{"id":3917,"date":"2025-01-30T14:14:30","date_gmt":"2025-01-30T11:14:30","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/?p=3917"},"modified":"2025-01-30T14:14:31","modified_gmt":"2025-01-30T11:14:31","slug":"toksin-kaynakli-nobetler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/2025\/01\/30\/toksin-kaynakli-nobetler\/","title":{"rendered":"Toksin kaynakl\u0131 n\u00f6betler"},"content":{"rendered":"\n

Toksikoloji Fark\u0131ndal\u0131k Tak\u0131m\u0131\u2019m\u0131z\u0131n (#TFT) bu ayki yaz\u0131s\u0131nda Neurologic Clinics dergisinin \u015eubat 2025 say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanan \u201cToxin-Induced Seizures\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131 tart\u0131\u015faca\u011f\u0131z.1<\/sup> Yazarlar yaz\u0131da genel olarak n\u00f6bete neden olan ve s\u0131k g\u00f6r\u00fclen toksinleri, gelecekte kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilecek toksinlerin tan\u0131mlanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in toksinlerin mekanizmalar\u0131n\u0131 ve se\u00e7ilen toksinlere \u00f6zg\u00fc (varsa) tedavi yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 ele alm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Giri\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130la\u00e7lar, kimyasal maddeler ve \u00e7evresel toksinlere maruziyet ve bu maddelerin maruziyetlerinden sonras\u0131 geri \u00e7ekilmesi n\u00f6bete neden olabilir. Toksin kaynakl\u0131 n\u00f6bet insidans\u0131 belirsizdir ancak s\u0131k oldu\u011fu tahmin edilmektedir. Toksinler temel olarak merkezi sinir sistemi (MSS) uyar\u0131c\u0131 yollar\u0131n\u0131 uyararak, MSS inhibit\u00f6r yollar\u0131n\u0131 inhibe ederek, uzun s\u00fcreli SSS depresanlar\u0131n\u0131n geri \u00e7ekilmesi mekanizmalar\u0131 ile n\u00f6bete sebep olurlar. Bir\u00e7ok ila\u00e7 ve toksin n\u00f6bete sebep olabilir. Bunlar tablo 1\u2019de \u0130ngilizce ba\u015fharflerinin k\u0131saltmas\u0131yla \u201cPLASTIC\u201d olarak g\u00f6sterilmi\u015ftir. Bu yaz\u0131n\u0131n amac\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda olmakla birlikte baz\u0131 ila\u00e7 kaynakl\u0131 metabolik bozukluklar da (karbon monoksit ve hipoksi, ins\u00fclin ve hipoglisemi gibi) n\u00f6bete sebep olabilir.<\/p>\n\n\n\n

Tablo 1 PLASTIC mnemonic<\/p>\n\n\n\n

P<\/strong><\/td>Phencyclidine, pesticides, phenol, propoxyphene<\/td><\/tr>
L<\/strong><\/td>Lead, lithium, lindane, local anesthetics<\/td><\/tr>
A<\/strong><\/td>Antidepressants, antipsychotics, anticonvulsants, antihistamines, abstinence syndromes<\/td><\/tr>
S<\/strong><\/td>Salicylate, sympathomimetics, strychnine, solvents, shellfish (domoic acid)<\/td><\/tr>
T<\/strong><\/td>Theophylline, tricyclic antidepressants, thallium, tobacco (nicotine)<\/td><\/tr>
I<\/strong><\/td>Isoniazid, insulin (and other causes of hypoglycemia), insecticides<\/td><\/tr>
C<\/strong><\/td>Camphor, cocaine, cyanide, carbon monoxide, chloroquine, cyclonite (C4 plastic explosive), Cicutoxin<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/div><\/figure>\n\n\n\n

Uyar\u0131c\u0131lar<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uyar\u0131c\u0131lar beyindeki eksitasyon-inhibisyon mekanizmalar\u0131n\u0131 bozarlar ve ajite bir deliryum ortaya \u00e7\u0131kar\u0131rlar. Bir\u00e7ok uyar\u0131c\u0131 dopamin, serotonin (5-HT), norepinefrin (NE) ve epinefrin sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131ran ve ayn\u0131 zamanda sinaptik bo\u015fluktan bu maddelerin geri al\u0131mlar\u0131n\u0131 engelleyerek bu maddelerin h\u00fccre d\u0131\u015f\u0131 konsantrasyonlar\u0131n\u0131 art\u0131ran sempatomimetik maddelerdir. Bu sendrom anksiyete, deliryum, terleme, hipertansiyon, ta\u015fikardi, hiper refleksi, midriyazis, paranoya, piloereksiyon ve n\u00f6bet ile karakterizedir. Status epilepticus, sempatomimetik sendromun ciddi bir komplikasyonudur.<\/p>\n\n\n\n

            Kokain, dopamin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131y\u0131 engelleyerek sinapslarda dopamin, 5-HT ve NE art\u0131\u015f\u0131na sebep olur ve sodyum kanal blokaj\u0131 yapar. Genelde g\u00f6r\u00fclen toksidrom klini\u011finde hipertansiyon g\u00f6r\u00fclmekle birlikte sodyum kanal blokaj\u0131ndan dolay\u0131 hipotansiyon, QRS uzamas\u0131, ya\u015fam\u0131 tehdit edici aritmi g\u00f6r\u00fclebilir. N\u00f6bet, metabolik asidoz, hipertermi g\u00f6r\u00fclebilir. Tedavide b-bloker ila\u00e7lar yerine benzodiazepinler tercih edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

            Amfetaminler, presinaptik vezik\u00fcllerden monoamin sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r, monoamin oksidaz\u0131 (MAO) ve dopamin geri al\u0131m ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 engelleyerek dopamin d\u00fczeyini art\u0131r\u0131r. Artan 5-HT ve dopamin aktivitesine ba\u011fl\u0131 psikojenik semptomlar g\u00f6r\u00fclebilir. Hipertermi, midriyazis, kas\u0131lma, rijidite, ajitasyon-deliryum bulgular\u0131n\u0131 i\u00e7eren seratonin sendromu g\u00f6zlenebilir.<\/p>\n\n\n\n

            Sentetik katinonlar veya banyo tuzlar\u0131, s\u0131kl\u0131kla n\u00f6bet ile sonu\u00e7lanabilen bir suistimal maddesi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. N\u00f6betlerin NE, 5-HT ve dopamin aktivitesinin artmas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n

            Benzilpiperazin (BZP), triflorometilfenilpiperazin (TFMPP) ve 3,4-metilendioksi-metamfetamin (MDMA) n\u00f6bete yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bildirilen psikositim\u00fclan ila\u00e7lar aras\u0131ndad\u0131r. BZP dopamin ve NE art\u0131r\u0131rken, TFMPP 5-HT agonist aktiviteye sahiptir. MDMA hem 5-HT sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r hem de geri al\u0131m\u0131n\u0131 inhibe ederek etki g\u00f6sterir. MDMA\u2019n\u0131n ayr\u0131ca hipokampusta glutamik asit dekarboksilaz\u0131 azaltt\u0131\u011f\u0131, hipokamp\u00fcs i\u00e7inde n\u00f6bete yol a\u00e7abilecek h\u00fccre d\u0131\u015f\u0131 glutamat art\u0131\u015f\u0131na neden oldu\u011fu ve GABAerjik n\u00f6ronal h\u00fccre \u00f6l\u00fcm\u00fcyle sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir. MDMA i\u00e7in toksidrom klini\u011finde hipertansiyon, hipertermi, ta\u015fikardi ve hepatotoksisite g\u00f6r\u00fclebilir. Seratonerjik sendrom, uygunsuz ADH sendromu g\u00f6r\u00fclebilir. Benzodiazepinlerle yap\u0131lacak n\u00f6bet tedavisine ek olarak serumda sodyum takibi ve hiponatremi durumunda elektrolitlerin d\u00fczeltilmesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

            Bupropion ve venlafaksin, toksin kaynakl\u0131 n\u00f6betlerin s\u0131ras\u0131yla %23\u2019\u00fcn\u00fc ve %6\u2019s\u0131n\u0131 olu\u015ftururlar. Bupropion, presinaptik dopamin ve NE geri al\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 inhibe eder, dopamin, NE ve 5-HT vezik\u00fcllerin sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. Bu durum ta\u015fikardi, titreme, ajitasyona yol a\u00e7ar ancak n\u00f6bet SSS toksisitesi belirtileri olmadan da g\u00f6r\u00fclebilir ve 24 saat sonra bile ortaya \u00e7\u0131kabilir. Ayn\u0131 zamanda kardiyak gap kav\u015fak blokaj\u0131na ba\u011fl\u0131 QTc aral\u0131\u011f\u0131nda uzama, QRS geni\u015flemesi, Torsade de Pointes g\u00f6r\u00fclebilir. Venlafaksin ise 5-HT ve NE geri al\u0131m\u0131n\u0131 inhibe eder. QRS geni\u015flemesi ve QTc aral\u0131\u011f\u0131nda uzama g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n

            Sentetik kanabinoidler, SSS\u2019de tam kanabinoid resept\u00f6r-1 (CB1<\/sub>R) agonizmi yoluyla psikoaktif etki g\u00f6sterirler. Do\u011frudan sempatomimetik olmamakla birlikte uyar\u0131c\u0131 bir sendrom olu\u015fturabilirler. N\u00f6betler d\u0131\u015f\u0131nda anksiyete, psikoz, ajitasyon ve ta\u015fikardi g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n

            Fensiklidin (PCP), N-metil-D-aspartat (NMDA) resept\u00f6r antagonistidir ve limbik sistemdeki resept\u00f6rlere y\u00fcksek afinite ile ba\u011flan\u0131r. Ayn\u0131 zamanda dopamin, NE ve 5-HT geri al\u0131m inhibit\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Genellikle ajitasyon, n\u00f6bet, psikoz ve bilin\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fi ile giden toksidrom g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Tedavide benzodiazepinler kullan\u0131l\u0131r. Kardiyak etkilenim i\u00e7in QRS ve QTc mesafelerinin izlenmesi, aritmi ve kardiyak iskemi a\u00e7\u0131s\u0131ndan takip gerekir. Aritmilerin birincil tedavisi i\u00e7in sodyum bikarbonat \u00f6nerilir. Magnezyum replasman\u0131 gerekebilir.<\/p>\n\n\n\n

Kolinerjik Ajanlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Asetilkolin (Ach) agonistleri, nikotinik veya muskarinik resept\u00f6rleri ba\u011flayarak aktivitelerini art\u0131rmak suretiyle do\u011frudan uyar\u0131rlar. Alternatif olarak, baz\u0131 ajanlar asetilkolines- teraz\u0131 inhibe ederek intrasinaptik par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyerek sinir terminalinde asetilkolin miktar\u0131n\u0131n artmas\u0131na neden olur. Farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar, muskarinik veya nikotinik resept\u00f6rlerin her ikisinin de beynin b\u00f6lgesine ba\u011fl\u0131 olarak (nikotinik resept\u00f6rler taraf\u0131ndan bazal \u00f6n beyin veya muskarinik taraf\u0131ndan zona incerta) n\u00f6betlerden sorumlu olabilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir<\/p>\n\n\n\n

Pilokarpin, sarin ve VX in vivo olarak muskarinik resept\u00f6r etkisini art\u0131rarak n\u00f6betlere ve status epileptikusa yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenmi\u015ftir. Tedavilerinde atropin, pralidoksim yan\u0131s\u0131ra n\u00f6betlerin tedavisinde benzodiazepinler kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

GABA Antagonistleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            GABA-A resept\u00f6r\u00fc bir klor iyon kanal\u0131d\u0131r. GABA-erjik n\u00f6ronlarda post-sinaptik GABA-A resept\u00f6rleri ve presinaptik GABA-B resept\u00f6rleri bulunur. GABA-A resept\u00f6r\u00fcne ba\u011fland\u0131\u011f\u0131nda, GABA h\u00fccre i\u00e7ine klor iyonu ak\u0131\u015f\u0131na neden olarak hiperpolarizasyona yol a\u00e7ar ve b\u00f6ylece aksiyon potansiyellerini inhibe eder. GABA-A agonistleri (yani benzodiazepinler ve barbit\u00fcratlar) serebral aktiviteyi azalt\u0131r ve bu ila\u00e7lardan kaynaklanan toksisite koma ile sonu\u00e7lan\u0131r. Yoksunluk durumlar\u0131 status epileptikusun yan\u0131 s\u0131ra n\u00f6betleri de h\u0131zland\u0131rabilir. GABA-B resept\u00f6rleri ikinci haberci sistemlerine sahiptir; presinaptik GABA-B’nin ba\u011flanmas\u0131 GABA sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesiyle sonu\u00e7lan\u0131r. Postsinaptik GABA-B resept\u00f6r aktivasyonu, GABA-A’dan daha yava\u015f ve daha uzun bir inhibisyona neden olur. GABA-B aktivitesi kas gev\u015femesi, bili\u015fsel i\u015flevde azalma, a\u011fr\u0131, bron\u015fiyoler gev\u015feme, bulant\u0131, ba\u011f\u0131rsak peristaltizminde azalma ve ba\u015f d\u00f6nmesi ile sonu\u00e7lan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

            N\u00f6bete sebep oldu\u011fu bilinen yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan bir analjezik, k\u0131smi mu-opioid agonisti tramadold\u00fcr. N\u00f6bet mekanizmalar\u0131 tam olarak ayd\u0131nlat\u0131lmam\u0131\u015f olsa da, GABA-A antagonizminin, 5-HT inhibisyonunun ve NE geri al\u0131m\u0131n\u0131n azalmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Baklofen ise bilinen bir GABA-B resept\u00f6r antagonistidir ve zehirlenmenin yan\u0131 s\u0131ra yoksunlukla n\u00f6bete neden olur.<\/p>\n\n\n\n

            Toksin kaynakl\u0131 n\u00f6betlerde ana mekanizmalardan birisi, GABA sentezi i\u00e7in gereken glutamat\u0131n, glutamik asit dekarboksilaz yoluyla GABA\u2019ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi gerekmekte ve bu reaksiyon i\u00e7in piridoksin (B6 vitamini) koenzim olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Piridoksin eksikli\u011fi a\u015f\u0131r\u0131 glutamat aktivitesine ve GABA t\u00fcketilmesine neden olabilir. Ortaya \u00e7\u0131kan GABA eksikli\u011fi, GABA-A kanallar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 engeller, yani resept\u00f6r i\u015flevi i\u00e7in GABA\u2019n\u0131n kendisi gereklidir. Dolay\u0131s\u0131yla, benzodiazepinler piridoksin eksikli\u011fi durumunda n\u00f6bet tedavisinde tek ba\u015flar\u0131na ba\u015far\u0131l\u0131 olamayacaklard\u0131r. \u0130zoniazid (INH), piridoksin fosfokinaz inhibit\u00f6r\u00fcd\u00fcr, bu da aktif B6\u2019n\u0131n t\u00fckenmesine neden olur, bu nedenle glutamattan GABA sentezi devam edemez. INH\u2019dan kaynakl\u0131 n\u00f6betleri tedavi etmek i\u00e7in benzodiazepinler ve piridoksine ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Penisilin, sefalosporinler (\u00f6zellikle sefepim), karbapenemler ve florokinolonlar\u0131n hepsi GABA-A resept\u00f6r\u00fcne ba\u011flan\u0131r ve inhibe eder, bu da Cl ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n azalmas\u0131na neden olarak konv\u00fclsif aktivitenin inhibe edilmesine de\u011fil te\u015fvik edilmesine izin verir. Penisilin ve aztreonam da kanala ba\u011flanarak klor\u00fcr ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 engelleyerek GABA tonusunun azalmas\u0131na neden olabilir. Penisilinin ayr\u0131ca konv\u00fclsiyon \u00fcretmek i\u00e7in GABA-A resept\u00f6r\u00fc \u00fczerindeki benzodiazepin b\u00f6lgesine do\u011frudan ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Literat\u00fcrde GABA agonistlerinden akut yoksunlu\u011fun n\u00f6betle sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015f ve sedatif yoksunlu\u011fu toksin kaynakl\u0131 n\u00f6bet nedeni olarak artm\u0131\u015ft\u0131r. Benzodiazepinler, etanol, barbit\u00fcratlar ve baklofen gibi GABA agonistlerinin kronik kullan\u0131m\u0131 beyinde GABA resept\u00f6r yo\u011funlu\u011funun azalmas\u0131na neden olur. Daha sonra, ilac\u0131n aniden kesilmesi, inhibit\u00f6r etkiyi desteklemek i\u00e7in daha az GABA tonu ile g\u00f6receli olarak kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lmam\u0131\u015f uyar\u0131c\u0131 etkiden kaynaklanan n\u00f6betle sonu\u00e7lan\u0131r. Flumazenil ilac\u0131 GABA resept\u00f6r\u00fcnde k\u0131smi bir agonisttir. Bazen a\u015f\u0131r\u0131 dozda geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc ajan olarak kullan\u0131lan bir ila\u00e7t\u0131r, ancak resept\u00f6rlere rekabet\u00e7i bir \u015fekilde ba\u011flanarak, genel GABA tonusunu azaltarak ve b\u00f6ylece n\u00f6bete neden olarak akut GABA yoksunlu\u011funu h\u0131zland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Trisiklik antidepresanlar (TCA) toksin ili\u015fkili n\u00f6betlerin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00f6nde gelen nedenidir. GABA-A antagonizmi ile n\u00f6beti tetiklerler. SSRI\u2019lar ve se\u00e7ici serotonin ve norepinefrin geri al\u0131m inhibit\u00f6rleri dahil olmak \u00fczere di\u011fer antidepresanlar\u0131n n\u00f6bete neden oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir. Venlafaksin 5-HT ve NE\u2019yi art\u0131rarak tek ba\u015f\u0131na veya di\u011fer serotonerjik alanlarla n\u00f6bet aktivitesine neden olur.<\/p>\n\n\n\n

Glutamat Agonistleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Glutamat agonistleri n\u00f6bet aktivitesini tetiklemek i\u00e7in 3 alt grup resept\u00f6r\u00fc ba\u011flar: (1) NMDA, (2) AMPA ve (3) kainit. Aksiyon potansiyellerini daha da s\u00fcrd\u00fcrmek ve hiperaktiviteyi art\u0131rmak i\u00e7in Na ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve sinir h\u00fccrelerinden K \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 te\u015fvik ederler. Glutamat ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 inhibisyonu da sinaptik yar\u0131kta a\u015f\u0131r\u0131 glutamat ile sonu\u00e7lan\u0131r ve n\u00f6bete neden olan uyar\u0131mlar\u0131 art\u0131r\u0131r. Kabuklu deniz hayvanlar\u0131 taraf\u0131ndan t\u00fcketilen alglerin \u00fcretti\u011fi domoik asit insanlar taraf\u0131ndan da oral yolla al\u0131nabilir. N\u00f6betler glutaminerjik AMPA resept\u00f6r aktivasyonundan kaynaklan\u0131r. B\u00fcy\u00fck k\u0131rm\u0131z\u0131 \u015fapkal\u0131 ve beyaz benekli Amanita muscaria mantarlar\u0131 hal\u00fcsinojenik etkileri nedeniyle bilin\u00e7li veya bilin\u00e7siz olarak t\u00fcketilmektedir. \u0130botenik asit ve muscimol mantar\u0131n kapaklar\u0131nda bulunan toksinlerdir. \u0130botenik asit SSS uyar\u0131m\u0131na neden olurken, muscimol SSS depresyonunu te\u015fvik eder. \u0130botenik asit, SSS’deki glutamik asit resept\u00f6rlerinde uyar\u0131c\u0131 etkilere yol a\u00e7ar ve bu da n\u00f6bete neden olmaktan sorumludur.<\/p>\n\n\n\n

Histamin Antagonistleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Histamin, GABA, glutamat, DA, 5-HT ve ACh yolaklar\u0131nda rol oynayan \u00e7e\u015fitli h\u00fccre i\u00e7i yolaklar\u0131 te\u015fvik etmek i\u00e7in G proteinine ba\u011fl\u0131 resept\u00f6rlerine ba\u011flanarak n\u00f6beti inhibe edebilir. N\u00f6betler, histamin resept\u00f6r\u00fcndeki antagonizmden kaynaklanan eksitotoksisiteden kaynaklan\u0131r. Difenhidramin belki de n\u00f6bete neden olan en yayg\u0131n antihistaminiktir. N\u00f6betlerin tedavisi benzodiazepinleri i\u00e7erir, ancak genel olarak n\u00f6betler genellikle kendi kendini s\u0131n\u0131rlar ve daha fazla antihistaminikten ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 te\u015fvik edilir.<\/p>\n\n\n\n

Adenozin Antagonistleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

H\u00fccre i\u00e7i adenozin, h\u00fccresel enerji i\u00e7in adenozin-difosfat\u0131n (ADP) adenozin-trifosfata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesinde kullan\u0131l\u0131r; baz bile\u015fik, adenozinden adenozin monofosfat\u0131n form\u00fcle edilmesine yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in adenozin kinaz taraf\u0131ndan arac\u0131l\u0131k edilir. Adenozinin n\u00f6bet aktivitesiyle ili\u015fkisini h\u00fccresel d\u00fczeyde \u00f6zetledi\u011fi i\u00e7in bunu anlamak faydal\u0131d\u0131r. Adenozin kinaz\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 aktivitesi ile adenozin al\u0131m\u0131, d\u00fc\u015f\u00fck sinaptik adenozin seviyelerine yol a\u00e7ar ve bu da n\u00f6bet aktivitesi riskinin artmas\u0131na neden olur. Tekrarlayan n\u00f6betler veya status epileptikus olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131 muhtemelen adenozinin endojen anti-n\u00f6bet etkilerindeki rol\u00fcnden kaynaklanmaktad\u0131r. Teofilin, prevalans\u0131 azalmakla birlikte, adenozin antagonizminin yayg\u0131n bir \u00f6rne\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n

Kafein de dahil olmak \u00fczere di\u011fer metilksantinler, benzer bir mekanizmayla toksisitede n\u00f6bete neden olmak i\u00e7in adenozin yollar\u0131 \u00fczerinden etki eder. Di\u011fer uyar\u0131c\u0131lar veya teofilin ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kafein kaynakl\u0131 n\u00f6bet insan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 aras\u0131nda literat\u00fcrde daha az yer almaktad\u0131r, ancak hayvan modellerinde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Birlikte, baz\u0131lar\u0131n\u0131n kafein kullan\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda altta yatan epilepsisi olan hastalarda n\u00f6bet e\u015fi\u011finin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildirdi\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. Toksisitede adenozin antagonisti arac\u0131l\u0131 n\u00f6betlerin tedavisi \u00f6ncelikle su\u00e7 te\u015fkil eden ajan\u0131n kesilmesini ve n\u00f6betin kesilmesi i\u00e7in benzodiazepinlerle destekleyici tedaviyi i\u00e7erir. Uzam\u0131\u015f n\u00f6betler veya status epileptikus i\u00e7in mekanik ventilasyon ba\u015flat\u0131ld\u0131ktan sonra barbit\u00fcratlar veya propofol gerekebilir. Daha iyi eliminasyon i\u00e7in hemodiyaliz endike olabilir.<\/p>\n\n\n\n

Eve gidecek notlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    \n
  • Benzodiazepinler, toksin kaynakl\u0131 n\u00f6betlerin akut tedavisinde ilk basamak tedavidir.<\/li>\n\n\n\n
  • Toksinlerin sistemik etkilerini belirlemek ve tedavi etmek i\u00e7in elektrolit, b\u00f6brek ve karaci\u011fer fonksiyon testlerinin yan\u0131 s\u0131ra elektrokardiyogram da gereklidir.<\/li>\n\n\n\n
  • Toksinlerin erken te\u015fhisi zordur. Hastan\u0131n uygun bak\u0131m ve tedavisini sa\u011flamak i\u00e7in ayr\u0131nt\u0131l\u0131, \u00f6yk\u00fc, muayene ve klinik toksidromlara dikkat etmek gereklidir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
      \n
    1. Phillips HN, Tormoehlen L. Toxin-Induced Seizures.\u00a0Neurol Clin<\/em>. 2020;38(4):867-879. doi:10.1016\/j.ncl.2020.07.004<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

      <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Toksikoloji Fark\u0131ndal\u0131k Tak\u0131m\u0131\u2019m\u0131z\u0131n (#TFT) bu ayki yaz\u0131s\u0131nda Neurologic Clinics dergisinin \u015eubat 2025 say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanan \u201cToxin-Induced Seizures\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131 tart\u0131\u015faca\u011f\u0131z.1 Yazarlar yaz\u0131da genel…<\/p>\n","protected":false},"author":4274,"featured_media":3918,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10014,10019,8],"tags":[27,202,10022,406,413,449],"class_list":["post-3917","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-akademik-blog-yazisi","category-tft","category-toxipaper","tag-acil-tip","tag-intoksikasyon","tag-tft","tag-toksikoloji","tag-toksisite","tag-zehirlenme"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3917","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4274"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3917"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3917\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3918"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3917"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3917"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3917"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}