{"id":4102,"date":"2026-11-10T18:37:21","date_gmt":"2026-11-10T15:37:21","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/?p=4102"},"modified":"2026-11-10T18:37:22","modified_gmt":"2026-11-10T15:37:22","slug":"ikinci-nesil-antipsikotik-zehirlenmesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/ikinci-nesil-antipsikotik-zehirlenmesi\/","title":{"rendered":"\u0130kinci Nesil Antipsikotik Zehirlenmesi"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Uzm. Dr. Halil Oktay Usluer<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u015eanl\u0131urfa Siverek Devlet Hastanesi, Acil Servis&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Giri\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Atipik antipsikotikler olarak da adland\u0131r\u0131lan ikinci nesil antipsikotikler (SGA\u2019lar), \u015fizofreni, bipolar bozukluk ve di\u011fer bir\u00e7ok psikiyatrik rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n tedavisi i\u00e7in yayg\u0131n olarak re\u00e7ete edilmektedir. Birinci nesil antipsikotiklerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, SGA\u2019lar psikotik semptomlar\u0131 kontrol etmede genellikle benzer etkinlik g\u00f6sterirken, daha az ekstrapiramidal yan etkiye ve daha d\u00fc\u015f\u00fck tardif diskinezi riskine yol a\u00e7ar; bu da g\u00fcn\u00fcm\u00fcz klinik uygulamalar\u0131nda yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmalar\u0131na neden olmaktad\u0131r [1].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">SGA\u2019lar\u0131n kullan\u0131m\u0131ndaki art\u0131\u015f sonucunda acil servislerde ve zehirlenme merkezlerinde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan a\u015f\u0131r\u0131 doz vakalar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00c7o\u011fu zehirlenme vakas\u0131 hafif seyreder ve destekleyici tedaviye yan\u0131t verir; ancak \u00f6zellikle y\u00fcksek dozda al\u0131mlarda veya risk alt\u0131ndaki hasta gruplar\u0131nda solunum depresyonu, kardiyovask\u00fcler instabilite, n\u00f6betler ve n\u00f6roleptik malign sendrom gibi ciddi komplikasyonlar ortaya \u00e7\u0131kabilir [2]. Klinik tablo, her bir ilac\u0131n farmakolojik profiline g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterdi\u011finden, zaman\u0131nda tan\u0131 ve uygun tedavi i\u00e7in SGA\u2019lar\u0131n toksikolojik \u00f6zelliklerine a\u015fina olmak hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu b\u00f6l\u00fcmde, ikinci nesil antipsikotiklerin neden oldu\u011fu akut zehirlenmenin farmakolojisi, toksikokinetikleri, klinik tablosu, tan\u0131sal de\u011ferlendirilmesi ve tedavisi \u00f6zetlenmektedir. Ciddi toksisitenin erken tan\u0131nmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran ve acil m\u00fcdahalede tedaviye y\u00f6n veren temel ilkelere vurgu yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Farmakoloji ve Toksikolojik Mekanizmalar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130kinci nesil antipsikotik (SGA) zehirlenmesinin klinik belirtileri, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bu ila\u00e7lar\u0131n terap\u00f6tik etkinli\u011finden sorumlu olan farmakolojik etkilerin bir uzant\u0131s\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131r. Her bir ajan resept\u00f6r afinitesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterse de, toksik etkileri genellikle \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirdir ve dopaminerjik, serotonerjik, histaminerjik, adrenerjik ve muskarinik resept\u00f6rlerle olan etkile\u015fimlerle yak\u0131ndan ili\u015fkilidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7o\u011fu SGA\u2019n\u0131n ba\u015fl\u0131ca terap\u00f6tik etkisi, dopamin D\u2082 resept\u00f6rlerinin antagonizmi \u00fczerinedir. Bununla birlikte, birinci nesil antipsikotiklerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, SGA\u2019lar tipik olarak daha d\u00fc\u015f\u00fck ve daha ge\u00e7ici bir D\u2082 resept\u00f6r ba\u011flanmas\u0131 olu\u015ftururken, ayn\u0131 zamanda serotonin 5-HT\u2082A resept\u00f6rlerini de antagonize eder. Bu farmakolojik profil, antipsikotik etkinli\u011fi korurken ekstrapiramidal yan etki insidans\u0131n\u0131 azalt\u0131r [3].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">SGA\u2019lar\u0131n toksik etkileri, \u00f6ncelikle dopamin d\u0131\u015f\u0131ndaki resept\u00f6r sistemlerinden kaynaklan\u0131r. A\u015f\u0131r\u0131 dozdan sonra g\u00f6zlenen belirgin sedasyon, histamin H\u2081 resept\u00f6r antagonizmi ile a\u00e7\u0131klan\u0131rken, hipotansiyon ve refleks ta\u015fikardi ise \u03b1\u2081-adrenerjik blokajdan kaynaklan\u0131r. \u00d6zellikle klozapin ve olanzapin gibi ila\u00e7larla a\u015f\u0131r\u0131 doz durumunda antimuskarinik etki &nbsp;deliryum, midriyazis, idrar retansiyonu ve gastrointestinal motilitede azalmaya neden olur [4].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu farmakolojik mekanizmalar \u00e7o\u011fu SGA&#8217;da ortak olmakla birlikte, tek tek ajanlar aras\u0131nda klinik a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar mevcuttur. Klozapin ve olanzapin belirgin antimuskarinik aktiviteye sahiptir, bu da a\u015f\u0131r\u0131 dozda antikolinerjik belirtilerin ortaya \u00e7\u0131kma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. Ketiapin, histamin H\u2081 ve \u03b1\u2081-adrenerjik resept\u00f6rlere kar\u015f\u0131 belirgin bir antagonizm g\u00f6sterir; bu da ilac\u0131n belirgin sedatif ve hipotansif etkilerini a\u00e7\u0131klar. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, risperidon ve paliperidon nispeten s\u0131n\u0131rl\u0131 antimuskarinik aktiviteye sahiptir. Ziprasidon QT aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n uzamas\u0131na neden olur. Aripiprazol, saf bir antagonistten ziyade k\u0131smi bir dopamin D\u2082 resept\u00f6r agonisti olarak etki etti\u011fi i\u00e7in di\u011fer SGA\u2019lardan temel olarak farkl\u0131d\u0131r; bu da kendine \u00f6zg\u00fc daha d\u00fc\u015f\u00fck yan etki profiline ve genel olarak daha az \u015fiddetli kardiyovask\u00fcler toksisiteye katk\u0131da bulunur. Hem pre-sinaptik hem de post-sinaptik resept\u00f6rlere etkili olmas\u0131 dengeleyici rol oynar. [5,6].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu resept\u00f6r arac\u0131l\u0131 mekanizmalar\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131, SGA a\u015f\u0131r\u0131 dozundan sonra g\u00f6zlenen karakteristik toksik semptom grubunun fizyolojik temelini olu\u015fturur ve farkl\u0131 ila\u00e7lar aras\u0131nda toksisitenin ba\u015flang\u0131c\u0131, s\u00fcresi ve \u015fiddeti de dahil olmak \u00fczere klinik tablodaki bir\u00e7ok farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Toksikokinetik<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Her bir ajan\u0131n farmakokinetik \u00f6zellikleri farkl\u0131 olsa da, \u00e7o\u011fu SGA oral uygulamadan sonra h\u0131zla emilir ve birka\u00e7 saat i\u00e7inde en y\u00fcksek plazma konsantrasyonlar\u0131na ula\u015f\u0131r. Klinik belirtiler genellikle ilac\u0131n emilimi ile paraleldir ve semptomlar ilac\u0131n al\u0131nmas\u0131ndan sonraki ilk birka\u00e7 saat i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kar. Plazma konsantrasyonlar\u0131n\u0131n pik yapma s\u00fcresi 1-10 saattir [7].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7o\u011fu SGA, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak sitokrom P450 enzimleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yo\u011fun bir karaci\u011fer metabolizmas\u0131na u\u011frar ve \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde doku ba\u011flanmas\u0131yla birlikte geni\u015f bir da\u011f\u0131l\u0131m hacmi sergiler. Sonu\u00e7 olarak, serum ila\u00e7 konsantrasyonlar\u0131 klinik \u015fiddet ile zay\u0131f bir korelasyon g\u00f6sterir ve kandan ila\u00e7 d\u00fczeyi bak\u0131lmas\u0131, akut zehirlenmenin de\u011ferlendirilmesinde \u00e7ok az de\u011fere sahiptir [3].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130la\u00e7lar aras\u0131nda eliminasyon yar\u0131 \u00f6mr\u00fc ve form\u00fclasyon \u00f6zellikleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirgin farkl\u0131l\u0131klar mevcuttur. Uzun s\u00fcreli sal\u0131n\u0131ml\u0131 preparatlar semptomlar\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 geciktirebilir ve toksisiteyi uzatabilir. Risperidon ve metaboliti paliperidon gibi aktif metabolitleri olan ila\u00e7lar daha uzun s\u00fcreli bir klinik seyir olu\u015fturabilir. Benzer \u015fekilde, uzat\u0131lm\u0131\u015f sal\u0131n\u0131ml\u0131 ketiapinin a\u015f\u0131r\u0131 miktarda al\u0131nmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan zaman zaman farmakobezoar olu\u015fumu bildirilmi\u015ftir; bu durum emilimin uzamas\u0131na ve iyile\u015fmenin gecikmesine yol a\u00e7maktad\u0131r [8]. Fet\u00fcsler, bebekler ve ya\u015fl\u0131 hastalarda sitokrom P450 aktivitesinin az olmas\u0131 nedeniyle bu ajanlar\u0131 metabolize etme yetene\u011fi daha azd\u0131r, ancak sitokrom P450 aktivitesinin ya\u015fla artmas\u0131yla \u00e7ocuklar daha h\u0131zl\u0131 metabolize edebilir [7].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7o\u011fu hasta 24\u201348 saat i\u00e7inde iyile\u015fse de, y\u00fcksek dozda a\u015f\u0131r\u0131 al\u0131m, uzat\u0131lm\u0131\u015f sal\u0131n\u0131ml\u0131 form\u00fclasyonlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 veya ila\u00e7 metabolizmas\u0131nda bozukluk olmas\u0131 durumunda iyile\u015fme \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde gecikebilir. Bu farmakokinetik \u00f6zellikler, yaln\u0131zca beyan edilen al\u0131nan doza g\u00fcvenmek yerine ki\u015fiye \u00f6zel g\u00f6zlemin \u00f6nemini vurgulamaktad\u0131r [3,9].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Klinik Tablo<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130kinci nesil antipsikotik (SGA) zehirlenmesinin klinik tablosu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirdir ve ila\u00e7lar\u0131n farmakolojik etkilerini yans\u0131t\u0131r. \u00c7o\u011fu hasta, ilac\u0131 ald\u0131ktan sonraki ilk 1\u20133 saat i\u00e7inde semptomlar geli\u015ftirir ve klinik ciddiyet genellikle sonraki birka\u00e7 saat i\u00e7inde zirveye ula\u015f\u0131r. \u00c7o\u011fu vakada iyile\u015fme 24\u201348 saat i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fse de, y\u00fcksek dozda a\u015f\u0131r\u0131 al\u0131m, uzat\u0131lm\u0131\u015f sal\u0131n\u0131ml\u0131 form\u00fclasyonlar veya uzun eliminasyon yar\u0131 \u00f6m\u00fcrl\u00fc ajanlar sonras\u0131nda toksisitenin uzamas\u0131 g\u00f6zlemlenebilir. D\u00fczelmenin 6 g\u00fcne kadar s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vakalar da bildirilmi\u015ftir [3,7].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zehirlenmenin ciddiyeti, al\u0131nan doz, spesifik ajan, form\u00fclasyon, birlikte al\u0131nan maddeler, hasta ya\u015f\u0131 ve daha \u00f6nce antipsikotik tedaviye maruz kalma durumu gibi \u00e7e\u015fitli fakt\u00f6rlerden etkilenir. \u00c7ocuklar, ya\u015fl\u0131lar ve daha \u00f6nce antipsikotik almam\u0131\u015f ki\u015filer, nispeten daha k\u00fc\u00e7\u00fck dozlarda al\u0131mdan sonra bile klinik olarak anlaml\u0131 toksisite geli\u015ftirebilirler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>N\u00f6rolojik Belirtiler<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00f6rolojik bulgular, SGA zehirlenmesinin en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen belirtileridir ve genellikle en erken ortaya \u00e7\u0131kan klinik anormallikleri olu\u015fturur. Sedasyon, hafif uyu\u015fukluktan derin komaya kadar de\u011fi\u015fir ve \u00f6ncelikle histamin H\u2081 resept\u00f6rlerinin antagonizmas\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131r. Konu\u015fma bozuklu\u011fu, koordinasyon bozuklu\u011fu ve ataksi s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, \u015fiddetli zehirlenme durumunda solunum depresyonuna ilerleyerek hava yolu m\u00fcdahalesi gerektirebilir [10].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7o\u011fu SGA a\u015f\u0131r\u0131 doz vakas\u0131nda n\u00f6bet nadirdir, ancak klozapin al\u0131m\u0131ndan sonra n\u00f6bet daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Belirgin antimuskarinik aktiviteye sahip ajanlarla, \u00f6zellikle klozapin ve olanzapin ile zehirlenmede deliryum e\u015flik edebilir. Ekstrapiramidal semptomlar, birinci nesil antipsikotiklere k\u0131yasla olduk\u00e7a daha nadir g\u00f6r\u00fclse de, akut distoni, akatizi veya parkinsonizm geli\u015febilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Kardiyovask\u00fcler Belirtiler<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kardiyovask\u00fcler toksisite genellikle hafiftir ancak nadir de olsa ciddi komplikasyonlar ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011finden dikkatli bir de\u011ferlendirme gerektirir. Sin\u00fcs ta\u015fikardisi en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen kardiyovask\u00fcler bulgudur ve genellikle antikolinerjik etkilerle birle\u015fen periferik \u03b1\u2081-adrenerjik blokaj\u0131 yans\u0131t\u0131r. Ortostatik hipotansiyon da yayg\u0131nd\u0131r; ancak, kal\u0131c\u0131 hipotansiyon tipik olarak y\u00fcksek dozda a\u015f\u0131r\u0131 al\u0131mlarla ili\u015fkilidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Elektrokardiyografik anormallikler aras\u0131nda QT aral\u0131\u011f\u0131 uzamas\u0131, QRS geni\u015flemesi ve nonspesifik iletim bozukluklar\u0131 yer al\u0131r. Bu bulgulara ra\u011fmen, klinik a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli ventrik\u00fcler aritmiler nadir g\u00f6r\u00fclmektedir. Ziprasidon, Ketiapin ve Risperidon di\u011fer \u00e7o\u011fu SGA\u2019ya k\u0131yasla QT uzamas\u0131na daha fazla neden olur, ancak torsades de pointes nadiren bildirilmektedir. Yaln\u0131zca Ketiapin ve Risperidon a\u015f\u0131r\u0131 al\u0131mlar\u0131 torsades de pointes riskinde art\u0131\u015fla ili\u015fkilendirilmi\u015ftir [11].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Otonomik ve Di\u011fer Belirtiler<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Otonomik belirtiler, al\u0131nan ilac\u0131n resept\u00f6r ba\u011flanma profiline g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterir. Hastalarda, \u00f6zellikle y\u00fcksek antimuskarinik etkiye sahip ila\u00e7larla a\u015f\u0131r\u0131 doz al\u0131m\u0131n\u0131n ard\u0131ndan a\u011f\u0131z kurulu\u011fu, cilt k\u0131zar\u0131kl\u0131\u011f\u0131, midriyazis, idrar retansiyonu, kab\u0131zl\u0131k ve ba\u011f\u0131rsak seslerinde azalma g\u00f6r\u00fclebilir. Al\u0131mdan k\u0131sa s\u00fcre sonra mide bulant\u0131s\u0131 ve kusma ortaya \u00e7\u0131kabilir, ancak bunlar genellikle kendili\u011finden ge\u00e7er.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hipertermi, \u00f6zellikle genel kas sertli\u011fi, zihinsel durum de\u011fi\u015fikli\u011fi ve otonomik dengesizlik e\u015flik etti\u011finde, n\u00f6roleptik malign sendrom a\u00e7\u0131s\u0131ndan acil de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Ajana \u00d6zg\u00fc Klinik \u00d6zellikler<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Baz\u0131 ajanlar klinik tan\u0131ya yard\u0131mc\u0131 olabilecek karakteristik toksikolojik \u00f6r\u00fcnt\u00fcler sergiler. Klozapin, n\u00f6betler ve belirgin antikolinerjik belirtiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan en y\u00fcksek riskle (%10) ili\u015fkilidir [3]. Ketiapin daha s\u0131kl\u0131kla derin sedasyon, solunum depresyonu ve hipotansiyona yol a\u00e7arken, olanzapin belirgin merkezi sinir sistemi depresyonuna ra\u011fmen dalgalanan ajitasyon ve uyku hali ile kendini g\u00f6sterebilir [12]. Ziprasidon, QT aral\u0131\u011f\u0131 uzamas\u0131yla daha s\u0131k ili\u015fkilendirilirken, aripiprazol k\u0131smi dopamin agonisti aktivitesi nedeniyle genellikle daha az \u015fiddetli kardiyovask\u00fcler toksisiteye neden olur [5,6]. Olanzapin intoksikasyonunda sedasyon ve ajitasyon aras\u0131nda h\u0131zl\u0131 dalgalanmalar olmas\u0131 nedeniyle \u201csedasyona ra\u011fmen ajitasyon\u201d durumu g\u00f6r\u00fclebilir [3].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Tan\u0131 De\u011ferlendirmesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u0130lk De\u011ferlendirme<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130kinci nesil antipsikotik (SGA) zehirlenmesi tan\u0131s\u0131 \u00f6ncelikle klinikle konur ve maruz kalma \u00f6yk\u00fcs\u00fc, fizik muayene ve elektrokardiyografik bulgular\u0131n birle\u015fimine dayan\u0131r. \u00c7o\u011fu durumda laboratuvar tetkikleri, zehirlenmeyi do\u011frulamaktan ziyade komplikasyonlar\u0131 saptamak veya alternatif tan\u0131lar\u0131 d\u0131\u015flamak amac\u0131yla kullan\u0131l\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ilk de\u011ferlendirme, ciddi toksisiteyi tan\u0131maya odaklan\u0131rken, ayn\u0131 zamanda de\u011fi\u015fmi\u015f zihinsel durumla ortaya \u00e7\u0131kabilecek di\u011fer ya\u015fam\u0131 tehdit eden durumlar\u0131 da saptamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funda, klinisyenler spesifik ajan, tahmini doz, form\u00fclasyon (h\u0131zl\u0131 sal\u0131n\u0131ml\u0131 veya uzat\u0131lm\u0131\u015f sal\u0131n\u0131ml\u0131), al\u0131m zaman\u0131, birlikte al\u0131nan maddeler ve hastan\u0131n altta yatan t\u0131bbi durumlar\u0131 hakk\u0131nda bilgi edinmelidir. Bir\u00e7ok intoksikasyon vakas\u0131 kas\u0131tl\u0131 kendine zarar verme amac\u0131yla meydana geldi\u011finden, birden fazla ilaca maruz kalma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 her zaman g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Fizik Muayene<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fizik muayenede n\u00f6rolojik, kardiyovask\u00fcler ve otonomik fonksiyonlara a\u011f\u0131rl\u0131k verilmelidir. Bilin\u00e7 d\u00fczeyi, solunum \u00e7abas\u0131, g\u00f6z bebe\u011fi b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, kas tonusu, anormal hareketler ve antikolinerjik toksisite belirtilerine \u00f6zellikle dikkat edilmelidir. Al\u0131mdan sonraki ilk saatlerde klinik durumun k\u00f6t\u00fcle\u015fmesi s\u00f6z konusu olabilece\u011finden, kan bas\u0131nc\u0131, kalp at\u0131\u015f h\u0131z\u0131, v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131 ve oksijen sat\u00fcrasyonu d\u00fczenli aral\u0131klarla yeniden de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Merkezi sinir sistemi depresyonu, sin\u00fcs ta\u015fikardisi ve hafif hipotansiyonun bir arada g\u00f6r\u00fclmesi, SGA zehirlenmesini kuvvetle d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr; ancak bu bulgu kombinasyonu spesifik de\u011fildir ve her zaman klinikle birlikte de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Elektrokardiyografik De\u011ferlendirme<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcm semptomatik hastalarda 12 derivasyonlu elektrokardiyogram \u00e7ekilmeli ve klinik olarak endike oldu\u011funda tekrarlanmal\u0131d\u0131r. \u00d6nemli derecede toksisite veya elektrokardiyografik anormallikleri olan hastalar i\u00e7in s\u00fcrekli kardiyak monitorizasyon \u00f6nerilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan EKG anormallikleri aras\u0131nda sin\u00fcs ta\u015fikardisi, QT aral\u0131\u011f\u0131 uzamas\u0131, nonspesifik ST-T dalga de\u011fi\u015fiklikleri ve daha az s\u0131kl\u0131kla QRS geni\u015flemesi yer al\u0131r. Malign ventrik\u00fcler aritmiler nadir g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ba\u015fka bir kalp hastal\u0131\u011f\u0131ndan \u015f\u00fcphelenilmedik\u00e7e rutin ekokardiyografi veya ileri kardiyak g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme gerekli de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Laboratuvar De\u011ferlendirmesi<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/em> Gaz kromatografisi\/k\u00fctle spektrometrisi ile SGA\u2019lar\u0131n kalitatif de\u011ferlendirmesi yap\u0131labilir, ancak ilac\u0131n dokuya \u00e7ok h\u0131zl\u0131 da\u011f\u0131lmas\u0131 sonras\u0131 plazma konsantrasyonunun azalmas\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcmlerin uzun s\u00fcrede sonu\u00e7lanmas\u0131 nedeniyle rutin olarak \u00f6nerilmez. Kalitatif \u00f6l\u00e7\u00fcm toksisiteyi \u00f6ng\u00f6rmedi\u011fi gibi tedaviye de rehberlik etmez [3].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu nedenle laboratuvar tetkikleri, hastan\u0131n klinik tablosuna g\u00f6re ki\u015fiye \u00f6zel olarak planlanmal\u0131d\u0131r. \u0130lk de\u011ferlendirme genellikle serum elektrolitleri, glikoz, b\u00f6brek fonksiyon testleri, kreatin kinaz, do\u011furganl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131ndaki kad\u0131nlarda gebelik testi, klinik olarak endike oldu\u011funda arteriyel veya ven\u00f6z kan gaz\u0131 analizi ve BOS analizini i\u00e7erir. Uzun s\u00fcreli hareketsizlik, n\u00f6betler veya hipertermi g\u00f6r\u00fclen hastalar, rabdomiyoliz ve akut b\u00f6brek hasar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ek tetkikler, rutin olarak yap\u0131lmak yerine, birlikte al\u0131nm\u0131\u015f olabilece\u011fi \u015f\u00fcphelenilen maddeler (salisilat ve asetaminofen gibi) veya alternatif tan\u0131lara g\u00f6re y\u00f6nlendirilmelidir. Dikkat \u00e7ekici bir \u015fekilde atipik antipsikotikler -\u00f6zellikle ketiapin- trisiklik antidepresanlar i\u00e7in yanl\u0131\u015f pozitif sonu\u00e7 olu\u015fturabilir [13].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ay\u0131r\u0131c\u0131 Tan\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131, bask\u0131n klinik bulgulara g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterir ancak en s\u0131k olarak di\u011fer sedatif-hipnotik ajanlar, opioidler, trisiklik antidepresanlar, antihistaminikler ve antikolinerjik ila\u00e7larla zehirlenmeyi i\u00e7erir. Zihinsel durum de\u011fi\u015fikli\u011fi g\u00f6steren hastalarda merkezi sinir sistemi enfeksiyonlar\u0131, metabolik ensefalopati, hipoglisemi ve akut serebrovask\u00fcler hastal\u0131k da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Antikolinerjik belirtilerin varl\u0131\u011f\u0131, hipotansiyon ve elektrokardiyografik anormallikler, trisiklik antidepresan zehirlenmesinden ay\u0131rt edilmesini zorla\u015ft\u0131rabilir. Maruz kalma \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fcn dikkatli bir \u015fekilde de\u011ferlendirilmesi, karakteristik EKG bulgular\u0131 ve genel klinik seyir ile birlikte, genellikle do\u011fru tan\u0131y\u0131 koymak i\u00e7in y\u00f6nlendirici olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Y\u00f6netim<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">SGA a\u015f\u0131r\u0131 doz vakalar\u0131n\u0131n y\u00f6netimi, \u015fu anda spesifik bir antidot bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde destekleyici tedavilere dayanmaktad\u0131r. Tedavi, zehirlenmenin ciddiyetine ve hastan\u0131n klinik bulgular\u0131na g\u00f6re ki\u015fiye \u00f6zel olarak planlanmal\u0131d\u0131r; ilk a\u015famadaki y\u00f6netim ise hava yolu, solunum ve dola\u015f\u0131m\u0131n stabilizasyonuna odaklanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u0130lk Stabilizasyon<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7o\u011fu hasta sadece g\u00f6zlem ve destekleyici bak\u0131m gerektirir. Ancak, belirgin merkezi sinir sistemi (MSS) depresyonu, solunum yetmezli\u011fi, hemodinamik instabilite veya ya\u015fam\u0131 tehdit eden kardiyak aritmilerle ba\u015fvuran hastalar, acil res\u00fcsitasyon ve s\u00fcrekli monitorizasyon gerektirir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ciddi bilin\u00e7 bozuklu\u011fu veya tekrarlayan n\u00f6betler g\u00f6r\u00fclen hastalarda hava yolunun korunmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Endikasyon varsa oksijen deste\u011fi verilmeli ve yeterli ventilasyon sa\u011flanam\u0131yorsa endotrakeal ent\u00fcbasyon yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zehirlenmenin erken evresinde iletim bozukluklar\u0131 ve QT aral\u0131\u011f\u0131 uzamas\u0131 geli\u015febilece\u011finden, semptomatik hastalar s\u00fcrekli kardiyak monitorizasyon ve seri elektrokardiyografik de\u011ferlendirmeye tabi tutulmal\u0131d\u0131r [3].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Destekleyici Bak\u0131m ve \u0130zleme<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Destekleyici bak\u0131m, SGA a\u015f\u0131r\u0131 dozunun tedavisinin temel ta\u015f\u0131 olmaya devam etmektedir. \u00c7o\u011fu hasta, intraven\u00f6z s\u0131v\u0131 tedavisi, yak\u0131ndan klinik g\u00f6zlem ve ortaya \u00e7\u0131kan komplikasyonlara y\u00f6nelik tedavi ile iyile\u015fme g\u00f6sterir. Tam klinik iyile\u015fme sa\u011flanana kadar vital bulgular, n\u00f6rolojik durum, oksijen sat\u00fcrasyonu ve kalp ritmi d\u00fczenli olarak izlenmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Laboratuvar tetkikleri, rutin olarak yap\u0131lmak yerine hastan\u0131n klinik tablosuna g\u00f6re y\u00f6nlendirilmelidir. Elektrolit dengesizliklerine, hipoglisemiye ve klinik olarak \u015f\u00fcphe duyuldu\u011funda rabdomiyoliz veya aspirasyon pn\u00f6monisi gibi komplikasyonlara \u00f6zel dikkat g\u00f6sterilmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Gastrointestinal Dekontaminasyon<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rutin gastrointestinal dekontaminasyon \u00f6nerilmez. Aspirasyon riski d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu s\u00fcrece, potansiyel olarak toksik miktarda SGA yutmu\u015f ve i\u015fbirli\u011fi yapan hastalarda, yutulmas\u0131ndan sonraki bir saat i\u00e7inde aktif k\u00f6m\u00fcr kullan\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bilin\u00e7 bozuklu\u011fu olan hastalarda, aktif k\u00f6m\u00fcr ancak yeterli hava yolu korumas\u0131 sa\u011fland\u0131ktan sonra uygulanmal\u0131d\u0131r [14, 15].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Toksisitenin \u00f6l\u00fcm oran\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in mide y\u0131kama nadiren endikedir ve maruziyetten k\u0131sa s\u00fcre sonra ya\u015fam\u0131 tehdit eden \u00e7ok y\u00fcksek doz al\u0131m\u0131 gibi istisnai durumlar i\u00e7in saklanmal\u0131d\u0131r. SGA&#8217;lar\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m hacmi geni\u015f ve dokuya ba\u011flanma derecesi y\u00fcksek oldu\u011fundan, hemodiyaliz ve hemoperf\u00fczyon dahil olmak \u00fczere geli\u015fmi\u015f eliminasyon teknikleri klinik olarak etkili de\u011fildir ve \u00f6nerilmez [15].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Kardiyovask\u00fcler Komplikasyonlar\u0131n Y\u00f6netimi<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hipotansiyon tipik olarak periferik \u03b1\u2081-adrenerjik resept\u00f6r blokaj\u0131ndan kaynaklan\u0131r ve genellikle intraven\u00f6z kristalloidlere iyi yan\u0131t verir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yeterli s\u0131v\u0131 res\u00fcsitasyonuna ra\u011fmen hipotansiyonu devam eden hastalara vazopres\u00f6r tedavi uygulanmal\u0131d\u0131r. Norepinefrin ve fenilefrin, bask\u0131n \u03b1-adrenerjik aktivitesi nedeniyle tercih edilen vazopres\u00f6rd\u00fcr. Buna kar\u015f\u0131n, epinefrin, kar\u015f\u0131 koyulmayan \u03b2\u2082 arac\u0131l\u0131 vazodilatasyon yoluyla paradoksal olarak hipotansiyonu \u015fiddetlendirebilir ve bu nedenle m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r [16].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130zole QT aral\u0131\u011f\u0131 uzamas\u0131 nadiren spesifik tedavi gerektirir, ancak elektrolit anormalliklerinin d\u00fczeltilmesini ve seri elektrokardiyografi takibi gerektirir. Torsades de pointes geli\u015fen hastalar, endikasyon oldu\u011funda intraven\u00f6z magnezyum s\u00fclfat ve elektriksel kardiyoversiyon dahil olmak \u00fczere, mevcut \u0130leri Kardiyak Ya\u015fam Deste\u011fi (ACLS) k\u0131lavuzlar\u0131na g\u00f6re y\u00f6netilmelidir. QT aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 uzatan tip IA, tip IC ve tip III antiaritmikler kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Gerekiyorsa bir tip IB antiaritmik ajan (\u00f6rne\u011fin lidokain) kullan\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>N\u00f6rolojik Komplikasyonlar\u0131n Y\u00f6netimi<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00f6rolojik belirtiler, SGA a\u015f\u0131r\u0131 dozunun en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen klinik sonu\u00e7lar\u0131d\u0131r ve hafif uyu\u015fukluktan derin komaya kadar de\u011fi\u015fir. Tedavi \u00f6ncelikle destekleyici tedavidir ve ciddi merkezi sinir sistemi depresyonu olan hastalarda uygun hava yolu korumas\u0131 ile birlikte yak\u0131n n\u00f6rolojik g\u00f6zlem yap\u0131lmas\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Merkezi sinir sistemi uyar\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n rutin olarak uygulanmas\u0131, klinik faydas\u0131n\u0131n az olmas\u0131 ve yan etki riskini art\u0131rabilmesi nedeniyle \u00f6nerilmez.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00f6betler: \u00c7o\u011fu SGA a\u015f\u0131r\u0131 doz vakas\u0131nda nadir g\u00f6r\u00fclmekle birlikte, klozapin zehirlenmesinden sonra daha s\u0131k ortaya \u00e7\u0131kar. SGA toksisitesine ba\u011fl\u0131 n\u00f6betler genellikle kendini s\u0131n\u0131rlad\u0131\u011f\u0131ndan antikonv\u00fclzan tedaviye nadiren ihtiya\u00e7 duyulur. Tedavi gerekiyorsa IV benzodiazepinler (lorazepam gibi) birinci basamak tedavidir. Diren\u00e7li n\u00f6betleri olan hastalar, mevcut status epileptikus protokollerine g\u00f6re y\u00f6netilmelidir [3].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ekstrapiramidal Semptomlar: SGA\u2019lar, birinci nesil antipsikotiklere k\u0131yasla ekstrapiramidal semptomlara (EPS) neden olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fck olsa da, a\u015f\u0131r\u0131 dozdan sonra nadiren akut distoni, akatizi ve parkinsonizm g\u00f6r\u00fclebilir. Hafif semptomlar genellikle kendili\u011finden d\u00fczelir. Klinik a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli distonik reaksiyonlar, intraven\u00f6z veya intram\u00fcsk\u00fcler difenhidramin veya benztropin ile tedavi edilmeli ve ard\u0131ndan gerekirse k\u0131sa s\u00fcreli oral tedavi uygulanmal\u0131d\u0131r [14].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00f6roleptik malign sendrom (NMS): Hipertermi, yayg\u0131n kas rijiditesi, zihinsel durum de\u011fi\u015fikli\u011fi ve otonomik instabilite ile karakterize, nadir ancak potansiyel olarak ya\u015fam\u0131 tehdit eden bir komplikasyondur. Hastal\u0131\u011fa neden olan ajan\u0131n derhal tan\u0131nmas\u0131 ve maruziyetin kesilmesi hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Tedavi, intraven\u00f6z s\u0131v\u0131 replasman\u0131, harici so\u011futma, elektrolit bozukluklar\u0131n\u0131n d\u00fczeltilmesi ve endikasyon olmas\u0131 durumunda yo\u011fun bak\u0131m izlemini i\u00e7eren agresif destekleyici bak\u0131mdan olu\u015fur. \u015eiddetli veya inat\u00e7\u0131 NMS\u2019si olan se\u00e7ilmi\u015f hastalarda dantrolen, bromokriptin veya amantadin gibi farmakolojik tedaviler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bununla birlikte, destekleyici bak\u0131m tedavinin temelini olu\u015fturmaya devam etmektedir [17].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Antikolinerjik Toksisitenin Y\u00f6netimi<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Y\u00fcksek antimuskarinik etkiye sahip SGA\u2019lar, \u00f6zellikle klozapin ve olanzapin alan hastalarda, deliryum, idrar retansiyonu ve gastrointestinal motilitede azalma gibi klinik a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli antikolinerjik belirtiler geli\u015febilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tedavi \u00f6ncelikle destekleyici niteliktedir. Yeterli s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131, endikasyon oldu\u011funda mesane dekompresyonu ve ek antikolinerjik ila\u00e7lardan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 genellikle yeterlidir. Fizostigmin, se\u00e7ilmi\u015f \u015fiddetli antikolinerjik deliryum vakalar\u0131nda ba\u015far\u0131yla kullan\u0131lsa da, ciddi yan etki potansiyeli (bradikardi, bronkospazm, bradipne, n\u00f6bet) ve dikkatli hasta se\u00e7imi gereklili\u011fi nedeniyle rutin kullan\u0131m\u0131 \u00f6nerilmez [18].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u0130leri Tedavi Y\u00f6ntemleri<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">SGA\u2019lar proteine y\u00fcksek oranda ba\u011fland\u0131klar\u0131 ve geni\u015f bir da\u011f\u0131l\u0131m hacmine sahip olduklar\u0131 i\u00e7in, hemodiyaliz ve hemoperf\u00fczyon gibi ekstrakorporeal eliminasyon teknikleri etkisizdir ve bu nedenle \u00f6nerilmemektedir [3].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Benzer \u015fekilde, intraven\u00f6z lipit em\u00fclsiyonu (ILE) tedavisini destekleyen kan\u0131tlar, geleneksel tedaviye diren\u00e7li a\u011f\u0131r zehirlenme vakalar\u0131na ili\u015fkin nadir vaka raporlar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r [19]. \u015eu anda, ILE sadece istisnai durumlarda son bir kurtarma tedavisi olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Taburculuk<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">SGA\u2019lar a\u015f\u0131r\u0131 doz al\u0131m\u0131ndan sonra semptomlar\u0131n h\u0131zl\u0131ca geli\u015fmesiyle karakterizedir. Bu nedenle ilk 6 saatte verilen tedaviye yan\u0131t, toksisitenin seyrini g\u00f6sterir. 6 saatlik g\u00f6zlem s\u00fcresinin ard\u0131ndan fizik muayene bulgular\u0131 ve elektrokardiyogram\u0131 normal olan ve asemptomatik kalan hastalar, kas\u0131tl\u0131 intihar giri\u015fimi ve di\u011fer t\u0131bbi endi\u015feler d\u0131\u015fland\u0131\u011f\u0131 takdirde taburcu edilebilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kal\u0131c\u0131 merkezi sinir sistemi depresyonu, tekrarlayan n\u00f6betler, solunum yetmezli\u011fi, klinik olarak anlaml\u0131 elektrokardiyografik anormallikler, tedaviye yan\u0131t vermeyen hipotansiyon veya n\u00f6roleptik malign sendrom \u015f\u00fcphesi olan hastalar i\u00e7in hastaneye yat\u0131\u015f \u00f6nerilir. Hava yolu deste\u011fi, vazopres\u00f6r tedavisi veya yo\u011fun n\u00f6rolojik ya da kardiyovask\u00fcler takip gerektiren hastalar yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitesine yat\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A\u015f\u0131r\u0131 doz vakalar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu kas\u0131tl\u0131 kendine zarar verme niyetiyle meydana geldi\u011finden t\u00fcm hastalar taburcu edilmeden \u00f6nce psikiyatrik de\u011ferlendirmeden ge\u00e7melidir [18].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Pediatrik Pop\u00fclasyonda \u0130ntoksikasyon<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7ocuklar, SGA zehirlenmelerinin de\u011ferlendirilmesinde kendine \u00f6zg\u00fc bir hasta grubunu olu\u015fturur. \u00c7ocuk ve ergenlerde atipik antipsikotikler daha fazla re\u00e7ete edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r [20]. Her ne kadar \u00e7ocuklarda vakalar\u0131n \u00e7o\u011fu hafif toksisiteyle sonu\u00e7lansa da, v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 ve fizyolojik rezervin s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131 (d\u00fc\u015f\u00fck ya\u011f dokusu, d\u00fc\u015f\u00fck protein ba\u011flanma seviyeleri) nedeniyle nispeten k\u00fc\u00e7\u00fck miktarlar\u0131n yutulmas\u0131 sonras\u0131nda bile klinik a\u00e7\u0131dan anlaml\u0131 zehirlenme meydana gelebilir [15]. Dolay\u0131s\u0131yla, \u00e7ocuklarda kazara yutma sonras\u0131nda yeti\u015fkinlere k\u0131yasla semptom geli\u015ftirme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha y\u00fcksektir ve t\u0131bbi g\u00f6zlem i\u00e7in daha d\u00fc\u015f\u00fck bir e\u015fikle de\u011ferlendirilmelidir [2,10].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Klinik tablo genel olarak yeti\u015fkinlerde g\u00f6zlenenle benzerdir ve en belirgin bulgu merkezi sinir sistemi depresyonudur. S\u0131k g\u00f6r\u00fclen bulgular aras\u0131nda uyu\u015fukluk, ataksi, hipotoni, ta\u015fikardi ve miyozis yer al\u0131rken, \u015fiddetli zehirlenmelerde solunum depresyonu, n\u00f6betler, hipotansiyon veya koma g\u00f6r\u00fclebilir [5,9,15]. Ekstrapiramidal semptomlar yeti\u015fkinlere g\u00f6re daha s\u0131k ortaya \u00e7\u0131kabilir ve bazen toksisitenin ilk belirtisi olabilir [10].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tan\u0131 \u00f6ncelikle klinik temellidir ve dikkatli bir maruz kalma \u00f6yk\u00fcs\u00fc, fizik muayene ve elektrokardiyografik bulgulara dayand\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Laboratuvar tetkikleri, SGA zehirlenmesini do\u011frulamaktan ziyade, komplikasyonlar\u0131 veya alternatif tan\u0131lar\u0131 saptamaya y\u00f6nelik olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tedavi ilkeleri yeti\u015fkinlerdekine benzerdir ve a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak destekleyici niteliktedir. CNS depresyonu belirgin olan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklarda, solunum yetmezli\u011fi h\u0131zla geli\u015febilece\u011fi i\u00e7in hava yolu korunmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterilmelidir. Hafif hipotansiyon i\u00e7in genellikle intraven\u00f6z s\u0131v\u0131 tedavisi yeterlidir; ancak vazopres\u00f6r tedavisi, kal\u0131c\u0131 hemodinamik instabilite durumlar\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. N\u00f6betler benzodiazepinlerle derhal tedavi edilmelidir ve akut distonik reaksiyonlar genellikle difenhidramin veya benztropine yan\u0131t verir [14].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Birka\u00e7 SGA\u2019da, \u00f6zellikle de uzat\u0131lm\u0131\u015f sal\u0131n\u0131ml\u0131 form\u00fclasyonlarda gecikmi\u015f toksisite bildirilmi\u015f oldu\u011fundan, g\u00f6zlem s\u00fcresi al\u0131nan ilaca, tahmini doza ve klinik seyre g\u00f6re ki\u015fiye \u00f6zel olarak belirlenmelidir. Uygun bir g\u00f6zlem s\u00fcresinin ard\u0131ndan fizik muayene bulgular\u0131 ve elektrokardiyografik izleme sonu\u00e7lar\u0131 normal olan ve asemptomatik kalan \u00e7ocuklar g\u00fcvenle taburcu edilebilirken, semptomatik hastalar s\u00fcrekli izleme ve destekleyici bak\u0131m i\u00e7in hastaneye yat\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r [9].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Prognoz<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130zole SGA a\u015f\u0131r\u0131 dozunun prognozu genellikle iyidir. Hastalar\u0131n \u00e7o\u011fu destekleyici bak\u0131mla tamamen iyile\u015fir ve mortalite nadirdir. K\u00f6t\u00fc sonu\u00e7lar tipik olarak a\u015f\u0131r\u0131 dozda al\u0131m, ge\u00e7 ba\u015fvuru, di\u011fer maddelerin birlikte al\u0131nmas\u0131 veya aspirasyon, refrakter \u015fok, status epileptikus veya n\u00f6roleptik malign sendrom gibi komplikasyonlarla ili\u015fkilidir [2,12].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u00d6nemli Klinik Noktalar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Merkezi sinir sistemi depresyonu en yayg\u0131n klinik bulgudur ve hava yolu y\u00f6netiminin temel belirleyicisi olmaya devam etmektedir.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130lk m\u00fcdahale s\u0131ras\u0131nda hava yolunun stabilizasyonu, hemodinamik destek ve s\u00fcrekli kardiyak monitorizasyon \u00f6ncelikli olmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Gastrointestinal dekontaminasyonun rol\u00fc s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r ve dikkatle se\u00e7ilmi\u015f hastalar i\u00e7in saklanmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>\u00c7o\u011fu hasta sadece destekleyici bak\u0131mla iyile\u015firken, ciddi komplikasyonlar nadir olmakla birlikte derhal tan\u0131nmal\u0131 ve uygun m\u00fcdahalelerle tedavi edilmelidir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Referanslar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Freedman R. Schizophrenia. N Engl J Med 2003; 349:1738.<\/li>\n\n\n\n<li>Mowry JB, Spyker DA, Cantilena LR Jr, et al. 2012 Annual Report of the American Association of Poison Control Centers&#8217; National Poison Data System (NPDS): 30th Annual Report. Clin Toxicol (Phila) 2013; 51:949.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"3\" class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/second-generation-atypical-antipsychotic-medication-poisoning\/abstract\/5?searchCorrelationId=aa457035-0b36-42ed-9cf4-0cd3b1683193&amp;searchCorrelationTerm=atipik%20antipsikotik%20zehirlenmesi\">Burns MJ. The pharmacology and toxicology of atypical antipsychotic agents. J Toxicol Clin Toxicol 2001; 39:1.<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/second-generation-atypical-antipsychotic-medication-poisoning\/abstract\/6?searchCorrelationId=aa457035-0b36-42ed-9cf4-0cd3b1683193&amp;searchCorrelationTerm=atipik%20antipsikotik%20zehirlenmesi\">Richelson E. Receptor pharmacology of neuroleptics: relation to clinical effects. J Clin Psychiatry 1999; 60 Suppl 10:5.<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/second-generation-atypical-antipsychotic-medication-poisoning\/abstract\/8?searchCorrelationId=aa457035-0b36-42ed-9cf4-0cd3b1683193&amp;searchCorrelationTerm=atipik%20antipsikotik%20zehirlenmesi\">Lofton AL, Klein-Schwartz W. Atypical experience: a case series of pediatric aripiprazole exposures. Clin Toxicol (Phila) 2005; 43:151.<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/second-generation-atypical-antipsychotic-medication-poisoning\/abstract\/10?searchCorrelationId=aa457035-0b36-42ed-9cf4-0cd3b1683193&amp;searchCorrelationTerm=atipik%20antipsikotik%20zehirlenmesi\">Orsolini L, Tomasetti C, Valchera A, et al. An update of safety of clinically used atypical antipsychotics. Expert Opin Drug Saf 2016; 15:1329.<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/second-generation-atypical-antipsychotic-medication-poisoning\/abstract\/11?searchCorrelationId=aa457035-0b36-42ed-9cf4-0cd3b1683193&amp;searchCorrelationTerm=atipik%20antipsikotik%20zehirlenmesi\">Tamminga CA. Similarities and differences among antipsychotics. J Clin Psychiatry 2003; 64 Suppl 17:7.<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/second-generation-atypical-antipsychotic-medication-poisoning\/abstract\/16?searchCorrelationId=aa457035-0b36-42ed-9cf4-0cd3b1683193&amp;searchCorrelationTerm=atipik%20antipsikotik%20zehirlenmesi\">Rauber-L\u00fcthy C, Hofer KE, Bodmer M, et al. Gastric pharmacobezoars in quetiapine extended-release overdose: a case series. Clin Toxicol (Phila) 2013; 51:937.<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/second-generation-atypical-antipsychotic-medication-poisoning\/abstract\/13?searchCorrelationId=aa457035-0b36-42ed-9cf4-0cd3b1683193&amp;searchCorrelationTerm=atipik%20antipsikotik%20zehirlenmesi\">Meli M, Rauber-L\u00fcthy C, Hoffmann-Walbeck P, et al. Atypical antipsychotic poisoning in young children: a multicentre analysis of poisons centres data. Eur J Pediatr 2014; 173:743.<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/second-generation-atypical-antipsychotic-medication-poisoning\/abstract\/15?searchCorrelationId=aa457035-0b36-42ed-9cf4-0cd3b1683193&amp;searchCorrelationTerm=atipik%20antipsikotik%20zehirlenmesi\">Trenton A, Currier G, Zwemer F. Fatalities associated with therapeutic use and overdose of atypical antipsychotics. CNS Drugs 2003; 17:307.<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/second-generation-atypical-antipsychotic-medication-poisoning\/abstract\/18?searchCorrelationId=aa457035-0b36-42ed-9cf4-0cd3b1683193&amp;searchCorrelationTerm=atipik%20antipsikotik%20zehirlenmesi\">Aronow WS, Shamliyan TA. Effects of atypical antipsychotic drugs on QT interval in patients with mental disorders. Ann Transl Med 2018; 6:147.<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/second-generation-atypical-antipsychotic-medication-poisoning\/abstract\/14?searchCorrelationId=aa457035-0b36-42ed-9cf4-0cd3b1683193&amp;searchCorrelationTerm=atipik%20antipsikotik%20zehirlenmesi\">Ngo A, Ciranni M, Olson KR. Acute quetiapine overdose in adults: a 5-year retrospective case series. Ann Emerg Med 2008; 52:541.<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/second-generation-atypical-antipsychotic-medication-poisoning\/abstract\/17?searchCorrelationId=aa457035-0b36-42ed-9cf4-0cd3b1683193&amp;searchCorrelationTerm=atipik%20antipsikotik%20zehirlenmesi\">Caravati EM, Juenke JM, Crouch BI, Anderson KT. Quetiapine cross-reactivity with plasma tricyclic antidepressant immunoassays. Ann Pharmacother 2005; 39:1446.<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/second-generation-atypical-antipsychotic-medication-poisoning\/abstract\/41?searchCorrelationId=aa457035-0b36-42ed-9cf4-0cd3b1683193&amp;searchCorrelationTerm=atipik%20antipsikotik%20zehirlenmesi\">Chyka PA, Seger D. Position statement: single-dose activated charcoal. American Academy of Clinical Toxicology; European Association of Poisons Centres and Clinical Toxicologists. J Toxicol Clin Toxicol 1997; 35:721.<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/second-generation-atypical-antipsychotic-medication-poisoning\/abstract\/39?searchCorrelationId=aa457035-0b36-42ed-9cf4-0cd3b1683193&amp;searchCorrelationTerm=atipik%20antipsikotik%20zehirlenmesi\">Antia SX, Sholevar EH, Baron DA. Overdoses and ingestions of second-generation antipsychotics in children and adolescents. J Child Adolesc Psychopharmacol 2005; 15:970.<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/second-generation-atypical-antipsychotic-medication-poisoning\/abstract\/40?searchCorrelationId=aa457035-0b36-42ed-9cf4-0cd3b1683193&amp;searchCorrelationTerm=atipik%20antipsikotik%20zehirlenmesi\">Capel MM, Colbridge MG, Henry JA. Overdose profiles of new antipsychotic agents. Int J Neuropsychopharmacol 2000; 3:51.<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/second-generation-atypical-antipsychotic-medication-poisoning\/abstract\/42?searchCorrelationId=aa457035-0b36-42ed-9cf4-0cd3b1683193&amp;searchCorrelationTerm=atipik%20antipsikotik%20zehirlenmesi\">Ananth J, Parameswaran S, Gunatilake S, et al. Neuroleptic malignant syndrome and atypical antipsychotic drugs. J Clin Psychiatry 2004; 65:464.<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/second-generation-atypical-antipsychotic-medication-poisoning\/abstract\/47?searchCorrelationId=aa457035-0b36-42ed-9cf4-0cd3b1683193&amp;searchCorrelationTerm=atipik%20antipsikotik%20zehirlenmesi\">Arens AM, Sheikh Said H, Driver BE, Cole JB. Physostigmine reversal of delirium from second generation antipsychotic exposure: a retrospective cohort study from a regional poison center. Clin Toxicol (Phila) 2024; 62:463.<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/second-generation-atypical-antipsychotic-medication-poisoning\/abstract\/49?searchCorrelationId=aa457035-0b36-42ed-9cf4-0cd3b1683193&amp;searchCorrelationTerm=atipik%20antipsikotik%20zehirlenmesi\">Bartos M, Knudsen K. Use of intravenous lipid emulsion in the resuscitation of a patient with cardiovascular collapse after a severe overdose of quetiapine. Clin Toxicol (Phila) 2013; 51:501.<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/second-generation-atypical-antipsychotic-medication-poisoning\/abstract\/51?searchCorrelationId=aa457035-0b36-42ed-9cf4-0cd3b1683193&amp;searchCorrelationTerm=atipik%20antipsikotik%20zehirlenmesi\">Cheng-Shannon J, McGough JJ, Pataki C, McCracken JT. Second-generation antipsychotic medications in children and adolescents. J Child Adolesc Psychopharmacol 2004; 14:372.<\/a><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uzm. Dr. Halil Oktay Usluer \u015eanl\u0131urfa Siverek Devlet Hastanesi, Acil Servis&nbsp; Giri\u015f Atipik antipsikotikler olarak da adland\u0131r\u0131lan ikinci nesil antipsikotikler (SGA\u2019lar), \u015fizofreni,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"featured_media":4103,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","_tatd_show_on_main_site":"","footnotes":""},"categories":[10019],"tags":[202,10022,406,449],"class_list":["post-4102","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tft","tag-intoksikasyon","tag-tft","tag-toksikoloji","tag-zehirlenme"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4102","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4102"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4102\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4103"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4102"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4102"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4102"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}