{"id":3708,"date":"2024-02-15T21:22:22","date_gmt":"2024-02-15T18:22:22","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/?p=3708"},"modified":"2024-02-15T21:22:23","modified_gmt":"2024-02-15T18:22:23","slug":"siyanur-zehirlenmesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/2024\/02\/15\/siyanur-zehirlenmesi\/","title":{"rendered":"S\u0130YAN\u00dcR ZEH\u0130RLENMES\u0130"},"content":{"rendered":"\n

Siyan\u00fcr; antik \u00e7a\u011flardan beri bilinen, en h\u0131zl\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc zehirler aras\u0131nda yer alan bir mitokondrial toksindir. Hidrojen siyan\u00fcr <\/strong>(HCN, hidrosiyanik asit, prusik asit) bir gaz ve kataliz\u00f6rd\u00fcr ve siyanat tuzlar\u0131ndan (Na, K) haz\u0131rlan\u0131r. Siyan\u00fcr bile\u015fikleri hem do\u011fal olarak baz\u0131 meyve ve bitkilerde hem de sanayide kullan\u0131lan kimyasallarda bulunur. Badem <\/strong>(%2-14 ile en y\u00fcksek konsantrasyonda), kiraz, erik, elma, \u015feftali, kay\u0131s\u0131, armut, erik, g\u00fcll\u00fc bitkiler, cassava ve bambu filizlerinin (%0.01-14 aras\u0131nda) i\u00e7erdikleri amigdalin <\/strong>hidrosiyanik asit\u00fcretme yetene\u011fine sahiptir. Sanayide m\u00fccevher \u00fcretiminde elektro-parlatmada, plastik ve kau\u00e7uk imalat\u0131nda, foto\u011fraf\u00e7\u0131l\u0131kta, alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f\u00fcn \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda madencilikte, g\u00fcbre i\u00e7eri\u011finde, rodentisidlerde, dezenfektanlarda ve yapay t\u0131rnak yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131c\u0131lar\u0131nda bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnyada \u00fcretilen siyan\u00fcr\u00fcn yakla\u015f\u0131k %18’i 1887 y\u0131l\u0131ndan bu yana madencilikte kullan\u0131lmaktad\u0131r. Siyan\u00fcr\u00fcn alt\u0131n i\u015fletmelerinde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu olumsuzluklar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ta\u015f\u0131nmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ya da i\u015fletme i\u00e7indeki kazalardan kaynaklanabilmektedir. \u0130\u015fletme i\u00e7i kazalar ise siyan\u00fcr ya da ba\u011flant\u0131l\u0131 ak\u0131\u015fkanlar\u0131n i\u015flenmesi ya da bu ak\u0131\u015fkanlar\u0131n borularla ta\u015f\u0131nmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda meydana gelen s\u0131zmalara ve kazalara ba\u011fl\u0131 olabilir. Bu borulardaki hasar at\u0131k barajlar\u0131ndaki s\u0131zma, ta\u015fma ya da y\u0131k\u0131lma ile \u00e7ok miktarda a\u011f\u0131r metal ve siyan\u00fcr y\u00fckl\u00fc \u00e7amurun yay\u0131lmas\u0131na neden olabilir. Yay\u0131lan \u00e7amur \u00e7evredeki i\u00e7me ve sulama kaynaklar\u0131n\u0131 etkileyebilir. Bir di\u011fer tehlike siyan\u00fcr y\u00fckl\u00fc bu \u00e7amurun sudaki hidrojenle tepkimeye girerek HCN gaz\u0131 olu\u015fturmas\u0131, bunun da havada h\u0131zla yay\u0131lmas\u0131yla ortama da\u011f\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu riskler nedeniyle siyan\u00fcr\u00fcn ambalajlanmas\u0131, ta\u015f\u0131nmas\u0131 ve depolanmas\u0131 ile ilgili \u00fclkemizde ve d\u00fcnyada \u00e7ok \u00e7e\u015fitli k\u0131s\u0131tlamalar ve yasalar getirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Yang\u0131nlarda olay yerinde uzun s\u00fcre kalan kurbanlarda veya kurtar\u0131c\u0131larda karbonmonoksit (CO) zehirlenmesi ile beraber siyan\u00fcr zehirlenmesi de mutlaka ak\u0131lda bulundurulmal\u0131d\u0131r. Siyan\u00fcr, hem karbon (C) hem de azot (N) i\u00e7eren \u00fcr\u00fcnlerin yanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda atmosfere sal\u0131n\u0131r. Bu sal\u0131n\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirecek \u00fcr\u00fcnler aras\u0131nda y\u00fcn, ipek, poli\u00fcretan (yal\u0131t\u0131m\/d\u00f6\u015feme), poliakrilonitriller (plastikler), melamin re\u00e7ineleri (ev e\u015fyalar\u0131) ve sentetik kau\u00e7uk bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca bir parenteral antihipertansif olan Sodyum nitroprussidin <\/strong>y\u00fcksek doz ve uzun s\u00fcreli inf\u00fczyonu (>10-15 mikrogram\/kg\/dakika,  \u22651 saat inf\u00fczyon) siyan\u00fcr zehirlenmesine neden olabilir. \u00d6zellikle kronik b\u00f6brek yetmezli\u011fi olan hastalar ve \u00e7ocuk hastalar bu dozlarda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda siyan\u00fcr zehirlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Siyan\u00fcr; solunum yolu, m\u00fck\u00f6z membranlar, gastrointestinal sistem ve ciltten emilir. Akut \u00f6l\u00fcmc\u00fcl toksisite, 100-200 mg’l\u0131k bir oral dozdan sonra 1 saat i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015firken, 100 ppm HCN gaz\u0131n\u0131n 30 dakika,  300 ppm gaz\u0131n 5 dakika solunmas\u0131 \u00f6l\u00fcmc\u00fcld\u00fcr. American Conference of Governmental Industrial Hygienists ACGIH (Amerikan Kamu Sanayi Hijyencileri Konferans\u0131) HCN\u2019 \u00fcn ortamda tavan e\u015fik de\u011ferini 4,7 ppm olarak belirlemi\u015ftir. \u00dclkemizde bu s\u0131n\u0131r \u0130\u015fyeri Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve G\u00fcvenli\u011fi t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc ile 10mg\/m3 <\/sup>(2.58 ppm)olarak belirlenmi\u015ftir. Modern maden i\u015fletmeleri, HCN gaz\u0131n\u0131n bulunabilece\u011fi kapal\u0131 mekanlarda s\u00f6z konusu gaz\u0131n bulunmas\u0131 halinde alarm veren HCN gaz dedekt\u00f6rleri bulundurmaktad\u0131r. Kan siyan\u00fcr konsantrasyonu 40 mikromol\/L oldu\u011funda semptomatik hale gelir. \u0130nsanlar\u0131n \u00e7o\u011fu, bu konsantrasyonlar\u0131n alt\u0131ndaki HCN gaz\u0131n\u0131n kokusunun (ac\u0131 badem kokusunu and\u0131ran) fark\u0131na varabilmektedirler. Siyan\u00fcr v\u00fccutta 1.5 L\/kg’lik bir da\u011f\u0131l\u0131m hacmine sahiptir. Yakla\u015f\u0131k olarak %60’\u0131 proteinlere ba\u011flan\u0131r. Dola\u015f\u0131mdaki eser miktardaki methemoglobine (MetHb) ba\u011flanarak yava\u015f yava\u015f detoksifiye edilir.<\/p>\n\n\n\n

Siyan\u00fcr; mitokondrideki elektron ta\u015f\u0131ma zincirini bloke ederek ADP\u2019 nin ATP\u2019 ye oksidatif fosforilasyonunu inhibe eder. Aerobik solunum durur, anaerobik solunum (laktik asidoz\/metabolik asidoz)<\/strong> ba\u015flar. Mevcut hipoksik durum \u00f6zellikle kardiyovask\u00fcler sistem ve santral sisteminde toksiste bulgular\u0131na neden olur. Siyan\u00fcr ayr\u0131ca apoptotik h\u00fccre \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7an N-metil-D-aspartat (NMDA) resept\u00f6rlerini uyar\u0131r. GABA (inhibe edici n\u00f6rotransmitter) sentezini inhibe eder. GABA seviyeleri d\u00fc\u015ft\u00fck\u00e7e, siyan\u00fcr konv\u00fclziyon riskini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Akut siyan\u00fcr toksisitesi ba\u015flang\u0131\u00e7ta ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, mide bulant\u0131s\u0131, kusma, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, halsizlik ve ba\u015f d\u00f6nmesi \u015feklinde bulgu verir. \u0130nhalasyonla maruziyet sonras\u0131nda ki\u015fiden ac\u0131badem kokusu benzer koku al\u0131nabilir. Karotis arterdeki kemoresept\u00f6rler uyar\u0131l\u0131r; refleks hiperpne, refleks ta\u015fikardi, takipne ve pulmoner \u00f6dem g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hasta k\u00f6t\u00fcle\u015fti\u011finde; hipoksik konv\u00fclsiyonlar, midriyazis, hipotansiyon, bradikardi, koma ve \u00f6l\u00fcm geli\u015fir.<\/p>\n\n\n\n

Kan gaz\u0131nda y\u00fcksek anyon a\u00e7\u0131kl\u0131 metabolik asidoz ve hiperlaktatemi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Aktive olan anerobik solunum nedeniyle oksijen kullan\u0131lamad\u0131\u011f\u0131ndan; ven\u00f6z bak\u0131lan kan gaz\u0131nda artm\u0131\u015f ven\u00f6z O2 <\/sub>d\u00fczeyi tespit edilebilir. Ciltteki k\u0131zarma, retinada parlak k\u0131rm\u0131z\u0131 ven\u00fcller ve kandaki kiraz k\u0131rm\u0131z\u0131s\u0131 renk bu ven\u00f6z hiperoksiye ba\u011fl\u0131d\u0131r. Hasta y\u00fcksek oksijen varl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen hipoksiktir. Kan karboksihemoglobin (COHb) ve MetHb d\u00fczeyleri de \u00f6l\u00e7\u00fclmelidir. Kan siyan\u00fcr d\u00fczeyi; 2.5-3 mg\/L (58-69 mikromol\/L)  iken koma ve >3 mg\/L (>69 mikromol\/L) \u00fcst\u00fcnde ise \u00f6l\u00fcm g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Siyan\u00fcr testine ula\u015fmak \u00e7o\u011fu zaman m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 ve testin sonu\u00e7lanmas\u0131 \u00e7o\u011fu zaman uzun s\u00fcreler gerektirdi\u011finden siyan\u00fcr testi tan\u0131y\u0131 do\u011frulamak i\u00e7in kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu hastalarda tedavi karar\u0131 \u00f6yk\u00fc, klinik \u015f\u00fcphe ve kan gaz\u0131 bulgular\u0131na dayand\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Siyan\u00fcr zehirlenmesinde; maruziyet solunum yoluyla veya dermal yolla ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fse olay yeri y\u00f6netimi daha da \u00f6nem arz eder. Kurtar\u0131c\u0131lar\u0131n uygun ekipman (koruyucu giysiler, maskeler, eldiven, botlar ve kapal\u0131 devre oksijen sistemleri) ile kendilerini korumas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir. Olay yerinden kurbanlar\u0131 kurtaracak ekibin giyece\u011fi ekipmanlar A tipi KBRN (Kimyasal Biyolojik Radyasyon ve N\u00fckleer Tehditler) koruyucu elbisesi olmal\u0131d\u0131r. Bu k\u0131yafetler mevcut yap\u0131lar\u0131ndan kaynakl\u0131 v\u00fccutta su kayb\u0131, terleme, v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131ndaki de\u011fi\u015fim nedeniyle 15\u201320 dakikal\u0131k s\u00fcre ile kullan\u0131labilir. Bu nedenle kurbanlar olay yerinden (yang\u0131n yeri, maden, suicidal giri\u015fim ise olay yeri vs) h\u0131zla uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Kurbanlar\u0131n t\u00fcm giysileri \u00e7\u0131kart\u0131larak, k\u0131yafetlerin uygun \u015fekilde toplan\u0131p, imha edilmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Hastalar\u0131n ciltleri su ve sabunla dekontamine edilmelidir. Bu ar\u0131nd\u0131rma i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda da en az B tipi KBRN koruyucu elbise giyilmesi \u00f6nerilmektedir. Standart KBRN koruyucu maskelerin Hidrojen siyan\u00fcr\u00fcn havada 1,2 \u00b1 0,1 gr.dk\/m3<\/sup> konsantrasyonda oldu\u011fu durumda filtrenin koruma s\u00fcresi 90 dakikad\u0131r, sonras\u0131nda de\u011fi\u015ftirilmesi gerekir. Hastalar\u0131n bak\u0131m\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecek t\u0131bbi personelin dekontaminasyondan sonra; en az C tipi KBRN koruyucu elbise giyerek hastaya m\u00fcdahalesi \u00f6nerilir. Hastalar g\u00fcvenli bir alana al\u0131nd\u0131klar\u0131nda derhal monitorize edilmeli, havayolu, solunum ve dola\u015f\u0131m\u0131 stabilize edilmelidir. Oral yolla maruziyet ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fse al\u0131mdan sonraki ilk 60 dakikada mide lavaj\u0131 ve aktif k\u00f6m\u00fcr uygulanmal\u0131d\u0131r. Gastrik lavaj %5 sodyum tiyos\u00fclfat ile de yap\u0131labilir. Mide lavaj\u0131 \u00f6ncesi havayolu g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanm\u0131\u015f olmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir. Konv\u00fclsiyonlar\u0131n kontrol\u00fc i\u00e7in benzodiazepinler ilk tercih edilecek ajanlard\u0131r. Hipotansiyon s\u0131v\u0131 ve vazopress\u00f6r deste\u011fi ile kontrol alt\u0131na al\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. E\u015flik eden karbonmonoksit zehirlenmesi, travmalar ve di\u011fer komorbit durumlar da mutlaka dikkatle de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Siyan\u00fcr zehirlenmesinde; antidotal tedavi 3 olas\u0131 stratejiyi i\u00e7erir: Siyanidin ba\u011flanmas\u0131, Methemoglobinemi ind\u00fcksiyonu ve S\u00fclf\u00fcr don\u00f6rlerinin <\/strong>kullan\u0131m\u0131.<\/p>\n\n\n\n

B12 Vitaminin \u00f6nc\u00fcs\u00fc olan Hidroksikobalamin; <\/strong>i\u00e7erdi\u011fi Kobalt<\/strong> sayesinde h\u00fccre i\u00e7indeki siyan\u00fcre sitokram oksidazdan daha y\u00fcksek afinite ile ba\u011flan\u0131r ve idrarla at\u0131labilen siyanokobalamin<\/strong> bile\u015fi\u011fini olu\u015fturur. Doku hipoksisini bozmad\u0131\u011f\u0131 ve di\u011fer ajanlara g\u00f6re daha g\u00fcvenilir yan etki profiline sahip oldu\u011fu i\u00e7in siyan\u00fcr zehirlenmesi tedavisinde ilk s\u0131ra ajan olarak tercih edilmesi<\/strong> gerekti\u011fi bildirilmi\u015ftir (Cyanokit\u00ae<\/sup>–<\/strong> 5 gr Hidroksikobalamin).  <\/strong>Eri\u015fkin dozu 70 mg\/kg (5 gr) , \u00e7ocuklarda ise 70mg\/kg (maks. 5gr) , 0.9% serum fizyolojik ile dil\u00fce edilip intraven\u00f6z 15 dakikada inf\u00fczyon \u015feklinde verilir. Zehirlenmenin \u015fiddetine ve tedaviye klinik yan\u0131ta ba\u011fl\u0131 olarak ikinci doz uygulanabilir. Hidroksikobalamin \u00f6nerilen dozda verildi\u011finde mukozalar, cilt, plazma ve idrarda ge\u00e7ici k\u0131rm\u0131z\u0131 renk de\u011fi\u015fikli\u011fi geli\u015fir (Resim 1-2). Bu durum anaflaktoid reaksiyonda g\u00f6r\u00fclen t\u00fcm v\u00fccuttaki hiperemi ile kar\u0131\u015fabilir. Bu renk de\u011fi\u015fikli\u011finin bilinmesi ve idrarda da benzer k\u0131rm\u0131z\u0131 rengin g\u00f6r\u00fclmesi; tedavide hidroksikobalamini ilk defa kullanan klinisyeni acaba anaflaktoid bir reaksiyon mu geli\u015fti yan\u0131lg\u0131s\u0131ndan kurtaracakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Methemoglobineminin ind\u00fcklenmesi ile ger\u00e7ekle\u015fecek tedavi stratejisinde kullan\u0131lacak antidot kiti Amil nitrit inhalan<\/strong>, 0,3 ml (12 aspirol, 2-3 dk 2 aspirol verilir); Sodyum nitrit,<\/strong> 300 mg 10 ml (2 ampul, 3-5 dk verilir) ve Sodyum tiyos\u00fclfat,<\/strong> 50 ml’de 12.5 g (%25 sol\u00fcsyon, 2 ampul) olmak \u00fczere 3 preperattan olu\u015fur. Amil nitrit<\/strong> aspirollerinin inhalasyonu (burundan veya endotrakeal t\u00fcp arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile) %5\u2019lik, sodyum nitritin<\/strong> intraven\u00f6z uygulanmas\u0131 %15-20\u2019lik bir methemoglobinemi olu\u015fturur. Methemoglobin olu\u015fumu; hemoglobin i\u00e7indeki Ferr\u00f6z (Fe+2<\/sup>) formdaki demirin Ferrik (Fe+3<\/sup>) forma d\u00f6n\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7ar. Olu\u015fan methemoglobin; siyan\u00fcr\u00fcn ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 sitokram oksidaz enzim b\u00f6lgesi ile yar\u0131\u015fmaya girer. Methemoglobin; siyan\u00fcre ba\u011flanarak Siyanomethemoglobin<\/strong> bile\u015fi\u011fini olu\u015fturup oksidatif yolaklar\u0131n tekrar aktive olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Olu\u015fan Siyanomethemoglobin ise tiyos\u00fclfat<\/strong> ile tepkimeye girerek s\u00fclf\u00fcr transferaz (Rodenaz) enzimi yard\u0131m\u0131yladaha az zararl\u0131 ve idrarla at\u0131labilen Tiyosiyana<\/strong>t bile\u015fi\u011fini olu\u015fturur. Methemoglobineminin ind\u00fcksiyonu ile yap\u0131lan tedavide methemoglobin tedavi hedefi %30<\/strong> olup, kan hemoglobin d\u00fczeyine g\u00f6re doz ayarlamas\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.CO zehirlenmesinin de e\u015flik etti\u011fi durumlarda (yang\u0131n kurbanlar\u0131nda) bu kitin kullan\u0131m\u0131 (methemoglobinemi olu\u015fumunu ind\u00fckledikleri i\u00e7in) kontrendikedir. A\u015f\u0131r\u0131 methemoglobin, oksijen ta\u015f\u0131nmas\u0131 i\u00e7in gerekli olan oksihemoglobinin (indirgenmi\u015f form) kullan\u0131labilirli\u011fini azalt\u0131r. Bu hastalarda ilk tercih hidroksikobalamin olmal\u0131 ancak yoksa tek ba\u015f\u0131na sodyum tiyos\u00fclfat verilmelidir. Ayr\u0131ca gebeler, ya\u015fl\u0131 hastalar, anemisi olan hastalar ve \u00e7ocuklarda da hidroksikobalaminle tedavi tercih edilmelidir. Methemoglobineminin yan etkilerini tersine \u00e7evirmek i\u00e7in kullan\u0131lan Metilen mavisi; serbest siyan\u00fcr miktar\u0131n\u0131 artt\u0131rabilece\u011fi i\u00e7in siyan\u00fcr zehirlenmelerinde kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Destek tedavi ve antidot tedavisinin yetersiz oldu\u011fu durumlarda veya antidot tedaviye ula\u015fman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda tercih edilebilecek ekstrakorporeal tedavi y\u00f6ntemi siyan\u00fcr\u00fcn %60 oran\u0131nda plazma proteinlerine ba\u011flanma \u00f6zelli\u011finden dolay\u0131 plazmaferez olabilir. Literat\u00fcrde ba\u015far\u0131 ile tedavi edilmi\u015f olgu \u00f6rnekleri vard\u0131r. Bizde klini\u011fimizde (Adana \u015eehir EAH Acil T\u0131p Klini\u011fi) oral siyan\u00fcr al\u0131m\u0131 sonras\u0131 toksisite geli\u015fen (laktik asidoz, deliryum) ve 2 doz hidroksikobalamine (5gr+5gr) yan\u0131t vermeyen bir hastay\u0131 tek seans plazmaferez ile tedavi edip, sekelsiz taburcu ettik (Resim 2).<\/p>\n\n\n\n

Siyan\u00fcr zehirlenmesi, y\u00fcksek mortalite ve morbidite oranlar\u0131na sahip ciddi bir zehirlenme t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Kurtulan hastalarda hipoksik iskemik ensefalopati ve Parkinson benzeri sendrom gibi uzun vadeli etkiler g\u00f6zlemlenebilir. Bu nedenle, halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak ad\u0131na 29 Kas\u0131m 2019 tarihli ve 30963 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete’de yay\u0131mlanan “Kimyasallar\u0131n Kayd\u0131, De\u011ferlendirilmesi, \u0130zni ve K\u0131s\u0131tlanmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelikte De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Y\u00f6netmelik” ile siyan\u00fcrl\u00fc bile\u015fiklerin halk sat\u0131\u015f\u0131 yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, sanayi ve maden i\u015fletmelerinde yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan siyan\u00fcr gibi tehlikeli maddelerin kontrol\u00fc, s\u0131k\u0131 denetimler ve d\u00fczenlemeler gerektirir. Bu, hem i\u015f\u00e7i sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi hem de \u00e7evre koruma ve halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Ayr\u0131ca yang\u0131n kurbanlar\u0131nda inhalasyon yan\u0131\u011f\u0131, dermal yan\u0131k ve CO zehirlenmeleriyle m\u00fccadele ederken siyan\u00fcr zehirlenmesini de ak\u0131lda bulundurmak gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

KAYNAKLAR<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Huzar TF, George T, Cross JM. Carbon monoxide and cyanide toxicity: etiology, pathophysiology and treatment in inhalation injury. Expert Rev Respir Med. 2013 Apr;7(2):159-70. doi: 10.1586\/ers.13.9. PMID: 23547992.<\/li>\n\n\n\n
  2. Borron SW, Baud FJ. Antidotes for acute cyanide poisoning. Curr Pharm Biotechnol. 2012 Aug;13(10):1940-8. doi: 10.2174\/138920112802273182. PMID: 22352728.<\/li>\n\n\n\n
  3. Hamel J. A Review of Acute Cyanide Poisoning With a Treatment Update. Critical Care Nurse<\/em>. February 2011:72-82.<\/li>\n\n\n\n
  4. Nelson L. Acute Cyanide Toxicity: Mechanisms and Manifestations. Journal of Emergency Nursing<\/em>. August 2006:S8-S11.<\/li>\n\n\n\n
  5. Namakizadeh Esfahani N, Zoofaghari S, Akhavan Sigari A, Dorooshi G. Plasmapheresis for the management of acute cyanide poisoning: A case report and review of literature. Clin Case Rep. 2021 Jun 24;9(6):e04228.<\/li>\n\n\n\n
  6. Longsdon JM, Hagelstein K, Mudder TI. Cyanide Management in Gold Production. Internat\u0131onal Council on Metals And the Environment, 2001, Ottawa, Ontario, Canada.<\/li>\n\n\n\n
  7. UpToDate. Eri\u015fim adresi: https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/cyanide-poisoning?search=cyanide&source=search_result&selectedTitle=1~63&usage_type=default&display_rank=1<\/a> Eri\u015fim Tarihi: Ocak 2024.<\/li>\n\n\n\n
  8. Renklidag T, Karaman AG. Siyan\u00fcr zehirlenmesi. Sted, 2003; 12(9):350-352<\/li>\n\n\n\n
  9. Eri\u015fim adresi: https:\/\/www.resmigazete.gov.tr\/eskiler\/2019\/11\/20191129-4.htm<\/a> Eri\u015fim Tarihi: 29 Kas\u0131m 2019<\/li>\n\n\n\n
  10. Acil Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri; Kimyasal, Biyolojik Radyasyon ve N\u00fckleer (KBRN) Tehlikelerde Acil Yard\u0131m. 2011, Ankara, MEB.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    Resim 1:<\/strong> Oral siyan\u00fcr al\u0131m\u0131 sonras\u0131, deliryum ve laktik asidoz geli\u015fen hastam\u0131z\u0131n, Hidrosikobalamin sonras\u0131 cilt rengindeki k\u0131zar\u0131kl\u0131k<\/p>\n\n\n\n

    Adana \u015eehir EAH Acil T\u0131p Klini\u011finden Prof. Dr. Salim Satar, Do\u00e7. Dr. M\u00fcge G\u00fclen ve Uzm. Dr. Selen S\u00fcrer Ada\u2019 n\u0131n izniyle<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    Resim 2: <\/strong>2 doz (5 gr+5gr) Hidrosikobalamine ra\u011fmen kan gaz\u0131 ve semptomlar\u0131 d\u00fczelmeyen hastaya taze donmu\u015f plazma ile tek seans plazmaferez uyguland\u0131. Hastan\u0131n plazmaferez sonras\u0131 y\u00fcksek anyon a\u00e7\u0131kl\u0131 metabolik asidozu, hiperlaktatemisi ve deliryumu d\u00fczeldi.  (Plazma rengi hidroksikobalamine ba\u011fl\u0131) Hasta sekelsiz taburcu oldu.<\/p>\n\n\n\n

    Adana \u015eehir EAH Acil T\u0131p Klini\u011finden Prof. Dr. Salim Satar, Do\u00e7. Dr. M\u00fcge G\u00fclen ve Uzm. Dr. Selen S\u00fcrer Ada\u2019 n\u0131n izniyle<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Siyan\u00fcr; antik \u00e7a\u011flardan beri bilinen, en h\u0131zl\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc zehirler aras\u0131nda yer alan bir mitokondrial toksindir. Hidrojen siyan\u00fcr (HCN, hidrosiyanik asit, prusik asit)…<\/p>\n","protected":false},"author":3242,"featured_media":3711,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1,10014,10019],"tags":[202,10058,10022,406,413,449],"class_list":["post-3708","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-akademik-blog-yazisi","category-tft","tag-intoksikasyon","tag-siyanur","tag-tft","tag-toksikoloji","tag-toksisite","tag-zehirlenme"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3708","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3242"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3708"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3708\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3711"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3708"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3708"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3708"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}