{"id":4021,"date":"2025-10-22T09:51:18","date_gmt":"2025-10-22T06:51:18","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/?p=4021"},"modified":"2025-10-22T09:51:20","modified_gmt":"2025-10-22T06:51:20","slug":"ketamin-ve-sentetik-turevlerinin-kotuye-kullanimi-acil-servis-yonetimi-ve-guncel-yaklasimlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/2025\/10\/22\/ketamin-ve-sentetik-turevlerinin-kotuye-kullanimi-acil-servis-yonetimi-ve-guncel-yaklasimlar\/","title":{"rendered":"Ketamin ve Sentetik T\u00fcrevlerinin K\u00f6t\u00fcye Kullan\u0131m\u0131: Acil Servis Y\u00f6netimi ve G\u00fcncel Yakla\u015f\u0131mlar"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-text-align-right\"><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Giri\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Ketamin, 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda fensiklidin t\u00fcrevi bir disosiyatif anestezik olarak geli\u015ftirilmi\u015f, \u00f6zellikle k\u0131sa etkili ve kardiyovask\u00fcler olarak stabil bir ajan olmas\u0131 nedeniyle acil servislerde, pediatrik giri\u015fimlerde ve travma hastalar\u0131nda analjezik-sedatif ama\u00e7la kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ketamin; anestezi, akut ve kronik a\u011fr\u0131 y\u00f6netimi, refrakter status epileptikus ve diren\u00e7li depresyon tedavisinde t\u0131bbi kullan\u0131m alan\u0131 bulan de\u011ferli bir ila\u00e7t\u0131r. Ancak son y\u0131llarda ketaminin disosiyatif, hal\u00fcsinojenik ve \u00f6forik etkileri nedeniyle e\u011flence ama\u00e7l\u0131 disosiyatif ajan olarak k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131 giderek artm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, kimyasal yap\u0131s\u0131 ketamine benzeyen \u00e7ok say\u0131da sentetik t\u00fcrev (\u00f6r. 3-MeO-PCP, MXE, O-PCE) yasa d\u0131\u015f\u0131 \u00e7evrim i\u00e7i platformlarda \u201cresearch chemical\u201d veya \u201clegal high\u201d ad\u0131 alt\u0131nda sat\u0131\u015fa sunulmaktad\u0131r. Bu bile\u015fiklerin farmakolojik etkileri ketaminden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve uzun s\u00fcreli olup, toksikolojik profilleri \u00f6ng\u00f6r\u00fclemezdir.<sup>1,2,3<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Klinisyenler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ketamin ve sentetik t\u00fcrevlerinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 acil ba\u015fvurular\u0131n tan\u0131nmas\u0131, y\u00f6netimi ve uzun d\u00f6nem etkilerinin fark edilmesi, erken m\u00fcdahale ve \u00f6nleme stratejilerinin geli\u015ftirilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Epidemiyoloji<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Ketaminin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131, 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte art\u0131\u015f g\u00f6stermi\u015f ve \u00f6zellikle gen\u00e7 eri\u015fkin pop\u00fclasyonda e\u011flence ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lan disosiyatif ajanlar aras\u0131nda \u00f6nemli bir yer edinmi\u015ftir. K\u00f6t\u00fcye kullan\u0131mda ketamin, genellikle \u201cSpecial K\u201d, \u201cKit Kat\u201d, \u201cSuper Acid\u201d, \u201cYe\u015fil\u201d gibi sokak isimleriyle an\u0131l\u0131r. Avrupa Uyu\u015fturucu ve Uyu\u015fturucu Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0130zleme Merkezi (EMCDDA) verilerine g\u00f6re ketamin, son be\u015f y\u0131lda en h\u0131zl\u0131 art\u0131\u015f g\u00f6steren yeni psikoaktif maddelerden biridir. EMCDDA\u2019n\u0131n 2024 Avrupa Uyu\u015fturucu Raporu\u2019na g\u00f6re, 15\u201334 ya\u015f aras\u0131 bireylerde \u201cson bir y\u0131l i\u00e7inde ketamin kullan\u0131m\u0131 oran\u0131\u201d %0,8 ile %3,2 aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir. \u0130ngiltere, Hollanda ve Bel\u00e7ika\u2019da bu oran en y\u00fcksek d\u00fczeydedir.<sup>4,5<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><sup>&nbsp;&nbsp; <\/sup>T\u00fcrkiye\u2019de ketamin kullan\u0131m\u0131 uzun s\u00fcre s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015f olsa da, son y\u0131llarda yasa d\u0131\u015f\u0131 \u00e7evrim i\u00e7i ticaretin art\u0131\u015f\u0131yla \u201cresearch chemical\u201d ad\u0131 alt\u0131nda sat\u0131lan sentetik t\u00fcrevlerin (\u00f6r. MXE, 3-MeO-PCP, O-PCE) kullan\u0131m\u0131nda belirgin art\u0131\u015f g\u00f6zlenmektedir. Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Narkotik Su\u00e7larla M\u00fccadele Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n 2023 raporu, ketaminin en s\u0131k ele ge\u00e7irilen ilk 10 psikoaktif madde aras\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015ftir.<sup>5<\/sup><strong><sup> <\/sup><\/strong>\u00dclkemizdeki kullan\u0131c\u0131 profili \u00e7o\u011funlukla 18\u201335 ya\u015f aras\u0131 gen\u00e7 eri\u015fkin erkeklerden olu\u015fmakta, kullan\u0131m bi\u00e7imi ise en s\u0131k intranazal (snorting) yol olarak bildirilmektedir. Bu olgularda \u00e7o\u011fu zaman \u00e7oklu madde kullan\u0131m\u0131 (\u00f6zellikle amfetamin, ekstazi, benzodiazepin) e\u015flik etmektedir.<strong><sup><\/sup><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Sonu\u00e7 olarak, ketamin ve sentetik t\u00fcrevlerinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131 hem k\u00fcresel hem de ulusal \u00f6l\u00e7ekte y\u00fckselen bir e\u011filim g\u00f6stermekte; \u00f6zellikle gen\u00e7 eri\u015fkin pop\u00fclasyon, acil servislerde bu toksidromun ba\u015fl\u0131ca hedef grubunu olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Farmakoloji ve Sentetik T\u00fcrevler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Ketamin, N-metil-D-aspartat (NMDA) resept\u00f6r antagonisti olarak glutamat arac\u0131l\u0131 eksitat\u00f6r sinaptik iletimi inhibe eder. Bu mekanizma, hastada \u00e7evresel fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n bozuldu\u011fu \u201cdisosiyatif\u201d bir durum geli\u015fmesine neden olur. Bu etki terap\u00f6tik dozlarda analjezi ve anestezi sa\u011flar; ancak k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131mda \u201cbedenden ayr\u0131lma\u201d deneyimine ve hal\u00fcsinasyonlara yol a\u00e7ar.<sup>1,6<\/sup> Ketamin ayn\u0131 zamanda dopamin, serotonin ve opioid sistemleriyle de etkile\u015fir. Bu n\u00f6rotransmitter sistemlerinin e\u015f zamanl\u0131 etkilenmesi, kullan\u0131c\u0131da \u00f6fori, enerji art\u0131\u015f\u0131, hal\u00fcsinasyon ve duygusal kopukluk gibi psikotropik etkilerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olur. &nbsp;\u00d6zellikle dopamin sal\u0131n\u0131m\u0131ndaki art\u0131\u015f, ketaminin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k potansiyelinin temel mekanizmas\u0131 olarak kabul edilir.<sup>6<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Son y\u0131llarda yasa d\u0131\u015f\u0131 laboratuvarlarda ketaminin kimyasal iskeletinde k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131larak \u00e7ok say\u0131da sentetik dissosiyatif analog \u00fcretilmi\u015ftir. Bu bile\u015fikler genellikle \u00e7evrim i\u00e7i ortamlarda \u201cresearch chemical\u201d veya \u201clegal high\u201d ad\u0131yla sat\u0131lmaktad\u0131r. Bu bile\u015fikler y\u00fcksek NMDA resept\u00f6r afiniteleri nedeniyle klasik ketaminden \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc psikotropik etkilere sahiptir. \u00d6zellikle 3-MeO-PCP ve O-PCE gibi ajanlar, uzun s\u00fcren deliryum, psikotik ataklar ve a\u011f\u0131r ajitasyona neden olur. Ayr\u0131ca dopaminerjik etkileri nedeniyle ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k riskleri de belirgindir.<sup>2,3<\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><div class=\"pcrstb-wrap\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Bile\u015fik Ad\u0131<\/strong><sup><\/sup><\/td><td><strong>K\u0131saltma<\/strong><\/td><td><strong>Farmakolojik \u00d6zellik<\/strong><sup><\/sup><\/td><td><strong>Sokak \u0130simleri<\/strong><sup><\/sup><\/td><td><strong>Klinik \u00d6zellikler<\/strong><sup><\/sup><\/td><\/tr><tr><td>Methoxetamine<\/td><td>MXE<\/td><td>NMDA antagonisti; dopamin geri al\u0131m\u0131n\u0131 da inhibe eder<\/td><td>Mexxy, Moxxy, Special M, Legal K<\/td><td>Ketamine benzer disosiyasyon, ancak daha uzun etki; psikotik epizotlar bildirilmi\u015ftir.<sup>3<\/sup><\/td><\/tr><tr><td>3-Methoxyphencyclidine<\/td><td>3-MeO-PCP<\/td><td>PCP benzeri; y\u00fcksek NMDA afinitesi<\/td><td>PCPX Angel Dust 2.0, Krypton, Zoom<\/td><td>G\u00fc\u00e7l\u00fc ajitasyon, deliryum, uzun s\u00fcren psikotik ataklara neden olur.<sup>4<\/sup><\/td><\/tr><tr><td>4-Methoxyphencyclidine<\/td><td>4-MeO-PCP<\/td><td>3-MeO izomeri<\/td><td>4-PCP, PCP4<\/td><td>NMDA blokaj\u0131 belirgin, toksisite benzer ancak daha k\u0131sa etkilidir. <sup>4<\/sup><\/td><\/tr><tr><td>2-Oxo-PCE<\/td><td>\u2014<\/td><td>PCP\/PCE hibrit bile\u015fik<\/td><td>O-PCE, Eticyclidine analog<\/td><td>Y\u00fcksek lipofilisite nedeniyle uzun etki s\u00fcresine ve ge\u00e7 toksisiteye neden olur.<sup>4<\/sup><\/td><\/tr><tr><td>Methoxpropamine<\/td><td>MXPr<\/td><td>Ketamin benzeri yap\u0131da; lipofilik<\/td><td>MXPr, K-Pro<\/td><td>Duyusal bozulma, y\u00f6nelim kayb\u0131, uzun s\u00fcren sedasyona neden olur.<sup>4<\/sup><\/td><\/tr><tr><td>Hydroxetamine<\/td><td>HXE<\/td><td>MXE metaboliti<\/td><td>Hydra, Blue K<\/td><td>Hafif disosiyatif, genellikle kar\u0131\u015f\u0131m olarak sat\u0131l\u0131r.<\/td><\/tr><tr><td>3-MeO-PCE<\/td><td>\u2014<\/td><td>NMDA antagonisti + dopaminerjik etki<\/td><td>3-ME, Peace K<\/td><td>\u00d6forik etki belirgin, \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez psikotik ataklar<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Klinik \u00d6zellikler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Ketamin ve sentetik t\u00fcrevlerinin toksik etkileri, doza, al\u0131m yoluna, e\u015f zamanl\u0131 madde kullan\u0131m\u0131na ve bireysel duyarl\u0131l\u0131klara ba\u011fl\u0131 olarak geni\u015f bir klinik spektrumda de\u011fi\u015febilir. K\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m genellikle nazal (snorting) veya oral yolla ger\u00e7ekle\u015fir; intraven\u00f6z kullan\u0131m daha azd\u0131r. \u0130ntranazal uygulamada pik plazma d\u00fczeyine 5\u201315 dakika i\u00e7inde ula\u015f\u0131l\u0131r ve etkiler 30\u201360 dakika s\u00fcrer. Sentetik bile\u015fiklerin etki s\u00fcresi daha uzundur. Klinik tablo genellikle akut disosiyatif sendrom, ajitasyon \/ deliryum ve otonomik aktivasyon ile karakterizedir. Uzun s\u00fcreli kullan\u0131mda ise klinik daha ciddi ve geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcms\u00fcz komplikasyonlarla ili\u015fkilendirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1. Akut Toksisite Bulgular\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ketaminin akut toksisitesi, genellikle y\u00fcksek doz al\u0131m\u0131 veya di\u011fer santral sinir sistemi depresanlar\u0131yla birlikte kullan\u0131m sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>MSS etkileri:<\/strong> \u00f6fori, hal\u00fcsinasyon, depersonalizasyon, disosiyatif \u201cout-of-body\u201d deneyimler, ajitasyon, sald\u0131rganl\u0131k, anksiyete, konf\u00fczyon, y\u00f6nelim bozuklu\u011fu ve ge\u00e7ici amnezi g\u00f6r\u00fclebilir. Muayene esnas\u0131nda nistagmus (\u00f6zellikle vertikal), ataksi, dizartri, kas rijiditesi, distoni ve nadiren tremor saptanabilir.<sup>7,8,9,10<\/sup><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Kardiyovask\u00fcler sistem etkileri:<\/strong> Sempatik aktivasyon sonucu ta\u015fikardi ve hipertansiyon en s\u0131k g\u00f6zlenen bulgulard\u0131r. Y\u00fcksek dozda ise kardiyak depresyon ve hipotansiyon geli\u015febilir.<sup>8,9,10<\/sup><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Solunum sistemi etkileri:<\/strong> Ketamin tek ba\u015f\u0131na genellikle solunum depresyonuna yol a\u00e7maz; ancak alkol, opioid veya benzodiazepinlerle birlikte al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda hipoventilasyon g\u00f6r\u00fclebilir.<sup>11<\/sup><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Gastrointestinal sistem etkileri:<\/strong> Bulant\u0131, kusma, hipersalivasyon ve kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 s\u0131k g\u00f6zlenir .<sup>9<\/sup><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Rabdomiyoliz:<\/strong> Ajitasyon, kas hiperaktivitesi veya uzun s\u00fcreli immobilizasyon sonucu CK ve miyoglobin d\u00fczeylerinde art\u0131\u015f olabilir.<sup>10,11,12<\/sup><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Serotonin Sendromu: <\/strong>Ketaminin serotonin resept\u00f6rleriyle etkile\u015fimi sebebiyle, \u00f6zellikle e\u015f zamanl\u0131 olarak ba\u015fka serotoninerjik ajanlar kullanan hastalarda serotonin sendromu (SS) vakalar\u0131 bildirilmi\u015ftir. SS, genellikle huzursuzluk, ta\u015fikardi ve titreme gibi artm\u0131\u015f otonomik aktiviteyi g\u00f6steren bir dizi semptomla ve klonus ve hipertermi gibi belirgin \u00f6zelliklerle kendini g\u00f6sterir<strong>.&nbsp;<\/strong><sup>13<\/sup><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>2. Kronik Toksisite Bulgular\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kronik ketamin kullan\u0131m\u0131 uzun d\u00f6nemde hem n\u00f6rolojik hem de organ d\u00fczeyinde kal\u0131c\u0131 hasarlara yol a\u00e7abilir.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>\u00dcriner sistem etkileri:<\/strong> Uzun s\u00fcreli ketamin veya t\u00fcrev kullan\u0131m\u0131, karakteristik olarak \u201cketamin kaynakl\u0131 \u00fclseratif sistit<strong>\u201d<\/strong> ile ili\u015fkilidir. Semptomlar aras\u0131nda diz\u00fcri, s\u0131k\u0131\u015fma hissi, hemat\u00fcri, s\u0131k idrara \u00e7\u0131kma ve suprapubik a\u011fr\u0131 yer al\u0131r. Kronik kullan\u0131c\u0131lar\u0131n yakla\u015f\u0131k %25\u201330\u2019unda alt \u00fcriner sistem semptomlar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Ketamin metabolitlerinin mesane mukozas\u0131n\u0131 do\u011frudan bozdu\u011fu ve mikrovask\u00fcler hasara yol a\u00e7arak kronik inflamasyon ve fibrozise neden oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<sup>13,14,15<\/sup><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Hepatobiliyer sistem etkileri:<\/strong> Ketamin, safra kanal\u0131 d\u00fcz kas h\u00fccrelerindeki N-metil-D-aspartat (NMDA) resept\u00f6rlerini uyararak kronik inflamasyon ve fibrozise yol a\u00e7abilir. Uzun s\u00fcreli kullan\u0131m sonucu intrahepatik ve ekstrahepatik safra yollar\u0131nda darl\u0131klar ve kolanjit tablosu g\u00f6r\u00fclebilmektedir.<sup>16<\/sup><\/li>\n\n\n\n<li><strong>N\u00f6rolojik sistem etkileri:<\/strong> Kronik kullan\u0131m sonras\u0131 bili\u015fsel yava\u015flama, dikkat eksikli\u011fi ve kal\u0131c\u0131 dissosiyatif semptomlar bildirilmektedir.<sup>17<\/sup><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp; <\/strong>Sentetik t\u00fcrevler (\u00f6zellikle 3-MeO-PCP, O-PCE, MXE) klasik ketamine g\u00f6re daha uzun etki s\u00fcrelerine ve a\u011f\u0131r psikotik ataklara yol a\u00e7abilir. Etkileri 8\u201312 saat, baz\u0131 vakalarda 24 saate kadar s\u00fcrebilir. Kardiyak etkiler belirgindir; ta\u015fiaritmi, QT uzamas\u0131 ve hipertansif krizler g\u00f6r\u00fclebilir.<sup>18 <\/sup>Bu ajanlar \u00e7o\u011fu rutin idrar toksikoloji panelinde saptanamaz, bu nedenle klinik tan\u0131 \u00f6yk\u00fc ve fizik muayene bulgular\u0131na dayan\u0131r.<sup>19<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tedavi ve Y\u00f6netim<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Ketamin ve sentetik t\u00fcrevlerine ba\u011fl\u0131 akut toksisite olgular\u0131nda kullan\u0131lan spesifik bir antidot yoktur, tedavi temel olarak destekleyici yakla\u015f\u0131mlara dayan\u0131r. Acil serviste y\u00f6netim, hava yolu g\u00fcvenli\u011fi, ajitasyon kontrol\u00fc, s\u0131v\u0131-elektrolit dengesi ve komplikasyonlar\u0131n \u00f6nlenmesi esas\u0131na g\u00f6re planlanmal\u0131d\u0131r.<sup>20,21,22<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><strong>1. \u0130lk De\u011ferlendirme<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>ABC yakla\u015f\u0131m\u0131: Hastalar genellikle ajite, dezoryante veya hal\u00fcsinasyonlar i\u00e7indedir. \u00d6ncelikli hedef hava yolunun g\u00fcvenceye al\u0131nmas\u0131d\u0131r. \u0130zole ketamin intoksikasyonunda solunum depresyonu nadirdir, ancak alkol veya opioid kombinasyonlar\u0131nda oksijen deste\u011fi ve gerekirse pozitif bas\u0131n\u00e7l\u0131 ventilasyon veya ent\u00fcbasyon gerekebilir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Vital bulgular: Ta\u015fikardi, hipertansiyon ve ta\u015fipne s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hipotansiyon nadirdir ancak karma intoksikasyonlarda (alkol, benzodiazepin, opioid) geli\u015febilir.<\/li>\n\n\n\n<li>Glukoz ve EKG: Hipoglisemi d\u0131\u015flanmal\u0131, aritmi varl\u0131\u011f\u0131 ve QT uzamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan EKG de\u011ferlendirmesi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r .<\/li>\n\n\n\n<li>Laboratuvar: kan gaz\u0131, elektrolitler, \u00fcre-kreatinin, kardiyak enzimler, CK, AST\/ALT, idrarda miyoglobin d\u00fczeyi ve gerekirse toksikolojik tarama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Ketamin, \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck miktarlarda veya di\u011fer ila\u00e7larla birlikte oral yoldan kullan\u0131lm\u0131\u015fsa, gastrointestinal dekontaminasyon i\u00e7in aktif k\u00f6m\u00fcr kullan\u0131labilir. Al\u0131m sonras\u0131 ilk 1 saat i\u00e7in ba\u015fvuran hastalarda 1g\/kg den uygulanabilir.<sup>23<\/sup><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>2. Destek Tedavisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;2.1. Ajitasyon ve Deliryum Y\u00f6netimi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Benzodiazepinler (ilk tercih): Midazolam 2\u20135 mg IV veya Diazepam 5\u201310 mg IV uygulanabilir. Benzodiazepinler ajitasyon, kas aktivitesi ve sempatik hiperaktiviteyi azalt\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Antipsikotikler: A\u015f\u0131r\u0131 ajitasyon durumlar\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fck doz haloperidol (2\u20135 mg IV\/IM) veya olanzapin (5\u201310 mg PO\/IM) kullan\u0131labilir, ancak QT uzamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan dikkatli olunmal\u0131d\u0131r.<sup>24,25<\/sup><\/li>\n\n\n\n<li>Hastalara mutlaka gerekmedik\u00e7e fiziksel k\u0131s\u0131tlama uygulanmamal\u0131d\u0131r, kas hasar\u0131 ve randomiyoliz riskini artt\u0131rabilir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;2.2. Kardiyovask\u00fcler &nbsp;Sistem Y\u00f6netimi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Ketamin, sempatik sinir sistemini uyararak katekolamin sal\u0131n\u0131m\u0131na ve sonu\u00e7 olarak ta\u015fikardi ve hipertansiyona yol a\u00e7ar. Semptomlar genellikler kendini s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131d\u0131r ve \u00e7o\u011funlukla sedasyon sonras\u0131 kendili\u011finden d\u00fczelir. \u015eiddetli ve semptomatik olgularda kardiyoselektif \u03b2\u2081-bloker ajanlar (esmolol ve metoprolol) ve\/veya nitroprussid veya nitrogliserin inf\u00fczyonu kullan\u0131labilir. Dengelenmemi\u015f alfa resept\u00f6r uyar\u0131s\u0131 mekanizmas\u0131ylavazokonstriksiyonu \u015fiddetlendirebilece\u011finden nonselektif beta blokerler kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Refrakter\/\u015fiddetli \u03b1-arac\u0131l\u0131 vazokonstriksiyon \u015f\u00fcphesinde (diren\u00e7li hipertansiyon\/so\u011fuk ekstremiteler) fentolamin 1\u20135 mg IV olarak kullan\u0131labilir.<sup>26,27<\/sup><\/li>\n\n\n\n<li>Y\u00fcksek dozlarda kullan\u0131m miyokardiyal oksijen t\u00fcketimi artmas\u0131na, bu da predispozan fakt\u00f6rlere sahip hastalarda <strong>iskemi veya aritmiye<\/strong> yol a\u00e7abilir. Hastalar mutlaka monit\u00f6rize takip edilmelidir.<\/li>\n\n\n\n<li>Kronik kullan\u0131c\u0131larda \u03b2-resept\u00f6r duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 azal\u0131r; uzun s\u00fcreli kullan\u0131mlarda sempatik rezervin t\u00fckenmesiyle hipotansiyon g\u00f6r\u00fclebilir.<sup>24<\/sup><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Sentetik t\u00fcrevlerde (3-MeO-PCP, O-PCE) <\/strong>NMDA blokaj\u0131na ek olarak dopaminerjik ta\u015fk\u0131nl\u0131k nedeniyle hipertansif kriz ve QT uzamas\u0131 bildirilmi\u015ftir.<sup>27<\/sup><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;2.3. S\u0131v\u0131 ve Elektrolit Y\u00f6netimi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Hipertermi, rabdomiyoliz veya dehidratasyon varl\u0131\u011f\u0131nda izotonik kristaloidlerle yeterli hidrasyon sa\u011flanmal\u0131d\u0131r (idrar \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 \u22651 mL\/kg\/s hedeflenir).<sup>24<\/sup> Rabdomiyoliz geli\u015fen hastalar agresif s\u0131v\u0131 tedavisine ilave olarak idrar alkalizasyonu ve di\u00fcretik tedavi a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirilmelidir. Elektrolit d\u00fczeyleri takip edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>3. Kronik Komplikasyonlar\u0131n Y\u00f6netimi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Kronik ketamin veya t\u00fcrev kullan\u0131m\u0131 sonras\u0131 geli\u015fen ketamin sistitinde erken d\u00f6nemde ketaminin tamamen kesilmesi en etkili yakla\u015f\u0131md\u0131r. Analjezik tedavi (parasetamol, NSAID) verilebilir. Semptomatik rahatlama i\u00e7in antimuskarinik ajanlar (\u00f6r. oksibutinin) kullan\u0131labilir. \u015eiddetli olgularda intravezikal hiyal\u00fcronik asit veya kortikosteroid enjeksiyonlar\u0131 uygulanabilir. \u0130leri evrelerde mesane kapasitesi azalm\u0131\u015fsa cerrahi rekonstr\u00fcksiyon (augmentasyon sistoplasti) gerekebilir.<sup>28,29<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><sup>&nbsp;&nbsp; <\/sup>Uzun s\u00fcreli kullan\u0131mda kolestatik hepatit veya kolanjiyopati geli\u015febilir.Ketaminin tamamen kesilmesi genellikle karaci\u011fer fonksiyon testlerinde d\u00fczelme sa\u011flar.Kal\u0131c\u0131 strikt\u00fcr varsa ERCP ile stentleme veya cerrahi d\u00fczeltme gerekebilir.<sup>16<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130zlem ve Taburculuk Kriterleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Hafif vakalarda vital stabilite ve mental durumun normale d\u00f6nmesi sonras\u0131 6\u20138 saat g\u00f6zlem yeterlidir.<\/li>\n\n\n\n<li>Sentetik t\u00fcrev (\u00f6r. 3-MeO-PCP, O-PCE) \u015f\u00fcphesi varsa etkiler 24 saate kadar devam edebilece\u011fi i\u00e7in daha uzun izlem gerekir.<\/li>\n\n\n\n<li>Alkol, amfetamin, kokain, benzodiazepin veya opioid e\u015f kullan\u0131m\u0131 mevcutsa uzam\u0131\u015f toksisite ve solunum depresyonu riski nedeniyle izlem s\u00fcresi 24 saate kadar uzat\u0131lmal\u0131d\u0131r.<sup>30,31<\/sup><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp; <\/strong>Ketamin ve sentetik t\u00fcrevlerinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131, \u00f6zellikle gen\u00e7 eri\u015fkin pop\u00fclasyonda giderek artan bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunu haline gelmi\u015ftir. Klinik spektrum, hafif disosiyatif semptomlardan a\u011f\u0131r ajitasyon, deliryum, rabdomiyoliz ve \u00e7oklu organ disfonksiyonuna kadar uzan\u0131r. Kronik kullan\u0131mda g\u00f6r\u00fclen ketamin sistiti ve hepatobiliyer toksisite, bu ajanlar\u0131n uzun d\u00f6nem zararl\u0131 etkilerinin en tipik \u00f6rnekleridir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Spesifik bir antidotu bulunmayan ketamin intoksikasyonunda tedavi, erken tan\u0131, semptomatik destek ve komplikasyonlar\u0131n \u00f6nlenmesi \u00fczerine odaklanmal\u0131d\u0131r. Akut olgularda benzodiazepinlerle ajitasyon kontrol\u00fc, s\u0131v\u0131 deste\u011fi ve hava yolu g\u00fcvenli\u011fi temel yakla\u015f\u0131mlard\u0131r. Sentetik t\u00fcrevlerde (\u00f6rne\u011fin 3-MeO-PCP, O-PCE, MXE) uzun etki s\u00fcresi ve laboratuvarda saptanamama gibi \u00f6zellikler nedeniyle klinik \u015f\u00fcphe b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Ketaminin t\u0131bbi kullan\u0131m\u0131ndaki faydalar\u0131 ile k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m riskleri aras\u0131ndaki dengeyi korumak, hem sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmak hem de erken m\u00fcdahaleyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>KAYNAKLAR<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a>1. Domino EF, Chodoff P, Corssen G. Pharmacologic effects of CI-581, a new dissociative anesthetic, in man. <em>Clin Pharmacol Ther.<\/em> 1965;6(3):279\u2013291.<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>2. Morgan CJ, Curran HV. Ketamine use: a review. <em>Addiction.<\/em> 2012;107(1):27\u201338.<\/p>\n\n\n\n<p>3. European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (EMCDDA). <em>Methoxetamine: Technical Report.<\/em> Lisbon: EMCDDA; 2022.<\/p>\n\n\n\n<p>4. EMCDDA. <em>European Drug Report 2024: Trends and Developments.<\/em> Luxembourg: Publications Office of the European Union; 2024.<\/p>\n\n\n\n<p>5. T.C. \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, Narkotik Su\u00e7larla M\u00fccadele Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131. <em>T\u00fcrkiye Uyu\u015fturucu Raporu 2023.<\/em> Ankara; 2023.<\/p>\n\n\n\n<p>6.&nbsp; Orhurhu VJ, Vashisht R, Claus LE, Cohen SP. <em>Ketamine Toxicity.<\/em> In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan\u2013.<\/p>\n\n\n\n<p>7. Brennan E. The Paradox of Ketamine and the Clinical Manifestations of Acute and Chronic Toxicity. <em>EMRA Resident.<\/em> 2022 [cited 2025 Oct 14].<\/p>\n\n\n\n<p>8. Medscape. <em>PCP and Ketamine Toxicity: Treatment &amp; Management.<\/em> Updated 2024.<\/p>\n\n\n\n<p>9.&nbsp; Dundee JW, Wyant GM. <em>Ketamine: Its Pharmacology and Therapeutic Uses.<\/em> London: Butterworths; 1970.<\/p>\n\n\n\n<p>10. Chan WM, Mak TW, Wong OF, et al. Ketamine overdose: experience of a tertiary referral centre in Hong Kong. <em>Hong Kong Med J.<\/em> 2010;16(1):6\u201310.<\/p>\n\n\n\n<p>11. Gable RS. Comparison of acute lethal toxicity of commonly abused psychoactive substances. <em>Addiction.<\/em> 2004;99(6):686\u2013696.<\/p>\n\n\n\n<p>12.&nbsp; Liao Y, Tang J, Ma M, et al. Frontal white matter abnormalities following chronic ketamine use: a diffusion tensor imaging study. <em>Brain.<\/em> 2010;133(7):2115\u20132122.<\/p>\n\n\n\n<p>13. Rosenbaum SB, Gupta V, Palacios JL. <em>Serotonin Syndrome.<\/em> In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024.<\/p>\n\n\n\n<p>14. Melli G, Chaudhry V, Cornblath DR. <em>Rhabdomyolysis.<\/em> In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023.<\/p>\n\n\n\n<p>15.&nbsp; Wei Y, Wang L, Lin W, et al. Ketamine-associated urinary tract dysfunction: an update. <em>BMC Urol.<\/em> 2022;22(1):90.<\/p>\n\n\n\n<p>16.&nbsp; Lui KL, Lee WK, Li MKK. Ketamine-induced cholangiopathy. <em>Hong Kong Med J.<\/em> 2014;20(1):78.e1\u20132.<\/p>\n\n\n\n<p>17. Morgan CJ, Muetzelfeldt L, Curran HV. Consequences of chronic ketamine self-administration upon neurocognitive function and psychological wellbeing: a 1-year longitudinal study. <em>Addiction.<\/em> 2010;105(1):121\u2013133.<\/p>\n\n\n\n<p>18. World Health Organization. <em>Critical Review Report: 3-Methoxyphencyclidine (3-MeO-PCP).<\/em> Geneva: WHO Expert Committee on Drug Dependence; 2021.<\/p>\n\n\n\n<p>19. EMCDDA. <em>New Psychoactive Substances: 25 Years of Monitoring.<\/em> Lisbon: EMCDDA; 2023.<\/p>\n\n\n\n<p>20.&nbsp; Wood DM, Greene SL, Dargan PI. Five-year trends in self-reported ketamine use in the UK. <em>Drug Alcohol Rev.<\/em> 2011;30(6):633\u2013637.<\/p>\n\n\n\n<p>21. Curran HV, Morgan CJ. Cognitive, dissociative and psychotogenic effects of ketamine in recreational users on the night of drug use and 3 days later. <em>Addiction.<\/em> 2000;95(4):575\u2013590.<\/p>\n\n\n\n<p>22.&nbsp; Schep LJ, Slaughter RJ, Watts M, Mackenzie E, Gee P. The clinical toxicology of ketamine. Clin Toxicol (Phila). 2023 Jun;61(6):415-428.<\/p>\n\n\n\n<p>23.&nbsp; Medscape. <em>PCP and Ketamine Toxicity: Treatment &amp; Management.<\/em> Updated 2024.<\/p>\n\n\n\n<p>24.&nbsp; Wood DM, Dargan PI. The clinical toxicology of ketamine: a review. <em>Clin Toxicol (Phila).<\/em> 2012;50(8):754\u2013770.<\/p>\n\n\n\n<p>25. Kishi T, Matsunaga S, Iwata N. Antipsychotics for delusional disorder in adults: a systematic review. <em>Int J Neuropsychopharmacol.<\/em> 2019;22(1):45\u201356.<\/p>\n\n\n\n<p>26. EMCDDA. <em>Methoxetamine: Technical Report.<\/em> Lisbon: EMCDDA; 2022.<\/p>\n\n\n\n<p>27.&nbsp; WHO Expert Committee on Drug Dependence. <em>Critical Review Report: O-PCE (2-Oxo-PCE).<\/em> Geneva; 2022.<\/p>\n\n\n\n<p>28.&nbsp; Yeung LY, Rudd JA, Lam WP, et al. Mice are more sensitive than rats to the urinary toxicity of ketamine. <em>Toxicol Appl Pharmacol.<\/em> 2010;245(3):373\u2013379.<\/p>\n\n\n\n<p>29.&nbsp; Chu PSK, Ma WK, Wong SCW, et al. The destruction of the lower urinary tract by ketamine abuse: a new syndrome? <em>BJU Int.<\/em> 2008;102(11):1616\u20131622.<\/p>\n\n\n\n<p>30.&nbsp; Schifano F. Misuse and abuse of dissociative and hallucinogenic drugs. <em>Front Psychiatry.<\/em> 2021;12:710855.<\/p>\n\n\n\n<p>31.&nbsp; EMCDDA. <em>Report on the risk assessment of methoxetamine.<\/em> Lisbon: EMCDDA; 2023.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Giri\u015f &nbsp;&nbsp; Ketamin, 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda fensiklidin t\u00fcrevi bir disosiyatif anestezik olarak geli\u015ftirilmi\u015f, \u00f6zellikle k\u0131sa etkili ve kardiyovask\u00fcler olarak stabil bir ajan olmas\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":6804,"featured_media":4022,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1,10019,8],"tags":[27,202,10022,406,413,449],"class_list":["post-4021","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-tft","category-toxipaper","tag-acil-tip","tag-intoksikasyon","tag-tft","tag-toksikoloji","tag-toksisite","tag-zehirlenme"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4021","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6804"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4021"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4021\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4022"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4021"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4021"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4021"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}