{"id":3449,"date":"2022-02-15T10:00:02","date_gmt":"2022-02-15T07:00:02","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/?p=3449"},"modified":"2022-02-15T01:40:28","modified_gmt":"2022-02-14T22:40:28","slug":"cinko_reperfuzyon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/2022\/02\/15\/cinko_reperfuzyon\/","title":{"rendered":"\u0130skemi-Reperf\u00fczyon Hasar\u0131nda \u00c7inko Desteklerinin Kullan\u0131m\u0131"},"content":{"rendered":"

Dokular\u0131n hipoperf\u00fcze kalmas\u0131 sonucu iskemi olu\u015fur. Daha sonra perf\u00fczyonun sa\u011flanmas\u0131 ile dokulara oksijen deste\u011fi tekrar sa\u011flan\u0131r. \u0130skemik kalan dokularda nispeten azalan antioksidatif ajanlar kar\u015f\u0131s\u0131nda fazla miktarda reaktif oksijen radikalleri \u00fcretilmesi sonucunda h\u00fccre hasar\u0131 olu\u015fur. Bu iskemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131 olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. \u0130skemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131; miyokard enfarkt\u00fcs\u00fc, serebrovask\u00fcler hastal\u0131k, akut b\u00f6brek hasar\u0131, travma, orak h\u00fccreli anemi, kardiyak arrest, uyku apnesi gibi bir\u00e7ok patolojilerle ili\u015fkilidir. Y\u00fcksek mortalite ve morbiditeye sebep olabilir.<\/p>\n

\u00c7inko tuzlar\u0131 insanlar taraf\u0131ndan yayg\u0131n olarak gastrik, renal, hepatik, n\u00f6ronal iskemik hasarlardan korunmak i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu yaz\u0131m\u0131zda Akbari G taraf\u0131ndan Biological Trace Element Research<\/em> dergisinde yay\u0131nlanan \u201cRole of Zinc Supplementation on Ischemia\/Reperfusion Injury in Various Organs\u201d adl\u0131 yaz\u0131s\u0131ndan bahsetmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Derleme olarak yaz\u0131lan bu yaz\u0131da veriler, Science Direct, Scopus, PubMed<\/em> ve Scientific Information Database<\/em> veritabanlar\u0131ndan yer alan 1991 ile 2019 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015f ve \u201c\u00e7inko deste\u011fi\u201d, \u201ciskemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131\u201d anahtar kelimelerini i\u00e7eren yaz\u0131lardan elde edilmi\u015f. Esas olarak \u00e7inko takviyelerinin iskemik hasar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki koruyucu etkilerinin alt\u0131nda yatan molek\u00fcler mekanizmalara de\u011finilmiye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f (1).<\/p>\n

\u0130skemi-Reperf\u00fczyon Hasar\u0131n\u0131n Patofizyolojisi<\/strong><\/p>\n

Bir organ\u0131n perf\u00fczyonunda belirli bir s\u00fcre bozulma olduktan sonra kan dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131n tekrar sa\u011flanmas\u0131 ve bu s\u00fcre\u00e7te organda doku d\u00fczeyinde hasar meydana gelmesi iskemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131 olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. \u0130skeminin patofizyolojisinde intrasel\u00fcler kalsiyum dengesinin bozulmas\u0131, h\u00fccrenin enerji depolar\u0131n\u0131n bo\u015falmas\u0131, mitokondrial permeabilitenin artmas\u0131 ve h\u00fccre iskeletinin k\u0131r\u0131lganla\u015fmas\u0131 rol al\u0131r. \u0130skemi s\u0131ras\u0131nda reaktif oksijen t\u00fcrevleri olan s\u00fcperoksit anyonlar, hidroksil radikalleri, hidrojen peroksit, peroksinitrit gibi maddeler oksidatif stresi art\u0131r\u0131rlar. \u0130skemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131na ba\u011fl\u0131 geli\u015fen inflamatuar reaksiyonlar \u00e7oklu organ yetmezli\u011fine yol a\u00e7ar ve \u00e7oklu organ yetmezli\u011fi yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitelerindeki mortalitenin %30-40\u2019\u0131ndan sorumludur.<\/p>\n

\u00c7inkonun Biyolojik Aktiviteleri<\/strong><\/p>\n

\u00c7inko; \u00fcreme sisteminde, tat-koku ve g\u00f6rmede, koag\u00fclasyonda ve h\u00fccre i\u00e7i metabolizmalarda \u00f6nemli rolleri olan bir eser elementtir. Bir\u00e7ok enzim ailesinin yap\u0131s\u0131nda bulunur: hidrolaz, transferaz, oksired\u00fcktaz, ligaz ve izomeraz. H\u00fccre metabolizmas\u0131nda, detoksifikasyonda, sinyal transd\u00fcksiyonunda, gen reg\u00fclasyonunda g\u00f6rev al\u0131r. Ek olarak \u00e7inkonun endokrin metabolizma \u00fczerinde de etkileri vard\u0131r, bir\u00e7ok hormonun biyokimyasal seviyesi \u00e7inko metabolizmas\u0131ndan etkilenir. Hayvan deneylerinde \u00e7inko eksikli\u011finin oksidatif stres fakt\u00f6rlerini artt\u0131rarak reaktif oksijen radikali ili\u015fkili hasar\u0131 artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenmi\u015ftir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u00c7inko Takviyesi ve Renal \u0130skemi-Reperf\u00fczyon Hasar\u0131<\/strong><\/p>\n

\u0130skemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131; akut b\u00f6brek hasar\u0131nda da kronik b\u00f6brek hastal\u0131klar\u0131nda da \u00f6nemli bir fakt\u00f6r iken renal transplant hastalar\u0131nda ise ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir fenomendir. Bu tip hastalarda iskemi-reperf\u00fczyon durumu, t\u00fcb\u00fcler h\u00fccre hasar\u0131 yaparak akut b\u00f6brek yetmezli\u011finin en \u00f6nemli komponenti olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Serbest oksijen radikallerinin fazla \u00fcretimi, intrasel\u00fcler kalsiyum art\u0131\u015f\u0131, n\u00f6trofil infiltrasyonu, vazoaktif peptitler ve ATP t\u00fckenmesi iskemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131nda etkili patofizyolojik mekanizmalard\u0131r.<\/p>\n

\u00c7inkonun rol\u00fc ise fosfatidilinozitol 3-kinaz\/Akt sinyal yola\u011f\u0131n\u0131 aktive ederek iskemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131na kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flamakt\u0131r. \u0130skemi reperf\u00fczyon hasar\u0131n\u0131n BUN, kreatinin ve fraksiyonel sodyum at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. Fakat bu durum \u00e7inko deste\u011fi ile azalt\u0131labilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca bunlar\u0131n yan\u0131nda \u00e7inko deste\u011finin, glomer\u00fcl filtrasyon h\u0131z\u0131 de\u011ferlerini, kreatinin klirensini ve idrar ak\u0131m\u0131n\u0131 artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 izlenmi\u015ftir. \u00c7inko deste\u011finin hipoksi ile ind\u00fcklenebilir fakt\u00f6r 1-alfa ve VEGF ekspresyonunu bask\u0131lad\u0131\u011f\u0131 hem in vitro hem in vivo \u00e7al\u0131\u015fmalarda saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u00c7inko Takviyesi ve Mide \u0130skemi-Reperf\u00fczyon Hasar\u0131<\/strong><\/p>\n

Hemorajik \u015fok, peptik \u00fclser kanamas\u0131 ya da iskemik gastrointestinal hastal\u0131klarda mide iskemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131 s\u0131k g\u00f6r\u00fclen ve komplike bir durumdur. Superoksit, hidrojen peroksit ve hidroksil radikalleri reaktif oksijen radikalleri olarak gastrik iskemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131nda rol oynar. Bu hastal\u0131klarda \u00e7inko-carnosine \u015felat bile\u015fiminin oral al\u0131m\u0131 ile erozyona sahip toplam alan\u0131n azalt\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u00c7inko Takviyesi ve Karaci\u011fer \u0130skemi-Reperf\u00fczyon Hasar\u0131<\/strong><\/p>\n

Karaci\u011fer nakli, travma, hipovolemik \u015fok ve hepatektomi durumlar\u0131nda hepatik iskemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131 maj\u00f6r sorunlardan biridir. \u00c7inko s\u00fclfat ise Nrf2 gibi antioksidan aktivitesi olan baz\u0131 proteinlerin ekspresyonlar\u0131n\u0131 upreg\u00fcle ederek bu hasar\u0131 \u00f6nler. Karaci\u011fer enzimleri, alkalin fosfataz de\u011ferleri d\u00fc\u015fer.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u00c7inko Takviyesi ve \u0130ntestinal \u0130skemi-Reperf\u00fczyon Hasar\u0131<\/strong><\/p>\n

Laparoskopi s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan insuflasyon i\u015flem s\u0131ras\u0131nda viseral organlar\u0131n g\u00f6r\u00fclmesini sa\u011flar ve i\u015flemi kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. G\u00f6r\u00fcnt\u00fclemede avantaj sa\u011flamas\u0131na ra\u011fmen bu y\u00f6ntem; intraabdominal bas\u0131nc\u0131n artmas\u0131na ve ard\u0131ndan kardiak output ve ortalama arter bas\u0131nc\u0131n\u0131n azalmas\u0131na neden olur. Mezenterik iskemi, kardiyovask\u00fcler, hepatik veya renal hastal\u0131klarda laparoskopinin en \u00f6nemli komplikasyonlar\u0131ndan biridir. Bu dola\u015f\u0131m de\u011fi\u015fiklikleri portal vende, superior mezenterik arterde, karaci\u011ferde, dalakta, pankreasta ve ba\u011f\u0131rsakta kan ak\u0131\u015f\u0131nda zay\u0131flamaya neden olur ve bu da bahsedilen organlarda oksidatif strese yol a\u00e7ar. Oksidatif stres gastrointestinal sistemde motilite bozuklu\u011funa ve intestinal perforasyona yol a\u00e7abilir.<\/p>\n

Bu hasta grubunda \u00e7inkonun etkisine bakacak olursak; \u00e7inko i\u00e7eren metal aspartat kullan\u0131m\u0131 ile serbest oksijen radikalleri temizlenir, ksantin oksidaz ve nikotinamid adenin din\u00fckleotid fosfat (NADPH) oksidaz aktivitesi bask\u0131lan\u0131r b\u00f6ylece ince ba\u011f\u0131rsak iskemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131 azalt\u0131l\u0131r.<\/p>\n

\u00c7inko Takviyesi ve Kas \u0130skemi-Reperf\u00fczyon Hasar\u0131<\/strong><\/p>\n

\u0130skelet kas\u0131, ekstremitelerdeki iskemiye duyarl\u0131 bask\u0131n dokudur. \u0130skelet kas\u0131 iskemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131, morbidite ve mortalite nedeniyle endi\u015fe kayna\u011f\u0131 olmaya devam etmektedir. Reperf\u00fczyon ile olu\u015fan iki yan\u0131t vard\u0131r; ekstremite \u015fi\u015fmesinin e\u015flik etti\u011fi lokal yan\u0131t ve \u00e7oklu organ yetmezli\u011fine ve \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7an sistemik yan\u0131t. S\u00fcperoksit, hidrojen peroksit ve hidroksil radikali gibi oksijen kaynakl\u0131 serbest radikaller iskelet kas\u0131 iskemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131n\u0131n patofizyolojisinde \u00f6nemli bir role sahiptir.<\/p>\n

\u00c7inko, akut olarak protein s\u00fclfidrilinin korunmas\u0131, serbest oksijen radikallerin bask\u0131lanmas\u0131 ve n\u00f6trofillerin dokuya g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fcn inhibisyonu yoluyla iskelet kas\u0131nda olu\u015fan iskemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucudur. Kronik olarak ise metallotioneninlerin ind\u00fcklenmesi hasara kar\u015f\u0131 korumaktad\u0131r. \u00a0Ayr\u0131ca \u00e7inko, s\u00fcperoksit dismutaz\u0131 aktive ederek ve ind\u00fcklenebilir nitrik oksid sentaz\u0131 inhibe ederek reaktif oksijen radikallerini azalt\u0131r. Ek olarak \u00e7inko destekleri kas dokusunda lipid peroksidasyonunu artt\u0131rarak kas dokusunu iskemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu olmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00c7inko Takviyesi ve Testis \u0130skemi-Reperf\u00fczyon Hasar\u0131<\/strong><\/p>\n

Testislerde, testis torsiyonu-detorsiyonunu takiben artan serbest oksijen radikalleri ve oksidatif stres, spermatogenezi azaltan en \u00f6nemli mekanizmalardan biridir. Testislerin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, infertilite ve subfertilite oranlar\u0131 bu durumdan etkilenmektedir ve bu etki hem torsiyon geli\u015fmi\u015f testiste hem de di\u011fer sa\u011fl\u0131kl\u0131 testiste y\u0131llarca devam etmektedir. Testis torsiyon-detorsiyon durumunda superoksit dismutaz ve glutationinin antioksidan etkileri azalmaktad\u0131r. \u0130skemi-reperf\u00fczyon durumunun bir di\u011fer k\u00f6t\u00fc sonucu ise lipid peroksidasyonu ile malondialdehit olu\u015fumudur. Bu ajan iskemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131nda belirgin olarak artar ve \u00e7inko miktar\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalt\u0131r.<\/p>\n

Torsiyonu takiben s\u00fcperoksit dismutaz, katalaz ve allopurinol\u00fcn testis fonksiyonunda \u00f6nemli bir etkiye sahip oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir. \u00c7inko aspartat, ksantin oksidaz ve NADPH oksidaz enzimlerinin inhibit\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Testiste reaktif oksijen radikallerinin bask\u0131lanmas\u0131, olu\u015fumunun azalt\u0131lmas\u0131 ve ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ile koruyucu etkiye sahiptir. Ayr\u0131ca \u00e7inko, s\u00fcperoksit dismutaz ve glutationini artt\u0131rarak testisi koruyucu etkiye sahiptir. \u00c7inko ayn\u0131 zamanda spermatogenezi ve t\u00fcb\u00fcler dejenerasyonun onar\u0131m\u0131n\u0131 artt\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00c7inko Takviyesi ve Kardiyak \u0130skemi-Reperf\u00fczyon Hasar\u0131<\/strong><\/p>\n

\u00c7inko homeostaz\u0131n\u0131n bozulmas\u0131, kardiyak iskemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131n\u0131n patofizyolojisinde \u00f6nemli bir role sahiptir. Mitokondri mitokondriyal ge\u00e7irgenlik ge\u00e7i\u015f porlar\u0131n\u0131n (mitochondrial permeability transition pore<\/em>-mPTP) varl\u0131\u011f\u0131 ile iskemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131n\u0131n patofizyolojisinde maj\u00f6r role sahiptir. Bu porlar\u0131n oksidatif stres durumunda a\u00e7\u0131lmas\u0131 kalbi reperf\u00fczyon hasar\u0131na kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k hale getirirken, bu porlar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n inhibisyonu ise kalbi reperf\u00fczyon hasar\u0131na kar\u015f\u0131 korumaktad\u0131r. \u00c7inko \u00e7e\u015fitli sinyal yolaklar\u0131n\u0131 kullanarak mPTP a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n reg\u00fclasyonunu sa\u011flayarak reperf\u00fczyon hasar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu olmaktad\u0131r. Ek olarak, \u00e7inkonun submikromolar konsantrasyonlar\u0131 mitokondriyal depolarizasyonu aktive ederek serbest oksijen radikal formasyonunu azaltmaktad\u0131r.<\/p>\n

Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n

\u0130skemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131; oksidatif stresi artt\u0131r\u0131m\u0131, mitokondriyal ge\u00e7irimi de\u011fi\u015fimi, lipid peroksidasyonu, inflamatuar parametrelerdeki de\u011fi\u015fiklik ve histopatolojik de\u011fi\u015fiklikler gibi etkilere sebep olur. Bu etkiler sonucunda karaci\u011fer, kalp, mide, iskelet kaslar\u0131, b\u00f6brekler gibi bir \u00e7ok organ etkilenir. \u00c7inko esansiyel bir g\u0131dad\u0131r ve maj\u00f6r antioksidan olarak bu komplikasyonlar\u0131n mod\u00fclasyonunda \u00f6nemli etkileri mevcuttur. Bu etkilerini \u00e7e\u015fitli gen ekspresyonlar\u0131, enzim aktivite de\u011fi\u015fiklikleri ve stres mod\u00fclasyonuyla sa\u011flamaktad\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda ilk faz I klinik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 intraven\u00f6z \u00e7inko uygulamas\u0131n\u0131n kritik olarak hasta \u00e7ocuklarda biyolojik olarak uygulanabilecek bir modalite oldu\u011funu belirlemi\u015ftir. Bu bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, elektif cerrahiler \u00f6ncesinde, organlarda iskemi-reperf\u00fczyon hasar\u0131n\u0131n komplikasyonlar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in \u00e7inko verilmesi \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n

 <\/p>\n

REFERANSLAR<\/strong><\/p>\n

    \n
  1. Akbari G. Role of Zinc Supplementation on Ischemia\/Reperfusion Injury in Various Organs. Biol Trace Elem Res<\/em>. Jul 2020;196(1):1-9. doi:10.1007\/s12011-019-01892-3<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Dokular\u0131n hipoperf\u00fcze kalmas\u0131 sonucu iskemi olu\u015fur. Daha sonra perf\u00fczyonun sa\u011flanmas\u0131 ile dokulara oksijen deste\u011fi tekrar sa\u011flan\u0131r. \u0130skemik kalan dokularda nispeten azalan antioksidatif…<\/p>\n","protected":false},"author":377,"featured_media":3448,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10010,10014,10019],"tags":[10024,10025,10026,10022],"class_list":["post-3449","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-slider","category-akademik-blog-yazisi","category-tft","tag-cinko","tag-iskemi","tag-reperfuzyon","tag-tft"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3449","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/377"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3449"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3449\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3448"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3449"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3449"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3449"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}