![\"\"](\"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/10\/c4ca4238a0b923820dcc509a6f75849b.png\")
<\/p>\nOrganik fosfor bile\u015fikleri t\u00fcm d\u00fcnyada yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan insektisitlerdir. Vekt\u00f6r se\u00e7icili\u011fi d\u00fc\u015f\u00fck, toksisiteleri \u00e7ok y\u00fcksek olan bu grup bile\u015fikler, insanlarda \u00f6l\u00fcmc\u00fcl zehirlenmelere neden olabilir. Bu ila\u00e7lar\u0131n ya\u011fda \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc y\u00fcksek, emilimleri h\u0131zl\u0131d\u0131r. \u0130nhalasyonla bile zehirlenmeye yol a\u00e7abilirler. \u0130nhalasyonla bu denli zehirlenmeye yol a\u00e7abildikleri i\u00e7in, bu bile\u015fikler kimyasal silah olarak da kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Organik fosfat bile\u015fikleri, \u00f6zellikle T\u00fcrkiye gibi geli\u015fmekte olan tar\u0131m \u00fclkelerinde, \u00f6zk\u0131y\u0131m amac\u0131yla yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu bile\u015fiklerin antidotu olsa da, halen mortal olabilen \u00e7ok ciddi zehirlenme tablosuna sebebiyet verirler. Organik fosfat bile\u015fikleri Asetilkolinesteraz (AChE) enzimini bask\u0131layarak kolinerjik sendroma neden olur. Par\u00e7alanamayan asetil kolinin muskarinik ve nikotinik alanda birikimi sonucunda semptomlar ortaya \u00e7\u0131kar. Kolinerjik Sendrom \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanabilen ciddi bir zehirlenme tablosuna yol a\u00e7ar.<\/p>\n
| \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0DUMBELS<\/strong><\/p>\n D<\/strong>iyare<\/p>\n U<\/strong>rinasyon<\/p>\n M<\/strong>iyozis<\/p>\n B<\/strong>ronkore, Bronkospazm<\/p>\n E<\/strong>mezis<\/p>\n L<\/strong>akrimasyon<\/p>\n S<\/strong>alivasyon<\/td>\n S<\/strong>alivasyon<\/p>\n L<\/strong>akrimasyon<\/p>\n U<\/strong>rinasyon<\/p>\n D<\/strong>efakasyon<\/p>\n G<\/strong>astrointestinal pain<\/p>\n E<\/strong>mezis<\/td>\n<\/tr>\n Atropin ve Pralidoksim antidot olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r ve \u00e7o\u011fu vakada etkin tedaviyi sa\u011flar. Normalde organik fosfat bile\u015fikleri asetilkolinesteraz\u0131n aktif b\u00f6lgesindeki serin aminoasidinin hidroksil grubuna kovalent ba\u011f ile ba\u011flanarak enzimi bask\u0131lar. Bu ba\u011f ge\u00e7ici bir s\u00fcre i\u00e7in geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Fakat fosfat molek\u00fcl\u00fcnden bir grup ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcms\u00fcz hale gelir. Bu durum \u201caging(ya\u015flanma)\u201d olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Ya\u015flanma zamanlar\u0131 her bile\u015fik i\u00e7in farkl\u0131d\u0131r, dakikalardan g\u00fcnlere kadar de\u011fi\u015febilir. Organik fosfat zehirlenmesi olan hastalarda enzimde ya\u015flanma olmadan erken d\u00f6nemde Pralidoksim tedavisi \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n Fakat Atropin ve PAM, ne kadar erken d\u00f6nemde ve uygun dozda verilse de, \u00f6zellikle diazinon(Basudin) gibi ajanlarda, enzimde erken ya\u015flanma (dakikalar i\u00e7inde) geli\u015fimi nedeniyle, tedavisi sa\u011flanamayan, solunum yetmezli\u011fiyle \u00a0uzun d\u00f6nem mekanik ventilat\u00f6r ihtiyac\u0131 olan, yo\u011fun bak\u0131m takibi gerektiren ve bu s\u00fcre\u00e7te kaybedilen vakalar mevcuttur. Eddleston M ve ark\u2019n\u0131n, 376 hastal\u0131k bir \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, OF ile zehirlenmi\u015f 90(%24) hastan\u0131n, ent\u00fcbasyon ve mekanik ventilasyon ihtiyac\u0131 oldu\u011funu, hastalar\u0131n 52(%58)\u2019sinin ilk 2 saat, geriye kalan hastalar\u0131n ise, 24 saat sonraki d\u00f6nemde ent\u00fcbasyon gerektirdi\u011fini ifade etmi\u015flerdir.<\/p>\n T\u00fcm teknolojik geli\u015fmelere ra\u011fmen, \u2018mekanik ventilasyon gerektiren\u2019 organik fosfat zehirlenmeli hastalar\u0131n halen %10\u2019u<\/u> (Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda mortalite oranlar\u0131, Muley ve ark. %10.52, Atl\u0131 ve ark. %12.8,\u00a0 Kang ve ark. %20.6 .) kaybedilmektedir.<\/u><\/p>\n ***\u00a0T\u00fcm teknolojik geli\u015fmelere ra\u011fmen, vakalar\u0131n %10\u2019nu neden \u00f6l\u00fcyor?<\/strong><\/p>\n Organik fosfat zehirlenmesinde mortaliteyi etkileyen bir\u00e7ok fakt\u00f6r bulunmakla beraber, genelde \u00f6l\u00fcm nedenleri aras\u0131nda akut kolinerjik kriz, intermediate sendrom gibi solunum yetmezli\u011fi yapan durumlar \u00f6n plandad\u0131r. Literat\u00fcrdeki mortalite belirte\u00e7leri ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda,<\/p>\n Solunum yetmezli\u011fi, mekanik ventilat\u00f6r ihtiyac\u0131n\u0131n olmas\u0131<\/p>\n GCS, SOFA, APACHE 2, SAPS gibi skorlama sistemi puanlar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fc olmas\u0131<\/p>\n Hastan\u0131n Body Mass indeksinin(BMI) y\u00fcksek olmas\u0131<\/p>\n PKE d\u00fczeylerinin d\u00fc\u015f\u00fck seyretmesi ve ilk 3-5 g\u00fcnde y\u00fckselmemesi<\/p>\n Baz\u0131 biyokimyasal(Glukoz, kreatinin vb.) ve inflamatuar yan\u0131t parametreleri, RDW de\u011feri y\u00fcksekli\u011fi gibi bir\u00e7ok parametre belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n Fakat mortalitenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc belirteci olarak akut d\u00f6nemde olan solunum yetmezli\u011finin devam etmesi, ya da intermediate sendrom geli\u015fmesi g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n Organik fosfat zehirlenmeli hastalar\u0131n, tipik kolinerjik bulgular\u0131 (Sekresyon art\u0131\u015f\u0131, miyozis vb.) atropinle ve PAM\u2019la d\u00fczelmesine ra\u011fmen, \u00f6zellikle enzimde ya\u015flanma mevcutsa, solunum yetmezli\u011fi ve solunum kas g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn d\u00fczelmedi\u011fi, bu nedenle uzun s\u00fcre mekanik ventilasyon ihtiyac\u0131 oldu\u011fu bilinmektedir.<\/p>\n Solunum yetmezli\u011fi tablosunun erken d\u00f6nemde akut kolinerjik kriz, ge\u00e7 d\u00f6nemde (24 saat sonra) intermediate sendrom, daha ileri evrede periferik solunum kas g\u00fcc\u00fc yetersizli\u011fine ba\u011fl\u0131 olabilece\u011fini, bu klinik sendromlar\u0131n her zaman tam ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131, fakat hekimlerin \u00f6zellikle ilk 6 g\u00fcnde solunum yetmezli\u011fi y\u00f6n\u00fcnden \u00e7ok dikkatli olmas\u0131 gerekti\u011fini bildiren \u00e7ok say\u0131da yay\u0131n mevcuttur.<\/p>\n Organik Fosfat Zehirlenmelerinde Solunum Yetmezli\u011fi Tablosunun S\u0131k Kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan Nedenleri<\/p>\n OF zehirlenmeli hastalar\u0131n mekanik ventilator s\u00fcreci yan\u0131nda, morbidite ve mortaliteye sebebiyet veren ba\u015fka bir sorunda, \u00f6zellikle koroner arter hastal\u0131\u011f\u0131, diabet, hipertansiyon gibi komorbidite yaratan durumlard\u0131r. Atropin dozunun artt\u0131r\u0131l\u0131p kolinerjik bulgular\u0131n kayboldu\u011fu dozlarda, bu hastalarda kalp h\u0131z\u0131 ve oksijen t\u00fcketiminin artmas\u0131yla tetiklenen akut koroner sendrom, zehirlenen ajan\u0131n toksisitesi (uzun QT) ve akut koroner sendroma ba\u011fl\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan aritmiler (VT, SVT, Y\u00fcksek ventrik\u00fcl cevapl\u0131 AF vb.), bu nedenle atropin dozunun azalt\u0131lmas\u0131yla kolinerjik bulgular\u0131n yinelemesi, a\u015f\u0131lmas\u0131 zor bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc yaratmaktad\u0131r. Diyabetik hastalarda ise ajan\u0131n toksisitesi ba\u011fl\u0131, (diabetik olmayan hastalarda bile hiperglisemiye sebebiyet verebilir) diren\u00e7li hiperglisemi, enfeksiyona yatk\u0131nl\u0131k sonucu ortaya \u00e7\u0131kan enfeksiy\u00f6z durumlar, septik hadiseler de mortalite nedeni olabilmektedir.<\/p>\n Tedaviye diren\u00e7li, morbidite ve mortalite riski olan, k\u00f6t\u00fc prognostik kriterlere sahip hastalarda, ekstrakorporeal \u00e7\u0131kar\u0131m metotlar\u0131 ge\u00e7 kalmadan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir.<\/p>\n Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda, organik fosfat zehirlenmeli hastalarda, ekstrakorporeal \u00e7\u0131kar\u0131m metodu olarak tedavi ama\u00e7l\u0131 plazma de\u011fi\u015fimi (Therapeutic Plasma Exchange) uygulanan vakalar mevcuttur.<\/p>\n Literat\u00fcrde organik fosfat zehirlenmelerine ba\u011fl\u0131 ekstrakorporeal \u00e7\u0131kar\u0131m metodu olarak tedavi ama\u00e7l\u0131 plazma de\u011fi\u015fimi uygulanan vakalar ve vaka serileri mevcuttur. Bu hastalardan, uygun vaka ve uygun zaman nedir sorusu, asl\u0131nda t\u00fcm zehirlenmelerde oldu\u011fu gibi, klasik tedavi metotlar\u0131 ve antidot tedavisine yan\u0131t vermeyen hastalar olarak cevaplanabilir. Fakat OF bile\u015fikleri, uzun soluklu, \u00e7o\u011fu zaman ortalama 3 g\u00fcnden \u00f6nce iyile\u015fmeyen bir zehirlenme tablosuna yol a\u00e7ar. Bu nedenle uzun tedavi s\u00fcrecinde, komplikasyonlar geli\u015fmeden, gereken vakalara erken d\u00f6nemde<\/u> TPE uygulamak \u00f6nem arzeder. TPE i\u00e7in hasta se\u00e7iminde literat\u00fcrdeki yay\u0131nlar tarand\u0131\u011f\u0131nda;<\/p>\n Antidot tedavisine ra\u011fmen solunum yetmezli\u011fi ilk 3-5 g\u00fcnde d\u00fczelmeyen<\/p>\n Y\u00fcksek komorbiditesi olan hastalar(DM, HT, Obezite, Koroner arter hastal\u0131\u011f\u0131 vb.)<\/p>\n Solunum yetmezli\u011fi ile birlikte Ps\u00f6dokolinesteraz d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc sebat eden hastalar<\/p>\n \u00d6zellikle kreatinin de\u011feri y\u00fckselen, akut organ yetmezli\u011fi bulgular\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaya (MODS) ba\u015flayan hastalarda \u00e7okta gecikmeden TPE uygulamas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilir.<\/p>\n Bu uygulama;<\/p>\n Asl\u0131nda hastan\u0131n plazmas\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fimidir. Zehirlenmelerde ekstrakorporeal \u00e7\u0131kar\u0131m tekniklerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, suda \u00e7\u00f6z\u00fcnen b\u00fcy\u00fck molek\u00fcll\u00fc maddelerin hemodializle, plazma proteinlerine yo\u011fun olarak ba\u011flanan k\u00fc\u00e7\u00fck molek\u00fcll\u00fc, suda \u00e7\u00f6z\u00fcnmeyen ajanlar\u0131n ise TPE ile tedavi edilmesi \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n Organik fosfatlar, proteinlere yo\u011fun olarak ba\u011flanabilen, suda \u00e7\u00f6z\u00fcnmeyen, ya\u011fda birikebilen ve tekrar tekrar sal\u0131narak zehirlenme yapabilen ajanlar oldu\u011fu i\u00e7in, TPE uygulamas\u0131 \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n TPE santral ven\u00f6z katetere ihtiya\u00e7 duyulmaks\u0131z\u0131n, 2 geni\u015f periferik damar yoluyla yap\u0131labilen bir uygulamad\u0131r. TPE\u2019nin, plazma proteinlerine yo\u011fun olarak ba\u011flanan, da\u011f\u0131l\u0131m hacmi d\u00fc\u015f\u00fck zehirlenmelerde, etkin tedavi edici \u00f6zelli\u011fi bulunmaktad\u0131r. TPE hastan\u0131n kan\u0131n\u0131n, t\u0131bbi bir cihazdan ge\u00e7irilerek, di\u011fer kan bile\u015fenlerinden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ayr\u0131lan plazma yerine, yeni plazma, alb\u00fcmin, kristaloid\/kolloid sol\u00fcsyonla birle\u015ftirilerek verildi\u011fi bir i\u015flemdir. B\u00f6ylece plazmada serbest ya da proteinlere ba\u011fl\u0131 ila\u00e7lar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 bu y\u00f6ntemle v\u00fccuttan uzakla\u015ft\u0131r\u0131labilmektedir. Bu i\u015flem tek sefer yap\u0131labilece\u011fi gibi, klinik d\u00fczelene kadar tekrarlanabilmektedir. Da\u011f\u0131l\u0131m hacmi \u00e7ok geni\u015f ila\u00e7larda, ba\u015far\u0131 elde edilemeyebilir.<\/p>\n Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda, klasik metotlarla iyile\u015fmeyen, organik fosfat zehirlenmesi nedeniyle TPE uygulanan hastalar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131nda, ila\u00e7tan veya maddeden ar\u0131nm\u0131\u015f yeni plazmayla iyile\u015fme sa\u011flanabildi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak, organik fosfat zehirlenmeleri halen morbidite ve mortalitesi y\u00fcksek zehirlenmelerdir. Prognozunun k\u00f6t\u00fc olaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen hastalarda,<\/u> klasik metotlarla tedavi sa\u011flanam\u0131yorsa, \u00f6l\u00fcmc\u00fcl komplikasyonlar geli\u015fmeden, TPE\u2019nin erken d\u00f6nemde uygulanmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n Organik fosfor(OF) bile\u015fikleri t\u00fcm d\u00fcnyada yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan insektisitlerdir. Vekt\u00f6r se\u00e7icili\u011fi d\u00fc\u015f\u00fck, toksisiteleri \u00e7ok y\u00fcksek olan bu grup bile\u015fikler, insanlarda \u00f6l\u00fcmc\u00fcl zehirlenmelere neden olabilir. Bu ila\u00e7lar\u0131n ya\u011fda \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc y\u00fcksek, emilimleri h\u0131zl\u0131d\u0131r. \u0130nhalasyonla bile zehirlenmeye yol a\u00e7abilirler. \u0130nhalasyonla bu denli zehirlenmeye yol a\u00e7abildikleri i\u00e7in, bu bile\u015fikler kimyasal silah olarakta kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Organik fosfat bile\u015fikleri, \u00f6zellikle T\u00fcrkiye gibi geli\u015fmekte olan tar\u0131m \u00fclkelerinde, \u00f6zk\u0131y\u0131m amac\u0131yla yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu bile\u015fiklerin antidotu olsa da, halen mortal olabilen \u00e7ok ciddi zehirlenme tablosuna sebebiyet verirler. Organik fosfat bile\u015fikleri Asetilkolinesteraz (AChE) enzimini bask\u0131layarak kolinerjik sendroma neden olur. Par\u00e7alanamayan asetil kolinin muskarinik ve nikotinik alanda birikimi sonucunda semptomlar ortaya \u00e7\u0131kar. Kolinerjik Sendrom \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanabilen ciddi bir zehirlenme tablosuna yol a\u00e7ar.<\/p>\n","protected":false},"author":1380,"featured_media":1552,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10014],"tags":[189,292,293,319],"class_list":["post-663","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-akademik-blog-yazisi","tag-ilac-emilimi","tag-moratalite","tag-morbidite","tag-organik-fosfor"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/663","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1380"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=663"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/663\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1552"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=663"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=663"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=663"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}} |