Farkl\u0131 kimyasal ajanlar kitlesel silahlar olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. En geleneksel olanlar NATO taraf\u0131ndan tan\u0131mlanm\u0131\u015f olan ve bir ile üç karakter aras\u0131nda de\u011fi\u015fen tan\u0131m kodlar\u0131na sahip ajanlard\u0131r. Örne\u011fin VX (O-ethyl S-[2-(diisopropylamino) ethyl] methylphosphonothioate) veya BZ (3-quinuclidinyl benzilate) gibi k\u0131saltma kodlar\u0131 mevcuttur. Bu kimyasal silahlar\u0131 resmi kategoriler olarak s\u0131ralarsak<\/p>\n
<\/p>\n
Geleneksel kimyasal ajanlar <\/u><\/p>\n K\u0131saca CWC olarak tan\u0131mlanan “Chemical Weapons Convention”<\/strong> taraf\u0131ndan baz\u0131 maddeler ise kullan\u0131m\u0131 s\u0131k\u0131 kontrole (riot control) tabii kimyasal ajanlard\u0131r; OC (oleoresin capsicum) veya CS (o-chlorobenzylidene malononitrile). CWC taraf\u0131ndan kimyasal silah olarak kullan\u0131labilecek ajanlar\u0131n ön maddelerinin kullan\u0131m\u0131 yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r ve kontrol edilmektedir. Ama gerçek hayatta bu kontrol her zaman i\u015flememektedir. Her geçen gün kimya sanayindeki geli\u015fmeler ve teknik anlamda kolayla\u015fmalar yüzünden özellikle çift kullan\u0131ml\u0131 olarak s\u0131n\u0131flanan kimyasal silah üretimi artmaktad\u0131r.<\/p>\n Toksik endüstriyel kimyasallar<\/u><\/p>\n Bu maddeler kitle imhas\u0131na yol açabilecek hidrojen florur, amonyum, formaldehit ve sulfurik asid gibi maddelerdir. Ancak bu kimyasallar sadece sanayide de\u011fil evlerdeki temizlik ürünlerinde bile mevcuttur. Özellikle hidrojen siyanür içeren temizlik maddeleri çok yayg\u0131n ve ula\u015f\u0131labilir ajanlard\u0131r.<\/p>\n Bu ajanlar daha teni ve tan\u0131mlanmam\u0131\u015f kimyasal maddelerdir. Genelde CWC tan\u0131m\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda olan ajanlar için kullan\u0131lan s\u0131n\u0131ft\u0131r.<\/p>\n Orta etki spektrumlu ajanlar<\/u><\/p>\n Biyolojik organizmalar taraf\u0131ndan olu\u015fturulan kimyasal zehirleri içeren gruptur. Örne\u011fin, risin, T-2 mikotoksin ve botulinum toksin<\/p>\n Di\u011fer ajanlar: <\/u>Lewisite (hem vezikan hem hemolitik ajan)<\/p>\n Bu kimyasal ajanlar\u0131 tan\u0131mlamak için kullan\u0131lan klinik algoritmalar için öneriler a\u015fa\u011f\u0131daki \u015femada mevcuttur. Bu \u015fema Uptodate<\/strong> kayna\u011f\u0131ndan payla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Tan\u0131 için bu \u015fema ön tan\u0131da faydal\u0131 olsa da kesin tan\u0131 ancak Adli T\u0131p taraf\u0131ndan doku analizi ve otopsi ile konulabilir.<\/p>\n \u015eekildeki simgeler ve anlamlar\u0131; <\/strong><\/p>\n *<\/strong> Üst hava yollar\u0131nda irritasyon. <\/strong>Genelde tip 1 pulmoner ajanlara maruziyet (klor gaz\u0131 veya hidrojen florür) veya kombine etkili ajanlar (klor gaz\u0131) . <\/p>\n ¶<\/strong> Pulmoner ödem<\/strong>. Genelde tip 2 pulmoner ajanlara maruziyet (fosgen).<\/p>\n Δ<\/strong> miyosis, bulant\u0131, bronkore, wheezing, göz ya\u015f\u0131nda artma, kusma, diyare, terleme, fasikulasyon.<\/p>\n ◊<\/strong> K\u0131rm\u0131z\u0131 ve kuru cilt, dilate pupiller, halusinasyon, ta\u015fikardi veya hipertansiyon.<\/p>\n §<\/strong>K\u0131rm\u0131z\u0131 cilt ve normal\/ dilate pupiller<\/p>\n Özet olarak bakarsak \u015fu klinik tablolardan yola ç\u0131kabiliriz.<\/p>\n Hastalar\u0131n sekonder bak\u0131s\u0131n\u0131 yaparken kimyasal ajanlar hakk\u0131nda sorulmas\u0131 gerekenler mnemonik olarak ASBESTOS<\/strong> s\u0131ralamas\u0131 öneriliyor;<\/p>\n \u25cfA<\/strong>: Agent<\/strong> – Hastada klinik toksidrom mevcut mu? Tan\u0131da yard\u0131mc\u0131 ipuçlar\u0131 var m\u0131?<\/p>\n \u25cfS<\/strong>: State<\/strong> – Maruz kal\u0131nan kimyasal ajan\u0131n s\u0131v\u0131, gaz veya kombinasyon olmas\u0131.<\/p>\n \u25cfB<\/strong>: Body site of exposure<\/strong> – Maruz kal\u0131nan ajan\u0131n vücuda hangi yoldan girdi\u011fi<\/p>\n \u25cfE<\/strong>: Effects<\/strong> – Maddeye ba\u011fl\u0131 lokal veya genel hangi etkiler mevcut<\/p>\n \u25cfS<\/strong>: Severity<\/strong> – Maruziyetin ciddiyeti.<\/p>\n \u25cfT<\/strong>: Time course<\/strong> – Maddenin al\u0131m\u0131 ile bulgular\u0131n geli\u015fimi aras\u0131nda ne kadar süre geçmi\u015f<\/p>\n \u25cfO<\/strong>: Other diagnoses<\/strong> – Hastan\u0131n altta yatan hastal\u0131klar\u0131 ve di\u011fer tan\u0131lar<\/p>\n \u25cfS<\/strong>: Synergism<\/strong> – Kombine maruziyetler<\/p>\n Kimyasal ajanlara maruziyette tan\u0131da en büyük zorluk kombine ajana maruziyette ya\u015fanmakt\u0131r. Kurbanlardan öykü almak zor oldu\u011fu için genelde destek tedavisi verdikten sonra Adli T\u0131p sonuçlar\u0131na göre retrospektif de\u011ferlendirme gerekmektedir.<\/p>\n <\/p>\n Kimyasal<\/strong><\/span><\/p>\n<\/td>\n Etki Mekanizmas\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n<\/td>\n Klinik bulgular<\/strong><\/span><\/p>\n<\/td>\n Dekontaminasyon<\/strong><\/span><\/p>\n<\/td>\n Tedavi<\/strong><\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n Sinir gaz\u0131: <\/strong>Tabun, Sarin, Soman, Siklosarin, VX<\/p>\n<\/td>\n Antikolinesteraz: Muskarinik, nikotinik ve SSS etkileri<\/p>\n<\/td>\n Kolinerjik kriz:<\/p>\n Ani koma, apne, konvulziyon olan sistemik bulgular<\/p>\n VEYA<\/p>\n Lokal etkilerden yukar\u0131daki jeneralize forma geçen bulgular (miyozis, rinore, salivasyon, solunum güçlü\u011fü, lokal terleme)<\/p>\n<\/td>\n Buhar: Temiz havaya ç\u0131kar, cilt dekontaminasyonu<\/p>\n S\u0131v\u0131: K\u0131yafet ç\u0131kar. Su\/ sabun ile cilt dekontaminasyonu. Steril salin\/ su ile göz dekontaminasyonu<\/p>\n <\/p>\n<\/td>\n Sinir gaz\u0131ndan \u015füphe varsa sak\u0131n Antidot tedavisini geciktirmeyin. Hafif \u015fiddette Atropin;<\/p>\n Orta \u015fiddette Atropin ve piralidoksim;<\/p>\n A\u011f\u0131r tabloda Atropin, piralidoksim ve benzodiyazepin verilir<\/p>\n <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n Siyanür <\/strong><\/p>\n<\/td>\n Sitokrom oksidaz inhibisyonu<\/p>\n<\/td>\n Takipne, koma, nöbet<\/p>\n<\/td>\n Temiz hava<\/p>\n Su\/ sabun ile cilt dekontaminasyonu<\/p>\n<\/td>\n Siyanür zehirlenmesinden \u015füphe varsa sak\u0131n Antidot tedavisini geciktirmeyin<\/p>\n Hidroksikobalamin\/<\/p>\n Amil nitrit\/ sodyum nitrit tedavileri<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n Pulmoner tip 1<\/strong><\/p>\n (hidrojen klorur, hidrojen florur) veya kombine (örn. klorlu kar\u0131\u015f\u0131mlar)<\/p>\n<\/td>\n Tip 1: irritasyon yapan pek çok mekanizma: laringospazm, hava yolu obstruksiyon.<\/p>\n Kombine ajan ise yayg\u0131n ve pulmoner ödem tablolar\u0131 eklenir<\/p>\n<\/td>\n Tip 1: öksürük, aks\u0131r\u0131k, stridor, wheezing<\/p>\n Göz, burun ve bo\u011fazda irritasyon<\/p>\n Kombine ise: gö\u011füs rijiditesi de eklenir<\/p>\n <\/p>\n<\/td>\n Temiz hava<\/p>\n Su ile dekontaminasyon<\/p>\n<\/td>\n Pulmoner tip 2<\/strong><\/p>\n Fosgen veya kombine ajanlar (örn. klorlu kar\u0131\u015f\u0131mlar)<\/p>\n<\/td>\n Tip 2: S\u0131v\u0131 kaç\u0131\u015f\u0131 ve pulmoner ödem ile sonlanan tablolar.<\/p>\n Kombine ajan ise laringospazm ve havayolu obstruksiyonu eklenir<\/p>\n<\/td>\n Gö\u011füs rijiditesi ve nefes darl\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n Kombine ise: öksürük, aks\u0131r\u0131k, stridor, wheezing. Göz, burun ve bo\u011fazda irritasyon<\/p>\n <\/p>\n<\/td>\n Temiz hava<\/p>\n Su ile dekontaminasyon<\/p>\n<\/td>\n Riot Kontrol<\/strong><\/p>\n S\u0131k\u0131 kontrol<\/p>\n CS, Biber gaz\u0131 (OC)<\/p>\n<\/td>\n Alkilleyici ajanlar.<\/p>\n Substance P salg\u0131lar<\/p>\n<\/td>\n Göz: Yanma, a\u011fr\u0131<\/p>\n Burun, bo\u011fazda irritasyon<\/p>\n Tip 1 pulmoner bulgular olabilir<\/p>\n<\/td>\n Su\/ sabun ile cilt dekontaminasyonu<\/p>\n Göz: su ile y\u0131kama veya hava ile temizleme<\/p>\n Çama\u015f\u0131r suyu kullanmay\u0131n<\/p>\n<\/td>\n Topikal analjezik göz ilaçlar\u0131<\/p>\n Semptomatik tedavi<\/p>\n <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n Hardal gaz\u0131<\/strong><\/p>\n<\/td>\n Alkilleyici<\/p>\n<\/td>\n Cilt: eritem, vezikül<\/p>\n Göz ve solunum yollar\u0131nda : enflamasyon<\/p>\n<\/td>\n Su\/ sabun ile cilt dekontaminasyonu<\/p>\n Göz: su ile y\u0131kama (sadece ilk dakikalarda faydal\u0131)<\/p>\n <\/p>\n<\/td>\n Destek tedavisi.<\/p>\n Cilt ve kornea lezyonlar\u0131 tedavisi<\/p>\n Kemik ili\u011fi depresyonu geli\u015febilir<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n Lewisite<\/strong><\/p>\n<\/td>\n <\/p>\n<\/td>\n Cilt: eritem, vezikül<\/p>\n Göz ve solunum yollar\u0131nda : enflamasyon<\/p>\n<\/td>\n Su\/ sabun ile cilt dekontaminasyonu<\/p>\n Göz: su ile y\u0131kama (sadece ilk dakikalarda faydal\u0131)<\/p>\n <\/p>\n<\/td>\n Destek tedavisi.<\/p>\n Yan\u0131k tedavisi<\/p>\n Dimerkaprol (BAL) tedavisi olabilir<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n BZ <\/strong><\/p>\n (3-quinuclidinyl benzilate)<\/strong><\/p>\n<\/td>\n Muskarinik reseptörlerde kompetetif asetil kolin antagonisiti<\/p>\n<\/td>\n Antikolinerjik etkiler: midriasis,nemli cilt, ta\u015fikardi, hipertansiyon, üriner retansiyon, deliryum, nöbet<\/p>\n<\/td>\n Su\/ sabun ile cilt dekontaminasyonu<\/p>\n <\/p>\n<\/td>\n Benzodiyazepin tedavisi ajitasyonlar için<\/p>\n E\u011fer tecrübeli bir kurum ise SSS etkileri için fizostigmin tedavisi uygulanabilir.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Prof. Dr. Arzu Denizba\u015f\u0131<\/em><\/p>\n Farkl\u0131 kimyasal ajanlar kitlesel silahlar olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. En geleneksel olanlar NATO taraf\u0131ndan tan\u0131mlanm\u0131\u015f olan ve bir ile \u00fc\u00e7 karakter aras\u0131nda de\u011fi\u015fen tan\u0131m kodlar\u0131na sahip ajanlard\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":1599,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10014],"tags":[240,242,247],"class_list":["post-475","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-akademik-blog-yazisi","tag-kimyasal-gaz","tag-kitlesel-silah","tag-klor-gazi"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/475","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1599"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=475"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/475\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=475"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=475"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=475"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
Klor, fosgen gibi baz\u0131 kimyasal maddeler hem sanayide hem de kimyasal silah olarak kullan\u0131ld\u0131klar\u0131 için ayr\u0131ca çift- kullan\u0131ml\u0131 maddeler olarak da s\u0131n\u0131flan\u0131r.<\/p>\n
Geleneksel olmayan kimyasallar<\/u><\/p>\n
<\/p>\n\n
<\/p>\n\n\n
\n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n
\n
\n \n \n \n \n \n \n
\n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n