{"id":3612,"date":"2023-04-04T10:00:00","date_gmt":"2023-04-04T07:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/?p=3612"},"modified":"2023-04-04T08:53:14","modified_gmt":"2023-04-04T05:53:14","slug":"radyasyon-yaralanmalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/2023\/04\/04\/radyasyon-yaralanmalari\/","title":{"rendered":"RADYASYON YARALANMALARI"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>B\u00f6l\u00fcm 1 &#8211; Giri\u015f ve Radyasyon Hakk\u0131nda Temel Bilgiler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" type=\"1\">\n<li><strong>Giri\u015f<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Radyasyona maruziyet (irridasyon) ki\u015finin radyoaktif maddenin bulundu\u011fu ortamda bulunmas\u0131yla olu\u015fur ve kontaminasyondan fark\u0131 irridasyon durumunda herhangi bir radyoaktif madde ge\u00e7i\u015fi g\u00f6zlenmez ve \u00e7evresine tehlike olu\u015fturmaz. Ki\u015finin eksternal ya da internal olarak v\u00fccudunda radyoaktif madde bulundurmas\u0131 ise kontaminasyon olarak tan\u0131mlan\u0131r ve bu durumda radyoaktif maddenin etrafa yay\u0131l\u0131m\u0131 g\u00f6zlenir ve \u00e7evresi i\u00e7in tehlikeli durum arz edebilir. Eksternal kontaminasyon radyasyonun kaynaktan cilde ve hatta daha derine ula\u015fmas\u0131 ile olu\u015fur, internal kontaminasyon ise radyoaktif partik\u00fcllerin yutulmas\u0131 veya solunmas\u0131 ile olu\u015fur.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Radyoaktiviteden korunmak i\u00e7in d\u00f6rt fakt\u00f6r \u00f6nemlidir. Zaman, mesafe, koruyucu ekipman ve radyoaktif maddenin miktar\u0131.&nbsp; Ki\u015fi radyasyondan etkilenimini azaltmak i\u00e7in kayna\u011fa olan mesafesini artt\u0131rmal\u0131, ortam\u0131 dekontamine etmeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131, kaynakla ayn\u0131 ortamda bulunma s\u00fcresini azaltmal\u0131 ve kaynakla aras\u0131na koruyucu koymal\u0131d\u0131r. Mevcut t\u0131bbi tedavi orta ve y\u00fcksek dozda maruziyetlerde hayati \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Radyolojik partik\u00fcllerle kontamine olmu\u015f hastalar genellikle, e\u011fer koruyucu ekipman kullan\u0131m\u0131na ve dekontaminasyon kurallar\u0131na uyulmu\u015fsa, sa\u011fl\u0131k personeline \u00f6nemli bir akut radyasyon dozuna maruziyet i\u00e7in tehlike olu\u015fturmaz. Bu sebeple sa\u011fl\u0131k personeli, iyonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 radyasyon ya da radyoaktif kontaminasyonla olu\u015fan konvansiyonel travmalar\u0131 tedavi etmekten ka\u00e7\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Sa\u011fl\u0131k personeli kontaminasyon a\u00e7\u0131s\u0131ndan takip edilmeli ve tedavi sonras\u0131nda gerekliyse e\u011fer dekontamine edilmelidir. Sadece \u0131\u015f\u0131na maruz kalm\u0131\u015f, kontamine olmam\u0131\u015f hasta sa\u011fl\u0131k personeline herhangi bir risk olu\u015fturmaz.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kontamine bir hastaya m\u00fcdahale ederken, \u00f6ncelikle sa\u011fl\u0131k personelinin ve di\u011fer personelin g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Kontamine alana girerken koruyucu k\u0131yafet ve ekipman kullan\u0131lmas\u0131, alan\u0131n dekontamine edilmesi, gereksiz e\u015fyalar\u0131n ortamdan at\u0131lmas\u0131, giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n kontrol\u00fc, negatif bas\u0131n\u00e7 kullan\u0131lmas\u0131, kontamine alanda \u00e7al\u0131\u015facak personel say\u0131s\u0131n\u0131n ve i\u00e7eride kal\u0131nan s\u00fcrenin minimuma indirilmesi gibi \u00f6nemler al\u0131nmas\u0131 elzemdir. B\u00fct\u00fcn \u00f6nlemlere ra\u011fmen baz\u0131 kontamine alanlardaki dekontaminasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ve di\u011fer m\u00fcdahalelerde alanda \u00e7al\u0131\u015fan personelin kontaminasyonunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilemeyebilir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Radyasyon kazalar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli olarak ikiye ayr\u0131l\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli kazalar bir veya birka\u00e7 ki\u015fininin irridasyon veya kontaminasyona maruz kald\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck miktarlarda radyoaktif madde sal\u0131nan, laboratuvarlar, hastane ve n\u00fckleer enerji santrallerinde g\u00f6r\u00fclen kazalard\u0131r. B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli kazalar ise, fazla miktarda radyoaktif madde sal\u0131nan, \u00e7ok say\u0131da insan\u0131n irridasyon ve kontaminasyona maruz kald\u0131\u011f\u0131 kazalard\u0131r. Bu tip kazalara \u00f6rnek olarak radyolojik silahlarla yap\u0131lan ter\u00f6r sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve n\u00fckleer santral kazalar\u0131 \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kazalar haricinde n\u00fckleer end\u00fcstrideki radyoaktif maddelerin depolanmas\u0131, ta\u015f\u0131nmas\u0131, rutin i\u015flevlerinde kullan\u0131lmas\u0131 gibi baz\u0131 i\u015f gruplar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filerde de radyasyona maruziyet ve kontaminasyon g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1.2. Radyasyon T\u00fcrleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Birinci derecede \u00f6neme sahip be\u015f radyasyon t\u00fcr\u00fc:<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Alfa (\u03b1) par\u00e7ac\u0131klar\u0131: Pu ve U gibi a\u011f\u0131r \u00e7ekirdeklerden yay\u0131lan par\u00e7ac\u0131klard\u0131r. \u0130ki proton ve iki n\u00f6trondan olu\u015furlar. Havada yakla\u015f\u0131k 1 in\u00e7ten fazla gidemez ve derinin \u00f6l\u00fc tabakas\u0131ndan \u00f6teye ge\u00e7emez. \u0130nce k\u0131yafetler alfa par\u00e7ac\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucudur fakat internal kontaminasyonda daha fazla hasar olu\u015ftururlar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Beta (\u03b2) par\u00e7ac\u0131klar\u0131: Alfa par\u00e7ac\u0131klar\u0131na g\u00f6re dokuda daha derine (birka\u00e7 mm, epidermisin bazal tabakas\u0131n\u0131n derinlerine kadar) giderler, havada birka\u00e7 metre gidebilirler. trityum ve 90Sr gibi izotoplar\u0131n \u00e7ekirdeklerinden yay\u0131lan elektronlard\u0131r. Plastik y\u00fcz maskeleri gibi ince plastik tabakalar Beta par\u00e7ac\u0131klar\u0131ndan koruyabilir. Beta par\u00e7ac\u0131klar internal kontaminasyonda \u00f6nemli bir tehlikedir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Gama (\u03b3) \u0131\u015f\u0131nlar\u0131: \u00c7ekirdekten \u00e7\u0131kan, UV\u2019den daha k\u0131sa dalga boylu, iyonizasyon yaratan elektromanyetik radyasyondur. Y\u00fcksek penetrasyon g\u00fcc\u00fc sebebiyle i\u00e7 organlara kadar ula\u015f\u0131r. Eksternal kontaminasyonu olduk\u00e7a tehlikelidir. Kur\u015fun bloklar gibi yo\u011fun maddeler gama \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n ge\u00e7i\u015fini engeller.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Pozitronlar:&nbsp; Atom \u00e7ekirdeklerinden yay\u0131lan pozitif y\u00fckl\u00fc beta partik\u00fcllerdir. Bir elektronun anti partik\u00fclleridir ve elektronla etkile\u015fimi sonras\u0131 olu\u015fan y\u00fcksek enerjili fotonlardan korunmak i\u00e7in kur\u015fun, \u00e7elik, beton gibi \u00f6nlemler gerektirir. Pozitronlar t\u0131pta yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\u2022&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; X-\u0131\u015f\u0131nlar\u0131: gama \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n aksine \u00e7ekirde\u011fin d\u0131\u015f\u0131ndan \u00e7\u0131kar, gama \u0131\u015f\u0131nlar\u0131ndan&nbsp; sadece \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktalar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; N\u00f6tronlar: y\u00fcks\u00fcz par\u00e7ac\u0131klard\u0131r fakat herhangi bir maddeyi radyoaktif hale getiren tek t\u00fcrd\u00fcr. Gama \u0131\u015f\u0131nlar\u0131na g\u00f6re daha fazla ileriye d\u00f6n\u00fck etki g\u00f6sterir. Fizyon i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda ve baz\u0131 tahribats\u0131z test prosed\u00fcrlerinde etrafa yay\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u00f6nemlidirler.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1.3.Birimler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ABD&#8217;de kullan\u0131lan temel radyoaktivite birimi curie&#8217;dir (Ci) ve 3.7 x 1010 bekerel (Bq) olarak tan\u0131mlan\u0131r. Saniyede bir par\u00e7alanma anlam\u0131na gelen bekerel, temel SI birimidir (Frans\u0131zca <em>le Syst\u00e8me International d&#8217;unit\u00e9s<\/em>). Bir Ci 37 gigabekerel (GBq) ve bir GBq 27 milicurie&#8217;ye (mCi) e\u015fittir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Aktivite, mevcut radyoaktif madde miktar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in kullan\u0131lan kavramd\u0131r. Emilen radyasyon miktar\u0131, iyonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 radyasyon taraf\u0131ndan dokuda biriktirilen enerjinin \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcnde kullan\u0131l\u0131r. ABD\u2019de bu birim rad&#8217;d\u0131r. Bir rad, bir gram dokuda biriken 100 ergs (10-7 joule) enerjiye e\u015fittir. Emilen radyasyon miktar\u0131 i\u00e7in SI birimi gray\u2019dir (Gy) ve bir kilogram dokuda biriken bir joule enerjiye e\u015fittir. Akut t\u0131bbi etkilere ili\u015fkin kullan\u0131lacak en uygun birimin rad veya Gy oldu\u011fu yayg\u0131n bir \u015fekilde kabul edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 1 Gy = 100 rad&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 1santigray (cGy) = 1 rad<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kalite fakt\u00f6r\u00fc(QF) ve radyasyon a\u011f\u0131rl\u0131k fakt\u00f6r\u00fc(WR), radyoaktif par\u00e7ac\u0131k ve \u0131\u015f\u0131nlar aras\u0131ndaki ileriye d\u00f6n\u00fck fark\u0131 (\u00f6rne\u011fin malignite riski) hesaplamak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Alfa radyasyonu i\u00e7in wR 20&#8217;dir, bu nedenle alfa radyasyonundan kaynaklanan 1 mGy (veya 100 mrad) 20 mSv&#8217;ye (veya 2 rem) e\u015fittir. Beta radyasyonunun wR de\u011feri birdir ve n\u00f6tronlar i\u00e7in bu de\u011fer n\u00f6tron enerjisine ba\u011fl\u0131 olarak \u00fc\u00e7 ile 20 aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp; 1 Gy x 1 = 1 Sv<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 100 rad x 1 = 100 rem<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ABD\u2019de y\u0131ll\u0131k mesleki olmayan alt limit 0,1 Rem ve 1mSv olarak belirlenirken, mesleki alt limit 5 Rem (5000 mrem) ve 50 mSv olarak belirlenmi\u015ftir. Bir akci\u011fer grafisi 10mrem, bat\u0131n grafisi 120 mrem, beyin tomografisi 200 mrem, toraks tomografisi 700 mrem, bat\u0131n pelvis tomografisi 1000 mrem, y\u0131ll\u0131k radyasyon doz limiti 100 mrem\/y\u0131l, 60 g\u00fcn i\u00e7inde 3,5- 4,5 Gy maruz kalan deneklerin LD<sub>50\/60 <\/sub>d\u00fczeyi 350.000-450.000 mrem (350- 450 rad = 350- 450 rem) olarak belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ABD&#8217;de, G-M (Geiger-Mueller) dedekt\u00f6r\u00fc gibi bir\u00e7ok radyasyon alg\u0131lama cihaz\u0131 r\u00f6ntgen (R) birimini veya mR gibi bir alt kat\u0131n\u0131 kullan\u0131r. R, havadaki iyonizasyonun birimidir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00f6l\u00fcm 2. Akut Radyasyon Sendromu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; K\u0131sa s\u00fcrede t\u00fcm v\u00fccudun ya da baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerin 1 Gy\u2019den y\u00fcksek radyasyon dozlar\u0131na maruz kal\u0131nmas\u0131 sonucu, saatler, g\u00fcnler, aylar sonra ortaya \u00e7\u0131kan \u00f6l\u00fcme kadar gidebilen, organ ve sistemlerdeki radyasyon hasar\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131r. Ba\u015f dahil, diz ve dirseklerin proksimali t\u00fcm v\u00fccut olarak tan\u0131mlan\u0131r. ARS, gastrointestinal, hematopoietik, n\u00f6rovask\u00fcler ve kutan\u00f6z organ sistemlerini tek tek veya birlikte tutabilir. Maruz kal\u0131nan radyasyon dozu ile klini\u011fin \u015fiddeti aras\u0131nda korelasyon mevcuttur. \u0130ki veya daha fazla organ sisteminin tutuldu\u011fu radyasyona ba\u011fl\u0131 \u00e7oklu organ yetmezli\u011fi g\u00f6r\u00fclebilir. Di\u011fer travmalar&nbsp; ve enfeksiyonlarla ile birlikte olursa kombine radyasyon yaralanmas\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131r. Kombine yaralanma durumlar\u0131nda mortalite artar.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ARS&#8217;nin belirtileri ve semptomlar\u0131, t\u00fcm v\u00fccut taraf\u0131ndan emilen radyasyon dozu ile ilgilidir. 0,5 Gy&#8217;den d\u00fc\u015f\u00fck dozlar\u0131n akut semptomlara neden olmas\u0131 beklenmezken, 4,5 Gy&#8217;lik dozlar maruz kalan ki\u015filerin %50&#8217;si i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Sendromun ba\u015flang\u0131c\u0131, s\u00fcresi ve klinik bulgular\u0131 al\u0131nan radyasyon dozuna ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Maruz kalmay\u0131 takip eden ilk 2 ay i\u00e7inde g\u00f6r\u00fclen akut de\u011fi\u015fiklikler, esas olarak deri, CNS, akci\u011fer, GI sistem ve hematopoietik dokulardaki hasardan kaynaklanan belirti ve semptomlar\u0131 i\u00e7erir. Kutan\u00f6z sendrom (CS), \u00fcniform olmayan maruziyetin sonucu olarak ARS&#8217;li hastalarda \u00f6zellikle yayg\u0131nd\u0131r. CS, epilasyondan radyonekroza kadar de\u011fi\u015fen de\u011fi\u015fiklikleri i\u00e7erebilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2.1. Patofizyoloji<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130yonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 radyasyon, y\u00fcksek dozlarda direkt h\u00fccre i\u00e7ine girebilir ve burada etkile\u015fime ge\u00e7er ya da serbest oksijen radikalleri olu\u015fturur ve bu radikallerle DNA, RNA, proteinler ve plazma zar\u0131nda hasar olu\u015fturur. D\u00fc\u015f\u00fck dozlarda ise mitoz b\u00f6l\u00fcnmeyi engelleyerek h\u00fccr4e b\u00f6l\u00fcnmesini duraklat\u0131r ve h\u00fccresel hasara neden olur. Radyasyon hasar\u0131 radyasyona maruziyetten mikrosaniyeler sonra meydana gelir ve hasar k\u00f6k h\u00fccreler, cildin bazal tabakas\u0131, lenfositler, testislerdeki sertoli h\u00fccreleri gibi h\u0131zl\u0131 b\u00f6l\u00fcnen h\u00fccrelerde en fazla g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2.2. ARS ve Doz<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/strong>ARS saatler ile haftalar sonra ba\u015flayan, a\u015famalar\u0131 ve sonlan\u0131m\u0131 al\u0131nan doza g\u00f6re de\u011fi\u015fen akut bir hastal\u0131kt\u0131r. 1 Gy \u00fczerinde hematopoietik sendrom, 6 Gy \u00fczerinde gastrointestinal sendrom, 8 Gy \u00fczerinde n\u00f6rovask\u00fcler sendrom g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. 10-12 Gy \u00fczerindeki dozlarda hayatta kalma \u015fans\u0131 yoktur. Belirti ve bulgular aras\u0131nda anoreksi, bulant\u0131-kusma, ishal, ate\u015f, g\u00f6ze maruziyette konjonktivit ve ciltte eritem yer al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ARS prodromal belirti ve bulgu d\u00f6nemi (maruziyetten 0-2 g\u00fcn sonra), latent d\u00f6nem (2-20 g\u00fcn), belirgin hastal\u0131k d\u00f6nemi (21-60 g\u00fcn), iyile\u015fme veya \u00f6l\u00fcm \u015feklinde d\u00f6rt evreden olu\u015fur. &nbsp;Akut t\u00fcm v\u00fccut maruziyetinden kaynaklanan erken semptomlar, prodromal radyasyon sendromunu olu\u015fturur. Bu erken belirtiler anoreksi, ilgisizlik, mide bulant\u0131s\u0131, kusma, diyare, ate\u015f, ta\u015fikardi ve ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r ve radyasyon dozunun b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ve ek yaralanman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Prodromal sendrom, 1 Gy veya daha d\u00fc\u015f\u00fck toplam v\u00fccut dozlar\u0131nda genellikle hafiftir veya yoktur. Semptomlar\u0131n ilk 2 saat i\u00e7inde ba\u015flamas\u0131 genellikle 2 Gy&#8217; yi a\u015fan \u00f6nemli ve potansiyel olarak \u00f6l\u00fcmc\u00fcl maruziyetleri g\u00f6sterir. Bu dozlarda, gastrointestinal sendromu semptomatolojiye katk\u0131da bulunur. Y\u00fcksek dozlarda (\u00f6rn. 10 ila 20 Gy), hemen hemen t\u00fcm hastalarda maruziyetten sonraki dakikalar i\u00e7inde prodromal semptomlar ortaya \u00e7\u0131kar. Serebrovask\u00fcler sendrom g\u00f6stermeyen ancak gastrointestinal sendrom geli\u015fen hastalar uygun t\u0131bbi destekle hayatta kalabilir. Bununla birlikte, yeterince uzun s\u00fcre hayatta kal\u0131rlarsa hepsi de hematolojik sendromu geli\u015ftirecektir. Kutan\u00f6z sendrom, yukar\u0131daki senaryolardan herhangi birinde geli\u015febilir ve y\u00f6netimi karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2.2.1. Fiziksel \u00d6l\u00e7\u00fcm<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Dozimetriler ve s\u00fcre\u00e7 \u00f6l\u00e7\u00fcm cihazlar\u0131 ile yap\u0131l\u0131r, birka\u00e7 \u00e7e\u015fit dozimetri mevcuttur. S\u0131kl\u0131kla Geiger saya\u00e7lar\u0131 kullan\u0131l\u0131r. Acil durumlarda, etkilenen \u00e7ok say\u0131da insan varl\u0131\u011f\u0131nda, \u00e7ok zaman al\u0131r ve \u00f6zel aletlere ihtiya\u00e7 vard\u0131r. (\u0130yon odalar\u0131 ve spektroskoplar). Bu durumda kan, idrar, t\u00fckr\u00fck, d\u0131\u015fk\u0131 \u00f6rnekleri, nasal swipe ve soluk \u00fczerinde \u00f6l\u00e7\u00fcmler yap\u0131l\u0131r. S\u00fcre\u00e7 \u00f6l\u00e7erler \u00e7evresel kirlenmeyi \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r, belirli bir zaman boyunca belli bir alandaki radyasyon miktar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7er.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2.2.2. Biyolojik Dozimetri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kusmaya ba\u015flama s\u00fcresi ve maruziyet sonras\u0131 lenfosit say\u0131s\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fck, kromozomal anormallik gibi klinik belirti ve semptomlar, maruz kal\u0131nan radyasyon dozunu tahmin etmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Lenfosit say\u0131s\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn izlenmesi, radyasyon dozunu de\u011ferlendirmek i\u00e7in en pratik y\u00f6ntem olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Maruziyetten sonraki 12 saat \u2013 7 g\u00fcnl\u00fck s\u00fcre\u00e7te lenfosit say\u0131s\u0131n\u0131n en d\u00fc\u015f\u00fck noktas\u0131 ve d\u00fc\u015fme oran\u0131 k\u00fcm\u00fclatif dozu g\u00f6sterir. 1-10 Gy aras\u0131nda e\u015f de\u011fer doz aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin eder.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2.2.3 Kromozomal De\u011fi\u015fiklikler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Disentrik kromozomlar ve kromozom halkalar\u0131 gibi kromozom anomalilerinin s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 radyasyon dozu ile ili\u015fkilidir. Maruziyetten 24 saat sonra veya daha sonra biyodosimetri laboratuvar\u0131nda incelenmek \u00fczere \u00f6rnek kan al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u0130nk\u00fcbasyon s\u00fcresi nedeni ile 48-72 saatlik s\u00fcre sonunda sonu\u00e7 al\u0131nmaya ba\u015flanabilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2.2.4. Radyasyona Maruz Kalma \u015eiddetinin Puanlanmas\u0131- Avrupa Protokol\u00fc (METREPOL)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu protokol, bilgisayarl\u0131 bir rehberlik sisteminin temelini olu\u015fturur. \u00c7ok say\u0131da insan\u0131n dahil oldu\u011fu bir radyolojik kazadan sonraki ilk 48 saatin \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011fu konusunda hemfikirdir. Bu s\u00fcre zarf\u0131nda, semptomlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan \u00f6nceki s\u00fcre, kutan\u00f6z eritemin g\u00f6zlemlenmesinden \u00f6nceki s\u00fcre, asteni, bulant\u0131 yo\u011funlu\u011fu, 24 saatteki kusma s\u0131kl\u0131\u011f\u0131, ishalin \u015fiddeti ve s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 veya 24 saatteki d\u0131\u015fk\u0131 say\u0131s\u0131, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131n yo\u011funlu\u011fu, s\u0131cakl\u0131k, kan bas\u0131nc\u0131 ve ge\u00e7ici bilin\u00e7 kayb\u0131 dahil olmak \u00fczere hem klinik hem de biyolojik bulgular, acil durum triyaj sistemine kaydedilmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p>1 puan alan hastalar ayaktan izlenebilir veya g\u00fcnd\u00fcz bak\u0131m hastanesi e\u015fde\u011ferinde tedavi edilebilir. 2 puan alan hastalar, hayatta kalmak i\u00e7in maksimum t\u0131bbi m\u00fcdahaleye ihtiya\u00e7 duyan hastalard\u0131r. 3 puan alan hastalar, \u00e7oklu organ yetmezli\u011fi (MOF) geli\u015ftirmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ve ne yaz\u0131k ki iyile\u015fme \u00fcmidi neredeyse hi\u00e7 olmayan hastalard\u0131r. Radyasyona ba\u011fl\u0131 \u00e7oklu organ yetmezli\u011fi (MOF), iki veya daha fazla organ sisteminin zaman i\u00e7inde ilerleyici i\u015flev bozuklu\u011funu tan\u0131mlar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk 48 saat i\u00e7indeki birincil hedef, \u0131\u015f\u0131nlanmaya maruz kalmayanlar\u0131 belirlemektir (puan 0). Bu hastanelerin kapasitesinin \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 engelleyecektir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Hastaneye yat\u0131r\u0131lan hastalar sadece skoru 1&#8217;i a\u015fan hastalard\u0131r. Yanl\u0131\u015fl\u0131kla bula\u015fma durumunda sadece uygun \u015fekilde dekontamine edilmi\u015f hastalar kabul edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130lk 48 saatin ard\u0131ndan hastan\u0131n skorlamas\u0131 METREPOL&#8217;e g\u00f6re yeniden de\u011ferlendirilir. 2 veya 3 skor alan hastalar, iyile\u015fme umutlar\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n \u00f6nerilen tedaviyi al\u0131rlar. Ne yaz\u0131k ki ilk 48 saat i\u00e7inde bireysel, fiziksel ve biyolojik dozimetriyi bilmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir: bu \u00f6nemli bilgilere ancak 48 saat sonra eri\u015filebilir hale gelir ve bu noktada daha fazla t\u0131bbi karar vermenin temeli haline gelirler. Unutulmamal\u0131d\u0131r ki, bir bireyin v\u00fccudunun hangi k\u0131sm\u0131n\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131, toplam maruz kalma dozundan daha \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Baz\u0131 yazarlar, katastrofik bir n\u00fckleer olay s\u0131ras\u0131nda triyaj i\u00e7in di\u015f ve t\u0131rnak dokusunun in vivo elektron paramanyetik rezonans (EPR) dozimetrisi gibi y\u00fcksek do\u011fruluklu biyodozimetriye dayal\u0131 tarama y\u00f6ntemleri \u00f6nermektedir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2.3. Belirgin Hastal\u0131k D\u00f6nemi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Prodrom d\u00f6nemi ve latent d\u00f6nemden sonra belirgin hastal\u0131k d\u00f6nemi etkilenen sisteme g\u00f6re ay\u0131rt edilen ve klinik olarak birbiri ile ba\u011f\u0131ml\u0131 ve \u00f6rt\u00fc\u015fen \u00fc\u00e7 sendroma b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2.3.1. Hematopoietik Sendrom<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Lenfositler ve kemik ili\u011findeki k\u00f6k h\u00fccreler radyasyona olduk\u00e7a duyarl\u0131 h\u00fccrelerdir. \u00b31 Gy e\u015fik doz olarak kabul edilir, 2-3 Gy\u2019den fazla dozlarda klinik olduk\u00e7a a\u011f\u0131rla\u015f\u0131r ve tedavi olduk\u00e7a zorla\u015f\u0131r. Radyasyon maruziyetini takip eden ilk h\u00fccre d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnden \u00f6nce etkisi g\u00f6r\u00fclmeyen apoptozu ind\u00fcklemenin yan\u0131 s\u0131ra radyasyon, lenfositlerin resirk\u00fclasyon \u00f6zelliklerini de\u011fi\u015ftirir.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Maruziyetten sonraki ilk 24 saat i\u00e7inde mutlak lenfosit say\u0131s\u0131nda %50&#8217;lik bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ve ard\u0131ndan 48 saat i\u00e7inde daha ciddi bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, potansiyel olarak \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir maruziyeti karakterize eder. N\u00f6tropeni ve trombositopeni 2-4 haftada en alt seviyeye ula\u015f\u0131r ve aylarca devam edebilir. Gastrointestinal sendromdan gastrointestinal kan kayb\u0131, trombositopeniye sekonder organ ve dokulara kanama ve nihayetinde kemik ili\u011fi aplazisinin birle\u015fik etkileri nedeniyle anemi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Maruz kalmay\u0131 takip eden ilk hafta boyunca normalin %50&#8217;si i\u00e7inde kalan bir mutlak lenfosit say\u0131s\u0131, &lt;1 Gy\u2019lik bir maruziyeti ve %90 \u0131n \u00fczerinde bir hayatta kalma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Bununla birlikte lenfopeni, yan\u0131klara ve travmaya e\u015flik eden streslerden de kaynaklanabilece\u011finden m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funda birden fazla biyodosimetri incelenmesi \u00f6nemlidir(lenfosit disentrikleri).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Maruziyetten sonraki haftalar ile aylar i\u00e7inde, kemik ili\u011finde hipoplazi veya aplazi meydana gelir ve pansitopeniye, enfeksiyona yatk\u0131nl\u0131\u011fa, kanamaya ve\/veya zay\u0131f yara iyile\u015fmesine neden olur ve bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc, uygun destekleyici bak\u0131m\u0131n yoklu\u011funda \u00f6l\u00fcme katk\u0131da bulunabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; K\u0131smi koruma sa\u011flanm\u0131\u015f olmas\u0131 veya daha ventral \u015fekilde radyasyona maruz kalma ile sa\u011flanan doz homojensizli\u011fi, kemik ili\u011finde daha az hasar anlam\u0131na gelebilir. Bu t\u00fcr korumalar, hematopoezin yeniden olu\u015fmas\u0131na katk\u0131da bulunur.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kan transf\u00fczyonu ve antibiyotik kullan\u0131m\u0131 gibi destekleyici tedavi ile hastalarda sa\u011fkal\u0131m artmakta ve LD<sub>50\/60 <\/sub>dozu (radyasyona maruz kalm\u0131\u015f pop\u00fclasyonun 60 g\u00fcn i\u00e7inde, %50&#8217;sinde \u00f6l\u00fcme neden olan doz olarak tan\u0131mlan\u0131r.) 5-7 Gy\u2019 e kadar artmaktad\u0131r. Tedaviye CSF eklenmesi ve yo\u011fun bak\u0131m tedavisi sa\u011fkal\u0131m\u0131 daha da artt\u0131racak ve LD<sub>50\/60 <\/sub>dozu 6-9 Gy\u2019 e y\u00fckselecektir. 10-12 Gy\u2019 yi a\u015fan toplam maruziyetin ard\u0131ndan ya\u015fam \u015fans\u0131 yoktur.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; En y\u00fcksek sa\u011fkal\u0131m oranlar\u0131 6 Gy ve alt\u0131nda doza maruz kalan komorbiditesi olmayan hastalarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. N\u00f6trofil say\u0131s\u0131 500\/mm\u2019 nin alt\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fck\u00e7e enfeksiyon riski artar. Radyasyona ba\u011fl\u0131 immunsupresyonu olan hastalarda enfeksiyonun klinik belirti ve bulgular\u0131 hi\u00e7 yoktur. Cilt ve gastrointestinal sistem mukozas\u0131ndaki yar\u0131klar enfeksiyoz ajanlar\u0131n dola\u015f\u0131ma kat\u0131lmas\u0131na neden olur. \u015eiddetli lenfopeni ve n\u00f6tropenide \u00f6nceki viral enfeksiyonlar\u0131n yeniden aktivasyonu g\u00f6zlenebilir. Erken d\u00f6nemde antimikrobiyal ajanlar ba\u015flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2.3.2. Gastrointestinal Sendrom<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Gastrointestinal sendrom tipik olarak ilk maruziyetten sonraki be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde geli\u015fir. 1-5 Gy&#8217;nin alt\u0131ndaki dozlarda, yaln\u0131zca mide bulant\u0131s\u0131, kusma ve gastrik atoninin prodromal faz\u0131 g\u00f6zlenir. 5 ile 12 Gy&nbsp; aras\u0131ndaki dozlarda, ba\u011f\u0131rsak kript h\u00fccrelerinin kayb\u0131na ve mukozal bariyerin bozulmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak daha \u015fiddetli semptomlar geli\u015fir. Bu de\u011fi\u015fiklikler kramp tarz\u0131nda kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, ishal, bulant\u0131 ve kusma, gastrointestinal kanama ile sonu\u00e7lanan anemi ve s\u0131v\u0131 ve elektrolit dengesinde anormallikler ile sonu\u00e7lan\u0131r. Bu erken evreyi genellikle semptomlar\u0131n hafifledi\u011fi 5-7 g\u00fcn s\u00fcren gizli bir evre izler. Y\u00fcksek ate\u015fin e\u015flik etti\u011fi kusma ve \u015fiddetli ishal hastal\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturur. Bu d\u00f6nemdeki sistemik etkiler, malabsorpsiyondan kaynaklanan yetersiz beslenmeyi i\u00e7erebilir. Gastrointestinal sistemin bozulmu\u015f bariyer i\u015flevi, bakterilerin ve bunlar\u0131n toksinlerinin ba\u011f\u0131rsak duvar\u0131ndan kan dola\u015f\u0131m\u0131na ge\u00e7mesine neden olarak enfeksiyona ve sepsise zemin haz\u0131rlar; bu durum, hematopoietik sendromun geli\u015fimine sekonder imm\u00fcn bask\u0131lama ve sitopeni ile daha da tehlikeye girebilir. Di\u011fer ciddi komplikasyonlar aras\u0131nda barsak duvar\u0131nda stenoz, ileus ve perforasyona yol a\u00e7an \u00fclserasyon ve nekroz yer al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Semptomlar\u0131n ba\u015flama zaman\u0131 dozla ili\u015fkilidir ve ne kadar erken ortaya \u00e7\u0131karsa o kadar y\u00fcksek dozda radyasyona maruz kal\u0131nm\u0131\u015f demektir. 6-8 Gy \u00fczerindeki dozlarda pulmoner etkilenim ortaya \u00e7\u0131kabilir. Yo\u011fun bak\u0131m tedavileri ile mortalite azalmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2.3.3. N\u00f6rovask\u00fcler Sendrom<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 8 Gy ve \u00fczerinde kardiyovask\u00fcler sistem ve santral sinir sistemi etkilenir. Bu iki sistemdeki bulgular\u0131n beraber ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na n\u00f6rovask\u00fcler sendrom denir. Kan beyin bariyerine zarar veren bozulmu\u015f k\u0131lcal dola\u015f\u0131m, interstisyel \u00f6dem, akut enflamasyon, pete\u015fiyal kanamalar, meninkslerin enflamasyonu ve perivask\u00fcler astrositlerin hipertrofisini i\u00e7erir. \u015ei\u015flik ve \u00f6dem varl\u0131\u011f\u0131 BT taramalar\u0131 ve MRG ile belgelenebilir. 10-20 Gy aral\u0131\u011f\u0131ndaki dozlarda, bireyler ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, n\u00f6rolojik bozukluklar ve anormal bili\u015fin e\u015flik etti\u011fi kal\u0131c\u0131 ve \u015fiddetli mide bulant\u0131s\u0131 ve kusma ile kendini g\u00f6sterir. Oryantasyon bozuklu\u011fu, konf\u00fczyon, denge kayb\u0131 ve n\u00f6betleri, \u00e7oklu organ yetmezli\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Fizik muayenede papil\u00f6dem, ataksi ve derin tendon ve kornea reflekslerinde azalma g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bulant\u0131-kusma, y\u00fcksek ate\u015f, konf\u00fczyon, hipotansiyon, bilin\u00e7 bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131, vask\u00fcler instabilite ve bunu takiben \u00f6l\u00fcm g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.&nbsp; 8Gy alt\u0131ndaki dozlarda n\u00f6rolojik semptomlar olu\u015fmaz, e\u011fer n\u00f6rolojik semptomlar ortaya \u00e7\u0131k\u0131yorsa alt\u0131nda n\u00f6rolojik nedenler haricinde ba\u015fka bir neden aranmal\u0131d\u0131r. 10 Gy \u00fczeri dozlarda geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcms\u00fcz n\u00f6rovask\u00fcler sendrom ortaya \u00e7\u0131kar ve mortalitesi %100\u2019 e yak\u0131nd\u0131r<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00f6l\u00fcm 2.4 Tetkik ve Tedavi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Etkin tedavi uygulayabilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle maruz kal\u0131nan radyasyon b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn tespit edilebilmesi gerekir ve bunun i\u00e7in de kaynak aktivitesinin (A), izotopun ve ilgili gama sabitinin (\u0393), kazazedenin kaynaktan uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n (m veya cm) ve b\u00f6lgede ge\u00e7irdi\u011fi s\u00fcrenin (t) bilinmesi gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ARS\u2019de destekleyici \u00f6nlemler, yo\u011fun bak\u0131m takibi, sitokin tedavisi ve t\u0131bbi endikasyon dahilinde antimikrobiyal tedavi hastalar\u0131n mortalitesini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Radyoaktif kontaminasyonun \u00f6l\u00fcmc\u00fcl evreye ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in zaman ge\u00e7melidir bu y\u00fczden \u00f6ncelikle hastan\u0131n varsa e\u011fer hayati tehdit olu\u015fturan yaralanmalar\u0131 tedavi edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0130lk ba\u015fvuruda tam kan say\u0131m\u0131 (cbc) tetkik edilmeli ve 24 saat boyunca 4-8 saatte bir tekrar edilip lenfosit ve retik\u00fclosit say\u0131s\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f takip edilmelidir. &nbsp;Ard\u0131ndan her 12-24 saatte bir tekrar tam kan say\u0131s\u0131 tetkikleri al\u0131nmal\u0131 ve lenfositler, gran\u00fclositler, trombositler takip edilmelidir.<\/li>\n\n\n\n<li>D\u00fc\u015f\u00fck maruziyeti olan hastalar, WBC&#8217;nin en d\u00fc\u015f\u00fck noktas\u0131n\u0131 ve ard\u0131ndan iyile\u015fmeyi belgelemek i\u00e7in 4-6 hafta boyunca haftada bir veya iki kez CBC \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcne ihtiya\u00e7 duyabilir.<\/li>\n\n\n\n<li>CRP d\u00fczeyinin ilerleyen d\u00f6nemlerde artmas\u0131 beklenir bu sebepten \u00f6t\u00fcr\u00fc 3 g\u00fcn boyunca aral\u0131kl\u0131 olarak takibi \u00f6nerilir.<\/li>\n\n\n\n<li>K\u0131rm\u0131z\u0131 h\u00fccre grubu tiplemesi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Klinik ekiplerin talebi \u00fczerine HLA tiplendirmesi dahil, gelecekteki analizler i\u00e7in DNA serum ve h\u00fccreleri saklanmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Kan lenfositlerinde kromozom sapmas\u0131 analizi (biyodosimetri) yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>N\u00f6tron maruziyetinden \u015f\u00fcpheleniliyorsa radyoaktif sodyum <sup>24<\/sup>NA i\u00e7eri\u011fini \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in 20 ml kan \u00f6rne\u011fi al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Standart biyokimyasal testler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. (\u00d6rne\u011fin parotis bezinde radyasyon maruziyetinden sonra amilaz \u00fcretimi art\u0131\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fclebilir.)<\/li>\n\n\n\n<li>Radyon\u00fcklid kontaminasyonu \u015f\u00fcphesi varsa idrar ve d\u0131\u015fk\u0131 \u00f6rnekleri al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Disentrik tahlil (DA) ve floresan in situ hibridizasyon (FISH) tahlili dahil olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli sitogenetik y\u00f6ntemler, y\u00fcksek do\u011frulukta maruz kalma dozu belirlemesi sunar, ancak uzun bir numune i\u015fleme s\u00fcresi gerektirir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Hematopoietik Sendrom:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>&gt;2 Gy \u00fczeri akut radyasyona maruziyetlerde, hematopoetik iyile\u015fmeyi art\u0131rmak i\u00e7in koloni uyar\u0131c\u0131 fakt\u00f6rler (CSF) h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde uygulanmal\u0131d\u0131r. CSF n\u00f6trofil iyile\u015fmesini uyar\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>ARS ile ili\u015fkili n\u00f6tropeni tedavisi i\u00e7in hematopoetik CSF&#8217;ler gran\u00fclosit-koloni uyar\u0131c\u0131 fakt\u00f6r (G-CSF- filgrastim, 10 \u00b5g\/kg g\u00fcnl\u00fck subkutan), rekombinant formlar\u0131 ve G-CSF&#8217;nin pegile formudur. Gran\u00fclosit-makrofaj-koloni stim\u00fcle edici fakt\u00f6r (GM-CSF- sargramostim, 5-10 \u00b5g\/kg\/g\u00fcn subkutan veya (200-400 \u00b5g\/m2\/g\u00fcn)), ve di\u011fer biyobenzerler (G-CSF- pegfilgrastim, birer hafta arayla iki doz, her biri 6 mg subkutan) FDA Acil Kullan\u0131m \u0130zni (EUA) ile kullan\u0131ma sunulmu\u015ftur.<\/li>\n\n\n\n<li>HS&#8217;nin y\u00f6netimi i\u00e7in ANC &lt;500\/mm3 oldu\u011funda bir sitokinin ba\u015flat\u0131lmas\u0131n\u0131 ve enfeksiyon yoklu\u011funda ANC 1.000\/mm3&#8217;e ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda kesilmesini i\u00e7eren konsens\u00fcs k\u0131lavuzlar\u0131 geli\u015ftirmi\u015ftir.<\/li>\n\n\n\n<li>Febril radyasyona ba\u011fl\u0131 n\u00f6tropeni geli\u015fen hastalar i\u00e7in y\u00fcksek riskli n\u00f6tropeni i\u00e7in g\u00fcncel Amerika Enfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 Derne\u011fi (IDSA) k\u0131lavuzlar\u0131na uyulmas\u0131 \u00f6nerilmektedir.<\/li>\n\n\n\n<li>Sitokinlerin ve antimikrobiyallerin (antibiyotikler, antifungaller ve antiviraller) klinik kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin endikasyonlar, Disaster Medicine and Public Health Preparedness&#8217;da (Ekim 2011) yay\u0131nlanan bir WHO konsens\u00fcs bildirisinde bulunabilir.<\/li>\n\n\n\n<li>D\u00fc\u015f\u00fck riskli hastalarda (ate\u015fin 38,3<sup>O<\/sup>C alt\u0131nda olmas\u0131, mutlak n\u00f6trofil say\u0131s\u0131n\u0131n 500\/mm<sup>3<\/sup> alt\u0131na d\u00fc\u015fmemesi, hemodinamik olarak stabil olmas\u0131, komorbid durumlar olmamas\u0131 durumunda) amoksisilin\/klavulanat ya da florokinolon kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Y\u00fcksek riskli hastalarda( mutlak n\u00f6trofil say\u0131s\u0131&lt; 100mm<sup>3<\/sup>, hemodinamik instabilite, \u015fiddetli mukozit, iv katater enfeksiyonu, pulmoner infiltrasyon, mental durumda de\u011fi\u015fiklik) k\u00fclt\u00fcr sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re tedavi d\u00fczenlenmelidir. Sefepim, seftazidim, aminoglikozidler, piperasilin- tazobaktam \u00f6nerilir. Bir di\u011fer \u00f6neri de iv monoterapiye ya da kombinasyon tedavisine vankomisin tedavisi eklenmesidir. N\u00f6trofil say\u0131s\u0131 500\u2019\u00fcn \u00fczerine \u00e7\u0131kana kadar antibiyoti\u011fe devam edilmelidir.<\/li>\n\n\n\n<li>Candida enfeksiyonlar\u0131nda, profilaksi amac\u0131 ile flukanazol \u00f6nerilirken, aktif enfeksiyonda flukanazol, vorikanazol, amfoterisin B \u00f6nerilir.<\/li>\n\n\n\n<li>Herpes Simpleks Virusu profilaksi ve tedavisinde asiklovir veya valasiklovir \u00f6nerilir.<\/li>\n\n\n\n<li>CD4 T lenfosit say\u0131s\u0131 200\/L \u2018nin alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcnce akci\u011ferlerde f\u0131rsat\u00e7\u0131 patojen pneumocystis jirovecii akci\u011ferlerde izlenebilir. Kan \u00fcr\u00fcnlerinin \u0131\u015f\u0131nlanarak verilmesi \u00f6nerilir.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Sitomegalovirus enfeksiyonu profilaksi ve tedavisinde ise gansiklovir ve valasiklovir \u00f6nerilir.<\/li>\n\n\n\n<li>Ciddi derecelerde anemi ve trombositopeni tipik olarak maruz kalmay\u0131 takip eden 2-4 haftadan \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131kmaz ve bu s\u00fcre zarf\u0131nda \u00e7ok say\u0131da yaral\u0131 hasta oldu\u011funda yeterli say\u0131da ek kan ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131s\u0131 belirlenebilir.<\/li>\n\n\n\n<li>Kurban\u0131n &lt;1 Gy \u0131\u015f\u0131nlama ald\u0131\u011f\u0131 bilinmiyorsa, transf\u00fczyonla ili\u015fkili graf-versus-host hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in t\u00fcm h\u00fccresel \u00fcr\u00fcnler \u0131\u015f\u0131nlanmal\u0131 ve ate\u015fli hastal\u0131k riskini azaltmak i\u00e7in l\u00f6kosit azalt\u0131lmal\u0131d\u0131r (gran\u00fclosit transf\u00fczyonlar\u0131 hari\u00e7).<\/li>\n\n\n\n<li>Trombosit say\u0131s\u0131 20000\u2019in ve operasyon ihtiyac\u0131 olan hastalarda 75000\u2019in \u00fczerinde tutulmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Radyasyon hasar\u0131ndan hemen sonra, hayat\u0131 tehdit edici anemi g\u00f6zlenmedi\u011finden eritropoietin kullan\u0131lmas\u0131 bu a\u015famada \u00f6nerilmemektedir.<\/li>\n\n\n\n<li>Hayvanlarda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, sitokinler maruz kald\u0131ktan sonra erken uyguland\u0131\u011f\u0131nda (yani, apoptoz meydana geldi\u011finde ilk 24 saat i\u00e7inde) hematopoietik sendrom geli\u015ftirme riskinin azalt\u0131labilece\u011fini g\u00f6sterdi\u011finden, maruziyetten sonra m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u0131sa s\u00fcrede ba\u015flanmas\u0131 \u00f6nerilmi\u015ftir.<\/li>\n\n\n\n<li>Endojen hematopoietik iyile\u015fme ihtimali bulunan kazazedelere hematopoietik k\u00f6k h\u00fccre nakli yap\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fi konusunda METREPOL konferanslar\u0131nda anla\u015fma sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Hastalar 14-21 g\u00fcn izlenmeden k\u00f6k h\u00fccre nakline karar verilmemelidir. ,<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Gastrointestinal Sendrom:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Radyasyona maruziyetten sonra ilk 1 saat i\u00e7indeki kusma 6-8 Gy, 2 saat sonra kusmaya ba\u015flama 4 Gy ve 4 saat sonra kusmaya ba\u015flama 2 Gy doza maruziyeti g\u00f6sterir. Kusma olmamas\u0131 radyasyona maruz kal\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermez.<\/li>\n\n\n\n<li>Gastrointestinal sendromun tedavisi maruziyetten 2-4 g\u00fcn sonra florokinolon ya da benzer bir antibiyotik uygulanmas\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Anaeroblar\u0131 korumak hedeflenmelidir.<\/li>\n\n\n\n<li>D\u00fc\u015f\u00fck doz radyasyona maruziyette kusma g\u00f6r\u00fclmeyebilir fakat y\u00fcksek doz maruziyetlerde mutlaka izlenir. Kusma S\u00fcresi, hastan\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm v\u00fccut dozu i\u00e7in yararl\u0131 bir g\u00f6stergedir. Kusma tedavisi i\u00e7in 5HT<sub>3 <\/sub>resept\u00f6rantagonisti ondansetron ve antidopaminerjik metoklopramid \u00f6nerilmektedir. (Ondansetron\u2014Ba\u015flang\u0131\u00e7: 0.15mg\/kg IV; s\u00fcrekli bir IV doz se\u00e7ene\u011fi 8 mg ve ard\u0131ndan sonraki 24 saat i\u00e7in 1 mg\/saatten olu\u015fur, Granisetron\u2014Oral dozaj formu (tabletler): Doz genellikle ba\u015flang\u0131\u00e7ta 1 miligramd\u0131r (mg) ve ilk dozdan 12 saat sonra tekrarlan\u0131r. Alternatif olarak tek doz olarak 2 mg al\u0131nabilir. IV dozu v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r; tipik olarak v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kilogram\u0131 (kg) ba\u015f\u0131na 10mcg&#8217;d\u0131r. )<\/li>\n\n\n\n<li>\u015eiddetli vakalarda enteral veya parenteral beslenmeye ge\u00e7ilebilir, diyarede loperamid denenebilir. S\u0131v\u0131 ve elektrolit dengesi s\u0131k\u0131 takip edilmelidir.<\/li>\n\n\n\n<li>Kazazedelerin gis kanama riski mevcut oldu\u011fundan dolay\u0131 NSA\u0130 uygulamas\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>N\u00f6rovask\u00fcler Sendrom:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Antiemetik tedavi, n\u00f6bet \u00f6nleyici ila\u00e7lar, beyin \u00f6demini engellemek i\u00e7in mannitol ve furosemid, anksiyolitikler, a\u011fr\u0131y\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in opiatlar ile destekleyici bak\u0131m \u00f6nerilir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Erken cerrahi ve yara kapatma, invaziv prosed\u00fcrlerin azalt\u0131lmas\u0131, stres \u00fclserlerini \u00f6nlemek i\u00e7in proton pompa inhibit\u00f6rleri ba\u015flanmas\u0131, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca oral beslenmenin sa\u011flanmas\u0131, hijyen kurallar\u0131na dikkat edilmesi ek \u00f6neriler olarak belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00f6l\u00fcm 3. Lokal Yaralanma (Kutan\u00f6z Sendrom) ve T\u0131bbi Tedavisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ARS ile birlikte ya da izole olarak meydana gelebilir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>3 Gy: Epilasyon etkisi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, 2-4 hafta sonra ba\u015flar.<\/li>\n\n\n\n<li>6 Gy: Eritem g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kapiller dilatasyon, arteriyolar konstr\u00fcksiyon, \u00f6dem g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Olaydan hemen sonra ge\u00e7ici olarak kaybolsa da, 2-4 hafta sonra ikincil eritem ortaya \u00e7\u0131kar.<\/li>\n\n\n\n<li>10-15 Gy: 2-4 hafta sonra deskuamasyon g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Epidermisin incelmesi ve bazal- parabazal tabakalardaki h\u00fccrelerin mitotik aktivitesinin azalmas\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>15-25 Gy: Nemli deskuamasyon g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. H\u00fccre i\u00e7i \u00f6dem, makroskopik b\u00fcller, \u0131slak dermal y\u00fczey g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Maruziyetten 2-4 hafta sonra ortaya \u00e7\u0131kar.<\/li>\n\n\n\n<li>\u00b325 Gy : Radyonekroz ve \u00fclserasyon g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>\u00b350 Gy : Hemen a\u011fr\u0131 ba\u015flar ve yaralar termal yan\u0131klardan ay\u0131rt edilemez.Rezeksiyon ve greftleme gibi cerrahi operasyonlar gerekebilir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Lokal yaralanma bulgular\u0131 ge\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kar bu sebeple tan\u0131s\u0131 anamnez ile konulur. Y\u00fcksek seviyeli maruziyet tan\u0131s\u0131 lezyonlar\u0131n h\u0131zla seri olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ile konmu\u015ftur.&nbsp; MRI g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme, ultrasonografi ve sitogenetik analizler de tan\u0131ya yard\u0131mc\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Tedavisi yara bak\u0131m\u0131, a\u011fr\u0131 y\u00f6netimi ve enfeksiyon kontrol\u00fc, inflamasyonun giderilmesi, tablonun a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi ile sa\u011flan\u0131r. Radyonekroz ve cilt fibrozisi geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemez bulgulardand\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>S\u0131n\u0131f II-III steroidler<\/li>\n\n\n\n<li>Topikal antibiyotikler<\/li>\n\n\n\n<li>Topikal antihistaminikler<\/li>\n\n\n\n<li>Yaral\u0131 dokunun cerrahi olarak \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, otolog deri, flep, yapay deri gibi greft uygulamalar\u0131<\/li>\n\n\n\n<li>Hiperbarik oksijen tedavisi<\/li>\n\n\n\n<li>Mezenkimal k\u00f6k h\u00fccre enjeksiyonu<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>B\u00f6l\u00fcm 4. \u0130nternal Kontaminasyon<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Radyoaktif maddenin yurulmas\u0131, solunmas\u0131 ve yaralar\u0131n kontamine olmas\u0131 ile meydana gelir. Burun delikleri, a\u011f\u0131z kenar\u0131 ve i\u00e7inde, y\u00fczde, yara kenarlar\u0131 ve i\u00e7inde kontaminasyon olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Soluk yolu ile al\u0131nan radyoaktif bir maddenin miktar\u0131n\u0131 tayin etmek i\u00e7in burun deliklerinden s\u00fcr\u00fcnt\u00fc \u00f6rne\u011fi al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Kontamine olur olmaz \u00f6rnek al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Her bir burundaki kontaminasyon miktar\u0131n\u0131n toplam\u0131 de\u011ferlendirmeye al\u0131nmal\u0131d\u0131r.\u0130lk \u00f6rnek al\u0131m\u0131 toplam dozun&nbsp; %10&#8217;unu temsil etti\u011fi varsay\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Tedavi, hastan\u0131n hangi izotopa maruz kald\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Radyoaktif bozunma ve biyolojik eliminasyon v\u00fccudu radyoaktif maddelerden ar\u0131nd\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Radyon\u00fcklidlerin yaralardan erken ve h\u0131zl\u0131ca \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Bronkoalveolar lavaj<\/strong>, Pl\u00fctonyum (alfa par\u00e7ac\u0131klar\u0131) gibi b\u00fcy\u00fck partik\u00fcllerin \u00e7ok miktarda solunmas\u0131ndan sonra uygulan\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Prusya mavisi<\/strong> ve <strong>baryum s\u00fclf\u00fcr<\/strong>: Birka\u00e7 g\u00fcn boyunca g\u00fcnde 3 kez 100-200ml su i\u00e7inde 2gr i\u00e7ilir. Gastrointestinal kanalda izotopun emilimini azalt\u0131r. \u00c7\u00f6z\u00fcnmeyen Prusya mavisinin oral uygulamas\u0131, Sezyum-137 (beta ve gama par\u00e7ac\u0131klar\u0131)(kazan\u0131n ard\u0131ndan \u00c7ernobil \u00e7evresinde kilometrelerce y\u00fcksek konsantrasyonlarda bulunmu\u015ftur.<sup> 131<\/sup>I ve <sup>137<\/sup>C, \u00c7ernobil&#8217;de en \u00f6nemli radyoaktif ajanlard\u0131r.) rubidyum-82 veya talyum-201 i\u00e7in tercih edilen \u00f6nlemdir. <em><\/em><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Potasyum iyod\u00fcr:<\/strong> \u00c7ernobil verilerinden radyoiyodinlerin (beta ve gama) tiroid hasar\u0131na neden oldu\u011fu ve \u00f6zellikle fet\u00fcs ve 18 ya\u015f\u0131n alt\u0131ndaki \u00e7ocuklar i\u00e7in kanserojen oldu\u011fu bilinmektedir. Kontaminasyondan sonraki 4-6 saat i\u00e7inde al\u0131n\u0131rsa, radyoaktif olmayan potasyum iyod\u00fcr (KI) formundaki kararl\u0131 iyot, tiroid i\u00e7indeki iyot ba\u011flama b\u00f6lgelerini doyurur ve radyoiyodinlerin beze dahil edilmesini engeller. <em><\/em><\/li>\n\n\n\n<li>Potasyum iyod\u00fcr, radyoaktif iyotun tiroid taraf\u0131ndan al\u0131m\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in maruziyetten 4-6 saat i\u00e7inde kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Potasyum iyod\u00fcr \u00f6nerilen dozlar\u0131 \u015fu \u015fekildedir: Yenido\u011fan-1ay : g\u00fcnl\u00fck 16 mg, 1ay- 3ya\u015f bebekler: g\u00fcnl\u00fck 32 mg, 3 ya\u015f- 18 ya\u015f aras\u0131 \u00e7ocuklar: g\u00fcnl\u00fck 65 mg, hamile- emziren kad\u0131nlar: g\u00fcnl\u00fck 130 mg, 18-40 ya\u015f aras\u0131 yeti\u015fkinler: g\u00fcnl\u00fck 130 mg, 40 ya\u015f \u00fcst\u00fc yeti\u015fkinler: g\u00fcnl\u00fck 130 mg.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Dyethilene-triamine-pentacetic acid (DTPA)<\/strong> gibi \u015felatlay\u0131c\u0131 maddeler, \u00e7inko veya kalsiyum tuzlar\u0131 (Zn ve Ca-DTPA) pl\u00fctonyum-239 veya itriyum-90 gibi radyoizotoplar\u0131n at\u0131lmas\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rabilir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u0130drar alkalile\u015ftirilmesi:<\/strong> Sodyum bikarbonat kullan\u0131larak Uranil iyonlar\u0131n\u0131n b\u00f6brek t\u00fcb\u00fcl proteinlerine ba\u011flanmas\u0131 \u00f6nlenir. Sodyum bikarbonat, uranyumun renal kimyasal toksisitesini tedavi etmek ve (genellikle radyolojik toksisitesinden \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir tehlike olan) akut t\u00fcb\u00fcler nekroz riskini azaltmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. <em><\/em><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Oral kalsiyum veya al\u00fcminyum fosfat \u00e7\u00f6zeltileri: <\/strong>Kompetetif inhibisyon yoluyla stronsiyum emilimini bloke edebilir.<em><\/em><\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u0130zotopik seyreltme, s\u0131v\u0131 tedavisi: <\/strong>Trityum (H<sub>3<\/sub>) (beta par\u00e7ac\u0131klar\u0131) maruziyetinde kullan\u0131l\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>B\u00f6l\u00fcm 5. Bula\u015fma ve Dekontaminasyon<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Hasta t\u0131bbi olarak stabilize edildikten sonra, radyoaktiviteyi de\u011ferlendirmek i\u00e7in alfa ve Geiger saya\u00e7lar\u0131 kullan\u0131lmal\u0131 ve anatomik bir tablo \u00fczerinde belgelenmelidir.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130\u00e7 kontaminasyon olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek i\u00e7in deriyi, burun deliklerini, kulaklar\u0131, a\u011fz\u0131 ve yaralar\u0131 silmek i\u00e7in ayr\u0131 salin veya suyla nemlendirilmi\u015f bezler kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu s\u00fcr\u00fcnt\u00fcler, bir Geiger sayac\u0131 veya alfa radyasyon tespit cihaz\u0131 ile radyoaktivite a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirilmelidir.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130\u00e7 kontaminasyonu olan hastalar genellikle bak\u0131c\u0131lar veya t\u0131bbi tesis i\u00e7in bir tehlike olu\u015fturmaz, ancak d\u0131\u015fk\u0131 ve idrarla at\u0131lan \u00fcr\u00fcnlerin radyoaktivite a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6l\u00e7\u00fclmesi ve i\u015faretli, kapal\u0131 kaplarda at\u0131lmas\u0131 gerekir. Kontaminasyona bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n ivedilikle t\u0131bbi tedavi uygulanmaya ba\u015flanmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Dekontaminasyon amac\u0131 ile kontamine kazazedelerin hastanelere giri\u015fi engellenmemelidir.<\/li>\n\n\n\n<li>Kazazedelerin kontamine olmad\u0131klar\u0131 do\u011frulanmad\u0131k\u00e7a kontamine kabul edilmelidir.<\/li>\n\n\n\n<li>Kazazedenin stabilitesi sa\u011flan\u0131rken, kontaminasyon varl\u0131\u011f\u0131 ba\u015fka bir personel taraf\u0131ndan ba\u015ftan aya\u011fa h\u0131zl\u0131 bir inceleme ile tespit edilmelidir.<\/li>\n\n\n\n<li>Radyolojik maddeler n\u00f6tralize edilemez ancak bir noktadan di\u011ferine ta\u015f\u0131nabilirler.<\/li>\n\n\n\n<li>Hasta stabilize edildikten sonra y\u00fcz\u00fcne plastik kalkan tak\u0131lmal\u0131 ve giysileri uygun bi\u00e7imde, havayolundan uzak bir y\u00f6nde kesilmeli ve \u00e7\u0131kart\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>\u00c7\u0131kart\u0131lan giysiler \u00f6rnek al\u0131m\u0131na g\u00f6nderilmelidir.<\/li>\n\n\n\n<li>Dekontaminasyon, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar fazla kal\u0131nt\u0131y\u0131 gidermek i\u00e7in a\u00e7\u0131k yaralar\u0131n debridman\u0131 ile ba\u015flamal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Yaralar, radyoaktiviteden ar\u0131nd\u0131r\u0131l\u0131ncaya kadar bol miktarda normal salinle y\u0131kanmal\u0131 ve ard\u0131ndan su ge\u00e7irmez bir pansumanla kapat\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>S\u0131ras\u0131 ile yaralar, y\u00fcz \u00e7evresindeki v\u00fccut delikleri, sa\u011flam deri temizlenmelidir. Yaradan uza\u011fa do\u011fru temizlenmelidir.<\/li>\n\n\n\n<li>Kontamine yan\u0131klar, di\u011fer herhangi bir termal veya kimyasal yan\u0131k gibi tedavi edilmelidir.<\/li>\n\n\n\n<li>Di\u011fer b\u00f6lgelerin kontaminasyonunun engellenmesi i\u00e7in \u00f6rt\u00fcler kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>B\u00f6l\u00fcm 6. Radyasyonun Ge\u00e7 Etkileri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 6-8 Gy \u00fczeri maruziyetlerde radyasyon hasar\u0131 taraf\u0131ndan \u00fcretilen reaktif oksijen radikalleri akci\u011ferleri do\u011frudan hasarlar ve fibrozise kadar ilerleyen enflamasyon ve kronik oksidatif stres d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc ba\u015flat\u0131r. Radyasyonla ili\u015fkili doku hipoksisi s\u0131kl\u0131kla daha fazla akci\u011fer hasar\u0131na neden olur. Doza ba\u011fl\u0131 olarak kuru \u00f6ks\u00fcr\u00fck ve nefes darl\u0131\u011f\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan akut radyasyon pn\u00f6monisi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Hiro\u015fima ve Nagazaki olaylar\u0131ndan sonra radyasyonun akut etkilerinden kurtulanlarda kronik Lenfositik L\u00f6semi hari\u00e7 di\u011fer t\u00fcml\u00f6semi tipleri g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Meme, tiroid, mide, testis, kolon, akci\u011fer karsinomlar\u0131 da bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Chernobyl kazas\u0131ndan sonra ise \u00e7ocukluk ve ergenlik d\u00f6neminde internal kontaminasyona maruz kalman\u0131n papiller tiroid kanserinde art\u0131\u015fa neden oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir.Kazadan yirmi be\u015f y\u0131l sonra, maruz kalan gen\u00e7 insanlarda tiroid kanseri riski \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde artmaya devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kanser d\u0131\u015f\u0131nda katarakt, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminde \u00e7\u00f6kme, intrauterin etkilenen bebeklerde zeka gerili\u011fi, mikrosefali izlenmi\u015ftir. Son zamanlarda, makul dozlarda iyonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 radyasyonun a\u015f\u0131r\u0131 kardiyovask\u00fcler hastal\u0131k risklerine katk\u0131da bulunabilece\u011fini g\u00f6steren kan\u0131tlar da ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00f6l\u00fcm 7. Gebeler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Radyasyona maruziyet erken d\u00f6nemlerde olursa ya hep ya hi\u00e7 etkisi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve implantasyon ba\u015far\u0131 ile sonu\u00e7lan\u0131rsa gebelikte sorun g\u00f6zlenmez. \u0130lk ik\u015fi haftada 0,1 Gy\u2019den daha b\u00fcy\u00fck bir maruziyet genellikle abortusla sonu\u00e7lan\u0131r. \u0130lk trimesterde radyosensitif h\u00fccreler fazla say\u0131dad\u0131r ve radyasyona kar\u015f\u0131 olduk\u00e7a hassast\u0131r. 0,5 Gy\u2019den fazla dozlarda b\u00fcy\u00fcme gerili\u011fi, mikrosefali, konjenital malformasyonlar g\u00f6zlenmektedir fakat MSS etkilenmedi\u011fi durumlarda herhangi bir malformasyon izlenmemektedir. En y\u00fcksek zeka gerili\u011fi riski, fet\u00fcs\u00fcn maj\u00f6r n\u00f6ronal g\u00f6\u00e7 d\u00f6neminde (8-15 hafta) \u0131\u015f\u0131nlanmas\u0131d\u0131r ve insidans doza ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r. 16-25 haftal\u0131k gebeliklerde 0,5 Gy doz radyasyona maruziyette zeka gerili\u011fi bildirilmemi\u015ftir. Y\u00fcksek d\u00fczeyde radyasyon \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 l\u00f6semisinde \u00f6nemli bir risk fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00f6l\u00fcm 8. Acil M\u00fcdahale Planlamas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Acil m\u00fcdahale planlar\u0131 hastaneler, acil servisler, kamu g\u00fcvenli\u011fi, acil durum y\u00f6netimi g\u00f6revlileri gibi toplum \u00e7ap\u0131nda birden fazla kurulu\u015fu i\u00e7ermelidir.<\/li>\n\n\n\n<li>Hastane \u00f6ncesi plana sahip olunmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Hastane \u00f6ncesi planda radyasyon g\u00fcvenli\u011fi g\u00f6revlisi, n\u00fckleer t\u0131p, radyasyon onkolojisi uzmanlar\u0131na nas\u0131l ula\u015f\u0131laca\u011f\u0131 ve ileti\u015fim numaralar\u0131 detayl\u0131 olarak belirtilmelidir.<\/li>\n\n\n\n<li>Radyasyon izlem ve \u00f6l\u00e7\u00fcm aletleri haz\u0131rda bulundurulmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Her hastanede radyasyona maruz kalm\u0131\u015f kazazedelerin kabul\u00fc ve tedavisine y\u00f6nelik talimatnameler haz\u0131r bulunmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Hastanelerde d\u00fczenli afet tatbikatlar\u0131 d\u00fczenlenmeli, personel koruyucu ekipman kullan\u0131m\u0131, dekontaminasyon ve radyolojik izleme konusunda e\u011fitilmelidir.<\/li>\n\n\n\n<li>Hastane \u00f6ncesi acil m\u00fcdahale ekipleri h\u0131zl\u0131ca olay komuta zincirini olu\u015fturmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Olay an\u0131nda uygun bi\u00e7imde koruyucu ekipman ve maske kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Hastalar kontamine olsa bile, nakli ve tedavisi geciktirilmemelidir.<\/li>\n\n\n\n<li>Stabil hastalar olay yerinde radyolojik izlem ve dekontaminasyon yap\u0131ld\u0131ktan sonra sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa g\u00f6t\u00fcr\u00fclmelidir.<\/li>\n\n\n\n<li>Sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa ula\u015fmadan \u00f6nce olay ile ilgili, olay\u0131n \u00f6zellikleri, kazazede say\u0131s\u0131, travmatik ve termal ba\u015fka yaralanmalar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, maruziyet s\u00fcresi, radyoaktif materyalin t\u00fcr\u00fc gibi detayl\u0131 bilgiler hastane personeline iletilmeli ve gerekli haz\u0131rl\u0131klar yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Acil serviste triyaj olu\u015fturulmal\u0131 ve kontamine alan, dekontamine alan birbirinden ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Kontamine alan terk edilmeden \u00f6nce koruyucu ekipman uygun \u015fekilde \u00e7\u0131kart\u0131lmal\u0131 ve radyolojik \u00f6l\u00e7er ile tarama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Gebeler ve gereksiz personel alandan \u00e7\u0131kart\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">KAYNAKLAR<\/h2>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" type=\"1\">\n<li>L\u00f3pez M, Mart\u00edn M. Medical management of the acute radiation syndrome. Rep Pract Oncol Radiother. 2011 Jul 13;16(4):138-46. doi: 10.1016\/j.rpor.2011.05.001. PMID: 24376971; PMCID: PMC3863169.<\/li>\n\n\n\n<li>Hughes WT, Armstrong D, Bodey GP, et al. 2002 guidelines for the use of antimicrobial agents in neutropenic patients with cancer. Clin Infect Dis 2002;34:730\u201351.<\/li>\n\n\n\n<li>The medical aspects of radiation incidents. Radiation Emergency Assistance Center\/Training Site. REACT\/TS. Accessed November 2010. <a href=\"http:\/\/www.orise.orau.gov\/reacts\">http:\/\/www.orise.orau.gov\/reacts<\/a>.<\/li>\n\n\n\n<li>Leonard RB, Ricks RC. Emergency department radiation accident protocol. Ann Emerg Med 1980;9:462.<\/li>\n\n\n\n<li>U.S. Food and Drug Administration. FDA talk paper: guidance on protection of children and adults against thyroid cancer in case of nuclear accident. Issued December 10, 2001. <a href=\"http:\/\/www.fda.gov\/Drugs\/EmergencyPreparedness\/BioterrorismandDrug%20Preparedness\/ucm063807.htm\">http:\/\/www.fda.gov\/Drugs\/EmergencyPreparedness\/BioterrorismandDrug Preparedness\/ucm063807.htm<\/a>.<\/li>\n\n\n\n<li>Dainiak N et al., Disaster Med Public Health Prep 2011; 5: 202).<\/li>\n\n\n\n<li>N\u00fckleer veya Radyolojik Bir Acil Durumda Halkla \u0130leti\u015fim &#8211; http:\/\/www- pub.iaea.org\/books\/IAEABooks\/8889\/Communication-with- the-Public- in-a-Nuclear-or-Radiological-Emergency<\/li>\n\n\n\n<li>Acute radiation syndrome: clinical picture, diagnosis and treatment. IAEA Publications Module XI, <a href=\"http:\/\/www.IAEA.org\">http:\/\/www.IAEA.org<\/a>.<\/li>\n\n\n\n<li>N\u00fckleer veya Radyolojik Bir Acil Durum S\u0131ras\u0131nda T\u0131bbi M\u00fcdahale i\u00e7in Genel Prosed\u00fcrler &#8211; http:\/\/www- pub.iaea.org\/MTCD\/publications\/PDF\/EPR- MEDICAL-2005_web.pdf<\/li>\n\n\n\n<li>NCRP Raporu 128 &#8211; Embriyo\/Fet\u00fcs\u00fcn Radyon\u00fcklid Maruziyeti (1998)<\/li>\n\n\n\n<li>National Council on Radiation Protection and Measurements. Management of terrorist events involving radioactive material. NCRP report N\u25e6 138. Bethesda, MD: National Council on Radiation Protection and Measurements; 2001.<\/li>\n\n\n\n<li>NCRP Raporu 160 &#8211; Amerika Birle\u015fik Devletleri N\u00fcfusunun \u0130yonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 Radyasyona Maruz Kalmas\u0131 (2009)<\/li>\n\n\n\n<li>Mettler FA, Voelz GL. Major radiation exposure-what to expect and how to respond. N Engl J Med 2002;346:1554.<\/li>\n\n\n\n<li>NCRP Raporu 161 &#8211; Radyon\u00fcklidlerle Kontamine Olmu\u015f Ki\u015filerin Y\u00f6netimi: El Kitab\u0131 (2008)<\/li>\n\n\n\n<li>NCRP Raporu 165 &#8211; Radyolojik veya N\u00fckleer Ter\u00f6rizm Olay\u0131na M\u00fcdahale: Karar Vericiler \u0130\u00e7in Bir K\u0131lavuz (2010)<\/li>\n\n\n\n<li>NCRP Raporu 166 &#8211; Radyolojik veya N\u00fckleer Bir Olay Sonras\u0131nda N\u00fcfusun \u0130zlenmesi ve Radyon\u00fcklid Dekorasyonu (2010)<\/li>\n\n\n\n<li>NCRP Raporu 174 &#8211; Gebelik \u00d6ncesi ve Do\u011fum \u00d6ncesi Radyasyona Maruz Kalma: Sa\u011fl\u0131k Etkileri ve Koruyucu Rehberlik (2013)<\/li>\n\n\n\n<li>H\u0131zl\u0131 Dahili ve Harici Doz Tahmini &#8211; <a href=\"http:\/\/orise.orau.gov\/files\/reacts\/rapid-internal-external-dose-magnitude-%20estimation.pdf\">http:\/\/orise.orau.gov\/files\/reacts\/rapid-internal-external-dose-magnitude- estimation.pdf<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>Vyas DR, Dick RM, Crawford J. Management of radiation accidents and exposures. Pediatr Emerg Care 1994;10:232.<\/li>\n\n\n\n<li>Radyasyon Acil Yard\u0131m Merkezi\/E\u011fitim Sahas\u0131 (REAC\/TS) <a href=\"http:\/\/www.orise.orau.gov\/reacts\">http:\/\/www.orise.orau.gov\/reacts<\/a> USG DHHS Radyasyon Olay\u0131 T\u0131bbi Y\u00f6netimi &#8211; REMM<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"http:\/\/www.remm.nlm.gov\/\">http:\/\/www.remm.nlm.gov\/<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>Flynn DF, Goans RE. Nuclear terrorism: triage and medical management of radiation and combined-injury casualties. Surg Clin North Am 2006;86:601\u201336.<\/li>\n\n\n\n<li>Van Vekkum DW. Radiation sensitivity of the hemopoietic stem cell. Radiat Res 1991;128:S4\u20138.<\/li>\n\n\n\n<li>Leonard RB, Ricks RC. Emergency department radiation accident protocol. Ann Emerg Med 1980;9:462.<\/li>\n\n\n\n<li>Wolbarst AB, Wiley AL, Nemhauser JB, et al. Medical response to a major radiologic emergency: a primer for medical and public health practitioners. Radiology 2010;254(March (3)):660\u201377.<\/li>\n\n\n\n<li>Darte JM, Little WM. Management of the acute radiation syndrome. Can Med Assoc J 1967;96:196.<\/li>\n\n\n\n<li>U.S. Food and Drug Administration. FDA talk paper: guidance on protection of children and adults against thyroid cancer in case of nuclear accident. Issued December 10, 2001. <a href=\"http:\/\/www.fda.gov\/Drugs\/EmergencyPreparedness\/BioterrorismandDrugPreparedness\/ucm063807.htm\">http:\/\/www.fda.gov\/Drugs\/EmergencyPreparedness\/BioterrorismandDrugPreparedness\/ucm063807.htm<\/a>.<\/li>\n\n\n\n<li>RITN Radiation Injury Treatment Network. Acute radiation syndrome treatment guidelines; September 2010, <a href=\"http:\/\/www.RTIN.net\">http:\/\/www.RTIN.net<\/a>.<\/li>\n\n\n\n<li>Prevention and treatment of cancer related infections. NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology. V.2.2009 <a href=\"http:\/\/www.NCCN.org\">http:\/\/www.NCCN.org<\/a><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u00f6l\u00fcm 1 &#8211; Giri\u015f ve Radyasyon Hakk\u0131nda Temel Bilgiler &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Radyasyona maruziyet (irridasyon) ki\u015finin radyoaktif maddenin bulundu\u011fu ortamda bulunmas\u0131yla olu\u015fur ve kontaminasyondan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4575,"featured_media":3613,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10010,10014,10019],"tags":[10047,10022,406],"class_list":["post-3612","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-slider","category-akademik-blog-yazisi","category-tft","tag-radyasyon","tag-tft","tag-toksikoloji"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3612","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4575"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3612"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3612\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3613"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3612"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3612"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3612"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}