{"id":726,"date":"2017-12-31T19:49:31","date_gmt":"2017-12-31T16:49:31","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/2021\/09\/17\/mantar-zehirlenmeleri-bolum-2\/"},"modified":"2021-11-10T22:35:23","modified_gmt":"2021-11-10T19:35:23","slug":"mantar-zehirlenmeleri-bolum-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/2017\/12\/31\/mantar-zehirlenmeleri-bolum-2\/","title":{"rendered":"Mantar Zehirlenmeleri – B\u00f6l\u00fcm 2"},"content":{"rendered":"

Kolinerjik (muskarinik) etki g\u00f6steren mantarlar<\/u><\/strong><\/h2>\n

Clitocybe rivulosa, Inocybe ve Omphalatus olearius gibi baz\u0131 mantarlar\u0131n i\u00e7inde bulunan kolinomimetik bir ajan olan muskarinin neden oldu\u011fu bir toksidromdur.<\/p>\n

Klinik<\/strong><\/h3>\n

Mantar\u0131n t\u00fcketilmesinden 15 dakika ile 5 saat i\u00e7inde semptomlar ba\u015flar, bu di\u011fer mantar intoksikasyonlar\u0131na g\u00f6re daha k\u0131sa bir s\u00fcredir. Ve muskarinin tipik etkileri olan (SLUDGE) terleme, salivasyon ve lakrimasyonda art\u0131\u015f, kusma, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, ishal, idrar art\u0131\u015f\u0131, flushing, bradikardi, hipotansiyon, bulan\u0131k g\u00f6rme ve daralm\u0131\u015f pupiller g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n

Tedavi<\/strong><\/h3>\n

Semptomatik destek tedavi \u00f6nerilmektedir. Baz\u0131 a\u011f\u0131r vakalarda periferik kolinerjik bulgular\u0131n hastan\u0131n stabilizasyonunu bozmas\u0131 durumunda atropin (0.01 mg\/kg) uygulamas\u0131 gerekebilir. Atropin sekresyonlar\u0131n geriledi\u011fi g\u00f6r\u00fclene kadar verilmelidir.<\/p>\n

\"\"<\/h2>\n

N\u00f6rolojik etki g\u00f6steren mantarlar<\/u><\/strong><\/h2>\n

Gyromitra esculenta mantar\u0131nda var olan giromitrin v\u00fccutta hidrolize olarak monometilhidrazine (MMH) d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. MMH ise GABA sentez inhibit\u00f6r\u00fc olarak etki g\u00f6sterir ve konv\u00fclsiyon ve methemoglobinemiye neden olur. Daha y\u00fcksek dozda al\u0131mlarda hepatik hasar etkileri \u00f6n plana \u00e7\u0131kabilmektedir. Nadir g\u00f6r\u00fclen bir di\u011fer benzer toksidrom ise viz\u00fcel keskinlikte bozulma, somnolans, g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck ve azalm\u0131\u015f motor tonus- motor aktivite ile ilerleyen Hapalopilus rutilans t\u00fcketimi sonras\u0131 geli\u015fen intoksikasyondur. Hapalopius rutilans\u2019\u0131n i\u00e7inde dihirororat dehidrogenaz inhibit\u00f6r\u00fc olan poliporik asid mevcuttur. Poliporik asid al\u0131mlar\u0131nda hepatik ve renal yetmezlik de s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

Klinik<\/strong><\/h3>\n

Gyromitra esculenta al\u0131m\u0131n\u0131n 2-24. saatinde abdominal kramplar, kusma ve sulu diare g\u00f6r\u00fclmektedir. Ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck, tremor, nistagmus, ataksi, bozulmu\u015f konu\u015fma, midriazis, deliryum, koma ve konv\u00fclsiyonlar g\u00f6r\u00fclebilmektedir. \u0130lerleyen d\u00f6nemde sar\u0131l\u0131k, intravask\u00fcler hemoliz, methemoglobinemi, renal yetmezlik ve solunum yetmezli\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

Tedavi<\/strong><\/h3>\n

Gyromitra esculenta al\u0131mlar\u0131nda semptomatik ve destek tedavi \u00f6nerilir. Piridoksin uygulanmas\u0131 (25 mg\/kg en fazla 25 gr) ile konv\u00fclsiyonlar tedavi edilebilir ve ayn\u0131 zamanda bu uygulama ile hepatik hasar engellenir ya da tedavi edilir. Methemoglobin geli\u015fmesi halinde metilen mavisi kullan\u0131labilir. Hapolapilus rutilansis al\u0131mlar\u0131nda da semptomatik destek tedavi \u00f6nerilmektedir ek olarak tekrarlayan aktif k\u00f6m\u00fcr uygulamas\u0131n\u0131n faydal\u0131 oldu\u011funu destekleyen kan\u0131tlar bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/h2>\n

N\u00f6ropsikiyatrik etki g\u00f6steren mantarlar<\/u><\/strong><\/h2>\n

Amanita gemmata, Amanita muscaria ve Amanita pantherina glutamat resept\u00f6r antagonisti olan ibotenik asit ve GABA-A resept\u00f6r antagonisti olan muskimol i\u00e7ermektedir. Psilocybe t\u00fcrlerinden Psilocybe cyanescens ve Psilocybe semilancealata psilosibin ve psilosin isimli halusinojenik ajanlar\u0131 i\u00e7ermektedir. Bu iki ajan\u0131 i\u00e7eren mantarlar Magic Mushroom olarak da an\u0131lmaktad\u0131r. Psilosin ve psilosibinin etkileri me\u015fhur Lizerjik aside (di\u011fer isimleri ile LSD,asit vs.) benzemektedir. \u00a0Bu mantarlar etkilerinden kaynakl\u0131 suistimal edilmektedir. Mantar\u0131n olgunlu\u011fu, yeti\u015fti\u011fi ortam ve toplanmas\u0131ndan sonraki i\u015flemlere g\u00f6re bu etkenlerin d\u00fczeyi de\u011fi\u015febildi\u011fi i\u00e7in etkileri tahmin edilmemektedir.<\/p>\n

Klinik<\/strong><\/h3>\n

Amanita gemmata, Amanita muscaria ve Amanita pantherina\u2019da gastrointestinal sistem bulgular\u0131 30-120 dakika i\u00e7inde ba\u015flamaktad\u0131r sonras\u0131nda ise somnolans ya da ajitasyona e\u015flik eden i\u015fitsel ve\/veya g\u00f6rsel hal\u00fcsinasyonlar ba\u015flar. Bradikardi ve pireksi de g\u00f6zlenebilmektedir. Santral sinir sistemi bulgular\u0131 genellikle 2-3 saat i\u00e7inde en \u00fcst d\u00fczeye ula\u015f\u0131r, bu etki 12 saat i\u00e7inde son bulur ve t\u00fcketen ki\u015fi derin bir uykuya dalar. Sersemlik hissi 24 saat kadar s\u00fcrer ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 ise birka\u00e7 g\u00fcn devam edebilir. Retrograd amnezi ile de kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilir. Fazla al\u0131mlarda ya da a\u011f\u0131r maruziyetlerde ise deliryum, hiperrefleksi, myoklonus, n\u00f6bet ve koma g\u00f6r\u00fclebilir. \u00c7ocuklarda doza ba\u011fl\u0131 olarak n\u00f6betler daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclmektedir. Burada Pantherina Sendromunu<\/a> yazan sevgili arkada\u015f\u0131m \u00c7a\u011fda\u015f\u2019\u0131 anmak isterim.<\/p>\n

Psilocybe cyanescens de benzer \u015fekilde i\u015fitsel ve\/veya g\u00f6rsel hal\u00fcsinasyonlara neden olur ve birka\u00e7 g\u00fcn kadar devam eder. Bulant\u0131, kusma, ta\u015fikardi, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, flushing, dilate pupiller, diastolik hipertansiyon ve sersemlik hissi s\u0131k g\u00f6r\u00fclen etkilerindendir. Renal yetmezli\u011fe, aritmilere ve myokard enfarkt\u00fcs\u00fcne neden olan rabdomiyolizin de g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. Mantar \u00f6z\u00fctlerinin intraven\u00f6z uygulanmas\u0131 sonras\u0131nda methemoglobinemi ve artm\u0131\u015f karaci\u011fer fonksiyon testlerinin varl\u0131\u011f\u0131 literat\u00fcrde bulunmaktad\u0131r. Sersemlik, konf\u00fczyon, \u00f6fori, ataksi, miyoklonus, hiperkinesi ve n\u00f6bet gibi santral sinir sistemi bulgular\u0131 ilk ba\u015fvuru nedeni olabilmektedir. N\u00f6ropsikiyatrik etkiler aras\u0131nda huzursuzluk ve yerinde duramama en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen bulgulard\u0131r. Fakat klinik durum kooperasyon bozuklu\u011fu ve d\u0131\u015f d\u00fcnya ile ileti\u015fimin kesilmesine kadar ilerleyebilir. \u0130\u015fitsel ve g\u00f6rsel hal\u00fcsinayonlar, g\u00f6r\u00fcnt\u00fc, ses ve dokunma duyusunda alg\u0131 bozukluklar\u0131 g\u00f6r\u00fclebilir. Derinlik ve y\u00fckseklik alg\u0131s\u0131 da benzer \u015fekilde bozulabilmektedir. Bu etkiler genellikle birka\u00e7 g\u00fcn boyunca devam eder.<\/p>\n

Tedavi <\/strong><\/h3>\n

Yeti\u015fkinlerde g\u00f6r\u00fclen ajitasyonlarda benzodiazepin uygulamas\u0131na s\u0131kl\u0131kla ihtiya\u00e7 duyulur. \u00c7ocuklarda sedasyon uygulamadan ajitasyon i\u00e7in \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131 \u00f6nerilmektedir. Benzodiazepinler benzer \u015fekilde konv\u00fclsiyon i\u00e7in de kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u00a0\u0130butenik asidin etkisini artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in atropin kullan\u0131m\u0131 \u00f6nerilmemektedir. Hal\u00fcsinasyonlar\u0131n ya da ajitasyonun fazla oldu\u011fu hastalarda Haloperidol gibi bir antipsikotik kullan\u0131lmas\u0131 gerekebilir.<\/p>\n

\"\"<\/h2>\n

A\u011f\u0131r metal zehirlenmesi ile ili\u015fkili mantarlar<\/u><\/strong><\/h2>\n

Baz\u0131 mantarlar yap\u0131lar\u0131 ve yeti\u015ftikleri \u00e7evre nedeniyle kadmiyum, manganez, kur\u015fun, nikel, bak\u0131r, g\u00fcm\u00fc\u015f ve benzeri a\u011f\u0131r metaller i\u00e7ermektedirler. Helvella cinsi mantarlar bu durum ile ili\u015fkilendirilebilse de bir\u00e7ok mantar t\u00fcr\u00fc fazla t\u00fcketilmesi ile a\u011f\u0131r metal zehirlenmesine neden olabilmektedir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/h2>\n

\u00d6ZET- SONU\u00c7<\/u><\/strong><\/h2>\n

Mantar zehirlenmesi fazlas\u0131 ile geni\u015f bir konudur. D\u00fcnyada var olan zehirli 100 kadar mantar t\u00fcr\u00fcn\u00fcn her birisini ayr\u0131 ayr\u0131 incelenmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu y\u00fczden bu yaz\u0131da Oxford Desk Reference Toxicology kitab\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 temel al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dclkemizde g\u00f6r\u00fclen mantar t\u00fcrleri ve zehirlenmeleri, tedavi y\u00f6ntemleri ve sonu\u00e7lar\u0131 toksikoloji ile ilgilenen hekimler sayesinde ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda mantar.pro internet sitesi \u00fclkemizdeki mantarlar\u0131n g\u00f6rselleri i\u00e7in gayet iyi bir internet sitesidir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Referanslar<\/strong><\/h3>\n
    \n
  1. Berger KJ, Guss DA. Mycotoxins revisited: Part II.\u00a0J Emerg Med\u00a0<\/em>2005;28(2):175-83.<\/li>\n
  2. Diaz JH (2005). Syndromic diagnosis and management of confirmed mushroom poisonings. Crit. Care Med, 33;427-36.<\/li>\n
  3. Kibby G (1997). An illustirated guide to mushrooms and other fungi of Britain and Northern Europe. London;Parkgate Books Ltd.<\/li>\n
  4. Levine M, Ruha A-M, Graeme K, et al (2011). Toxicology in the ICU Part 3; natural toxins. Chest;140; 1357-70.<\/li>\n
  5. Fungi of Europe;\u00a0http:\/\/en.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Category:fungi_of_europe&pageuntil=Dacryonaema#mw-pages<\/a><\/li>\n
  6. Brayer AF, Schneider SM. Mushroom poisoning. In: Tintinalli JE, Kelen GD, Strapczynski JS. (ed.s) Emergency Medicine \u2018AComprehensive Study Guide\u2019, FACEP. Sixth edition; Mc-Graw- Hill. 2004; p.1242-46.<\/li>\n
  7. Yilmaz A, Gursoy S, Varol O, Nur N, Ozyilkan E. Emergency room cases of mushroom poisonings. Saudi Med J. 2006;27(6):858-61.<\/li>\n
  8. Durukan P, Yildiz M, Cevik Y et al. Poisoning from wild mushrooms in Eastern Anatolia Region: Analyses of 5 years. Hum Exp Toxicol. 2007; 26 (7):579-82.<\/li>\n
  9. Nick Bateman, Robert Jefferson, Simon Thomas, John Paul Thompson, and Allister Vale, Oxford Desk Reference,2014 ,Oxford University Press.<\/li>\n
  10. Bonacini, Maurizio, et al. “Features of patients with severe hepatitis due to mushroom poisoning and factors associated with outcome.”\u00a0Clinical gastroenterology and hepatology<\/em>\u00a015.5 (2017): 776-779.<\/li>\n
  11. Schmutz, Maxime, et al. “Mushroom poisoning: a retrospective study concerning 11-years of admissions in a Swiss Emergency Department.”\u00a0Internal and emergency medicine<\/em>\u00a0(2016): 1-9.<\/li>\n
  12. Karahan, Samet, et al. “Acute Pancreatitis Caused By Mushroom Poisoning: A Report of Two Cases.” Journal of investigative medicine high impact case reports 4.1 (2016): 2324709615627474.<\/li>\n
  13. Diaz, James H. “Mistaken mushroom poisonings.”\u00a0Wilderness & environmental medicine<\/em>\u00a027.2 (2016): 330-335.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Mantar Zehirlenmeleri – B\u00f6l\u00fcm 2<\/p>\n

    Mantar zehirlenmeleri yaz\u0131 dizisini 2 b\u00f6l\u00fcm olarak sunulmu\u015ftur. Yaz\u0131 dizisinin 1. b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde; mantar zehirlenmelerine genel bak\u0131\u015f, gastrointestinal bulgularla ilerleyen mantarlar, hepatotoksik etkilere neden olan mantarlar, hematolojik etkilere sahip olan mantarlar, nefrotoksik etkilere neden olan mantarlardan bahsedildi.<\/p>\n

    Yaz\u0131 dizisinin 2. b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ise\u00a0 kaslar \u00fczerinde toksik etki g\u00f6steren mantarlar, kolinerjik (muskarinik) etki g\u00f6steren mantarlar, n\u00f6rolojik etki g\u00f6steren mantarlar, n\u00f6ropsikiyatrik etki g\u00f6steren mantarlar, a\u011f\u0131r metal zehirlenmesi ile ili\u015fkili mantarlardan bahsedece\u011fiz.<\/p>\n","protected":false},"author":884,"featured_media":1633,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10014],"tags":[31,235,251,273,274,275,294,307,308],"class_list":["post-726","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-akademik-blog-yazisi","tag-agir-metal-iliskili-mantarlar","tag-kaslar-uzerinde-etkili","tag-kolinerjik","tag-mantar","tag-mantar-intoksikasyonu","tag-mantar-zehirlenmeleri","tag-muskarinik-etkili","tag-norolojik-etkili","tag-noropsikiyatrik-etkili"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/726","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/884"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=726"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/726\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1633"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=726"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=726"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=726"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}