{"id":503,"date":"2017-04-27T17:24:01","date_gmt":"2017-04-27T14:24:01","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/2021\/09\/17\/yilan-ve-akrepler-kis-uykusundan-uyaniyor\/"},"modified":"2021-11-10T22:35:24","modified_gmt":"2021-11-10T19:35:24","slug":"yilan-ve-akrepler-kis-uykusundan-uyaniyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/2017\/04\/27\/yilan-ve-akrepler-kis-uykusundan-uyaniyor\/","title":{"rendered":"Y\u0131lan ve akrepler k\u0131\u015f uykusundan uyan\u0131yor\u2026"},"content":{"rendered":"
\n\n\n
<\/td>\n <\/p>\n

\u00dclkemizde Hangi t\u00fcr y\u0131lanlar bulunmaktad\u0131r??<\/u><\/strong><\/p>\n

\u00dclkemizde genellikle Viperidae grubu y\u0131lanlar bulunmaktad\u0131r. Bu t\u00fcr y\u0131lanlar\u0131n zehiri sistemik olarak trombositopeni, yayg\u0131n damar i\u00e7i p\u0131ht\u0131la\u015fma sonucu mortal kanamalar, lokal doku toksisitesi nedeniyle kompartman sendromu geli\u015ferek ekstremite kayb\u0131na yol a\u00e7abilir. \u00c7ok ciddi zehirlenme tablolar\u0131na neden olsalarda, uygun ilk yard\u0131m m\u00fcdahalesi ve etkin bir tedaviyle asl\u0131nda \u00f6l\u00fcm oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table><\/div>\n

\"\"<\/p>\n

Do\u011fru ilk yard\u0131m m\u00fcdahalesi nas\u0131l olmal\u0131d\u0131r??<\/u><\/strong><\/p>\n

Zarar verecek ilkyard\u0131m uygulamalar\u0131ndan uzak durulmal\u0131, turnike, yara yerine kesi, a\u011f\u0131zla emme gibi teknikler kesinlikle uygulanmamal\u0131d\u0131r (ba\u011flanan s\u0131k\u0131 turnikeler y\u0131lan zehirinin lokal doku bulgular\u0131n\u0131 a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi uzun s\u00fcre arteriyel dola\u015f\u0131m\u0131n kesilmesine ba\u011fl\u0131 doku hipoksisi ve \u00f6demine ikincil kompartman sendromu geli\u015fim riskini artt\u0131rmakta)<\/p>\n

Do\u011fru ilk yard\u0131m uygulamas\u0131nda hastaya g\u00fcven vermeli, huzursuzlu\u011fu azalt\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131, yara yerini kurcalamadan yara y\u00fczeyi silinmeli, m\u00fcmk\u00fcnse y\u0131kanmal\u0131 ve \u0131s\u0131r\u0131lan ekstremite mutlaka hareketsiz hale getirilerek kalp seviyesine y\u00fckseltilmelidir..<\/p>\n

Hastalarda y\u0131lan \u0131s\u0131rmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan lokal bulgular nelerdir?? <\/u><\/strong><\/p>\n

Kanamal\u0131 di\u015f izi<\/u> zehirli y\u0131lan \u0131s\u0131r\u0131klar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen \u00f6nemli bir bulgudur\u2026<\/p>\n

    \n
  • Is\u0131r\u0131lan b\u00f6lgede \u00f6dem<\/li>\n
  • Ekimoz<\/li>\n
  • Hemorajik b\u00fcller<\/li>\n
  • Is\u0131r\u0131lan b\u00f6lgede ve \u00e7evresinde ciddi a\u011fr\u0131<\/li>\n
  • Kompartman sendromu!!!<\/u><\/li>\n
  • Nekroz<\/li>\n
  • Ge\u00e7 D\u00f6nemde de Abse, Sel\u00fclitik enfeksiyonlara rastlanabilmektedir.<\/li>\n<\/ul>\n

    Y\u0131lan \u0131s\u0131rmas\u0131 vakalar\u0131nda g\u00f6r\u00fclebilecek sistemik bulgular nelerdir?<\/u><\/strong><\/p>\n

      \n
    • Kanama diatezi bulgular\u0131: Pete\u015fi, burun kanamas\u0131, di\u015feti kanamas\u0131 gibi spontan sistemik kanamalar (T\u00fcrkiye\u2019deki viperid zhirlenmelerde s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fclen bulgular)****<\/u><\/li>\n
    • Kardiyovask\u00fcler anormallikler: \u00d6zellikle D\u0130C ve buna sekonder ortaya \u00e7\u0131kan kanamalara ba\u011fl\u0131 \u015fok tablosuna ikincil, EKG De\u011fi\u015fiklikleri, perf\u00fczyon bozuklu\u011funa ba\u011fl\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan bulgular, ta\u015fikardi, hipotansiyon vb.<\/li>\n
    • N\u00f6rolojik Bulgular: Konu\u015fma bozuklu\u011fu, parestezi, \u00e7ift g\u00f6rme, pitoz, fasik\u00fclasyon, solunum felci, kas g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc, \u015fuur bozuklu\u011fu (S\u0131kl\u0131kla n\u00f6rotoksik zehirlenme bulgusu yaratan kobra, \u00e7\u0131ng\u0131rakl\u0131 y\u0131lan vb. t\u00fcrlerinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, \u00fclkemizde genel olarak kanama bulgular\u0131yla seyreden viperid grubu y\u0131lanlar bulunmaktad\u0131r.)<\/li>\n
    • Yayg\u0131n kas y\u0131k\u0131m\u0131: Ciddi kas g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc<\/u><\/li>\n<\/ul>\n
        \n
      • Akut B\u00f6brek Yetersizli\u011fi: \u0130ntravask\u00fcler hemoliz, Dissemine intravask\u00fcler koag\u00fclasyon(D\u0130K), myoglob\u00fclin\u00fcri, hipovolemi sonucu g\u00f6r\u00fclebilir.<\/li>\n<\/ul>\n

        \"\"<\/p>\n

        Resim 1:<\/strong> Y\u0131lan \u0131s\u0131rmas\u0131na ba\u011fl\u0131 lokal doku bulgular\u0131<\/p>\n

        VAKAMIZA GEL\u0130RSEK<\/strong>; 27 ya\u015f\u0131nda erkek hasta, elde ba\u015fparmak \u00fcst\u00fcnden y\u0131lan \u0131s\u0131rm\u0131\u015f (Resim 1).Hastaya dirsek alt\u0131ndan s\u0131k\u0131 bir turnike uygulamas\u0131 sonras\u0131 baz\u0131 b\u00f6lgelerden jilet ile \u00e7izilerek, s\u0131karak kanat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f. Is\u0131r\u0131k sonras\u0131 yakla\u015f\u0131k 4-6 saat i\u00e7inde bir devlet hastanesine ba\u015fvurmu\u015f. Oradan da 112 ile klini\u011fimize sevkedilmi\u015f. Hastan\u0131n fizik muayenesinde, vital bulgular\u0131 stabil, el s\u0131rt\u0131nda yer yer hemorajik b\u00fclleri, ekimotik alanlar, kolun yar\u0131s\u0131nda dirse\u011fe kadar \u00f6dem mevcut. Sizce y\u00f6netim nas\u0131l olmal\u0131???<\/strong><\/p>\n

        Hasta y\u00f6netimi nas\u0131l olmal\u0131?<\/u><\/strong><\/p>\n

        Resimde ba\u015fparmak \u00fcst\u00fcnde kanamal\u0131 di\u015f izi ve zehirli y\u0131lan \u0131s\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren \u00f6dem, ekimoz, hemorajik b\u00fcller mevcut. Evrelemeye bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda lokal doku bulgusuyla Evre 2 olarak de\u011ferlendirildi. Laboratuvar tetkikleri gelmedi\u011fi i\u00e7in, sistemik olarak ciddi aktif kanamas\u0131 ve \u015fok tablosu olmad\u0131\u011f\u0131ndan, klinik bulgularda Evre 2\u2019yi destekliyordu.<\/p>\n

        Y\u0131lan \u0131s\u0131rmas\u0131 olan her vaka acil servise geldi\u011finde, klinik:<\/u><\/strong> (nab\u0131z h\u0131z\u0131 ve ritmi, kan bas\u0131nc\u0131, solunum h\u0131z\u0131, lokal doku \u00f6deminin yay\u0131l\u0131m\u0131<\/u>, pete\u015fi, hemat\u00fcri, hematemez gibi kanama diatezi bulgular\u0131 y\u00f6n\u00fcnden her saat ba\u015f\u0131 ) ve laboratuvar<\/u><\/strong> (tam kan say\u0131m\u0131, PTZ , APTT, fibrinojen, FDP, serum elektrolitleri, \u00fcre, kreatinin, laktat dehidrogenaz, kreatinin fosfokinaz, bilirubin seviyelerine ve tam idrar tetkikine bak\u0131lmal\u0131) olarak de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n

        Tedavide;<\/p>\n

          \n
        • Hidrasyon<\/li>\n
        • Yara yeri bak\u0131m\u0131, Tetanoz profilaksisi<\/li>\n
        • Ekstremite atele al\u0131n\u0131p kalp seviyesine y\u00fckseltilmeli<\/li>\n
        • S\u0131k aral\u0131klarla muayene (\u00d6zellikle lokal doku bulgular\u0131, kanama diatezi bulgular\u0131 y\u00f6n\u00fcnden)<\/li>\n
        • Gereken hastalarda antibiotik (\u00d6zellikle yanl\u0131\u015f ilk yard\u0131m (kesi, emme gibi) uygulamas\u0131 yap\u0131lan kirli yaralanmalarda)<\/li>\n
        • Antivenom*** (Antivenom endikasyonu olan hastalara verilmeli, zehirlenme bulgusu olmayan hastalara verilmemelidir.)<\/li>\n
        • Antivenoma gereken yan\u0131t yoksa ve klinik bulgular antivenoma ra\u011fmen k\u00f6t\u00fcle\u015fiyorsa taze donmu\u015f plazma<\/li>\n<\/ul>\n

          ***Hasta geldi\u011finde klinik evrelemesi yap\u0131lmal\u0131, geli\u015f ve takip evresine g\u00f6re verilecek antivenom dozuna karar verilmelidir. Antivenom serum fizyolojik i\u00e7inde intraven\u00f6z kullan\u0131lmal\u0131, alerji geli\u015febilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. Bu nedenle antivenom tedavisi, m\u00f6nit\u00f6rize alanlarda s\u0131k\u0131 g\u00f6zlem alt\u0131nda uygulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

          Klinik Evreleme<\/u><\/strong> yap\u0131lmas\u0131, tedavi algoritmas\u0131 nedeniyle \u00f6nemlidir.<\/p>\n

          \n\n\n\n\n\n\n
          Zehirlenmenin derecesi<\/strong><\/td>\nKlinik<\/strong><\/td>\nAntivenom kullan\u0131m\u0131<\/strong><\/td>\nDi\u011fer tedaviler<\/strong><\/td>\nTakip<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
          Evre O<\/p>\n

          Zehirlenme yok<\/td>\n

          		Is\u0131r\u0131ktan 6-8 saat sonra lokal ya da sistemik zehirlenme bulgusu yoktur.<\/td>\nKullan\u0131lmaz<\/td>\nYara bak\u0131m\u0131,<\/p>\n

          Tetanus profilaksisi<\/p>\n

          Damar yolu<\/td>\n

          		8-12 saat g\u00f6zlendikten sonra taburcu edilebilir.<\/td>\n<\/tr>\n
          Evre 1<\/p>\n

          Hafif zehirlenme<\/td>\n

          		Hafif doku \u015fi\u015fli\u011fi, Sistemik bulgu yok, Normal labaratuvar bulgular<\/td>\n\u00c7o\u011fu zaman Kullan\u0131lmaz<\/p>\n

          **\u00d6dem progresyon g\u00f6steriyorsa: 1 vial<\/td>\n

          		Yara bak\u0131m\u0131,<\/p>\n

          Tetanus profilaksisi uygulan\u0131r.<\/p>\n

          Damar yolu<\/td>\n

          		12-24 saat g\u00f6zlendikten sonra taburcu edilebilir.<\/td>\n<\/tr>\n
          \u00a0Evre 2<\/p>\n

          Orta \u015fiddette zehirlenme<\/p>\n

           <\/td>\n

          		Art\u0131\u015f g\u00f6steren \u015fi\u015flik, a\u011fr\u0131, ekimoz. Hafif sistemik semptomlar ve baz\u0131 labaratuvar (minimal trombositopeni vb.) bozukluklar g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/td>\nZehirlenmenin \u015fiddetiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak 2-4 vial y\u0131lan antivenomu \u00f6nerilir.<\/td>\nTetanus profilaksisi,\u00a0 Antibiotik (Kesi emme gibi kirli yaralanmalarda) Monit\u00f6rizasyon, Hidrasyon , A\u011fr\u0131 tedavisi<\/td>\nMutlaka monit\u00f6rize edilebilece\u011fi bir b\u00f6l\u00fcmde izlenmelidir (Kritik Bak\u0131m \u00dcnitesi).<\/td>\n<\/tr>\n
          (Evre 3)<\/p>\n

          \u015eiddetli zehirlenme<\/p>\n

           <\/td>\n

          		\u0130lerleyici \u015fi\u015flik, o b\u00f6lgede ciddi a\u011fr\u0131, ekimoz, hemorajik b\u00fcl, kompartman sendromu, nekroz g\u00f6zlenir.<\/p>\n

          Ciddi sistemik semptomlar, ciddi trombositopeni, koag\u00fclopati, b\u00f6brek yetmezli\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/td>\n

          		Zehirlenmenin \u015fiddetiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak 4-6 vial y\u0131lan antivenomu \u00f6nerilir.<\/p>\n

          **Tedaviye yan\u0131t beklenen \u015fekilde de\u011filse antivenom dozu art\u0131r\u0131l\u0131r, tedaviye TDP eklenebilir<\/td>\n

          		Tetanus profilaksisi, Geni\u015f spektrumlu antibiotik, Monit\u00f6rizasyonu,<\/p>\n

          Hidrasyon ve a\u011fr\u0131 tedavisi<\/p>\n

          Gerekiyorsa kompartman sendromu i\u00e7in fasiyotomi<\/td>\n

          		Yo\u011fun bak\u0131mda izlenmelidir.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table><\/div>\n

          **Antivenom sonras\u0131, 2-4 saatte bir hasta klinik ve laboratuar olarak de\u011ferlendirilerek progresyon devam ediyorsa antivenom dozu artt\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Doz art\u0131\u015f\u0131na ra\u011fmen progresyon oluyorsa Taze Donmu\u015f Plazma(TDP) tedaviye eklenmelidir.<\/p>\n

          Bizim vakam\u0131z<\/u><\/strong> geli\u015findeki fizik muayene bulgular\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Evre 2 olarak de\u011ferlendirildi. 2 vial antivenom SF i\u00e7inde (ilk 10 dk yava\u015f inf\u00fczyon, alerjik reaksiyon olu\u015fma riskine kar\u015f\u0131) 20-30 dk i\u00e7inde bitecek \u015fekilde verildi. Hidrasyon, yara yeri bak\u0131m\u0131, tetanoz a\u015f\u0131s\u0131 uyguland\u0131, kesi nedeniyle profilaktik antibiotik ba\u015fland\u0131. Hastan\u0131n ekstremitesi atele al\u0131narak kalp seviyesine y\u00fckseltildi. Labaratuvar bulgular\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda PLT: 124.000 oldu\u011fu, CK de\u011ferinin y\u00fckseldi\u011fi(876 U\/L), hmtc de\u011ferinin(geli\u015f 43, kontrol 38) hafif d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc tespit edildi. 2 vial antivenom sonras\u0131, lokal doku \u00f6demi art\u0131\u015f\u0131 dikkate al\u0131narak 2 vial daha uyguland\u0131. 4 vial sonras\u0131 klinik ve labaratuvar olarak d\u00fczelme g\u00f6steren hasta \u00f6nerilerle yat\u0131\u015f\u0131n\u0131n 3. G\u00fcn\u00fc taburcu edildi.<\/p>\n

          Hasta takibinde \u00f6nemli noktalar:<\/u><\/strong><\/p>\n

            \n
          1. Hastan\u0131n geli\u015finde evre 2 ve \u00fcst\u00fc lokal doku bulgular\u0131 ve koag\u00fclopatisi varsa mutlaka antivenom verilmesi \u00f6nerilmektedir.<\/li>\n
          2. Takipleri esnas\u0131nda hala koag\u00fclopatisi devam ediyor, ekstremite \u00f6demi art\u0131p kompartman sendromuna gidi\u015f oluyorsa, renal fonksiyonlar\u0131 bozuluyorsa hastaya ek doz antivenom verilmesi, (2 saate bir 2 vial eklenerek, klinik k\u00f6t\u00fcle\u015fme ile korele olan dozda kullan\u0131labilir)<\/li>\n
          3. Antivenom tedaviye beklenen yan\u0131t elde edilmediyse(6 vial ve \u00fcst\u00fc dozlarda), tedaviye TDP eklenmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Y\u0131lan zehiri, antivenomun kapsama alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015f olabilir.<\/li>\n
          4. \u00c7ocuklarda y\u0131lan antivenomunun dozu azalt\u0131lmamal\u0131, yeti\u015fkinlerle ayn\u0131 dozda verilmelidir.<\/li>\n
          5. Gebelerde ise antivenom, zehirlenme bulgusu olan hastalarda evrelemeye g\u00f6re verilmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u0131lan zehirine ba\u011fl\u0131 ortaya \u00e7\u0131kacak trombositopeni ve D\u0130K bebek ve anne \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebebiyet verebilmektedir.<\/li>\n<\/ol>\n

            Y\u0131lan \u0131s\u0131rmalar\u0131nda y\u00fcksek riskli klinik durumlar<\/u><\/strong><\/p>\n

            \u015eok, ciddi aktif kanamalar<\/p>\n

            Kafa, y\u00fcz ve boyun b\u00f6lgesinden \u0131s\u0131r\u0131klara ba\u011fl\u0131, fasiyal yada hava yolunda \u015fi\u015flik olan hastalar<\/p>\n

            Venomun etkilerinin tekrarlad\u0131\u011f\u0131 ya da d\u00fczelmedi\u011fi durumlar (hematolojik bozukluk , renal fonksiyon bozuklu\u011fu)<\/p>\n

            Art\u0131\u015f g\u00f6steren, tedaviye yan\u0131t vermeyen, \u00f6dem, kompartman sendromu<\/p>\n

            Antivenoma kar\u015f\u0131 alerjik reaksiyon geli\u015fmesi<\/p>\n

            Transf\u00fczyon gerektiren hasta<\/p>\n

            Y\u0131lan \u0131s\u0131r\u0131klar\u0131nda ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 gereken durumlar, s\u0131k yap\u0131lan yanl\u0131\u015flar<\/u><\/strong><\/p>\n

            Turnike uygulama<\/p>\n

            Kesi ve emme<\/p>\n

            Nonsteroid antienflamatuar ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131<\/p>\n

            Her hastaya profilaktik antibiotik<\/p>\n

            Profilaktik erken fasiyotomi<\/p>\n

            Rutin Kan \u00fcr\u00fcnleri kullan\u0131m\u0131<\/p>\n

            Rutin premedikasyon i\u00e7in steroid uygulamas\u0131<\/p>\n

            Kaynaklar<\/h3>\n
              \n
            1. Riley DB, Pizon FA, Ruha MA. Snakes and Other Reptiles. Goldfrank’s toxikology. Goldfrank R L, MD,\u00a0 Editor. Mc-graw Hill. 9 th ed. 2011;121: 1601-1611<\/li>\n
            2. Ellenhorn MJ. Envenomation bites and stings. Ellerhorn’s Medical Toxicology. Matthew J. Ellenhorn , MD, Editor. Williams and Wilkins. Baltimore. 2 th ed. 1997; p(72).1737-98.<\/li>\n
            3. www. Uptodate.com<\/li>\n
            4. A\u00e7\u0131kal\u0131n A, G\u00f6kel Y, Kuvand\u0131k G, Duru M, K\u00f6seo\u011flu Z, Satar S. The efficacy of low-dose antivenom therapy on morbidity and mortality in snakebite cases. Am J Emerg Med. 2008; 26(4): 402-7<\/li>\n
            5. Warrell DA. Venomous bites, stings, and poisoning. Infect Dis Clin North Am.\u00a02012 Jun;26(2):207-23.<\/li>\n
            6. Currie BJ. Med J Aust. Snakebite in tropical Australia: a prospective study in the “Top End” of the Northern Territory. 2004;181(11-12):693-7<\/li>\n
            7. Attaphan G, Balaji VM, Naereethan U, Thirumalikolundusubramanian P. Acut Renal Failure in Snake Envenomation: A Large Prospective Study. Saudi Kidney Dis Transpl 2008; 19(3): 404-10<\/li>\n
            8. Alirol E, Sharma KS, Bowaskar SH, Kuch U, Chappuis F. Snake Bite in South Asia: Review. PLoS Negl Trop Dis. 2010: 26; 4(1): 603<\/li>\n
            9. Spiller HA, Bosse GM, Ryan ML. Use of antivenom for snakebites reported to United States poison centers. Am J Emerg Med. 2010; 28(7): 780-5.<\/li>\n<\/ol>\n

              AKREP SOKMASI<\/h2>\n

              T\u00fcrkiye\u2019de zehirli akrep t\u00fcrleri bulunur mu?<\/u><\/strong><\/p>\n

              Maalesef bulunmakta. \u00dclkemizde akrep sokmalar\u0131nda s\u0131k g\u00f6r\u00fclen akrep t\u00fcrleri G\u00fcneydo\u011fu Anadolu b\u00f6lgesinde Androctonus crassicauda,<\/strong> Ege b\u00f6lgesinde Mesobuthus gibbosus(Anadolu Sar\u0131 akrebi)\u2019<\/strong> tur. Leiurus quinquestriatus gibi \u00e7ok zehirli t\u00fcrlerde g\u00f6r\u00fclebilmektedir.<\/p>\n

              \"\"<\/p>\n

              Akrep venomunun v\u00fccuttaki etkileri nelerdir?<\/u><\/strong><\/p>\n

              Akrep sokmas\u0131 nedeniyle acil servise ba\u015fvuran hastalar lokal ve sistemik bulgular y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak de\u011ferlendirilmelidir. Lokal olarak o b\u00f6lgede a\u011fr\u0131, yanma, nadiren de parestezi hissine neden olabilir. En s\u0131k rastlanan semptom genelde a\u011fr\u0131d\u0131r. A\u011fr\u0131, akrebin soktu\u011fu yerde ve \u00e7evresinde olabilece\u011fi gibi, \u015fiddetli vakalarda t\u00fcm ekstremiteye ve ekstremite d\u0131\u015f\u0131na yay\u0131labilir. A\u011fr\u0131 \u00e7o\u011fu zaman birka\u00e7 saat i\u00e7inde en \u00fcst seviyeye ula\u015f\u0131r, nadiren 24-48 saat devam edebilir. Hastan\u0131n sistemik bulgular y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131nt\u0131l\u0131 takip edilmesi \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc akrep venomu katekolamin f\u0131rt\u0131nas\u0131 sonucu ciddi kardiyak tutuluma yol a\u00e7abilir.<\/p>\n

              Akrep venomunun en korkulan etkileri nelerdir?<\/u><\/strong><\/p>\n

              Akrep venomuna ba\u011fl\u0131 en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen ve en korkulan durum kardiyak etkilenimdir. Buna yol a\u00e7an akrep toksininin \u00f6zelliklerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda;<\/p>\n

              Venomun sempatik ve parasempatik sinir u\u00e7lar\u0131nda tekrarlayan depolarizasyonlar sonucu katekolamin ve asetilkolin sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Genelde rastlanan tablo katekolamin sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n art\u0131\u015f\u0131na ba\u011fl\u0131 otonom f\u0131rt\u0131na bulgular\u0131d\u0131r. Venom ayn\u0131 zamanda Na kanal blokaj\u0131 yapar. Artm\u0131\u015f katekolamin seviyesi vazokonstr\u00fcksiyon sonucu hipertansiyon, terleme, titreme, g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131, n\u00f6bet gibi semptomlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olur. Otonom f\u0131rt\u0131na, \u00a0miyokart enfarkt\u00fcs\u00fc, pulmoner \u00f6dem, tekrarlayan n\u00f6betler, kardiyojenik \u015fok geli\u015fip, mortalite ile sonu\u00e7lanabilir. Literat\u00fcrde akrep sokmalar\u0131na ba\u011fl\u0131 dilate kardiyomiyopati geli\u015fen hasta serileri bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n

              Hasta y\u00f6netimi nas\u0131l olmal\u0131?<\/u><\/strong><\/p>\n

              Acil servise akrep sokmas\u0131 nedeniyle ba\u015fvuran t\u00fcm hastalarda evreleme yap\u0131lmal\u0131, buna g\u00f6re tedaviye karar verilmelidir.<\/p>\n

              EVRELEME<\/p>\n

              Evre 1<\/u>: Is\u0131r\u0131lan b\u00f6lgede hafif a\u011fr\u0131 sistemik bulgu yok<\/p>\n

              Evre 2<\/u>: A\u011fr\u0131n\u0131n \u00e7ok \u015fiddetli olmas\u0131 ve \u0131s\u0131r\u0131lan ekstremitenin d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fmas\u0131, dokunmakla \u015fiddetli a\u011fr\u0131 hissedilmesi(Pozitif TAP testi)<\/p>\n

              Evre 3<\/u>:Somatik n\u00f6rom\u00fcsk\u00fcler bulgular, ekstremitede jerkler, istemsiz titreme, kranial sinir tutulumu (bulan\u0131k g\u00f6rme, g\u00f6z hareketlerinde bozukluk, salivasyon, fasik\u00fclasyon, yutma g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc).<\/p>\n

              **Bizim b\u00f6lgemizde g\u00f6r\u00fclen t\u00fcrlerde hipertansiyon, terleme, titreme, g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131 gibi bulgular daha \u00f6n plandad\u0131r.<\/p>\n

              Evre 4<\/u>: Somatik ve n\u00f6rom\u00fcsk\u00fcler bulgular<\/p>\n

              **MI, pulmoner \u00f6dem, konv\u00fclziyon, \u015fok vb. bulgular\u0131n olmas\u0131<\/p>\n

              **\u00c7o\u011fu klasik toksikoloji kayna\u011f\u0131nda Amerika ve meksikadaki t\u00fcrlere ve zehirlenmelere y\u00f6nelik evreleme yap\u0131lm\u0131\u015f olup bizim b\u00f6lgedeki akrep t\u00fcrlerinin yaratabilece\u011fi klinik durumlar tabloya eklenmi\u015ftir.<\/p>\n

              \"\"Sonu\u00e7 olarak Evre 1\u2019de hastaya antivenom uygulanmaz. Fakat Evre 2 de bir vial, evre 2-3 te 1-2 vial uygulanabilir. Akrep sokmas\u0131 nedeniyle acile ba\u015fvuran t\u00fcm hastalar, acil g\u00f6zlemde 6 saat takip edilmeli, sistemik bulgusu olan hastalar\u0131n yat\u0131\u015f\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Hastalar kardiyak y\u00f6nden mutlak de\u011ferlendirilmeli, EKG \u00e7ekilmeli, kardiyak enzimlere bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Literat\u00fcrde \u00f6l\u00fcmlerin \u00e7o\u011fu 6 ya\u015f alt\u0131nda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in 6 ya\u015f\u0131n alt\u0131ndaki t\u00fcm hastalara, antivenom uygulamas\u0131 \u00f6nerilmektedir. 65 ya\u015f \u00fcst\u00fc hastalarda komorbit durumlar nedeniyle zehirlenme klini\u011fi daha \u015fiddetli olabilece\u011finden bu hastalarda da antivenomun endikasyonunun geni\u015f tutulmas\u0131 \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n

              Hipertansiyon, ta\u015fikardi, titreme, yo\u011fun terleme gibi sempatomimetik bulgular\u0131 \u00f6n planda olan hastalara PROZOS\u0130N \u015e\u0130DDETLE tavsiye edilmektedir. Alfa resept\u00f6rlerin stim\u00fclasyonunun akci\u011fer \u00f6deminin geli\u015fiminde \u00f6nemli rol oynad\u0131\u011f\u0131, prozosinin postsinaptik alfa resept\u00f6rleri bloke ederek pulmoner \u00f6deme gidi\u015fi engelledi\u011fi ifade edilmi\u015ftir. \u00c7ocuklara 250 mikogram, yeti\u015fkinlere 500 mikogram \u00f6nerilmekte klinik bulgulara g\u00f6re tekrar\u0131na karar verilmelidir. Pulmoner \u00f6demi olan hastalarda inotropik ajanlar\u0131n faydas\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131 olsa da dobutamin \u00e7o\u011fu kaynakta \u00f6nerilmektedir. Bu hastalar\u0131n NIMV ve IMV y\u00f6n\u00fcnden de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in arteriyel kan gaz\u0131 takibi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ta\u015fiaritmi ve ileti bozuklu\u011fu geli\u015fen hastalarda, uygun antiaritmik tedavi se\u00e7ilmeli, otonom f\u0131rt\u0131nay\u0131 a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131 i\u00e7in Beta Blokerlerden ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. Konv\u00fclziyonlar<\/u> i\u00e7in Diazepam, midazolam \u00f6nerilen ila\u00e7lardand\u0131r.<\/p>\n

              Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda hastay\u0131 ve doktoru en \u00e7ok rahats\u0131z eden semptom a\u011fr\u0131 olup, a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n \u015fiddetine g\u00f6re analjeziklerin se\u00e7imi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda sadece a\u011fr\u0131s\u0131 olan, sistemik bulgusu olmayan hastalara analjezik tedavisiyle beraber topikal lidokainli kremler \u00f6nerilmi\u015ftir.<\/p>\n

              Kaynaklar<\/h3>\n
                \n
              1. Riley DB, Pizon FA, Ruha MA. Snakes and Other Reptiles. Goldfrank’s toxikology. Goldfrank R L, MD,\u00a0 Editor. Mc-graw Hill. 9 th ed. 2011;121: 1601-1611<\/li>\n
              2. Abroug F, Souheil E, Ouanes I, Dachraoui F, Fekih-Hassen M, Ouanes Besbes L.Scorpion-related cardiomyopathy: Clinical characteristics, pathophysiology, and treatment. . 2015 Jul;53(6):511-8.<\/li>\n
              3. Severe\u00a0scorpion\u00a0envenomation in children: Management in pediatric intensive care unit.<\/li>\n
              4. A randomized trial comparing intravenous paracetamol, topical lidocaine, and ice application for treatment of pain associated with\u00a0scorpion\u00a0stings.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                Do\u00e7. Dr. Ay\u00e7a A\u00e7\u0131kal\u0131n<\/em><\/p>\n

                Evet her ne kadar Ankara\u2019da 23 Nisan da kar ya\u011fsa da, Adana\u2019da \u00e7oktan y\u0131lan ve akrepler k\u0131\u015f uykusundan uyanmaya ba\u015flad\u0131. Tabi ki uyanan y\u0131lanlar ve akrepler rahats\u0131z edilmekten pekte ho\u015flanm\u0131yor. Y\u0131l\u0131n ilk vakalar\u0131 acile gelmeye ba\u015flad\u0131 bile.<\/p>\n","protected":false},"author":1599,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10014],"tags":[36,422,444,448],"class_list":["post-503","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-akademik-blog-yazisi","tag-akrep","tag-turkiye","tag-yilan","tag-zehir"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/503","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1599"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=503"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/503\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=503"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=503"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=503"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}