{"id":543,"date":"2017-06-02T12:34:19","date_gmt":"2017-06-02T09:34:19","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/2021\/09\/17\/toksik-ajanlara-sekonder-gelisen-akut-bobrek-hasari\/"},"modified":"2021-11-10T22:35:24","modified_gmt":"2021-11-10T19:35:24","slug":"toksik-ajanlara-sekonder-gelisen-akut-bobrek-hasari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/2017\/06\/02\/toksik-ajanlara-sekonder-gelisen-akut-bobrek-hasari\/","title":{"rendered":"Toksik Ajanlara Sekonder Geli\u015fen Akut B\u00f6brek Hasar\u0131"},"content":{"rendered":"
\n\n\n
\n


\n\t\t\tProf. Dr. Arzu Denizba\u015f\u0131<\/strong>
\n\t\t\tMarmara Üniversitesi T\u0131p
\n\t\t\tFakültesi Acil T\u0131p Anabilimdal\u0131<\/span><\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

Farkl\u0131 zehirlenmeler ba\u011fl\u0131 olarak böbrek hasar\u0131 geli\u015febilir. Akut tubuler nekroz tablosu ile geli\u015fen pek çok klinik tablo özellikle üriner \u015fikayetler nedeniyle Acil Servislere ba\u015fvurmaktad\u0131rlar.  Klinik toksikolojide önemli bir konu olan bu grup zehirlenmeler genellikle günlük hayatta kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ama fark\u0131nda olmadan toksik maruziyet ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z maddelerdir (1). <\/span><\/span><\/p>\n

Paraphenylene diamine (PPD)<\/strong> analin türevidir. \u0130nsanlar en çok saç boyas\u0131 ve ciltlerine yapt\u0131rd\u0131klar\u0131 dövme nedeniyle maruz kalmaktad\u0131rlar. Ayn\u0131 zamanda endüstride maruz kal\u0131nan fotokopi veya matbaa boyalar\u0131, bask\u0131 materyalleri de bu zehirlenmeler neden olmaktad\u0131rlar. PPD’ ye maruz kal\u0131nd\u0131ktan sonra orofaringeal, gastrointestinal \u015fikayetler veya nörolojik semptomlar aç\u0131\u011fa ç\u0131kar.  Daha sonralar\u0131 ise kal\u0131c\u0131 karaci\u011fer nekrozu ve nörolojik sekeller geli\u015fir. Hasta ilk ba\u015fvurdu\u011fu s\u0131rada tipik bir farenjit tablosunda veya nöbetler geçirir halde olabilir. Dolay\u0131s\u0131 ile ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131 çok geni\u015f bir yelpazededir. PPD zehirlenmesine ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fen akut böbrek hasarlar\u0131 ile ilgili geni\u015f seriler mevcuttur. Bu serilerde PPD zehirlenmesinden sonra olu\u015fan rabdomiyoliz ve pigment nefropatisi vakalar\u0131 mevcuttur.<\/span><\/span><\/p>\n

Metanol<\/strong> ise Türkiye’ de s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir zehirlenme ajan\u0131d\u0131r. Metabolik asidoz, nörolojik sekel ve ölüm ile ilerleyen ciddi klinik tablo yarat\u0131r. Endüstride kullan\u0131lan bu madde dü\u015fük sosyoekonomik seviyeli ülkelerde  iyi dam\u0131t\u0131lmam\u0131\u015f kaçak içki üretimi sonucunda zehirlenmeye neden olmaktad\u0131r. Metanol nedenli akut böbrek yetmezli\u011fi zehirlenmenin kötü prognozuna i\u015faret eder ancak zehirlenmeden sonra hayatta kalanlarda tamamen geriye dönen ve iyile\u015fen bir nefrotoksite olu\u015fur. Multifaktöryel bir patogenez ile böbrek hasar\u0131 tetiklenir ancak hasar nihayetinde akut tubuler nekroz \u015feklinde bir tablo yarat\u0131r.   <\/span><\/span><\/p>\n

Organofosfatlar <\/strong>(pestisit, herbisit, ve kimyasal silahlar) ile olan zehirlenmelerde akut böbrek hasar\u0131 geli\u015febilir. Lee ve arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan 2015 y\u0131l\u0131ndaki çal\u0131\u015fmada organofosfat zehirlenmelerinden sonra akut böbrek hasar\u0131 riskinin artt\u0131\u011f\u0131 gösterilmi\u015ftir. Ya\u015f, cinsiyet, komorbidite ile olan düzeltmeler yap\u0131ld\u0131ktan sonra organofosfat zehirlenmelerinde akut böbrek hasar\u0131n\u0131n normal kohorta göre 6.17 kat daha fazla oldu\u011fu gösterilmi\u015ftir. Bu maddelere ba\u011fl\u0131 olan zehirlenmelerde santral sinir sisteminde ve periferik dokularda  sinaptik kav\u015faklarda h\u0131zl\u0131ca asetilkolin birikir ve kolinerjik kriz olu\u015fur. Kolinerjik krizden sonra ise iskemik akut tubuler nekroz geli\u015fir. Özellikle Parakuat (1,1’-dimethyl-4,4’-bipyridylium dichloride) s\u0131k kullan\u0131lan bir herbisittir. Ister kaza ile al\u0131ns\u0131n ister maksatl\u0131 al\u0131ns\u0131n doza ba\u011fl\u0131 olarak hafiften fulminan tabloya dek geli\u015fen ve ölümle sonuçlanan tabloya neden olabilir. Parakuat zehirlenmesi yaln\u0131z böbrek hasar\u0131 de\u011fil ayn\u0131 zaman da multi- organ yetmezli\u011fi tablosu da yaratabilir.<\/span><\/span><\/p>\n

CuSO4<\/strong> yani Bak\u0131r Sülfat mavi ve kokusuz bir tuz olup fungisit, herbisit ve insektisitlerde bulunan bir ajand\u0131r. Hem sistemik olarak hem de kolay emildi\u011fi için de lokal yoldan toksik etkisi görülür. Böbrek hasar\u0131na da yol açabilir.  Nörolojik bulgular olarak delirium, stupor, nöbetler geli\u015fir; koma ve ölüm ile sonlanan bir etkisi vard\u0131r. Ayn\u0131 zamanda solunum yetmezli\u011fi ve solunum arresti de Bak\u0131r Sülfat zehirlenmesi sonucunda geli\u015febilir.  Methemoglobinemi, rabdomiyoliz ve hepatotoksisite bildirilmi\u015ftir. Pigment nefropatisi ve Akut Tubuler Nekroz altta yatan böbrek patolojileridir.<\/span><\/span><\/p>\n

<\/p>\n

 <\/p>\n

<\/p>\n

Organofosfatlar ile geli\u015fen Nefrotoksite<\/strong><\/span><\/span><\/h1>\n

Son 60 y\u0131ld\u0131r organofosfatlar (OP) ile olu\u015fan zehirlenmeler dünya çap\u0131nda halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda önem kazand\u0131. WHO verilerine göre y\u0131lda ortalama 3 milyon insanda OP zehirlenmesi olmaktad\u0131r. Yine intihar eylemlerinin de üçte biri OP ile gerçekle\u015fmektedir. \u0130leri t\u0131bbi bak\u0131m bile olsa OP grubu ile zehirlenme sonucunda ölüm %18- 40 oran\u0131na ç\u0131kmaktad\u0131r. En s\u0131k solunum yetmezli\u011fi tablosu sonucunda ölüm gerçekle\u015fir. Ancak motor nöropatiler, aritmi, pulmoner ödem, pnömoni, pankreatit ve böbrek yetmezli\u011fi de ölümcül seyreden tablolard\u0131r.<\/p>\n

OP zehirlenmesinden sonra geli\u015fen Akut Böbrek hasar\u0131 çok ölümcül bir klinik durumdur. Ayn\u0131 zamanda bu durum sonucunda hastanede yat\u0131\u015f süresi, yat\u0131\u015f maliyeti ve uzun dönemde diyalize ba\u011f\u0131ml\u0131 olma gibi riskler artmaktad\u0131r. OP zehirlenmeleri g\u0131da ve tar\u0131m endüstrisinde çal\u0131\u015fanlar\u0131n en önemli sa\u011fl\u0131k riskidir. Özellikle dü\u015fük gelirli ülkelerde bu ba\u015fl\u0131k çok önemli sa\u011fl\u0131k sorunudur.<\/p>\n

 Lee ve arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan 2015 te yay\u0131nlanan makaledeki çal\u0131\u015fmada ulusal veri tabanlar\u0131 taranm\u0131\u015f 9,966 hasta kohortundan olu\u015fan OP zehirlenmeleri toplanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu seride 8,924 hastada zehirlenme nedeni ile ba\u015fvurduklar\u0131 s\u0131rada altta yatan bir böbrek hastal\u0131\u011f\u0131 yoktur. Bu hastalar\u0131n akut dönemde ve takipleri s\u0131ras\u0131nda y\u0131llar içinde geli\u015fen böbrek hastal\u0131klar\u0131 takip edilmi\u015ftir (3).   Çal\u0131\u015fman\u0131n önemli sonuçlar\u0131na gelince;<\/p>\n

    \n
  1. OP zehirlenmesi olan grupta akut böbrek hasar\u0131 geli\u015fme riski totalde zehirlenme olmayan hastalara göre 1.39<\/strong> kat daha fazlad\u0131r.<\/li>\n
  2. Zehirlenmeyi takiben ilk bir y\u0131l içinde OP zehirlenmesi olan hastalarda akut böbrek hasar\u0131 riski daha fazlad\u0131r.  \u0130lk bir y\u0131ldan sonra da böbrek hastal\u0131\u011f\u0131 riski daha yüksektir (HR 14.1, %95  GA 6.47- 31.0)<\/li>\n
  3. Ciddi OP zehirlenmesi olan hastalarda ise daha hafif OP zehirlenmesi olan hastalara göre 26.4<\/strong> kat daha fazla böbrek hasar\u0131 olma riski vard\u0131r.<\/li>\n
  4. OP zehirlenmesi olup da mekanik ventilasyon uygulanan hastalarda ise akut böbrek hasar\u0131 geli\u015fme  riski 43.7<\/strong>  kat daha fazlad\u0131r.<\/li>\n
  5. OP zehirlenmelerine Parakuat zehirlenmesi gibi ek bir madde de kat\u0131l\u0131nca bu risk 7.75<\/strong> kat daha fazla olmaktad\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n

     <\/p>\n

    Sonuç olarak kimyasal ajanlara akut veya kronik olarak maruziyet nefrotoksite ile seyreden ciddi tablolara neden olabilir. Bu hem bireysel hem de toplumsal anlamda sürdürülebilmesi zor bir hastal\u0131kt\u0131r. Türkiye’ de OP zehirlenmesi hem özk\u0131y\u0131m hem de i\u015f kazalar\u0131  nedeniyle ne yaz\u0131k ki hala s\u0131kt\u0131r. Hastalar\u0131n ba\u015fvuru \u015fikayetleri özellikle kronik maruziyette müphem oldu\u011fu için ancak \u015füpheli davranarak tespit edilebilir. OP\/ CuSO4\/  Parakuat zehirlenmeleri kombine oldu\u011funda ise yüksek oranda mortal seyreden ve komada gelen bir hastada ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131 ve ekartasyonlar ile tan\u0131nan bir zehirlenmedir. Mikst tip zehirlenme tedavisi ise ancak ileri merkezlerde yap\u0131labilir.  <\/p>\n

     <\/p>\n

    Kaynaklar<\/span><\/strong><\/span><\/h1>\n
      \n
    1. \n

      Mohamed F, et al. Role of biomarkers of nephrotoxic acute kidney injury in deliberate poisoning and envenomation in less developed countries. British J. Clin. Pharmacol. 2015. doi:  <\/span>10.1111\/bcp.12601<\/span><\/a> <\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

    2. \n

      Naqvi R. Acute kidney injury from different poisonous substances. <\/span>World J Nephrol.<\/span><\/a> 2017 May 6;6(3):162-167. doi: 10.5527\/wjn.v6.i3.162. <\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

    3. \n

      Feng-You Lee et al. Organophosphate Poisoning and Subsequent Acute Kidney Injury Risk. A Nationwide Population-Based Cohort Study. <\/span>Medicine (Baltimore)<\/span><\/a>. 2<\/span>015 Nov; 94(47): e2107. doi: 10.1097\/MD.0000000000002107.<\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Prof. Dr. Arzu Denizba\u015f\u0131<\/em><\/p>\n

      Farkl\u0131 zehirlenmeler ba\u011fl\u0131 olarak b\u00f6brek hasar\u0131 geli\u015febilir. Akut tubuler nekroz tablosu ile geli\u015fen pek \u00e7ok klinik tablo \u00f6zellikle \u00fcriner \u015fikayetler nedeniyle Acil Servislere ba\u015fvurmaktad\u0131rlar. Klinik toksikolojide \u00f6nemli bir konu olan bu grup zehirlenmeler genellikle g\u00fcnl\u00fck hayatta kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ama fark\u0131nda olmadan toksik maruziyet ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z maddelerdir<\/p>\n","protected":false},"author":1599,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10014],"tags":[89,114,282,300,321,327],"class_list":["post-543","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-akademik-blog-yazisi","tag-bobrek-hasari","tag-cuso4","tag-metanol","tag-nefrotoksik-ajanlar","tag-organofosfatlar","tag-paraphenylene-diamine"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/543","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1599"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=543"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/543\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=543"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=543"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=543"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}