{"id":832,"date":"2018-06-27T12:40:33","date_gmt":"2018-06-27T09:40:33","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/2021\/09\/17\/piretrin-ve-piretroid-grubu-insektisidler\/"},"modified":"2021-11-10T22:35:23","modified_gmt":"2021-11-10T19:35:23","slug":"piretrin-ve-piretroid-grubu-insektisidler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/2018\/06\/27\/piretrin-ve-piretroid-grubu-insektisidler\/","title":{"rendered":"P\u0130RETR\u0130N VE P\u0130RETRO\u0130D GRUBU \u0130NSEKT\u0130S\u0130DLER"},"content":{"rendered":"
\n\n\n
<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table><\/div>\n

Yine de Ulusal Zehir Dan\u0131\u015fma Merkezi (UZEM)\u2019nin 2008 raporunda tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131 ile zehirlenmede \u0130nsektisit %47,7, bunlar\u0131nda OP: %21,0, piretroid: %18,5 olarak bildirilmi\u015ftir. \u0130ngiltere\u2019de TOXBASE \u00fczerinden 2004-2007 aras\u0131nda \u00e7ocuklarda pestisit zehirlenmeleri ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda, ilk s\u0131ray\u0131 %35 ile insektisitler alm\u0131\u015f, bunlar\u0131n i\u00e7inde de, %53,4\u2019\u00fcn\u00fc piretroidler, %12,9\u2019unu karbamatlar ve %4,5\u2019ini organofosfatl\u0131 bile\u015fikler olu\u015fturmu\u015ftur. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi piretroid grubu insektisidler ile zehirlenme insidans\u0131 az da de\u011fildir. Bu nedenle bu yaz\u0131m\u0131zda piretrin ve piretroid grubu insektisidler hakk\u0131nda bilgi payla\u015farak bu gruba dikkati \u00e7ekmek ve fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 artt\u0131rmak istiyorum. \u0130lk ba\u015fta toksisitesi ve zehirlenmesi az olan piretrin grubu ile bilgileri k\u0131saca payla\u015faca\u011f\u0131m. \u0130kinci k\u0131s\u0131mda daha yayg\u0131n olan piretroid grubunu daha sonra detayl\u0131 \u015fekilde sunaca\u011f\u0131m.<\/p>\n

P\u0130RETR\u0130NLER<\/strong><\/h2>\n

Piretrum, kurutulmu\u015f kas\u0131mpat\u0131 \u00e7i\u00e7ekleri oleoresin \u00f6z\u00fcd\u00fcr. Piretrinler piretrum ekstrakt\u0131ndaki insektisidal olarak yakla\u015f\u0131k % 50 aktif maddeleridir. Sonu\u00e7ta piretrinler y\u00fczy\u0131llar \u00f6nce pestisidal aktiviteye sahip olduklar\u0131 saptanan kurutulmu\u015f kas\u0131mpat\u0131 \u00e7i\u00e7e\u011finin (Chrysanthemum cinerariifolium) (Resim1) extrelerinden elde edilmi\u015flerdir. Piretrin olarak bilinen organik pestisitler alt\u0131 esterli kimyasal\u0131n karma\u015f\u0131k bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131 i\u00e7erirler. Krizantemik asit ve piretroik asitlerin ketoalkolik esterleri piretrin, siner ve jasmolinler olarak bilinir. \u00d6nceleri bitkiden elde edilen piretrinler insektisit olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonralar\u0131 pek \u00e7ok sentetik t\u00fcrevleri geli\u015ftirilmi\u015f ve piretroidler olarak kullan\u0131mlar\u0131 yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Piretrin bile\u015fikleri g\u00fcn\u00fcm\u00fczde evlerde ve g\u0131da i\u015fleme tesislerinde, tar\u0131mda s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ve insanlarda bitleri kontrol etmek i\u00e7in ila\u00e7larda ve b\u00f6ceklerinin kontrol\u00fcnde b\u00f6cek ilac\u0131 \u00fcr\u00fcnlerinde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Piretrin bile\u015fikleri \u00f6ncelikle insan biti, sivrisinek, hamamb\u00f6ce\u011fi, b\u00f6cek ve sinekleri kontrol etmek i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle evde de yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan insektisid ve pedik\u00fclisidlerdir. Ticari form\u00fclasyonlar\u0131 genellikle aktif bile\u015fenlerin metabolik bozunmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen piperonil butoksit ile insektisid etkisi g\u00fc\u00e7lendirilmektedir. Piperonyl butoksit, mikst fonksiyon oksidaz sistemini inhibe eden ve b\u00f6ylece piretrinler ve sentetik piretroidler gibi di\u011fer pestisitlerin oksidatif bozulmas\u0131n\u0131 yava\u015flatan bir sinerjisttir. \u00d6zellikle piretrin % 0.3\/ % 4 piperonil butoksit \u015fampuan veya k\u00f6p\u00fck pedik\u00fcloz i\u00e7in ilk basamak tedavi olarak tavsiye edilmektedir. Do\u011fal piretrinler, b\u00f6ceklerin sinir sistemine h\u0131zla n\u00fcfuz eden temas zehirleridir. Uygulamadan birka\u00e7 dakika sonra, h\u0131zl\u0131 paralitik etki g\u00f6stererek b\u00f6cek hareket edemez veya u\u00e7amaz (knock down-demonte doz). Ancak, bir “demonte doz”, bir \u00f6ld\u00fcrme dozu anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Resim 1<\/strong>:\u00a0Chrysanthemum Cinerariifolium \u00c7i\u00e7e\u011fi<\/p>\n

Piretrinler, gastrointestinal sistem (oral) ve solunum yollar\u0131ndan (inhalasyonla) kolayca emilir, ancak deri yoluyla zay\u0131f bir \u015fekilde emilir. Aktif bile\u015fenler karaci\u011ferde h\u0131zla ve yo\u011fun bir \u015fekilde metabolize edilir. Zay\u0131f biyoyararlan\u0131m ve h\u0131zl\u0131 metabolize olmas\u0131, muhtemelen d\u00fc\u015f\u00fck memeli toksisitesine neden olmaktad\u0131r. G\u00fc\u00e7l\u00fc lipofilik esterler h\u0131zla bir\u00e7ok b\u00f6ceklere n\u00fcfuz eder ve sinir sistemlerini fel\u00e7 ederler. Piretrinler muhtemelen, sinir sistemi a\u015f\u0131r\u0131 aktivitesine yol a\u00e7an sodyum kanallar\u0131 \u00fczerinde etkilidir. Piretrum veya piretrin daha \u00e7ok alerjik hipersensitivite reaksiyonlar\u0131na neden olmaktad\u0131r. Solunum sistemi etkilendi\u011finde \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilecek hipersensitivite yaratma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, uzun y\u0131llar boyunca tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Birka\u00e7 klinik rapor bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc desteklemektedir ancak mevcut s\u0131n\u0131rl\u0131 epidemiyolojik kan\u0131t buna kar\u015f\u0131d\u0131r. Piretrinlerin neden oldu\u011fu toksisite raporlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 son y\u0131llarda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azalm\u0131\u015ft\u0131r. Piretrinler genellikle d\u00fc\u015f\u00fck akut toksisiteye sahiptir, ancak \u00f6nemli miktarlarda yutulursa konv\u00fclsiyonlar olu\u015fabilir. Literat\u00fcrde ya\u015fam\u0131 tehdit eden solunum reaksiyonlar\u0131 d\u00f6rt vakada rapor edilmi\u015ftir, bunlardan \u00fc\u00e7 tanesi ast\u0131m oldu\u011fu bilinen hastalarm\u0131\u015f. Klinik raporlar, \u00e7e\u015fitli alerjik dermatit formlar\u0131na da neden olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir. Alerjik solunum reaksiyonlar\u0131 (rinit ve ast\u0131m), anafilaktik ve pn\u00f6monik belirtiler g\u00f6steren vakalar da bildirilmi\u015ftir. Ok\u00fcler maruziyet kornea erozyonlar\u0131na neden olabilmektedir. Y\u00fcksek dozlarda beslenen hayvanlarda titreme, ataksi, solunum ve t\u00fck\u00fcr\u00fck salg\u0131s\u0131nda art\u0131\u015f tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Fig\u00fcr 1<\/strong>: Piretrin’in kimyasal yap\u0131s\u0131<\/p>\n

2001-2003 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda piretrin ve piperonil butoksit i\u00e7eren insektisitlerle ili\u015fkili Amerikan Zehirli Kontrol Merkezleri Birli\u011fi (AAPCC) Zehirli Maruz Kalma G\u00f6zetleme Sistemi (TESS) ile bildirilen insan maruziyetleri ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada dermal ve solunum etkilerine \u00f6zellikle dikkat edildi. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada yayg\u0131n kullan\u0131ma ra\u011fmen, orta veya maj\u00f6r yan etkiler bildiren vakalar nispeten az bulunmu\u015ftur (17873 \u00e7a\u011fr\u0131dan 717 orta ve 23 maj\u00f6r sonu\u00e7). Olumsuz dermal veya solunum yolu reaksiyonlar\u0131 \u00e7ok nadirdi (dermal 17 orta, 1 maj\u00f6r; solunumsal ise \u00a018 orta, 0 maj\u00f6r). Ayn\u0131 \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonucunda yayg\u0131n kullan\u0131mlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, veriler piretrin ve piperonil butoksit \u00fcr\u00fcnlerinin nispeten d\u00fc\u015f\u00fck bir yan etki riski ile kullan\u0131labilece\u011fini belirtmi\u015flerdir. Yine verilerin ast\u0131ml\u0131 veya alerjisi olan ki\u015filerde reakisyonlara neden olmad\u0131klar\u0131n\u0131 ifade etmi\u015flerdir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Fig\u00fcr 2<\/strong>: Piretroid’in kimyasal yap\u0131s\u0131<\/p>\n

Tan\u0131s\u0131nda maruz kal\u0131nan maddenin tan\u0131mlanmas\u0131 \u00f6nemlidir. Piretrin veya metabolitlerin laboratuvar olarak analizi zordur. Piretrin toksisitesinin y\u00f6netimi destekleyici ve semptomatiktir. Alerjen ile temastan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. Alerjik reaksiyonlar\u0131 kontrol etmek i\u00e7in antihistaminikler, yatk\u0131n ki\u015filerde \u015fiddetli ast\u0131m reaksiyonlar\u0131 i\u00e7in inhale \u03b2-agonistlerin ve \/veya sistemik kortikosteroidlerin uygulanmas\u0131n\u0131 gerektirebilir. Anafilaksi durumunda epinefrin ve gerekti\u011finde solunum deste\u011fi, kontakt dermatit vakalar\u0131nda topikal kortikosteroid preparatlar\u0131 kullan\u0131labilinir. G\u00f6zleri etkilendi\u011finde bol miktarda temiz su veya serum fizyolojik ile y\u0131kanabilir. Her ne kadar piretrin \u00fcr\u00fcnleri al\u0131nmas\u0131 \u00e7ok az riskli olsa da, e\u011fer b\u00fcy\u00fck miktarda piretrin ihtiva eden madde yutulduysa ve hasta 1 saat i\u00e7inde ba\u015fvurmu\u015fsa, gastrik lavaj ve aktif k\u00f6m\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilinir.<\/p>\n

Piretrinler i\u00e7in ak\u0131lda kal\u0131c\u0131 ipu\u00e7lar\u0131<\/u><\/strong><\/h3>\n

G\u00fc\u00e7l\u00fc lipofilik<\/p>\n

Ham piretrum bir dermal ve solunum alerjenidir.<\/p>\n

G\u0130S yolu ve solunum yolu ile kolayca emilir<\/p>\n

Nispeten d\u00fc\u015f\u00fck memeli toksisitesine sahip<\/p>\n

Semptom ve belirtiler: alerjik reaksiyonlar, kontakt dermatit, rinit, nadir olarak ast\u0131m ata\u011f\u0131<\/p>\n

Tedavi: antihistaminikler, anafilaksi i\u00e7in gerekirse epinefrin, kontakt dermatit i\u00e7in topikal kortikosteroid, g\u00f6zlere temasta y\u0131kama, oral al\u0131mda gastrik lavaj veya aktif k\u00f6m\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilinir.<\/p>\n

Kaynaklar<\/strong><\/u><\/h3>\n

1.\u00d6zcan N, \u0130kincio\u011fullar\u0131, D. Ulusal Zehir Dan\u0131\u015fma Merkezi 2008 y\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma raporu \u00f6zeti. Turk Hij Den Biyol Derg, 2009; 66.<\/p>\n

2.Adams RD, Lupton D, Good AM, Bateman DN. UK childhood exposures to pesticides 2004-2007: a TOXBASE toxicovigilance study. Arch Dis Child, 2009; 94: 417-20.<\/p>\n

3.Proudfoot AT. Poisoning\u00a0due to\u00a0pyrethrins. Toxicol Rev. 2005;24(2):107-13.<\/p>\n

4.\u00d6zkaya G, \u00c7eliker A, <\/strong>Giray BK. Evaluation of insecticide poisoning and the cases in Turkey. <\/strong>Turk Hij Den Biyol Derg: 2013; 70(2): 75 \u2013 102.<\/p>\n

5.Gunning K, Pippitt K, Kiraly B, Sayler M. Pediculosis\u00a0and\u00a0scabies:\u00a0treatment update.<\/u> Am Fam Physician. 2012 Sep 15;86(6):535-41.<\/p>\n

6.Rehman H, Aziz AT, Saggu S, Abbas ZK, Mohan A,\u00a0 Ansari AA. Systematic review on pyrethroid toxicity with special reference to deltamethrin. Journal of Entomology and Zoology Studies 2014; 2 (5): 01-06.<\/p>\n

7.Edited by J. Routt Reigart, James R. Roberts. Chapter 4 pyrethrins pyrethroids<\/a>. Recognition and management of pesticide poisonings. 6th Edition (2013). (www.npic.orst.edu\/RMPP\/rmpp_ch4.pdf<\/a>)<\/p>\n

8.Osimitz TG, Sommers N, Kingston R. Human exposure to insecticide products containing pyrethrins and piperonyl butoxide (2001-2003).<\/a> Food Chem Toxicol. 2009;47(7):1406-15.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

P\u0130RETR\u0130N VE P\u0130RETRO\u0130D GRUBU \u0130NSEKT\u0130S\u0130DLER<\/p>\n

Acil servislere tar\u0131m ilac\u0131 zehirlenmesi ba\u015fvuru yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7o\u011funlukla akl\u0131m\u0131za organofosfat gelmektedir. Hatta klinik uyumlu ise hemen atropin ve PAM ba\u015flayabiliyoruz. Yine hepimiz biliyoruz ki tar\u0131m ilac\u0131 deyince farkl\u0131 gruplarda yer alan, farkl\u0131 etki ve tedavileri olan \u00e7ok geni\u015f bir liste bulunmaktad\u0131r. Bu nedenle hastan\u0131n hangi tar\u0131m ilac\u0131na maruz kald\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bu y\u00fczden belki de hastan\u0131n tedavisi s\u00fcrerken madde tan\u0131mlanmas\u0131 i\u00e7in gerekli \u00f6zeni g\u00f6sterip buna g\u00f6re y\u00f6netimi belirlemek gerekir. Bizde de son g\u00fcnlerde acil servise tar\u0131m ilac\u0131 al\u0131m sonras\u0131 organofosfat zehirlenmesi klini\u011fi ba\u015fvuran hastalarda organofosfat zehirlenmesi gibi tedavi edilen ve daha sonra madde tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131nda organofosfat olmad\u0131\u011f\u0131, asl\u0131nda son g\u00fcnlerde yayg\u0131n olan piretroid grubu insektisidler oldu\u011fu vakalar\u0131m\u0131z oldu.\u00a0Bunun \u00fczerine piretrin ve piretroid grubu insektisidler hakk\u0131nda bilgi g\u00fcncellemesi yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Bu grup maddelerin \u00fclkemizde yayg\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak akl\u0131m\u0131za daha az geldi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyim. Belirtiler \u00e7o\u011fu zaman organofosfatl\u0131 insektisit zehirlenmesiyle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilmektedir. T\u00fcrkiye\u2019de pestisitlerle ilgili kapsaml\u0131 ve standart bir toksikovijilans \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 bulunmamaktad\u0131r. Muhtemelen alt grup analizinin \u00e7ok fazla yap\u0131lamamas\u0131 ve verilerin eksikli\u011finden kaynaklanmaktad\u0131r.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":1313,"featured_media":1765,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10014],"tags":[201,337,338,339,340,450],"class_list":["post-832","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-akademik-blog-yazisi","tag-insektisidler","tag-piretrin","tag-piretrinler","tag-piretroid","tag-piretroidler","tag-zehirlenmeler"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/832","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1313"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=832"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/832\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1765"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=832"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=832"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=832"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}