{"id":679,"date":"2017-11-06T19:11:43","date_gmt":"2017-11-06T16:11:43","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/2021\/09\/17\/5-soru-1-vaka-yazi-dizisi-lityum-intoksikasyonu\/"},"modified":"2021-11-10T22:35:23","modified_gmt":"2021-11-10T19:35:23","slug":"5-soru-1-vaka-yazi-dizisi-lityum-intoksikasyonu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/2017\/11\/06\/5-soru-1-vaka-yazi-dizisi-lityum-intoksikasyonu\/","title":{"rendered":"5 Soru &#8211; 1 Vaka Yaz\u0131 Dizisi- Lityum \u0130ntoksikasyonu"},"content":{"rendered":"<p>Acil servislerde her an kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fimiz <strong><em><u>\u2018Lityum Zehirlenmesi\u2019 <\/u><\/em><\/strong>ni, yukar\u0131daki vaka \u00fczerinden 5 soru ile tart\u0131\u015fmay\u0131 hedefliyorum.<\/p>\n<h2><u><strong>L\u0130TYUM \u0130NTOKS\u0130KASYONU<\/strong><\/u><\/h2>\n<h3><strong>1-Lityum\u2019un Etki Mekanizmas\u0131 ve Toksikokineti\u011fi Nas\u0131ld\u0131r?<\/strong><\/h3>\n<p>Lityum k\u00fc\u00e7\u00fck monokovalan bir katyondur. Primer olarak; lityum karbonat formu ile bipolar affektif bozukluk tedavisinde kullan\u0131l\u0131r. Etki mekanizmas\u0131 tam olarak anla\u015f\u0131lmam\u0131\u015f olsa da, inozitol trifosfat gibi ikincil iletkenler \u00fczerinden etki etti\u011fi ve n\u00f6rotransmitter \u00fcretimi ve sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 d\u00fczenledi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>Lityum karbonat\u2019\u0131n normal sal\u0131n\u0131ml\u0131 formlar\u0131 (250 mg) ve uzam\u0131\u015f sal\u0131n\u0131ml\u0131 formlar\u0131 (450 mg) bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><strong><u>ADME<\/u><\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong><u>Emilim (Absorption):<\/u><\/strong> Normal sal\u0131n\u0131ml\u0131 formlar\u0131nda emilim 6-8 i\u00e7erisinde tamamlan\u0131r. Pik plazma de\u011ferlerine ilk 4 saat i\u00e7erisinde ula\u015f\u0131r, yava\u015f sal\u0131n\u0131ml\u0131 formlar\u0131nda ise bu s\u00fcre 12 saate kadar uzayabilmektedir.<\/li>\n<li><strong><u>Da\u011f\u0131l\u0131m (Distribution):<\/u><\/strong> Da\u011f\u0131l\u0131m hacmi (Vd): 0.7-0.9 L\/g\u2019d\u0131r. Doku kompartmanlar\u0131na yava\u015f giri\u015f yapar (\u00f6rn: SSS). Plazma proteinlerine ba\u011flanmaz.<\/li>\n<li><strong><u>Metabolizma (Metabolism):<\/u><\/strong> Metabolize olmaz.<\/li>\n<li><strong><u>At\u0131l\u0131m (Excretion):<\/u><\/strong> Tama yak\u0131n\u0131 renal yolla at\u0131l\u0131r. Az miktarda kemik sekestrasyonu mevcuttur. At\u0131l\u0131m\u0131 kreatinin klirensine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu sebeple hipovolemi, hiponatremi ve renal yetmezlik gibi durumlarda at\u0131l\u0131m\u0131 azal\u0131r. At\u0131l\u0131m yar\u0131lanma \u00f6mr\u00fc 24 saattir.<\/li>\n<\/ul>\n<h3><strong>2-Plazma Lityum D\u00fczeyi G\u00f6r\u00fclmeli midir? Neden?<\/strong><\/h3>\n<p>Normal plazma de\u011ferleri; 0.6-1.4 mmol\/L \u2018dir ve \u2018EVET\u2019 m\u00fcmk\u00fcnse g\u00f6r\u00fclmelidir.<\/p>\n<p>Lityum toksitesi 2 \u015fekilde prezente olabilir.<\/p>\n<ol>\n<li><strong><u>Akut Toksikasyon:<\/u><\/strong> Neredeyse tamamen bilin\u00e7li akut y\u00fcksek doz al\u0131mlard\u0131r (suisid). Akut al\u0131mlarda, lityum plazma d\u00fczeyi g\u00f6rmek; toksiteyi konfirme etmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan i\u015fe yarar. Aral\u0131kl\u0131 lityum d\u00fczeyi g\u00f6rmek ise lityum at\u0131l\u0131m\u0131 s\u00fcreci ve tedavinin etkinli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan fikir verici olaca\u011f\u0131 gibi taburculuk karar\u0131 vermede de y\u00f6nlendirici olacakt\u0131r. \u00a0Akut al\u0131mlarda lityum d\u00fczeyi zehirlenmenin d\u00fczeyi ile ili\u015fkilidir.<\/li>\n<li><strong><u>Kronik Toksikasyon: <\/u><\/strong>S\u0131kl\u0131kla tedavi amac\u0131 ile lityum kullanan hastalarda at\u0131l\u0131m\u0131n yava\u015flamas\u0131 (renal yetm., hipovolemi vs) ile olu\u015fmaktad\u0131r. Lityum d\u00fczeyi kronik zehirlenmelerde tan\u0131y\u0131 konfirme etmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan yaral\u0131d\u0131r ancak plazma lityum d\u00fczeyinin y\u00fcksekli\u011fi zehirlenmenin \u015fiddeti ile ili\u015fkili de\u011fildir \u00e7\u00fcnk\u00fc kronik al\u0131mlarda lityum d\u00fczeyi doku kompartmanlar\u0131na ne kadar giri\u015f oldu\u011funu net g\u00f6stermez (\u00f6zellikle SSS). Akut toksikasyonlarda oldu\u011fu gibi kronik toksikasyonlarda da d\u00fczey monitorizasyonu tedavi s\u00fcrecinin y\u00f6netmede yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" style=\"height: 400px;width: 250px\" src=\"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2021\/10\/Ekran-Resmi-2017-11-06-19_23_57-1.png\" alt=\"\" \/><\/p>\n<h3><strong>3-Akut Lityum Toksitesinin Klinik Bulgular\u0131 Nelerdir?<\/strong><\/h3>\n<p>Akut lityum zehirlenmesi s\u0131kl\u0131kla, lityumun gastrointestinal sistem \u00fczerindeki irritan etkilerine sekonder geli\u015fen semptomlarla kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p>Semptomlar:<\/p>\n<ul>\n<li>Bulant\u0131<\/li>\n<li>Kusma<\/li>\n<li>Kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131<\/li>\n<li>\u0130shal<\/li>\n<\/ul>\n<h3><strong>4- \u00a0Lityum toksikasyonlar\u0131nda Risk De\u011ferlendirmesi Nas\u0131l Yap\u0131lmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/h3>\n<p>Al\u0131nan miktar semptom \u015fiddeti ile ili\u015fkilidir;<\/p>\n<ul>\n<li>&lt;25 gr al\u0131mlar: S\u0131kl\u0131kla beningdir. Yukar\u0131da bahsi ge\u00e7en semptomlar olmayabilir veya hafif \u015fekilde g\u00f6r\u00fclebilir.<\/li>\n<li>&gt;25 gr al\u0131mlar: Ciddi G\u0130S semptomlar\u0131 ile prezente olur. Y\u00fcksek doz al\u0131mlarda ve \u00f6zellikle at\u0131l\u0131m\u0131n azald\u0131\u011f\u0131 durumlar da e\u015flik ediyorsa SSS etkilenmesi ile n\u00f6rotoksite geli\u015febilir.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu hastada y\u00fcksek doz akut lityum al\u0131m\u0131 mevcut (&gt;25 gr) ve hasta G\u0130S semptomlar\u0131 ile kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131. Buna ek olarak hastan\u0131n hafif renal yetmezli\u011fi oldu\u011funu da ak\u0131lda tutmak gerekli ki e\u011fer renal yetmezli\u011fi daha da artacak olursa n\u00f6rotoksite geli\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da artacakt\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130shal ve kusma gibi semptomlar\u0131n art\u0131\u015f\u0131 veya uzun s\u00fcredir olmas\u0131 hipovolemiye sebep olacakt\u0131r. Bu durum, lityum at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n azalmas\u0131na sebep olur ve buna sekonder olarak zehirlenmenin \u015fiddetini artt\u0131r, n\u00f6rotoksite g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n<h3><strong>5-Akut Lityum Toksitesi Nas\u0131l Y\u00f6netilmelidir?<\/strong><\/h3>\n<p>Lityum at\u0131l\u0131m\u0131 renal fonksiyon ile ili\u015fkili oldu\u011fundan destek tedavisi hem akut hem de kronik zehirlenmelerde tedavinin en \u00f6nemli komponentidir.<\/p>\n<ul>\n<li><strong><em><u>Res\u00fcsitasyon<\/u><\/em><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>Hastalar, res\u00fcsitasyon malzemelerinin ve res\u00fcsitat\u00f6rlerin oldu\u011fu tam donan\u0131ml\u0131 bir ortamda de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n<ul>\n<li><strong><em><u>Destek Tedavisi ve Monitorizasyon<\/u><\/em><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>Renal yetmezli\u011fi engellemek i\u00e7in, s\u0131v\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 ve kontin\u00fc IV s\u0131v\u0131<\/p>\n<ul>\n<li><strong><em><u>FAST HUGS BID<\/u><\/em><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>T\u00fcm kritik hastalar\u0131n takibinde uygulanmas\u0131 \u00f6nerilen <a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pubmed\/?term=19535943\"><strong><u>FAST HUGS BID<\/u> (t\u0131klay\u0131n\u0131z)<\/strong><\/a>\u00a0yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n Lityum zehirlenmesi olgular\u0131nda da hat\u0131rlanmas\u0131 \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" style=\"height: 300px;width: 700px\" src=\"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2021\/10\/Ekran-Resmi-2017-11-06-19_25_10-1.png\" alt=\"\" \/><\/p>\n<ul>\n<li><strong><em><u>Gerekli Tetkikler ve D\u00fczeyler <\/u><\/em><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00dcre, elektrolitler, kreatin istenmelidir. 12 derivasyon EKG g\u00f6r\u00fclmelidir. Lityum zehirlenmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen hastan\u0131n hem ilk geli\u015finde hem de tedavi ve takip s\u00fcresi boyunca lityum d\u00fczeyi g\u00f6r\u00fclmelidir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, \u00e7oklu ila\u00e7 al\u0131m\u0131 \u015f\u00fcphesi olan hastalarda parasetamol d\u00fczeyi de g\u00f6r\u00fclmelidir.<\/p>\n<ul>\n<li><strong><em><u>Dekontaminasyon<\/u><\/em><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>T\u00fcm barsak irrigasyonu y\u00fckek dozda al\u0131nm\u0131\u015f, uzam\u0131\u015f sal\u0131n\u0131ml\u0131 zehirlenmelerde \u00f6nerilmektedir. Ancak literat\u00fcrde Lityum zehirlenmelerinde, t\u00fcm barsak irrigasyonunun tek ba\u015f\u0131na destek tedavisinden daha \u00fcst\u00fcn oldu\u011funa dair bir kan\u0131t bulunmamaktad\u0131r. Aktif k\u00f6m\u00fcr \u00f6nerilmemektedir.<\/p>\n<ul>\n<li><strong><em><u>Antidot<\/u><\/em><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>Akut veya kronik Lityum toksitesinde kullan\u0131lacak bilinen bir antidot yoktur.<\/p>\n<ul>\n<li><strong><em><u>\u0130leri Eliminasyon<\/u><\/em><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>Lityum, proteine ba\u011flanmad\u0131\u011f\u0131ndan ve d\u00fc\u015f\u00fck da\u011f\u0131l\u0131m hacmi olas\u0131ndan dolay\u0131 hemodiyalize (HD) uygun bir ajand\u0131r. Akut toksitede b\u00f6brek yetmezli\u011fi olan ve n\u00f6rotoksite geli\u015fmi\u015f olan hastalarda HD \u00f6nerilmektedir. Akut toksitede HD i\u00e7in \u00f6nerilen bir Lityum d\u00fczeyi bulunmamaktad\u0131r. Bunun aksine kronik toksitede &gt;2.5mmol\/L \u2018de HD \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n<ul>\n<li><strong><em><u>Taburculuk<\/u><\/em><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>Renal yetmezli\u011fi ve\/veya n\u00f6rotoksitesi olan hastalar yo\u011fun bak\u0131mda takip edilmelidir. Renal fonksiyonlar\u0131 normale d\u00f6nen ve n\u00f6rotoksite bulgular\u0131 kalmayan hastalar yo\u011fun bak\u0131m takibinden \u00e7\u0131kar\u0131labilirler. Renal yetmezli\u011fi ve n\u00f6rotoksitesi olmayan hastalar, GIS semptomlar\u0131 sonland\u0131\u011f\u0131nda ve lityum d\u00fczeyleri normale d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde taburcu edilebilirler.<\/p>\n<h3><u><strong>KAYNAKLAR<\/strong><\/u><\/h3>\n<ol>\n<li>Katzung B, Masters S and Trevor, A. Basic and Clinical Pharmacology (11th Edition), McGraw-Hill, San Francisco, 2009<\/li>\n<li>Murray L, Daly FFS, Little M and Cadogan M.<a href=\"https:\/\/lifeinthefastlane.com\/book\/toxicology\/\">\u00a0Toxicology Handbook<\/a>\u00a0(2nd Edition), Elsevier Australia 2011<\/li>\n<li>Waring WS. Management of lithium toxicity. Toxicology Reviews 2006; 25(4):221-230. PMID:\u00a0<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pubmed\/17288494\">17288494<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.mimsonline.com.au\/\">MIMS Online<\/a>\u00a0(database) accessed 25\/2\/2011<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>VAKA<\/p>\n<p>25 ya\u015f\u0131nda 82 kg erkek hasta acil servise bulant\u0131, kusma ve ishal \u015fikayetleri ile yak\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan getiriliyor. Al\u0131nan anamnezinde hastan\u0131n bipolar afektif bozukluk tan\u0131s\u0131 oldu\u011fu \u00f6\u011freniliyor. Hastan\u0131n semptomlar\u0131, suisid amac\u0131yla alm\u0131\u015f oldu\u011fu 180 adet 450 mg\u2019l\u0131k uzam\u0131\u015f sal\u0131n\u0131ml\u0131 Lityum Karbonat tabletlerinin al\u0131m\u0131ndan 2 saat sonra ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f. 81 gr lityum karbonat alm\u0131\u015f olan hastan\u0131n daha \u00f6nce de suisid amac\u0131yla ila\u00e7 al\u0131m \u00f6yk\u00fcs\u00fc oldu\u011fu \u00f6\u011freniliyor. Hasta lityum haricinde ba\u015fka bir ila\u00e7 almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Hastan\u0131n ilk de\u011ferlendirmesinde hasta alert, GKS:15, nab\u0131z: 60 vuru\/dk (ara ara bradikardiye giriyor \u2013 40-60 vuru\/dk), TA: 115\/70 mmHg. Hastan\u0131n EKG\u2019si sin\u00fcs ritminde. \u00a0Hafif renal fonksiyon bozuklu\u011fu oldu\u011fu tespit edilen hastan\u0131n kreatinin de\u011feri 110 ve hesaplanm\u0131\u015f glomer\u00fcler filtrasyon h\u0131z\u0131 68 olarak hesaplan\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"author":1380,"featured_media":1573,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10014],"tags":[39,268,269,270],"class_list":["post-679","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-akademik-blog-yazisi","tag-akut-lityum-intoksikasyonu","tag-lityum","tag-lityum-karbonat","tag-lityum-zehirlenmesi"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/679","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1380"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=679"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/679\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=679"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=679"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=679"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}