{"id":779,"date":"2018-03-24T10:27:38","date_gmt":"2018-03-24T07:27:38","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/2021\/09\/14\/novichok-toksikoloji-alaninda-haber-olarak-yeni-bir-sok\/"},"modified":"2021-11-10T22:35:23","modified_gmt":"2021-11-10T19:35:23","slug":"novichok-toksikoloji-alaninda-haber-olarak-yeni-bir-sok","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/2018\/03\/24\/novichok-toksikoloji-alaninda-haber-olarak-yeni-bir-sok\/","title":{"rendered":"NOVICHOK = Toksikoloji alan\u0131nda haber olarak yeni bir \u015eOK"},"content":{"rendered":"
\n\n\n
<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table><\/div>\n

\"\"<\/h3>\n

K\u0131saca kimyasal sava\u015f ajanlar\u0131n\u0131n tarih\u00e7esi<\/strong><\/u><\/h3>\n

Sava\u015f ya da \u00e7at\u0131\u015fma ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lan y\u00f6ntemlerin \u00e7o\u011fu fiziksel olsa da bu ama\u00e7la geli\u015ftirilmi\u015f ba\u015fka y\u00f6ntemler de bulunmaktad\u0131r. Bunlar aras\u0131nda n\u00fckleer, kimyasal, biyolojik gibi di\u011fer sava\u015f y\u00f6ntemleri bulunmaktad\u0131r. Ve bu y\u00f6ntemler a\u00e7\u0131k ara daha vah\u015fi ve ac\u0131mas\u0131zd\u0131r. \u0130lk kimyasal sava\u015f ajan\u0131 olarak bilinen y\u00f6ntem (yaz\u0131l\u0131 tarihte) \u00fclkemiz s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indedir ve Roma ile Amazon kad\u0131nlar\u0131 aras\u0131ndaki sava\u015fta kullan\u0131lan ve halen b\u00f6lgede zehirlenmesi \u00e7ok yayg\u0131n g\u00f6r\u00fclen Grayanotoksin yani \u2018Deli Bal\u2019d\u0131r. S\u00f6zel tarihte ise y\u0131lan ve kar\u0131ncalardan elde edilen zehirlerin hem avlanma hem de sava\u015fma amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131 d\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerinde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n

Kimyasal sava\u015f ajanlar\u0131n\u0131n yayg\u0131n bir \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 ise 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 d\u00f6nemine denk gelmektedir. Bilimde ve kimyadaki geli\u015fmeler sonucunda ilk ba\u015fta tar\u0131m ilac\u0131 olarak \u00fcretilen Tabun\u2019un \u00e7ok toksik olmas\u0131 nedeniyle sava\u015f alanlar\u0131nda kullan\u0131lmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesine neden olan ise Ypres, Bel\u00e7ika\u2019daki ilk modern kimyasal sava\u015f ajan\u0131 olarak kullan\u0131lan Klorin\u2019dir. \u0130kinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131nda ise Zyklon b olarak bilinen hidrojen siyanid milyonlarca ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olmu\u015ftur.<\/p>\n

Novichok ise 1970\u2019li y\u0131llarda ba\u015flay\u0131p 1993\u2019te sona erdirilen (ya da erdirildi\u011fi s\u00f6ylenen) Sovyet Rusya\u2019n\u0131n ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 Foliant program\u0131n\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu program\u0131n esas amac\u0131 tan\u0131mlanamayan, kolay ta\u015f\u0131nan, etkili ve g\u00fcvenli bir ajan elde etmekti. Be\u015ften fazla alt grubu olmas\u0131na ra\u011fmen en bilineni ve denenmi\u015f olan\u0131 A-232 (Novichok-5)\u2019tir. \u015eekil 2\u2019de \u00f6rnek kimyasal yap\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Kimyasal yap\u0131lar\u0131na g\u00f6re organofosfat, organos\u00fclf\u00fcr, organoklorid ve arsenik bazl\u0131lar olarak ayr\u0131lan kimyasal sava\u015f ajanlar\u0131 i\u00e7inde Novichokorganofosfat grubunda yer almaktad\u0131r. Bu konuda daha detayl\u0131 bilgi i\u00e7in Prof. Dr. Arzu Denizba\u015f\u0131 hocam\u0131z\u0131n yaz\u0131s\u0131n\u0131 okuyunuz<\/a>.<\/p>\n

\u015eekil 2\u2019de \u00f6rnek kimyasal yap\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Novichok ajan\u0131 ilk bulundu\u011fu zaman tarihteki en \u00f6l\u00fcmc\u00fcl madde olarak sunulmu\u015ftur. Ki bu konuda haks\u0131z de\u011filler \u00e7\u00fcnk\u00fc etkisi en korkulan VX sava\u015f ajan\u0131ndan 5-8 kat daha fazlad\u0131r.<\/p>\n

Novichok gaz veya buhar olarak de\u011fil, \u00e7ok ince toz halindedir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Etkileri ve tedavisi<\/strong><\/u><\/h3>\n

Ait oldu\u011fu organofosfatasetilkolinesteraz inhibit\u00f6rlerinden olan Novichok, asetilkolinesteraz\u0131inhibe ederek asetilkolinin par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 engeller. Asetilkolin sinir u\u00e7lar\u0131ndaki konsantrasyonunun artmas\u0131yla istemsiz kas kas\u0131lmalar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve kardiyak arreste kadar ilerleyebilir. K\u0131saca di\u011fer organofosfatlara benzer bir etki g\u00f6sterir.<\/p>\n

\u00d6nce kendinizi koruyun!<\/p>\n

Di\u011fer t\u00fcm kimyasal sava\u015f ajanlar\u0131nda oldu\u011fu gibi Novichok zehirlenmesinden \u015f\u00fcphelenilen hastalar\u0131n tedavisi de temel\/ileri ya\u015fam deste\u011fi ile birlikte maruziyetin sonland\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla k\u0131yafetlerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve dekontaminasyon gereklidir. Su ve sabunla t\u00fcm v\u00fccut y\u0131kanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Unutmay\u0131n ki kontakt lenslerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve g\u00f6z\u00fcn y\u0131kanmas\u0131 ELZEMD\u0130R!<\/p>\n

Erken d\u00f6nem oksijen deste\u011fi verilmelidir ve endikasyon dahilinde mekanik ventilasyon uygulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Antidot tedavisine en k\u0131sa zamanda ba\u015flanmal\u0131d\u0131r;<\/p>\n

-Atropin<\/p>\n

– Hagedornoksimleri; pralidoksim, obidoksim, dipiroksim (TMB-4), asoksimklorid (HI-6)<\/p>\n

Atropin; vermekten \u00e7ekinmeyin, 1 mg, 2mg,4 mg, 16 mg ihtiyac\u0131 olan hastalar oldu\u011fu gibi t\u00fcm hastane atropin deposunu t\u00fcketen hastalarla da kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer yandan Novichok\u2019un ila\u00e7lara diren\u00e7li yap\u0131s\u0131n\u0131 da unutmamak gerekir.<\/p>\n

Hagedornoksimleri; elinizde varsa kullan\u0131n.<\/p>\n

    \n
  • Pralidoksim 1 gr\/ampuld\u00fcr, 1-2 gr 10-20 dakikada IV inf\u00fczyon verilir. E\u011fer gerek duyulursa bir saat sonra tekrarlan\u0131r sonras\u0131nda 12 saatte bir verilir.<\/li>\n
  • Obidoksim; 250 mg\u2019l\u0131k ampullerde bulunur, etkiler kayboluncaya kadar verilmesinin ard\u0131ndan 750 mg\/g\u00fcn verilir.<\/li>\n
  • Dipiroksim (TMB-4); deneysel-askeri ama\u00e7l\u0131<\/li>\n
  • AsoksimKlorid (HI-6); deneysel<\/li>\n<\/ul>\n

    Bunun d\u0131\u015f\u0131nda diazem\u2019in kullan\u0131labilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. Novichok ile ilgili yaz\u0131larda Combi-Pen ismi ile kar\u015f\u0131la\u015facaks\u0131n\u0131z; i\u00e7eri\u011finde atropin olan (i\u00e7eri\u011finde epinefrin olan Epi-Pen benzeri) otoenjekt\u00f6r.<\/p>\n

    Referanslar<\/u><\/strong><\/h3>\n
      \n
    1. Antonijevic, Biljana, andMilos P. Stojiljkovic. “Unequalefficacy of pyridiniumoximes in acuteorganophosphatepoisoning.” Clinicalmedicine&research 5.1 (2007): 71-82.<\/li>\n
    2. Hoskovcov\u00e1, Monika, Emil Hal\u00e1mek, andZbyn\u011bkKobliha. “Efficacy of 2-PAM, TMB-4, HI-6, andToxogonin in Reactivation of ImmobilizedAcetylcholinesteraseInhibitedbyCompound R-33.” Toxicologymechanismsandmethods 17.3 (2007): 161-164.<\/li>\n
    3. De Silva, H. J., R. Wijewickrema, and N. Senanayake. “Doespralidoximeaffectoutcome of management in acuteorganophosphoruspoisoning?.” TheLancet 339.8802 (1992): 1136-1138.<\/li>\n
    4. Pawar, Kirti S., et al. “Continuouspralidoximeinfusionversusrepeatedbolusinjectiontotreatorganophosphoruspesticidepoisoning: a randomisedcontrolledtrial.” TheLancet 368.9553 (2006): 2136-2141.<\/li>\n
    5. Bajgar, Jiri, et al. “Othertoxicchemicals as potentialchemicalwarfareagents.” Handbook of Toxicology of ChemicalWarfareAgents (Second Edition). 2015. 337-345.<\/li>\n
    6. Mayor, Susan. “Sixtyseconds on… nerveagents.” (2018): k1179.<\/li>\n
    7. Balali-Mood, Beeta. “ChemistryandClassification of OP Compounds.” Basic andClinicalToxicology of OrganophosphorusCompounds. Springer, London, 2014. 1-23.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      NOVICHOK= Toksikoloji alan\u0131nda haber olarak yeni bir \u015eOK<\/p>\n

      \u0130ngiltere (Birle\u015fik Krall\u0131k) Ba\u015fbakan\u0131 Theresa May yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klama ile eski bir Rus ajan\u0131 ve k\u0131z\u0131n\u0131n Novichok isimli bir madde ile zehirlendi\u011fini ve \u00f6ld\u00fcklerini belirtti (haber1, haber2).<\/p>\n

      Novichok<\/p>\n

      Rusya ve \u0130ngiltere aras\u0131nda gerginli\u011fe neden olan ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 el\u00e7iliklerin kapat\u0131lmas\u0131na ve yapt\u0131r\u0131mlara yol a\u00e7an durumun nedeni Novichok isimli bir madde oldu\u011fu kan\u0131tland\u0131. Peki nedir bu Novichok isimli son d\u00f6nemde arama motorlar\u0131na s\u0131k\u00e7a yaz\u0131lan madde ve ne ama\u00e7la \u00fcretilmi\u015ftir? (\u015eekil 1; Son bir haftal\u0131k Google arama istatisti\u011fi) Yapt\u0131\u011f\u0131m k\u0131sa ara\u015ft\u0131rmada \u00fclkemizden sa\u011flam bir bilgiye ula\u015famamam\u0131z nedeniyle ve son bir haftada d\u00fcnya genelinde en \u00e7ok aranan kelimeler aras\u0131nda bulunmas\u0131 \u00fczerine bu yaz\u0131n\u0131n yaz\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Umar\u0131m be\u011fenerek okursunuz.<\/p>\n","protected":false},"author":884,"featured_media":1695,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10014],"tags":[241,310,311,320],"class_list":["post-779","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-akademik-blog-yazisi","tag-kimyasal-savas-ajanlari","tag-novichok","tag-novichokorganofosfat","tag-organofosfatasetilkolinesteraz-inhibitorleri"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/779","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/884"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=779"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/779\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1695"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=779"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=779"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=779"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}