{"id":657,"date":"2017-10-11T17:22:32","date_gmt":"2017-10-11T14:22:32","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/2021\/09\/17\/flakka-bir-sentetik-katinon-hikayesi\/"},"modified":"2021-11-10T22:35:24","modified_gmt":"2021-11-10T19:35:24","slug":"flakka-bir-sentetik-katinon-hikayesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/2017\/10\/11\/flakka-bir-sentetik-katinon-hikayesi\/","title":{"rendered":"Flakka – Bir Sentetik Katinon Hikayesi"},"content":{"rendered":"
\n\n\n
\n


\n\t\t\tYazar:
\n\t\t\tUzm. Dr. Bulut Demirel<\/strong><\/p>\n

Ankara Atat\u00fcrk EAH
\n\t\t\tAcil T\u0131p Anabilimdal\u0131<\/p>\n

\n


\n\t\t\tEdit\u00f6r:
\n\t\t\tProf. Dr. Arzu Denizba\u015f\u0131<\/strong>
\n\t\t\tMarmara \u00dcniversitesi T\u0131p\u00a0Fak\u00fcltesi
\n\t\t\tAcil T\u0131p Anabilimdal\u0131<\/p>\n<\/td>\n

\n

\u00a0<\/p>\n

Flakka – Bir Sentetik Katinon Hikayesi<\/strong><\/u><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Ge\u00e7ti\u011fimiz on y\u0131ll\u0131k zaman dilimi narkotikler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u2018sentetik narkotikler d\u00f6nemi\u2019 olarak adland\u0131r\u0131labilir. De\u011fi\u015fik madde guruplar\u0131n\u0131n sentetik t\u00fcrevleri ba\u011f\u0131ml\u0131lar\u0131n kolay eri\u015febilece\u011fi \u015fekilde piyasaya s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr ve katinon grubu da bu ak\u0131ma dahil olmu\u015ftur. <\/p>\n

\u00dclkemizde s\u0131k rastlanmayan bu maddeler; yurtd\u0131\u015f\u0131nda banyo tuzu, pas s\u00f6k\u00fcc\u00fc ve m\u00fccevher temizleyici olarak sat\u0131lmaktad\u0131r. Bu maddelerin insan kullan\u0131m\u0131na uygun olmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Sentetik katinonlar \u2018Catha edulis\u2019 (khat) bitkisinde do\u011fal olarak bulunan monoaminlerdir. Etkisi ise amfetamine benzer. Khat; Afrika\u2019n\u0131n kuzey kesimi ve Arabistan yar\u0131madas\u0131nda do\u011fal olarak bulunur ve psikoaktif etkileri i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Fakat sentetik hale getirilmesi \u00c7in ve Hindistan\u2019da ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir ve sonras\u0131nda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

a-PVP (flakka, alpha-pyrrolidinopentiophenone ) ise pirolidin tip katinon t\u00fcrevidir. 1960\u2019larda bir ila\u00e7 firmas\u0131 taraf\u0131ndan stim\u00fclan etkilerinden faydalanabilmek amac\u0131yla \u00fcretilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen piyasaya s\u00fcr\u00fclmemi\u015ftir. Fakat son on y\u0131lda giderek artan bir \u015fekilde intoksikasyonlar\u0131 d\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerinden rapor edilmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 2014 y\u0131l\u0131nda ise ABD\u2019de yasakl\u0131 maddeler aras\u0131nda girmi\u015ftir. Khat 1990\u2019lar\u0131n ba\u015flar\u0131nda, MDPV (di\u011fer bir katinon t\u00fcrevi) ise 2011\u2019de yasakl\u0131 maddeler aras\u0131na girmi\u015ftir.\u00a0<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table><\/div>\n

Flakka<\/strong>\u2019n\u0131n elde edilmesi kimyasal olarak \u00fc\u00e7 basamaktan olu\u015fmaktad\u0131r. Ucuz olmas\u0131, 100 mg gibi d\u00fc\u015f\u00fck dozlar\u0131n beklenen\/istenen etkiyi olu\u015fturmas\u0131 sebebiyle uyu\u015fturucu kullan\u0131c\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan tercih edilebilmektedir.<\/p>\n

<\/p>\n

Resim 1.\u00a0Flakkan\u0131n Kristalize Hali<\/strong><\/em><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Flakka kelime anlam\u0131yla \u0130spanyolcada \u2018zay\u0131f\/ince\u2019 anlam\u0131na gelmektedir. Ayn\u0131 zamanda di\u011fer bir ismi ise gravel yani \u00e7ak\u0131ld\u0131r. \u00c7ak\u0131l ismi toz ya da kristal halde bulunan maddenin tablet ya da kaps\u00fcller i\u00e7indeki g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc nedeniyle verilmi\u015ftir. Piyasa da ba\u015fka isimlerle de sat\u0131lmaktad\u0131r. \u00c7i\u00e7ek\u00e7ilerde g\u00fcbre olarak sat\u0131labilen flakka\u2019n\u0131n kullan\u0131m\u0131 \u00e7ok de\u011fi\u015fkendir. IM, IV, inhalasyon, oral, rektal ve intranazal kullan\u0131mlar\u0131 bildirilmi\u015ftir<\/u><\/strong>. Literat\u00fcrde 10 mg\u2019dan 400 mg\u2019a kadar varan al\u0131mlar ile hastane ba\u015fvurular\u0131 tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

<\/p>\n

Resim 2.\u00a0Flakkan\u0131n Kaps\u00fcl Hali<\/strong><\/em><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Etkileri iyi bilinse de etki mekanizmalar\u0131 \u00fczerinde sadece teoriler bulunmaktad\u0131r. Beklenen etkileri aras\u0131nda \u00f6fori, konu\u015fkanl\u0131k, konsantrasyon, seks\u00fcel aktivitede art\u0131\u015f ve olumlu duygu durum bulunmaktad\u0131r. Al\u0131mdan 1,5 saat sonra bu etkiler en \u00fcst d\u00fczeye ula\u015f\u0131r ve 3-4 saat i\u00e7inde son bulur. Doz a\u015f\u0131m\u0131nda ise; \u00e7arp\u0131nt\u0131, paranoya, psikoz, ajitasyon ve kendine zarar verme durumlar\u0131 geli\u015febilmektedir ve bu etkiler g\u00fcnler s\u00fcrebilmektedir. Ta\u015fikardi, hipertermi, rabdomiyoliz ve b\u00f6brek yetmezli\u011finin de g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca farelerde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda ataksi, v\u00fccut post\u00fcr\u00fcn\u00fcn bozulmas\u0131 ve tremor g\u00f6zlenmi\u015ftir. Daha az g\u00f6zlenen etkiler aras\u0131nda nistagmus, parestezi, n\u00f6bet, insomnia ve katatoni bulunmaktad\u0131r. \u00d6l\u00fcm ile sonu\u00e7lanan vakalar ki\u015finin kendine zarar vermesi, kazalar ve nadiren de olsa ani kardiyak arrest nedeni ile g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Tan\u0131 \u00f6yk\u00fc ve fizik muayene ile konulur. \u0130drar ve kan \u00f6rnekleri ile metabolitler tespit edilebilmesine ra\u011fmen hem pratik olmamas\u0131 hem de sonu\u00e7lar\u0131n ge\u00e7 elde edilmesi nedeniyle rutin kullan\u0131lmamaktad\u0131r. Fakat hastada olabilecek di\u011fer tan\u0131lar\u0131n d\u0131\u015flanmas\u0131 amac\u0131yla tahlil istenebilir.<\/p>\n

Ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131larda ise psikiyatrik hastal\u0131klar, ba\u015fka madde suistimalleri, inme, etanol-metanol maruziyeti ve kafa travmas\u0131 say\u0131labilir.<\/p>\n

<\/p>\n

Resim 3.\u00a0Flakkan\u0131n \u015feker halinde saklanmas\u0131, ta\u015f\u0131nmas\u0131 ve kullan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr<\/strong><\/em><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Tedavi ise destek tedavisidir. Hasta kesinlikle sabitlenmelidir. Bu hastalarda fiziksel k\u0131s\u0131tlama, hem kendisine hem de ba\u015fkas\u0131na zarar vermelerini engeller. Hasta sabitlenirken y\u00fcz\u00fckoyun pozisyonundan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. E\u011fer hasta ajite de\u011filse, hasta kesinlikle provoke edilmemelidir. IV hidrasyon ile birlikte benzodiazepinler ya da haloperidol (ya da di\u011fer antipsikotikler) \u00f6nerilmektedir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda hastada hipertermi geli\u015firse, ivedilikle tedavi edilmelidir. Hipoksemi ve hipoglisemiye dikkat edilmelidir.<\/p>\n

\u00d6zet Olarak<\/strong><\/h3>\n

Sentetik katinon t\u00fcrevi olan Flakka olarak isimlendirilen a-PVP \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde \u00fclkemizi de etkileyecek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Hastalar\u0131n kendilerine ve ba\u015fkalar\u0131na zarar vermemesi i\u00e7in fiziksel k\u0131s\u0131tlama ve sedasyon \u00f6nemlidir. Mental durum de\u011fi\u015fikli\u011fi ya da ajitasyon ile ba\u015fvuran hastalarda Flakka kullan\u0131m\u0131 ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131lar aras\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 zamanda bu t\u00fcr sentetik maddeler hakk\u0131ndaki tecr\u00fcbelerimizin payla\u015f\u0131lmas\u0131, klinisyenlerin bu konuda ile alakal\u0131 bilgi ve deneyimlerinin artmas\u0131na olanak sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yazar: Uzm. Dr. Bulut Demirel Ankara Atat\u00fcrk EAH Acil T\u0131p Anabilimdal\u0131 Edit\u00f6r: Prof. Dr. Arzu Denizba\u015f\u0131 Marmara \u00dcniversitesi T\u0131p\u00a0Fak\u00fcltesi Acil T\u0131p Anabilimdal\u0131…<\/p>\n","protected":false},"author":1380,"featured_media":1547,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10014],"tags":[80,98,153,236,361],"class_list":["post-657","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-akademik-blog-yazisi","tag-banyo-tuzu","tag-catha-edulis","tag-flakka","tag-katinon","tag-sentetik-katinon"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/657","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1380"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=657"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/657\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1547"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=657"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=657"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=657"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}