\u0130nsano\u011flu tarih boyunca ba\u015fta beslenme i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 bitkileri sonras\u0131nda t\u0131bbi ila\u00e7 yap\u0131m\u0131 ile tedavi ama\u00e7l\u0131 kullanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Covid pandemisi sonras\u0131nda ise takviye veya destek ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131m\u0131 g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artarak devam etmi\u015ftir. ABD Hastal\u0131k Kontrol ve \u00d6nleme Merkezinin 2017-2018 Ulusal Sa\u011fl\u0131k ve Beslenme Ara\u015ft\u0131rmas\u0131’n\u0131n (NHANES) yeti\u015fkinlere y\u00f6nelik yapm\u0131\u015f oldu\u011fu ankette, ankete kat\u0131lanlar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n 30 g\u00fcn i\u00e7inde takviye kulland\u0131\u011f\u0131 raporlanm\u0131\u015f. Yeti\u015fkinler, genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 korumak veya iyile\u015ftirmek, belirli sistemlerin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek (\u00f6rne\u011fin, kalp sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, kemik sa\u011fl\u0131\u011f\u0131), kilo vermek, enerji seviyelerini korumak, atletik performans\u0131 art\u0131rmak, d\u00fc\u015f\u00fck yapt\u0131r\u0131c\u0131 olarak ve afrodizyak olarak kullan\u0131lmas\u0131 gibi nedenlerden dolay\u0131 takviye kullanmaktad\u0131r. Takviye kullanan yeti\u015fkinlerin oran\u0131 son 20 y\u0131lda artm\u0131\u015ft\u0131r: Ulusal Sa\u011fl\u0131k ve Beslenme Ara\u015ft\u0131rmas\u0131’ndan elde edilen veriler, 2007-2008 ve 2017-2018 anket d\u00f6nemlerinde t\u00fcm yeti\u015fkinler aras\u0131nda takviye kullan\u0131m\u0131n\u0131n %48,4’ten %56,1’e y\u00fckseldi\u011fi g\u00f6r\u00fclmekte olup, 60 ya\u015f \u00fcst\u00fc yeti\u015fkinlerde kullan\u0131m oran\u0131 y\u00fcksek seviyelere ula\u015fmaktad\u0131r. Yararl\u0131 olabilecek takviyelerin kontrols\u00fcz ve geli\u015fig\u00fczel kullan\u0131m\u0131 farkl\u0131 zehirlenmelerin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Paracelsus\u2019un s\u00f6yledi\u011fi gibi \u2018Her madde zehirdir. Zehir olmayan madde yoktur; zehir ile ilac\u0131 ay\u0131ran dozudur\u2019.<\/p>\n\n\n\n
ABD G\u0131da ve \u0130la\u00e7 \u0130daresi (FDA), Avrupa G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi Otoritesi ve her \u00fclkenin kendi denetim mekanizmalar\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen kullan\u0131lacak takviyelerin zararl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemede ortak bir yakla\u015f\u0131m bulunmamaktad\u0131r. Bu durumda bir\u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Sahtecili\u011fin yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterse de, ara\u015ft\u0131rmalar takviyelerin %10-30’unun sahte olabilece\u011fini g\u00f6stermektedir. Sahte maddeler aras\u0131nda a\u00e7\u0131klanmayan ila\u00e7lar, steroidler, mantarlar, k\u00fcf ve a\u011f\u0131r metaller de dahil olmak \u00fczere \u00e7ok \u00e7e\u015fitli maddeler bulunmaktad\u0131r. Bu durum ciddi bir toksisite riski olu\u015fturmaktad\u0131r. 2009 ve 2013 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda, Hollanda Ulusal Zehir Dan\u0131\u015fma Merkezi, Iomax\u00ae ad\u0131 alt\u0131nda sat\u0131lan ve sonunda amfetamin ile kontamine oldu\u011fu tespit edilen bir takviyeyi kulland\u0131ktan sonra mide bulant\u0131s\u0131, kusma, \u00e7arp\u0131nt\u0131, g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131 ve ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 gibi semptomlar geli\u015ftiren 11 hastay\u0131 takip etmi\u015ftir. Fransa’da, 2023’ten itibaren hastalarda i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, ta\u015fikardi, g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131 ve n\u00f6betler geli\u015fimine neden olan, sibutramin ve sildenafil ile kontamine oldu\u011fu belirlenen bir kilo verme \u00fcr\u00fcn\u00fc tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Takviye edici maddelerle ili\u015fkili advers olaylar \u00fczerine yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, kardiyovask\u00fcler, n\u00f6rolojik, hematolojik ve karaci\u011fer toksisiteleri de dahil olmak \u00fczere birden fazla organ sisteminde komplikasyonlara neden oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir. En s\u0131k kilo kayb\u0131, vitamin deste\u011fi ve enerji ama\u00e7l\u0131 al\u0131nan takviye edici maddelerin \u00e7arp\u0131nt\u0131, g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131 ve ta\u015fikardi gibi kardiyovask\u00fcler semptomlar\u0131n geli\u015fmesine neden oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Acil servise takviye al\u0131m\u0131 sonras\u0131 bu semptomlar ile ba\u015fvuran hastalar\u0131n %42,9’u kilo kayb\u0131 takviyeleri ve %46,0’s\u0131 enerji takviyeleri oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Takviye edici madde kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 kardiyovask\u00fcler toksisite \u00e7e\u015fitli farkl\u0131 mekanizmalar yoluyla ortaya \u00e7\u0131kabilmektedir. Takviyeler, otonom sinir sisteminin etkisini d\u00fczenlemesi, kardiyak iletim sistemindeki iyon kanallar\u0131n\u0131 etkilemesi, kardiyak miyosit proteinlerine m\u00fcdahale etmesi ve endokrin sistemi d\u00fczenlemesi nedenleri ile kardiyak toksisitesinin geli\u015fmesine neden olur. Kardiyak toksisiteye neden olan takviyelerin kategorileri, toksinleri, mekanizmas\u0131 ve klinik \u00f6zellikleri Tablo 1\u2019de verilmi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n
Tablo 1: Kardiyak toksisiteye neden olan takviyelerin kategorileri, toksinleri, mekanizmas\u0131 ve klinik \u00f6zellikleri<\/p>\n\n\n\n Uyar\u0131c\u0131lar<\/strong><\/p>\n\n\n\n Uyar\u0131c\u0131 maddeyle ili\u015fkili kardiyovask\u00fcler toksisite, katekolaminlerin sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 ind\u00fckleyen veya do\u011frudan adrenoresept\u00f6rleri uyaran (\u00f6r. efedra, sinefrin, sibutramin) veya \u03b1-2 adrenoresept\u00f6r antagonistleri (\u00f6r. yohimbin) ile ortaya \u00e7\u0131kar. Bu maddeler kalp h\u0131z\u0131n\u0131, kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 veya her ikisini de art\u0131rarak iskemik komplikasyonlara ve disritmilere neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130nsanl\u0131k tarihinde bilinen en eski \u015fifal\u0131 bitkilerden biri muhtemelen Ephedra veya Geleneksel \u00c7in T\u0131bb\u0131’nda bilindi\u011fi ad\u0131yla Ma Huang’d\u0131r. Ephedraceae familyas\u0131n\u0131n bir \u00fcyesi olan Ephedra sinica, \u00c7in’de 5000 y\u0131ldan fazla s\u00fcredir uyar\u0131c\u0131 ve ast\u0131m ilac\u0131 olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Uzun ge\u00e7mi\u015fine ve tar\u0131msal vaadine ra\u011fmen, Ephedra bitkisinin kullan\u0131m\u0131 y\u0131llar i\u00e7inde azalm\u0131\u015fken 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda, ABD’de kilo verme ve performans art\u0131rma amac\u0131yla kullan\u0131m\u0131 nedeni ile artmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ephedra (Ma Huang), efedrin, pseudoefedrin, metilefedrin, norefedrin ve norpseudoefedrin ile endojen katekolaminlerin sal\u0131n\u0131m\u0131 ve adrenoresept\u00f6rlerin do\u011frudan uyar\u0131lmas\u0131 yoluyla toksisitenin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olur. 2000’li y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda, ABD G\u0131da ve \u0130la\u00e7 \u0130daresi’nin MedWatch raporu ve Olumsuz Reaksiyon \u0130zleme Sistemi’nin incelemeleri, ephedra i\u00e7eren takviyelerin kullan\u0131m\u0131n\u0131n miyokard enfarkt\u00fcs\u00fc, inme ve \u00f6l\u00fcm de dahil olmak \u00fczere ciddi kardiyovask\u00fcler sonu\u00e7larla ili\u015fkilendirmesi nedeni ile 2004 y\u0131l\u0131nda yasak getirilmi\u015ftir. Yasak, bir b\u00f6lge mahkemesi taraf\u0131ndan iptal edildi; ancak 2006’da bir federal temyiz mahkemesi ABD G\u0131da ve \u0130la\u00e7 \u0130daresi’nin yan\u0131nda yer ald\u0131 ve yasak yeniden y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi. O zamandan beri, efedra ile ili\u015fkili ciddi toksisite vakalar\u0131 h\u0131zla azald\u0131.<\/p>\n\n\n\n Efedra yasa\u011f\u0131n\u0131n ard\u0131ndan gelen d\u00f6nemde, di\u011fer uyar\u0131c\u0131 maddeler varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yayg\u0131n olarak turun\u00e7, ac\u0131 portakal, bigarade veya Sevilla portakal\u0131 olarak bilinen Citrus aurantium L (Rutaceae), Akdeniz \u00fclkelerinde genellikle marmelat olarak t\u00fcketilmekte ve aroma verici olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bir feniletilamin bile\u015fi\u011fi olan sinefrin i\u00e7erir. Sinefrin, \u00f6ncelikle \u03b2-3 adreno resept\u00f6r agonizmi g\u00f6sterdi\u011fi ve \u03b1-1, \u03b1-2, \u03b2-1 ve \u03b2-2 adreno resept\u00f6rlerine \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde daha d\u00fc\u015f\u00fck ba\u011flanma afinitesine sahip oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir. Antikanser, antianksiyete, antiobezite, antibakteriyel, antioksidan, pestisidal ve antidiyabetik aktiviteleri oldu\u011fu da bildirilmi\u015ftir. Bununla birlikte, bu bile\u015fi\u011fin takviye olarak kullan\u0131m\u0131, bir dizi vaka raporunda miyokard enfarkt\u00fcs\u00fc, kardiyak disritmiler ve inme dahil olmak \u00fczere olumsuz kardiyovask\u00fcler sonu\u00e7lara neden oldu\u011fu raporlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Pausinystalia yohimbe’den (Corynanthe yohimbe) elde edilen yohimbin, merkezi sinir sisteminden katekolamin sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in etki eden bir \u03b1-2 adreno resept\u00f6r antagonistidir. Santralde seks\u00fcel davran\u0131\u015f\u0131 uyaran ve periferde de penis arterlerinde \u03b1-2 resept\u00f6rleri bloke ederek penis kan ak\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bilinen yohimbin ABD G\u0131da ve \u0130la\u00e7 \u0130daresi taraf\u0131ndan erektil disfonksiyonun tedavisi i\u00e7in onaylanm\u0131\u015f olsa da, bu endikasyon i\u00e7in yerini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde fosfodiesteraz inhibit\u00f6rlerine b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Yohimbinin efedra ile benzer bir tehlike oran\u0131na sahip oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015f ancak herhangi bir \u00f6l\u00fcm bildirilmemi\u015ftir. Daha sonraki vaka raporlar\u0131nda, yohimbin kullan\u0131m\u0131yla ili\u015fkili ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, terleme, ta\u015fikardi, hipertansiyon, ajitasyon, uykusuzluk, n\u00f6bet ve koma bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Kilo verme ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lan takviyelerde higenamin (bir \u03b2-adrenoresept\u00f6r agonisti) ve sibutramin (bir norepinefrin ve serotonin geri al\u0131m inhibit\u00f6r\u00fc) gibi uyar\u0131c\u0131lar eklenebilmektedir. Bu maddelerin toksisite aral\u0131\u011f\u0131 hen\u00fcz tam olarak belirlenmemi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fekilde takviyelere eklenen sentetik madde olan metilheksanamin (1,3-dimetilamilamin) ve dimetilheksilamin (oktodrin) kardiyovask\u00fcler toksisitenin geli\u015fiminde rol oynamaktad\u0131r. \u00d6zellikle metilheksanamin, vaka raporlar\u0131nda hipertermi ve kardiyovask\u00fcler komplikasyon kaynakl\u0131 mortaliteye neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130yon kanal\u0131 zehirleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kullan\u0131lan bir k\u0131s\u0131m takviyeler hem voltaj ba\u011f\u0131ml\u0131 sodyum kanallar\u0131 hem de voltaj ba\u011f\u0131ml\u0131 potasyum kanallar\u0131 \u00fczerine etki ederek disritmilerin geli\u015fimine neden olmaktad\u0131r. Aconitum ( Ranunculaceae ) familyas\u0131nda, gastrointestinal, kardiyovask\u00fcler ve sinir sistemi hasar\u0131yla ili\u015fkilendirilen akonit de dahil olmak \u00fczere akonitin, mesakonitin, hipakonitin gibi y\u00fczlerce alkaloid i\u00e7eren bitki t\u00fcr\u00fc bulunmaktad\u0131r. Aconitum bitkileri, \u00c7in ve di\u011fer Asya \u00fclkelerinde uzun zamand\u0131r \u00e7e\u015fitli t\u0131bbi rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n tedavisinde analjezik, antiinflamatuar ve kardiyotonik ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Akonit, kalp, n\u00f6ronlar ve kaslar gibi uyar\u0131labilir dokular\u0131n h\u00fccre zarlar\u0131n\u0131n voltaja duyarl\u0131 sodyum kanallar\u0131 \u00fczerinde etki g\u00f6sterirerek zehirlenmesinde s\u0131kl\u0131kla \u00e7e\u015fitli kardiyovask\u00fcler, n\u00f6rolojik, gastrointestinal ve di\u011fer semptomlar g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Parestezi, kas g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc, hipotansiyon, g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131, \u00e7arp\u0131nt\u0131, bradikardi, sin\u00fcs ta\u015fikardisi, ventrik\u00fcler ektopik at\u0131mlar, ventrik\u00fcler ta\u015fikardi ve ventrik\u00fcler fibrilasyon g\u00f6r\u00fclebilir. Al\u0131nan Aconitum alkaloidlerinin miktar\u0131, ciddi zehirlenme ve kardiyotoksisitenin olu\u015fmas\u0131na neden olan doz 2 mg akonit, 5 mL akonit tent\u00fcr\u00fc (bitkisel t\u0131bbi \u015farap) ve 1 g ham akonit bitkisidir. Spesifik bir panzehir bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, zehirlenmede birincil tedavi destekleyici y\u00f6netimdir. Ta\u015fiaritmiler i\u00e7in amiodaron, lidokain, flekainid ve bradikardi i\u00e7in atropin, pozitif inotropik ajanlar (dopamin, efedrin) kullan\u0131larak ritim y\u00f6netimini i\u00e7erir. Akonitin yar\u0131 \u00f6mr\u00fc yakla\u015f\u0131k 3 saat oldu\u011fundan, hemodinami\u011fi geri kazand\u0131rmak ve s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in gerekirse ekstrakorporeal ya\u015fam deste\u011fi ile res\u00fcsitasyon \u00f6nerilir.<\/p>\n\n\n\n \u201cDeli bal\u201d (grayanotoksin) zehirlenmesi, \u00e7ok say\u0131da kardiyovask\u00fcler etki geli\u015fmesiyle ili\u015fkilidir. \u201cDeli bal\u201d, genellikle Rhododendron cinsinde bulunan ve grayanotoksin i\u00e7eren Ericaceae familyas\u0131ndaki bitkilerden nektar alan ar\u0131lar taraf\u0131ndan \u00fcretilir ve bu nektar daha sonra ballar\u0131na dahil edilir. Grayanotoksinler, voltaj ba\u011f\u0131ml\u0131 sodyum kanallar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k konformasyonlar\u0131nda stabilize ederek inaktivasyonu \u00f6nler. Zehirlenmede belirgin hipotansiyon ve bradikardi en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen belirtilerdir.[14,15] Bu iki bulgu zehirlenmeye maruz kalanlar\u0131n %90\u2019\u0131ndan fazlas\u0131nda geli\u015fir. Di\u011fer s\u0131k g\u00f6r\u00fclen semptomlar, terleme, sersemlik ve bilin\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fi, senkop, diplopi, bulan\u0131k g\u00f6rme ve hipersalivasyondur. Zehirlenen hastalar, yeterli serum fizyolojik ile destek tedavi ve 1-2 mg intraven\u00f6z atropin ile genelde d\u00fczelme g\u00f6sterirler. Bu tedaviye cevap vermeyen hastalarda bradikardi algoritmas\u0131 uygulan\u0131r. \u00c7ok nadir olarak pacemaker kullan\u0131m\u0131 gerektiren olgular bildirilmi\u015ftir. Hafif zehirlenmelerde 2-6 saat kardiyak monitorizasyondan sonra hasta g\u00fcvenli bir \u015fekilde taburcu edilebilir. Ciddi zehirlenmelerde \u00f6nemli semptomlar ve belirtiler en ge\u00e7 24 saat i\u00e7inde kaybolur.<\/p>\n\n\n\n Berberin, berberis (Berberis vulgaris), Oregon \u00fcz\u00fcm\u00fc (Berberis aquifolium), coptis (Coptis chinensis) ve alt\u0131n m\u00fch\u00fcr (Hydrastis canadensis) dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok bitkide bulunur. Ayr\u0131ca Huang Lian (Coptis k\u00f6k\u00fc) ve Huang Bai (Phellodendron chinense) dahil olmak \u00fczere geleneksel \u00c7in ila\u00e7lar\u0131nda da bulunur ve esas olarak ishal ve di\u011fer gastrointestinal enfeksiyonlar\u0131n tedavisinde kullan\u0131l\u0131yor. Kan \u015fekerini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc, kolestrol d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc ve kan bas\u0131nc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc etkileri mevcuttur. hERG kodlu kardiyak I’nin bloke ederek potasyum kanallar\u0131na etki ederek etki eder. Bireysel vaka raporlar\u0131nda potasyum kanallar\u0131n\u0131n blokaj\u0131 sonucu takviye ile ili\u015fkili torsade de pointes olgular bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Kardiyoaktif steroidler (Kardiyak glikozid)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kardiyoaktif steroidler, bitki ve hayvan kaynakl\u0131 bile\u015fiklerden elde edilen C-17 pozisyonunda doymam\u0131\u015f bir lakton halkas\u0131na sahip bir steroid \u00e7ekirde\u011fi mevcut kimyasal yap\u0131ya sahip maddelerdir. Kardiyoaktif steroidler, be\u015f karbonlu doymam\u0131\u015f bir lakton halkas\u0131 i\u00e7eren ve esas olarak bitki kaynakl\u0131 olan kardenolidler ve alt\u0131 karbonlu bir lakton halkas\u0131 i\u00e7eren ve esas olarak hayvan kaynakl\u0131 olan bufadienolidler olarak alt b\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131labilir. Kardiyoaktif steroidler eski M\u0131s\u0131r\u2019dan beridir kalp hastal\u0131klar\u0131 tedavisinde ve di\u00fcretik olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bug\u00fcne kadar kardiyoaktif steroid etkiye sahip 200\u2019den fazla do\u011fal bitki saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Kayna\u011f\u0131 ne olursa olsun, klinik etkilerini esas olarak sodyum-potasyum ATATPaz’\u0131n bloke edilmesi yoluyla g\u00f6sterirler. Ortaya \u00e7\u0131kan toksisite, artm\u0131\u015f kardiyak otomasite, atriyoventrik\u00fcler blok ile iletimin yava\u015flamas\u0131 ve ventrik\u00fcler ektopi, ventrik\u00fcler ta\u015fikardi veya fibrilasyon gibi disritmileri i\u00e7erir. Bulant\u0131 ve kusma gibi gastrointestinal semptomlar\u0131 ve kromatopsi gibi ok\u00fcler semptomlar\u0131 ba\u015fl\u0131ca kalp d\u0131\u015f\u0131 belirtilerdir. Bu \u00f6zellikleri daha \u00e7ok dijital zehirlenmeler ile benzerlik g\u00f6stermektedir. Hatta akut toksisitenin belirgin bir \u00f6zelli\u011fi olan hiperkalemi, hasta digoksin spesifik antikor (digoksin imm\u00fcn Fab) ile tedavi edilmezse mortalite ile g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde ili\u015fkilidir; serum potasyum konsantrasyonlar\u0131 5,0 \u2212 5,5 mEq\/L \u00f6nemli risk olu\u015ftururken, 5,5 mEq\/L’den y\u00fcksek konsantrasyonlar neredeyse %100 mortaliteye i\u015faret etmektedir.<\/p>\n\n\n\n Kilo verme ama\u00e7l\u0131 takviye madde olarak kullan\u0131lan “Nuez de la India” olarak da bilinen mum a\u011fac\u0131 meyvesinin t\u00fcketimesi sonras\u0131 kardiyoaktif steroid olmamas\u0131na ra\u011fmen zehirlenme bulgular\u0131 ile benzerlik g\u00f6sterdi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f. Etkilenen vakalar ve \u00f6len bir vakada yap\u0131lan incelemeler sonras\u0131nda toksinin sar\u0131 zakkumdan (Cascabela thevetia, eski ad\u0131yla Thevetia peruviana) kaynakland\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir. Maryland’da daha sonra g\u00f6r\u00fclen bir vakada, Maryland Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan mum a\u011fac\u0131 meyvesi yerine sar\u0131 zakkum kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tespit edildi. Bu olay\u0131n ard\u0131ndan, ABD G\u0131da ve \u0130la\u00e7 \u0130daresi taraf\u0131ndan bir soru\u015fturma ba\u015flat\u0131ld\u0131 ve mum a\u011fac\u0131 meyvesi veya “Neuz de la India” olarak pazarlanan ek takviyeler test edildi ve sar\u0131 zakkum tohumu i\u00e7erdi\u011fi do\u011fruland\u0131. <\/p>\n\n\n\n Kardiyoaktif steroid zehirlenmesi raporlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu bitki kaynakl\u0131 kardenolidlerden kaynaklansa da, hayvan kaynakl\u0131 bufadienolidlerle ili\u015fkili toksisite de bildirilmi\u015ftir. 1995 y\u0131l\u0131nda, New York’ta afrodizyak oldu\u011fu iddia edilen bir maddeyi yutan hastalarda bufadienolidlerden kaynakland\u0131\u011f\u0131 analitik olarak do\u011frulanan birka\u00e7 \u00f6l\u00fcm vakas\u0131 tespit edilmi\u015ftir. Bufadienolidler ayr\u0131ca geleneksel bir \u00c7in t\u0131bb\u0131 olan Chan Su’da da bulunur ve hayvan kayna\u011f\u0131 olan Bufo cinsi kurba\u011falar\u0131n zehri, yumurtalar\u0131 ve di\u011fer t\u00fcrevlerinin yutulmas\u0131yla ili\u015fkili \u00f6l\u00fcmlerin oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Kardiyoaktif steroid zehirlenmesinin tan\u0131mlanmas\u0131 kritik \u00f6neme sahiptir, \u00e7\u00fcnk\u00fc potansiyel antidot tedavisi mevcuttur. Sar\u0131 zakkum ile zehirlenen hastalarda yap\u0131lan randomize kontroll\u00fc bir \u00e7al\u0131\u015fmada, digoksin spesifik antikorunun (digoksin imm\u00fcn Fab) uygulanmas\u0131n\u0131n, plaseboya k\u0131yasla disritmilerin daha h\u0131zl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclmesine, bradikardinin daha h\u0131zl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclmesine ve serum potasyum konsantrasyonunda iyile\u015fmeye yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Brubacher ve ark. taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir vaka serisinde, Chan Su’yu yuttuktan sonra kardiyoaktif steroid zehirlenmesi geli\u015fen alt\u0131 hastan\u0131n ikisine digoksin-spesifik antikor verilerek hayatta kald\u0131\u011f\u0131, bir hastaya asistol\u00fc res\u00fcsitasyonu s\u0131ras\u0131nda digoksin-spesifik antikor verilmesine ra\u011fmen \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc ve geri kalan \u00fc\u00e7 hastaya spesifik tedavi verilmedi\u011fi ve hepsinin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc tespit edilmi\u015f. Wermuth ve ark., Bernshteyn ve ark. ve Kassop ve ark. taraf\u0131ndan yap\u0131lan 11 hastal\u0131k pong-pong a\u011fac\u0131n\u0131n tohumundan zehirlenen vakalar\u0131n alt\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc ve be\u015finin hayatta kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015fler. Hayatta kalanlardan biri hari\u00e7, t\u00fcm hastalar digoksin-spesifik antikor (digoksin imm\u00fcn Fab) alm\u0131\u015f. Hayatta kalan hastada EKG de\u011fi\u015fiklikleri veya hiperkalemi geli\u015fmemi\u015f.<\/p>\n\n\n\n Kardiyoaktif steroid zehirlenmelerinde ABC\u2019nin kontrol\u00fc sonras\u0131nda aktif k\u00f6m\u00fcr verilir. Hiperkalemi saptan\u0131rsa ( ins\u00fclin\/dekstroz, neb\u00fclize albuterol ve\/veya NAHCO3 ile tedavi edilir. Digital zehirlenmelerinde Ca glukonat kullan\u0131lmaz). Ventrik\u00fcler ta\u015fiaritmiler i\u00e7in lidokain, bradikardilerde atropin veya pacemaker uygulan\u0131r. Hiperkalemi (K>5.5), hayat\u0131 tehdit eden veya hemodinamik anstabil disritmiler (\u00f6r. ventrik\u00fcler ta\u015fikardi, ventrik\u00fcler fibrilasyon, total AV blok, Mobitz tip 2 AV blok, semptomatik bradikardi vs.), hipoperf\u00fczyon nedeniyle end-organ disfonksiyonu (\u00f6r. b\u00f6brek yetmeli\u011fi, mental durum de\u011fi\u015fikli\u011fi) ve ciddi semptomatik ya\u015fl\u0131 hastalar Digoksin spesifik antikorlar\u0131 (Digifab) ile agresif tedavi edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n Endokrin mod\u00fclat\u00f6rler<\/strong><\/p>\n\n\n\n Endokrin sistem \u00fczerinde etkili olan maddeler, kalp ve kardiyovask\u00fcler sistem \u00fczerine etki ederek disritmilere neden olmaktad\u0131r. Bunun ba\u015fl\u0131ca \u00f6rne\u011fi, Glycyrrhiza glabra’dan elde edilen siyah meyan k\u00f6k\u00fcnde bulunan bir triterpen saponin olan glisirizindir. Glisirizinin hidroliz \u00fcr\u00fcn\u00fc olan glisiretik asit, 11-\u00df-hidroksisteroid dehidrogenaz\u0131n bir inhibit\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Bu enzimin inhibisyonu kortizol aktivitesini art\u0131r\u0131r ve mineralokortikoid etki yoluyla hipokalemiye neden olur. Meyan k\u00f6k\u00fc i\u00e7eren takviyelerin, tatl\u0131lar\u0131n ve geleneksel \u00c7in ila\u00e7lar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131yla ili\u015fkili torsade de pointese neden olan bir \u00e7ok vaka bildirimi mevcuttur. Bu vakalarda tedavi, magnezyum ve potasyum takviyesi, lidokain inf\u00fczyonu ve kalp pili uygulamas\u0131 dahil olmak \u00fczere torsade de pointes’in y\u00f6netimine ili\u015fkin genel prensiplere g\u00f6re yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kaynaklar<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u0130nsano\u011flu tarih boyunca ba\u015fta beslenme i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 bitkileri sonras\u0131nda t\u0131bbi ila\u00e7 yap\u0131m\u0131 ile tedavi ama\u00e7l\u0131 kullanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Covid pandemisi sonras\u0131nda ise takviye…<\/p>\n","protected":false},"author":1562,"featured_media":4055,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10019,8],"tags":[27,10022,406,413,449],"class_list":["post-4054","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tft","category-toxipaper","tag-acil-tip","tag-tft","tag-toksikoloji","tag-toksisite","tag-zehirlenme"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4054","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1562"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4054"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4054\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4055"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4054"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4054"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4054"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Kategori<\/td> Toksin<\/td> Mekanizma<\/td> Klinik \u00d6zellikler<\/td><\/tr> Uyar\u0131c\u0131lar<\/td> Efedrin Sinefrin Sibutramin Higenamin Metilheksanamin Dimetilheksilamin Yohimbin<\/td> Periferik \u03b1-\u03b2 resept\u00f6rlerinin uyar\u0131lmas\u0131 Merkezi \u03b1-2 adrenoresept\u00f6r antagonisti<\/td> Ta\u015fikardi Hipertansiyon Hipertermi Miyokard \u0130skemisi Arrest N\u00f6bet, Fel\u00e7lik Ta\u015fikardi K\u0131zarma Terleme Hipertansiyon<\/td><\/tr> \u0130yon Kanal\u0131 Zehirleri<\/td> Akonitin Grayanatoksin Berberin<\/td> Voltaj kap\u0131l\u0131 sodyum kanal a\u00e7\u0131c\u0131 Voltaj kap\u0131l\u0131 sodyum kanal a\u00e7\u0131c\u0131 hERG kodlu kardiyak I’nin bloke edilmesi,<\/td> Ventrik\u00fcler Ta\u015fikardi Parestezi Hipotansiyon Bradikardi Ba\u015f d\u00f6nmesi Mide bulant\u0131s\u0131 Torsade de pointes<\/td><\/tr> Kardiyoaktif steroidler<\/td> Bufalin Bufotenin Digitoksigenin Nerifolin Thevetin A Thevetin B<\/td> Sodyum-potasyum ATPaz kanal\u0131n\u0131n inhibisyonu<\/td> Mide bulant\u0131s\u0131 Kusma Kromatopsi AV nod blokaj\u0131 Ventrik\u00fcler disritmi Hiperkalemi<\/td><\/tr> Endokrin Mod\u00fclat\u00f6r<\/td> Glisirizin Gliseritik asit<\/td> 11- \u03b2-hidroksisteroid dehidrogenaz inhibisyonu<\/td> Hipokalemi Torsade de pointes<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/div><\/figure>\n\n\n\n \n