{"id":620,"date":"2017-08-25T21:12:39","date_gmt":"2017-08-25T18:12:39","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/2021\/09\/17\/kafein-zehirlenmesi-tani-ve-yaklasimi-guncelleme\/"},"modified":"2021-11-10T22:35:24","modified_gmt":"2021-11-10T19:35:24","slug":"kafein-zehirlenmesi-tani-ve-yaklasimi-guncelleme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/2017\/08\/25\/kafein-zehirlenmesi-tani-ve-yaklasimi-guncelleme\/","title":{"rendered":"Kafein Zehirlenmesi,Tan\u0131 ve Yakla\u015f\u0131m\u0131: G\u00fcncelleme"},"content":{"rendered":"
\n\n\n
<\/td>\n\u00c7ok kahve t\u00fcketen birisi olarak kafeinin zararl\u0131 etkileri hakk\u0131nda bilgilerimi g\u00fcncellemek isterim. En son 2017 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kan yaz\u0131lar asl\u0131nda kafein zehirlenmesinin \u00e7ok nadir olabilecek bir senaryo oldu\u011funu kan\u0131tl\u0131yor.<\/p>\n

Kafein (1,3,7-trimetilksantin) santral sinir sistemini uyaran alkaloid yap\u0131da bir maddedir. En bilinen hali ile kahve ve kakao \u00e7ekirdeklerinde, \u00e7ayda, guarana \u00e7ekirdeklerinde ve kola bitkisinde bulunur. Bu do\u011fal halindan ba\u015fka g\u0131da katk\u0131s\u0131 olarak g\u0131da katk\u0131lar\u0131nda, baz\u0131 ila\u00e7larda sentetik halinde de bulunabilir.<\/p>\n

T\u00fcm d\u00fcnyada en fazla t\u00fcketilen ve farmakolojik etkisi olan g\u0131da maddesi olarak bilinir (IOM, 2014).\u00a0 Genelde kafein ve t\u00fcrevlerinin insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zararl\u0131 oldu\u011fu ve istenmeyen yan etkileri nedeniyle \u00f6l\u00fcm ile sonu\u00e7lanan zehirlenmeler oldu\u011fu gibi s\u00f6ylemler mevcuttur.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table><\/div>\n

Genel yaz\u0131l\u0131 literat\u00fcr tarand\u0131\u011f\u0131 zaman \u00a0eri\u015fkinlerde g\u00fcnde 400 mg t\u00fcketimi normal sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireylerde kardiyovask\u00fcler toksite, kemik veya kalsiyum metabolizmas\u0131nda yan etkiler veya erkek fertilitesinde yan etkiler gibi olaylara neden olmad\u0131\u011f\u0131 kabul g\u00f6rmektedir. En son yay\u0131nlanan k\u0131lavuzlar ise bu literat\u00fcrlerin taranmas\u0131 ile kafein zehirlenmesi denen klinik tablolara daha net bir yakla\u015f\u0131m getirmektedir (USDHHS & USDA, 2015).<\/p>\n

Turnbull ve arkada\u015flar\u0131<\/strong> (2017) taraf\u0131ndan yay\u0131nlan bir meta-analiz (t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/em><\/a>) ise ger\u00e7ekten anlaml\u0131 ve \u00f6nemli bir bilgi bankas\u0131 halinde yay\u0131nlanm\u0131\u015f\u00a0 kafein dosyas\u0131d\u0131r. Prestiji bir dergi olan Regulatory Toxicology and Pharmacology<\/em> \u2018 de yay\u0131nlanan makalede kafein ve t\u00fcrevlerinin sorumlu tutuldu\u011fu yan etkiler ve zehirlenmeler hakk\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bilgiler mevcut. Kolay okunmas\u0131 i\u00e7in bunlar\u0131 maddeler halinde s\u0131ralamak isterim.<\/p>\n

    \n
  1. Bu toplam 21 sayfadan olu\u015fan makale i\u00e7in May\u0131s 2014- May\u0131s 2016 aras\u0131nda bas\u0131l\u0131 300 den fazla makale incelenmi\u015f<\/strong>. Veri olarak incelemek \u00fczere \u00f6zellikle kafein kullan\u0131m\u0131, dozu, maruziyeti, yan etkilerin ciddiyeti gibi tarama yap\u0131lm\u0131\u015f. Kafein kullan\u0131m\u0131 kahve d\u0131\u015f\u0131nda gazl\u0131 kolal\u0131 i\u00e7ecekler, \u00e7ay, \u00e7ikolata, kakao gibi kullan\u0131m\u0131n\u0131 da ilgilendirir. ABD\u2019 de n\u00fcfusun %85 g\u00fcnde en az bir kez bu kafeinli i\u00e7eceklerden t\u00fcketmektedir. Ortalama t\u00fcm ya\u015flar i\u00e7in 165 \u00b1 1 mg kafein al\u0131m\u0131 hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r. 2003-2012 NHAES verilerine g\u00f6re 56. Ya\u015fta kullan\u0131m 600 mg\/ g\u00fcn ile zirve yapmaktad\u0131r.<\/li>\n
  2. Kafein etkileri bireysel olarak de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6stermektedir. Bireyler \u00e7o\u011funlukla kronik kullan\u0131mda yan etkilerine al\u0131\u015farak tolerans geli\u015ftirirler. Baz\u0131 bireylerde ise tolerans geli\u015fimi m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kafein t\u00fcketimine ba\u011fl\u0131 istenmeyen etkiler s\u00fcrekli meydana gelebilir. Hatta d\u00fc\u015f\u00fck al\u0131mda bile bu bireylerde kardiyovask\u00fcler etkiler \u00e7\u0131kabilir. Bunun nedeni genetik polimorfizm olup de\u011fi\u015fkenlik nedeni ya kafein metabolizmas\u0131na ya da resept\u00f6r arac\u0131l\u0131kl\u0131 etkenlere ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/li>\n
  3. Bireysel olarak CYP1A2<\/strong><\/em> aktivitesi farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. Cinsiyet, ya\u015f, eksersiz ve gebelik bile bu etkiyi de\u011fi\u015ftirir. Kafein metabolizmas\u0131nda etkili olanlar CYP1A2\u2019 nin CYP1A2*1A, CYP1A2*1D, CYP1A2*1F, CYP1A2*1L, CYP1A2*1V <\/em>ve\u00a0 CYP1A2*1W<\/em> formlard\u0131r.<\/li>\n
  4. Kafein yar\u0131lanma \u00f6mr\u00fc 2.5- 4.5 saattir. Ancak al\u0131nan doz 2 mg\/kg a\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman yar\u0131lanma \u00f6mr\u00fc uzar. Alt\u0131 ayl\u0131ktan itibaren klerens d\u00fczeyi eri\u015fkin de\u011ferlerine ula\u015f\u0131r yani bebekte birikime u\u011framaz. Karaci\u011fer hastalar\u0131nda yar\u0131lanma \u00f6mr\u00fc 50- 160 saate uzar. Asl\u0131nda akut kafein zehirlemesinin pratik hayatta zor oldu\u011funu da anl\u0131yoruz.<\/li>\n
  5. Al\u0131\u015fma veya tolerans geli\u015ftirme tekrarlayan ve d\u00fczenli al\u0131mlardan sonra oldu\u011funu biliyoruz. Tolerans hem kardiyovask\u00fcler etkilere (hipertansiyon, ta\u015fikardi) hem de gerilim, anksiyete ve tremor gibi n\u00f6rolojik bulgulara kar\u015f\u0131 geli\u015fir. Tolerans geli\u015fimi de bireysel farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir.<\/li>\n
  6. Ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n tarad\u0131klar\u0131 158 deneysel ve 113 g\u00f6zlemsel \u00e7al\u0131\u015fmaya<\/strong> g\u00f6re ortalama olarak kafein miktarlar\u0131 i\u00e7in kabul edilen de\u011ferler bir bardak kahve 95 mg kafein, bir bardak \u00e7ay 45 mg\u00a0 oldu\u011fu ve eri\u015fkin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 70 kg kabul edilmi\u015f. Sonu\u00e7lara bakarsak t\u00fcm kardiyovask\u00fcler hastal\u0131klar i\u00e7in yan etkiler aranm\u0131\u015ft\u0131r. Kardiyovask\u00fcler hastal\u0131k veya miyokard enfarkt\u00fcs\u00fc riskinde istatistiksel olarak anlaml\u0131 bir artma veya azalma saptanmam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcnde 10 bardak kahve alanlar\u00a0\u00a0 (950 mg kafein) i\u00e7in de bu sonu\u00e7 ge\u00e7erlidir. \u0130lgin\u00e7 bir \u015fekilde g\u00fcnde 100 mg ve 100- 400 mg kafein alanlarda daha y\u00fcksek kafein alanlara g\u00f6re miyokard enfarkt\u00fcs\u00fc riski azalmaktad\u0131r.<\/li>\n
  7. \u00dc\u00e7 ayr\u0131 \u00a0kohort \u00e7al\u0131\u015fmada g\u00fcnde 400- 600 mg kafein alanlarda aritmi riskinin azald\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Prospektif kohort \u00e7al\u0131\u015fmalarda 600 mg\/ g\u00fcn alanlar i\u00e7in de aritmi riskinde art\u0131\u015f saptanmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n
  8. Ani kardiyak arrest nedeni ile \u00f6l\u00fcm i\u00e7in analiz yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda aritmiye ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcmler d\u0131\u015f\u0131nda kardiyomiyopati, kalp yetmezli\u011fi ve uzun QT sendromu gibi patolojiler de incelenmi\u015ftir. Ani kardiyak arrest olan 362 hasta ve 581 kontrol k\u0131yaslanm\u0131\u015f ve g\u00fcnde bir bardak kahveden az i\u00e7enlerde risk art\u0131\u015f\u0131 (di\u011fer sigara gibi kardiyovask\u00fcler risk fakt\u00f6rleri ar\u0131nd\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra) olmad\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n
  9. G\u00fcnde ortalama 368 mg kafein alan 50- 79 ya\u015f\u0131ndaki bireylerde \u00f6l\u00fcm riski art\u0131\u015f\u0131 yoktur. Enteresan olarak g\u00fcnde 380 mg ( 4 bardak kahve)\u00a0 \u00fczerinde kafein t\u00fcketenlerde \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde ventrik\u00fcler fibrilasyon riski azalmaktad\u0131r.<\/li>\n
  10. \u015eu andaki literat\u00fcre g\u00f6re 400- 600 mg aras\u0131nda (4- 6 bardak kahve) ortalama kafein t\u00fcketen bireylerde total kardiyovask\u00fcler risk artmamaktad\u0131r. Aritmi, kalp yetmezli\u011fi, hipertansiyon riskinde\u00a0 normal populasyona g\u00f6re fark yoktur.<\/li>\n
  11. Ortalama bu miktardan daha d\u00fc\u015f\u00fck (200- 400 mg kafein) alanlarda kardiyovask\u00fcler hastal\u0131k riski azalmaktad\u0131r. Kafein kalp h\u0131z\u0131, kardiyak output, EKG parametreleri veya kalp h\u0131z\u0131 de\u011fi\u015fkenli\u011fi \u00fczerinde normal insanlarda\u00a0 etkisizdir. Ancak bu ki\u015filerde serum kolesterol d\u00fczeyleri y\u00fcksek ise, endotell veya\u00a0 trombosit fonksiyonlar\u0131nda bozukluk varsa, plazma veya idrar katekolaminleri anormal ise yani kardiyovask\u00fcler risk fakt\u00f6rleri varsa kafein kullan\u0131m\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak istenmeyen yan etkiler olu\u015fur.<\/li>\n
  12. Hipertansiyon riski alt\u0131nda olan populasyonda kafein duyral\u0131l\u0131\u011f\u0131 fazlad\u0131r. \u00d6rne\u011fin 100- 400 mg\/ g\u00fcn\u00a0 kafein alanlarda altta yatan hipertansiyon varsa kan bas\u0131nac\u0131nda dalgalanama olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 normal ki\u015filerden y\u00fcksektir.<\/li>\n
  13. Serebral kan ak\u0131m\u0131\u00a0 kafein t\u00fcketiminin dozuna g\u00f6re de\u011fi\u015fmek \u00fczere azal\u0131r. Serebral kan ak\u0131m\u0131ndaki azalma kahveye al\u0131\u015f\u0131k olmayanlarda daha fazlad\u0131r. Kafein t\u00fcketimi ile plazma homosistein d\u00fczeyleri aras\u0131nda ili\u015fki oldu\u011funa baz\u0131 kan\u0131tlar \u00f6ne s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/li>\n<\/ol>\n

    <\/h2>\n

    Acaba akut kafein zehirlenmesi vakalar\u0131nda \u00f6ld\u00fcren doz nedir? \u00a0<\/strong><\/h2>\n

    Kronik olarak kafein kullan\u0131m\u0131 yukar\u0131da \u00f6zetledi\u011fim gibi zarars\u0131z ve\u00a0 hatta faydal\u0131 olabilir g\u00f6r\u00fcnmekte. Ancak akut olarak y\u00fcksek dozda kafein al\u0131p \u00f6len vakalar da yok de\u011fil. Daha \u00e7ok enerji i\u00e7ecekleri kullan\u0131m\u0131n\u0131n artmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak son zamanlarda bu vakalar\u0131\u00a0 \u00a0g\u00f6rmekteyiz ve \u00f6zellikle kardiyovask\u00fcler nedenler ile bu hastalar\u0131 kaybediyoruz. Hangi dozda hangi cevab\u0131n ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 bilinmedi\u011fi i\u00e7in ve hastan\u0131n \u00f6zelliklerine g\u00f6re mortalite de\u011fi\u015fti\u011fi i\u00e7in yorum zorla\u015fmaktad\u0131r.\u00a0 A\u015fa\u011f\u0131da Jones AW<\/strong> (2017 y\u0131l\u0131nda) nin postmortem 51 hastada yap\u0131lan analizlere g\u00f6re (t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/em><\/u><\/a>); akut kafein zehirlenmesinden \u00f6lenlerde ortalama kan kafein d\u00fczeyi medyan 180 mg\/l olarak \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    <\/h2>\n

    Kafein zehirlenmesi vakalar\u0131nda \u00f6ld\u00fcren ekstrem doz nedir?<\/strong><\/h2>\n

    Vaka olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise Aknouche<\/strong> ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (2017) taramas\u0131na g\u00f6re \u00a0(t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/em><\/a>) a\u015fa\u011f\u0131daki ekstrem \u00f6rnekleri g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    Sonu\u00e7 olarak<\/strong><\/em>; kafein hem akut hem de kronik al\u0131mlarda olarak farkl\u0131 etkileri olan bir maddedir. Ayr\u0131ca\u00a0 hastan\u0131n\u00a0 kafein d\u00fczeyinin y\u00fcksek veya d\u00fc\u015f\u00fck saptanmas\u0131n\u0131n klinik anlamda \u00f6nemli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc kafein hem faydal\u0131 hem de zararl\u0131 etkileri olan bir ajan olarak kabul edilmelidir. Akut al\u0131nan doz hastay\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcrken kronik kahve kullanan ki\u015fide ayn\u0131 doz faydal\u0131 olabiliyor.<\/p>\n

    Acil T\u0131p’ta yaln\u0131z kafein zehirlenmesi \u00f6rne\u011fi \u00fczerinden gidilse bile\u00a0 anla\u015f\u0131lan odur ki klinik de\u011ferlendirme ve risk analizi \u00e7ok \u00a0\u00f6nemlidir ve i\u015fte bu y\u00fczden Acil T\u0131p Anabilim Dal\u0131nda Klinik Toksikoloji Yan Dal e\u011fitimi olmas\u0131 gereklidir.\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc klinik toksikoloji biliminde d\u00fczeylere de\u011fil klinik parametrelere g\u00f6re hastaya m\u00fcdahale edilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    \u00c7ok kahve t\u00fcketen birisi olarak kafeinin zararl\u0131 etkileri hakk\u0131nda bilgilerimi g\u00fcncellemek isterim. En son 2017 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kan yaz\u0131lar asl\u0131nda kafein zehirlenmesinin \u00e7ok…<\/p>\n","protected":false},"author":1538,"featured_media":1499,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10014],"tags":[38,211,212,259],"class_list":["post-620","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-akademik-blog-yazisi","tag-akut-kafein-zehirlenmesi","tag-kafein","tag-kafein-zehirlenmesi","tag-kronik-kafein-zehirlenmesi"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/620","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1538"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=620"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/620\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1499"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=620"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=620"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=620"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}