p>\n<ul>\n<li>Vakan\u0131n adli bir vaka olmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r,<\/li>\n<li>Cinsel istismar vakas\u0131 olabilir<\/li>\n<li>Hasta yarar\u0131na g\u00f6re resusitasyon gereken durumlarda onam al\u0131namayabilir<\/li>\n<li>Hastan\u0131n bilin\u00e7li oldu\u011fu durumlarda onam al\u0131namaz ise bunu d\u00f6k\u00fcmente etmek ve adli mercilerden izin\u00a0 gerekmektedir.<\/li>\n<\/ul>\n<h2><u>Tarama testlerinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirme<\/u><\/h2>\n<p>\u0130drarda tarama testleri kalitatif sonu\u00e7 verir ve multiple toksin varl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterebilirler. \u0130drarda tespit edilen maddeler veya metabolitleri klinik etkilerin devam etmesinden\u00a0 sonra da uzun s\u00fcre pozitif kalabilirler. Hastan\u0131n klinik k\u00f6t\u00fcle\u015fmesini testin pozitif olmas\u0131 her zaman a\u00e7\u0131klamaz (Tablo 2).<\/p>\n<ul>\n<li>Kokain: \u0130drar testi do\u011fru olarak kokain \u00a0metaboliti olan \u00a0benzoylecgonine molek\u00fcl\u00fcn\u00fc tespit eder. Test kokain al\u0131m\u0131ndan sonra 3 g\u00fcn pozitif olarak sonu\u00e7 verir.<\/li>\n<li>Amfetaminler: Bu testte pek \u00e7ok yanl\u0131\u015f pozitif sonu\u00e7 veren ila\u00e7lara vard\u0131r ki bunlar herkesin g\u00fcnl\u00fck hayatta s\u0131k olarak kulland\u0131\u011f\u0131 ila\u00e7lar olan \u00a0antihistaminler, dekonjestanlar, antidepresanlar, antiasidleri syabiliriz. Amfetamin al\u0131m\u0131ndan sonra 1- \u00a03 g\u00fcn s\u00fcreyle test pozitif sonu\u00e7 verir.<\/li>\n<li>Marihuana (Esrar): \u0130buprofen ve naproksen gibi s\u0131k kullan\u0131lan analjezikler ile yanl\u0131\u015f pozitif sonucu\u00a0 verebilir.<\/li>\n<li>Fensiklidin (PCP): \u0130buprofen, dekstrometorfan ve tramadol kullananlarda yanl\u0131\u015f pozitif sonu\u00e7 verebilir. Testin tarama s\u00fcresi 1 &#8211; \u00a02 haftaya dek uzamaktad\u0131r.<\/li>\n<li>Opioidler: pek \u00e7ok opioid rutin taramada saptanamaz. Yalanc\u0131 pozitif sonu\u00e7lar veren ha\u015fha\u015f tohumu kullanan veya kinolon grubu antibiyotik alan hastalar bildirilmi\u015ftir. Opioid kullan\u0131m\u0131ndan 1- 4 g\u00fcn sonraya dek test pozitif sonu\u00e7 verir.<\/li>\n<li>Benzodiazepinler: En az yararl\u0131 tarama testidir. Yalanc\u0131 pozitif sonu\u00e7lar vard\u0131r ama en daha b\u00fcy\u00fck sorun yalanc\u0131 negatif sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r. \u00c7o\u011funlukla testler spesifik metabolit olan \u00a0oxazepam\u0131 tespit ederken \u00a0multipl \u00a0benzodiazepin metabolitlerini atlamaktad\u0131rlar. Diazepam \u00a0metaboliti olarak \u00a0oxazepam tespit edilebilir ancak bu metabolit 4 haftaya dek pozitif kal\u0131r. \u00d6te yanda midazolam, lorazepam ve alprazolam ba\u015fka metabolitlere d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in test onlar\u0131 yakalayamaz.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Serum testleri kantitaif sonu\u00e7 verir ancak testin zamanlamas\u0131 \u00f6nemlidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc elde edilen sonu\u00e7 serumda maddenin art\u0131\u015f veya zamla d\u00f6nemine denk gelip gelmemesini netle\u015ftiremez; maddenin farmakokineti\u011fi belli de\u011filse \u00f6zellikle tekrarlayan \u00f6l\u00e7\u00fcmler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2><\/h2>\n<h2><u>Tarama Testlerin Klinik \u00d6nemi<\/u><\/h2>\n<p>Klinik semptomu olmayan hastada tarama testlerinin pozitif \u00e7\u0131kmas\u0131 metabolitler uzun s\u00fcre pozitif kalabilece\u011fi i\u00e7in pek anlaml\u0131 say\u0131lmaz ve acilde tedaviyi de\u011fi\u015ftirmez. Ayr\u0131ca bu hastalar klinik bulgu vermeyen tolerans\u0131 olan ki\u015filer olabilirler ve farkl\u0131 tedavi yine gerekmez. Semptomlar\u0131 olan hastalarda akut intoksikasyon olmasa da eski kullan\u0131mlara ait testler pozitif sonu\u00e7 verebilir. Pozitif tarama testi altta yatan ger\u00e7ek tan\u0131y\u0131 atlamaya neden olabilece\u011fi i\u00e7in hastadan \u201cserum d\u00fczeyi analizi\u201d yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Tarama testleri kadar h\u0131zl\u0131 olmasa da referans testler tan\u0131 i\u00e7in ger\u00e7ek faydal\u0131 olan testlerdir. \u015eu anda tedavi planlamas\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in asetaminofen\u00a0 ve salisilat d\u00fczeylerini \u00f6l\u00e7mek en \u00e7ok \u00f6nerilen iki ila\u00e7 zehirlenmesidir. Toksik alkol zehirlenmeleri gibi durumlarda \u00f6zellikle adli analitik testler istenmelidir. Bu testler ge\u00e7 sonu\u00e7 verseler bile hastaya destek tedavi verirken klini\u011fin netle\u015fmesine imkan sa\u011flanacakt\u0131r. T\u00fcm toksikoloji tarama testleri hastan\u0131n klinik prezentasyonuna g\u00f6re de\u011ferlendirilmelidir ve bir maruziyetin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulmak veya d\u0131\u015flamak i\u00e7in kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" style=\"height: 300px;width: 700px\" src=\"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2021\/10\/111-3.png\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><strong>Tablo 1.\u00a0 <\/strong>Acil servise ba\u015fvuran hastalarda d\u00fczey bak\u0131larak tedavi edilmesi gereken toksik maddeler (1)<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" style=\"height: 300px;width: 700px\" src=\"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2021\/10\/222-2.png\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><strong>Tablo 2<\/strong>. Baz\u0131 toksik maddelerin idrarda kalmas\u0131 ve yalanc\u0131 pozitif sonu\u00e7 verdi\u011fi ila\u00e7lar (1)<\/p>\n<h3>Kaynaklar<\/h3>\n<ol>\n<li>Denizba\u015f\u0131 A, Onur \u00d6. Acil Serviste Toksikolojik Tan\u0131 Y\u00f6ntemleri. Kitap: Temel Adi Toksikoloji; Edit\u00f6r: Akg\u00fcr ve Da\u011fl\u0131o\u011fl\u0131, Akademisyen yay\u0131nevi.\u00a0 2018, sayfa: 99- 111<\/li>\n<li>Brahm NC, Yeager LL, Fox MD, Farmer KC, Palmer TA. Commonly prescribed medications and potential false-positive urine drug screens.\u00a0Am J Health Syst Pharm.\u00a02010 Aug 15;67(16):1344-50.<\/li>\n<li>Nelson ZJ, Stellpflug SJ, Engebretsen KM. What Can a Urine Drug Screening Immunoassay Really Tell Us?\u00a0J Pharm Pract.\u00a02016 Oct;29(5):516-26.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tan\u0131 hen\u00fcz konulmam\u0131\u015f olan ve acil serviste giri\u015fim ve tan\u0131 i\u015flemlerini ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z pek \u00e7ok hastada toksikolojik tarama testlerinin uygulanmas\u0131n\u0131n standart olarak bize yard\u0131mc\u0131 oldu\u011fu varsay\u0131lmaktad\u0131r. Hastalar\u0131n kaza sonucu, maksatl\u0131 olarak veya \u00e7evresel nedenler ile bir toksine maruz kalmas\u0131 her ya\u015f grubunda \u00e7ok yayg\u0131n rastlanan t\u0131bbi bir sorundur. Klasik bilgi olarak herhangi bir toksin etkisinden \u015f\u00fcphelendi\u011fimiz durumlarda tarama testleri gerekmektedir. Ancak g\u00fcnl\u00fck t\u0131p prati\u011fimizde bu testlerin tan\u0131 koymak i\u00e7in veya tedaviyi y\u00f6nlendirmek i\u00e7in her zaman faydal\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda tarama testleri hakk\u0131ndaki son \u00f6nerileri aktarmak istiyorum.<\/p>\n<p>Etiyoloji ve Epidemiyoloji<\/p>\n<p>Akut alkol intoksikasyonu g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hala en s\u0131k acil servise ba\u015fvuran zehirlenme tablosudur. Alkol al\u0131m\u0131n\u0131 takiben k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m nedeniyle hastalar\u0131n acil servise ba\u015fvurmalar\u0131na neden olan narkotik ajanlar, kokain, esrar ve sentetik kannabinoid kullan\u0131m\u0131 ve kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fen kritik tablolara neticesinde ba\u015fvurular\u0131 sayabiliriz. \u00d6zellikle son 30 y\u0131lda bu sentetik kannabinoid t\u00fcrevi kullan\u0131mlar\u0131 t\u00fcm d\u00fcnyada yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":1538,"featured_media":1801,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10014],"tags":[99,145,158,348,379,406],"class_list":["post-862","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-akademik-blog-yazisi","tag-cedia","tag-elisa","tag-gaz-kromatografi","tag-radyoimmunoassay","tag-tarama-testleri","tag-toksikoloji"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/862","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1538"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=862"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/862\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1801"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}