{"id":1139,"date":"2021-06-08T21:49:34","date_gmt":"2021-06-08T18:49:34","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/2021\/09\/16\/gida-takviyelerinin-ve-bitkisel-urunlerin-kardiyak-toksisite-ile-iliskisi\/"},"modified":"2022-03-23T00:34:14","modified_gmt":"2022-03-22T21:34:14","slug":"gida-takviyelerinin-ve-bitkisel-urunlerin-kardiyak-toksisite-ile-iliskisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/2021\/06\/08\/gida-takviyelerinin-ve-bitkisel-urunlerin-kardiyak-toksisite-ile-iliskisi\/","title":{"rendered":"G\u0131da Takviyelerinin ve Bitkisel \u00dcr\u00fcnlerin Kardiyak Toksisite ile \u0130li\u015fkisi"},"content":{"rendered":"

<\/h3>\n

Bu yaz\u0131mda sizlerle<\/em> Amy C. Brown\u2019n\u0131n PubMed\u2019de 1966 -2016 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yay\u0131nlanan, kardiyak toksisiteye yol a\u00e7an bitkisel \u00fcr\u00fcn ve g\u0131da takviyesi (GT) vakalar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 incelemeyinin dikkat \u00e7eken taraflar\u0131n\u0131 payla\u015fmak istiyorum. Bu incelemenin amac\u0131, GT\u2019ler ile ilgili kardiyak toksisite vaka raporlar\u0131n\u0131n \u2018\u2019online\u2019\u2019 olarak \u00f6zet tablolar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Tan\u0131m<\/em><\/strong><\/h2>\n

\u0130nceleme, PubMed\u2019de belirlenen vaka raporlar\u0131n\u0131n kardiyak toksisite riskini art\u0131ran hayat\u0131 tehdit edici GT\u2019lere odaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Bitkisel \u00fcr\u00fcn birle\u015fimleri, \u00c7in bitkisel \u00fcr\u00fcn kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131, bitkisel \u00fcr\u00fcn i\u00e7erikli kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n \u00e7aylar\u0131, mantarlar, zehirli bitkiler, kendisine zararl\u0131 olan, a\u015f\u0131r\u0131 doz (vitamin ve mineraller hari\u00e7) yasal ya da yasad\u0131\u015f\u0131 ila\u00e7lar, ila\u00e7-bitkisel \u00fcr\u00fcn etkile\u015fimleri ve ila\u00e7lar\u0131n ya da hastal\u0131klar\u0131n kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturmas\u0131 gibi k\u0131s\u0131mlar incelemeye dahil edilmemi\u015ftir. Vaka raporlar\u0131 sadece neden ya da ili\u015fiklik ile de\u011fil yinelemelerin art\u0131\u015f\u0131 ile de ilgilenmi\u015ftir. Bu incelemede, Tablo 1\u2019de<\/strong> belirtilen kardiyak toksisite se\u00e7imleri, literat\u00fcr ara\u015ft\u0131rma metodlar\u0131 tan\u0131mlanm\u0131\u015f ve se\u00e7ilen GT\u2019lerin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ile beraber sonu\u00e7lar tablo \u00f6zeti \u015feklinde sunulmu\u015ftur.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Sonu\u00e7<\/strong><\/h2>\n

\u0130nceleme, Tablo 2 ve 3\u2019te<\/strong> belirtilen yedi tane bitkisel \u00fcr\u00fcn, Tablo 4\u2019te<\/strong> belirtilen be\u015f tane GT ve Tablo 5\u2019te<\/strong> belirtilen bir tane yiyece\u011fin kardiyak toksisiteye neden olmas\u0131 ile ilgilidir. Bitkisel \u00fcr\u00fcnler,<\/strong> geleneksel \u00c7in t\u0131bb\u0131 bitkisel \u00fcr\u00fcnleri<\/u> olan \u00c7in melekotu (Don quai) (Angelica sinensis<\/em>), Jin bu huan (Lycopodium serratum),<\/em> Thunder God sarma\u015f\u0131\u011f\u0131 ya da lei gong teng (Tripterygium wilfordii Hook F)<\/em> ve Ting kung teng (Erycibe henryi prain);<\/em> Ayruvedik bitkisel \u00fcr\u00fcn\u00fc<\/u> olan Morsalk\u0131m (Aswagandha) (Withania somnifera); <\/em>ve Kuzey Amerika bitkisel \u00fcr\u00fcnleri<\/u> olan Mavi koho\u015f (Caulophyllum thalictroides)<\/em> ve Yohimbeyi (Pausinystalia johimbe)<\/em> i\u00e7erir. \u00d6l\u00fcm riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kardiyak toksisiteye neden olan bitkisel \u00fcr\u00fcnlere dahil edilmeyen Kurtbo\u011fan (aconitum)<\/em> ve Efedra t\u00fcrleri bitkisel \u00fcr\u00fcnleri art\u0131k ABD\u2019de sat\u0131lmamaktad\u0131r. GT<\/strong>; turun\u00e7, kafein, belirli enerji i\u00e7ecekleri, nitrik oksit \u00fcr\u00fcnleri ve sakinle\u015ftirici \u00fcr\u00fcnlerini i\u00e7erir. Tablo 4\u2019te<\/strong> ayr\u0131ca alt\u0131 tane GT daha belirtilmi\u015ftir. Kardiyak nedenler ile ilgili tek yiyecek<\/strong> meyand\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Geleneksel \u00c7in T\u0131bb\u0131<\/strong><\/h2>\n

\u00c7in, alt\u0131 tane bitkisel \u00fcr\u00fcn\u00fcn k\u00f6kenlerine sahiptir. Aconitum<\/em> yani kurtbo\u011fan<\/em> ve efedra t\u00fcrleri<\/em> art\u0131k ABD\u2019de sat\u0131lmamaktad\u0131r. Shaw 2010\u2019da, \u00c7in t\u0131bb\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcye ya da yanl\u0131\u015f kullan\u0131m\u0131 sonucunda bir\u00e7ok k\u00f6t\u00fc yan etki raporlar\u0131 oldu\u011funu bildirmi\u015ftir ve kurtbo\u011fan\u0131n<\/em> dar terap\u00f6tik aral\u0131\u011fa sahip oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Shaw ayr\u0131ca, \u00c7in t\u0131bb\u0131n\u0131n g\u00f6rece g\u00fcvenli oldu\u011funu, t\u00fcm ila\u00e7 raporlar\u0131 ile k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda birka\u00e7 k\u00f6t\u00fc yan etki raporunun g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden bahsetmi\u015ftir.\u00a0 Kurtbo\u011fan ve efedran\u0131n <\/em>bat\u0131 \u00fclkelerinde doza, kullan\u0131ma, i\u015flenmesine ve doktorun eksik bilgisine ba\u011fl\u0131 olarak sorunlar olu\u015fturdu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bununla beraber belirli Asya GT\u2019leri kardiyak toksisite riskini art\u0131rabilmekte ve ileri ara\u015ft\u0131rmaya ihtiya\u00e7 duyulabilmektedir.<\/p>\n

Akonit (Kurtbo\u011fan)<\/strong><\/h2>\n

\u2018\u2019Aconitum\u2019\u2019<\/em> ad\u0131 alt\u0131nda FDA, Zehirli Bitkiler Veri Taban\u0131ndan 326 al\u0131nt\u0131 listelemi\u015ftir. Kurtbo\u011fan<\/em> i\u00e7eren bitkisel \u00fcr\u00fcnler, \u2018\u2019GT Toksik Tablosu\u2019\u2019nda en \u00e7ok say\u0131da vaka raporu<\/u> yay\u0131mlar\u0131na sahiptir. Raporlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu \u00c7in, Tayvan, Hong Kong ve di\u011fer Asya \u00fclkeleri kaynakl\u0131d\u0131r.<\/u><\/p>\n

Pi\u015fmemi\u015f Aconitum<\/em> t\u00fcr\u00fc k\u00f6kleri aconitine<\/em> ve kardiyotoksik olarak bilinen di\u011fer aconitum alkaloidlerini<\/em> i\u00e7erir. Aconitum<\/em> t\u00fcr\u00fc k\u00f6klerinden kaynat\u0131lan bitkisel \u00fcr\u00fcnlerin t\u00fcketimi ya da yanl\u0131\u015fl\u0131kla yabani bitkilerin t\u00fcketimi sonras\u0131nda ciddi aconite<\/em> zehirlenmesi olu\u015fabilir. Bu bitkilerin k\u00f6k\u00fc sa\u011fl\u0131\u011fa faydalar\u0131 i\u00e7in yemek ve \u00e7orba haz\u0131rlamak i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/u> Geleneksel \u00c7in t\u0131bb\u0131nda, toksik alkaloid i\u00e7eri\u011finin azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in i\u015flemden ge\u00e7irildikten sonra aconite<\/em> k\u00f6kleri analjezi, anti-inflamatuvar ve kardiyotonik<\/u> olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kaynatma veya i\u015flemden ge\u00e7irilmi\u015f bu bitkisel k\u00f6kler daha az toksik ve toksik olmayan aconite alkaloidlerine<\/em> hidrolize olur. Fakat y\u00fcksek miktarlarda kullan\u0131m\u0131 (3-30 gram yerine 50-500 gram) ve yetersiz haz\u0131rlanma s\u00fcreci (pi\u015fmemi\u015f)<\/u> zehirlenme riskini artt\u0131r\u0131r. E\u011fer tavsiye edilenden daha fazla \u00e7i\u011f k\u00f6kler t\u00fcketilirse kaynaman\u0131n uzamas\u0131 dahi yeterli koruyuculukta olmayabilir.<\/p>\n

\u00c7in\u2019de bitkisel i\u00e7ecekler i\u00e7ilmesi sonucunda bitkisel \u00fcr\u00fcnlerle ili\u015fkili aconite<\/em> zehirlenmesi olu\u015fmaktad\u0131r. Hong Kong\u2019da be\u015f hastanede 17 tane kazayla al\u0131nm\u0131\u015f bitkisel \u00fcr\u00fcnlerle ilgili aconite<\/em> zehirlenmesi vakas\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. 2\u2019si \u00f6lm\u00fc\u015f ve \u00e7o\u011funda ta\u015fiaritmi geli\u015fmi\u015ftir. Bu durum, \u00f6zellikle Uzak Do\u011fu\u2019da m\u00fcmk\u00fcn olabilecek aconite<\/em> toksikasyonuna \u00f6nemi<\/u> \u00f6ng\u00f6rmektedir. Hindistan\u2019da bir vakada 8 damla homeopatik tent\u00fcr, 40 ya\u015f\u0131ndaki erkekte bradikardiye neden oldu\u011fu bulundu. 0,2 mg kadar k\u00fc\u00e7\u00fck miktarlarda aconite<\/em> saniyelerden iki saat i\u00e7erisinde ciddi belirtiler olu\u015fturabilir. E\u011fer \u00f6l\u00fcm ger\u00e7ekle\u015firse, bu genellikle kardiyovask\u00fcler kollaps, aritmiye sekonder ya da respiratuvar yetmezli\u011fe ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, aconite<\/em> k\u00f6klerinin yiyecek ya da geleneksel t\u0131pta kullan\u0131m\u0131n\u0131n ciddi zehirlenme riskleri ile ilgili oldu\u011fu ve halk\u0131n uyar\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini \u00f6ng\u00f6rmektedirler.<\/u><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Efedra<\/strong><\/h2>\n

Bat\u0131\u2019da kilo kayb\u0131 ve enerji destek form\u00fcllerinin i\u00e7eri\u011fi olarak<\/u> kullan\u0131lmadan \u00f6nce \u00c7in hekimleri respiratuvar belirtiler<\/u> i\u00e7in 2500 y\u0131ld\u0131r ma huang<\/em> olarak da bilinen efedray\u0131<\/em> yayg\u0131n olarak kullan\u0131rlard\u0131. Efedra,<\/em> ABD\u2019de 1990\u2019lar ve 2000\u2019lerin ba\u015f\u0131nda yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015fland\u0131 ve efedra<\/em> i\u00e7eren \u00fcr\u00fcnleri yakla\u015f\u0131k olarak 2 milyondan fazla yeti\u015fkin t\u00fcketmi\u015ftir. Kontroll\u00fc klinik \u00e7al\u0131\u015fmalar bir ay kullan\u0131lan efedran\u0131n<\/em> fiziksel aktivitelerde plaseboya g\u00f6re yakla\u015f\u0131k bir kilogram kilo kayb\u0131 olu\u015fturdu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Fakat mide bulant\u0131s\u0131, kusma, anksiyete, duygu durum de\u011fi\u015fikli\u011fi, hiperaktivite, \u00e7arp\u0131nt\u0131 gibi yan etkiler olu\u015fturmu\u015ftur. Efedra t\u00fcketen milyonlarca insanda hipertansiyon, pulmoner arter hipertansiyonu, kardiyak disritmiler, miyokard enfarkt\u00fcs\u00fc, n\u00f6bet, inme ve ani \u00f6l\u00fcm gibi durumlar\u0131n geli\u015fti\u011fi belirtilmi\u015ftir. Efedra,<\/em> kardiyovask\u00fcler olaylarla ilgili vakalar\u0131n %60\u2019tan fazlas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r ve toksisitesi efedrin ve ps\u00f6doefedrin alkaloidleri sonucu olu\u015fur. FDA 2004\u2019te efedray\u0131 yasaklam\u0131\u015ft\u0131r<\/u>. Yasaklan\u0131lmas\u0131ndan sonra efedra ile ilgili zehirlenmeler %98\u2019den fazla azalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Mavi koho\u015f (Caulophyllum thalictroides)<\/strong><\/h2>\n

Amerikan yerlileri, do\u011fum a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131, menstrual kramplar\u0131 dindirmek<\/u> i\u00e7in \u00e7ay olarak \u2018\u2019papoose k\u00f6k\u00fc\u2019\u2019<\/em> ya da \u2018\u2019squaw k\u00f6k\u00fc\u2019\u2019<\/em>n\u00fc kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Mavi koho\u015f<\/em>, 1882 -1905 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda do\u011fum eylemi ind\u00fckleyicisi olarak ABD Farmakope Konvasiyonu\u2019nda (USP)<\/u> listelenmi\u015ftir. 1999 y\u0131l\u0131ndaki bir ankette ABD\u2019deki ebelerin %64\u2019\u00fcn\u00fcn kulland\u0131\u011f\u0131, ayr\u0131ca yan etkilerinden biri olan ge\u00e7ici fetal ta\u015fikardi olu\u015fturdu\u011fu rapor edilmi\u015ftir. PubMed\u2019de \u00fc\u00e7 ciddi vaka raporu bulunmu\u015ftur. Birinci vaka, mavi koho\u015f<\/em> alan annenin bebe\u011finde akut miyokard enfarkt\u00fcs, konjestif kalp yetmezli\u011fi ve \u015fok olu\u015fmas\u0131d\u0131r (Konjenital kalp hastal\u0131\u011f\u0131, anormal koroner arterler ve perinatal asfiksi d\u0131\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r, fakat miyokardit (Coxsackie) ya da tromb\u00fcs kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7abilir.). \u0130kinci hasta 40 haftal\u0131k, 24 ya\u015f\u0131nda mavi koho\u015f<\/em> alm\u0131\u015f gebenin bebe\u011finin sa\u011f kolunda olu\u015fan istemsiz hareketler ve sonradan BT g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcnde enfarkt geli\u015fti\u011finin g\u00f6sterilmesidir. Di\u011fer vaka mavi koho\u015fla<\/em> ilgili olabilecek ya da olmayacak, bebe\u011fin do\u011fum esnas\u0131nda nefessiz kalmas\u0131 sonucunda ciddi \u00e7oklu organ\u0131n hipoksik olmas\u0131 ve kal\u0131c\u0131 santral sinir sistemi hasar\u0131 olu\u015fmas\u0131d\u0131r. Klinisyenler mavi koho\u015fun<\/em> potansiyel toksisitesini tan\u0131mal\u0131, gebelik ve laktasyon esnas\u0131nda g\u00fcvenilir \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ya da yeterli etkilerin eksikli\u011fi nedeniyle herhangi bitkisel \u00fcr\u00fcnlerinin kullan\u0131m\u0131n\u0131 tavsiye etmemeliler. New York \u015eehri Zehir Kontrol Merkezi<\/u> d\u00fc\u015f\u00fck yapma te\u015febb\u00fcs\u00fcnde bulunan mavi koho\u015f<\/em> kullanan 21 ya\u015f\u0131ndaki kad\u0131nda geli\u015fen ta\u015fikardiyi vaka raporu olarak bildirmi\u015ftir.<\/p>\n

Yohimbe (Pausinystalia johimbe)<\/strong><\/h2>\n

Yohimbine<\/em>, yohimbe bitkisinin<\/em> kabu\u011funda bulunan en yayg\u0131n alkaloittir. Viagra\u2019dan \u00f6nce erektil disfonksiyon (ED)<\/u> i\u00e7in re\u00e7ete edilirken (g\u00fcnde 5 \u2013 10 mg), Viagra\u2019n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131ndan dolay\u0131 art\u0131k kullan\u0131lmamaktad\u0131r.<\/u> Yohimbine<\/em> i\u00e7eren ila\u00e7lar\u0131n kullan\u0131m\u0131 (ya yohimbine hidroklorit<\/em> ya da yohimbe<\/em> kabu\u011fu \u00fcr\u00fcn\u00fc) artm\u0131\u015f kan bas\u0131nc\u0131 ve kalp h\u0131z\u0131, anksiyete, sersemlik hali, tremor, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, mide bulant\u0131s\u0131 ve uyku bozukluklar\u0131 gibi yan etkiler ile sonu\u00e7lanabilmektedir. Yohimbine<\/u><\/em> takviyeleri Avustralya, Kanada, Avrupa\u2019da yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r (ABD\u2019de de\u011fil).<\/u> Bu yasaklara ra\u011fmen, PubMed\u2019de birka\u00e7 vaka raporu vard\u0131r ve \u00e7o\u011funlu\u011fu ED i\u00e7in y\u00fcksek doz kullan\u0131m\u0131ndan kaynakl\u0131d\u0131r. \u0130lk vaka 250 mg kadar yohimbine<\/em> alan 16 ya\u015f\u0131nda k\u0131z, 20 dk sonras\u0131nda anksiyete, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, mide bulant\u0131s\u0131, \u00e7arp\u0131nt\u0131, g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131, HT, ta\u015fikardi, ta\u015fipne, diyaforez, solgunluk, tremor ve eritemat\u00f6z d\u00f6k\u00fcnt\u00fc geli\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015f. Serum epinefrin ve norepinefrin d\u00fczeyleri y\u00fckselmi\u015f bulunmu\u015ftur. \u0130kincisi, 350 mg yohimbine<\/em> alan diyabet hastas\u0131 38 ya\u015f\u0131nda erkek, 2 saat sonra g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131, AF ve 150 at\u0131m\/dk geli\u015fmi\u015f. Son olarak, 9 g\u00fcnd\u00fcr yohimbine<\/em> alan 62 ya\u015f erkek diyabet hastas\u0131, sonras\u0131nda 100 tablet (her biri 2 mg, toplamda 200 mg) daha alm\u0131\u015f ve ayn\u0131 zamanda 120 -140 gram votka i\u00e7mi\u015f sonras\u0131nda 90 -120 dk i\u00e7inde anksiyete ve ta\u015fikardi geli\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Yohimbinenin <\/em>yan etkileri doza ba\u011fl\u0131d\u0131r bu nedenle miktar\u0131n\u0131n belirtilmesi gerekmektedir.<\/p>\n

G\u0131da Takviyeleri\u00a0<\/strong><\/h2>\n

PubMed\u2019deki vaka raporlar\u0131nda yakla\u015f\u0131k olarak 5 GT kardiyak toksisitesi ile ilgilidir, bunlar \u00f6zellikle turun\u00e7, kafein, belirli enerji i\u00e7ecekleri, nitrik asit \u00fcr\u00fcnleri ve Sedacalm\u2019d\u0131r (Tablo 4). <\/strong>Dexatrim, DNP, herbal ekstazi, Jack3D, Metabolife 356, Xendrine EFX ve RFA <\/u><\/em>art\u0131k sat\u0131lmamaktad\u0131r.<\/u> Form\u00fcller ve \u015firketler s\u0131k s\u0131k de\u011fi\u015fti\u011finden dolay\u0131, GT\u2019lerin orijinal formlar\u0131 hatta marka isimleri ayn\u0131 olsa da marketlerde art\u0131k bu \u00fcr\u00fcnler bulunmamaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin efedra<\/u><\/em> i\u00e7eren GT, FDA taraf\u0131ndan 2004 y\u0131l\u0131nda yasakland\u0131 ve herbal ekstazi, Metabolife 356 ve Xenadrine<\/em> i\u00e7indeki i\u00e7erikler de art\u0131k listelenmemektedir.<\/u><\/p>\n

\"\" \"\" \"\" \"\"<\/p>\n

Turun\u00e7<\/strong><\/h2>\n

Kilo kayb\u0131 GT. <\/strong><\/em>FDA 2004\u2019te kardiyak toksisitesi nedeniyle efedra i\u00e7eren GT yasaklad\u0131 spor performans\u0131 ve kilo kayb\u0131 i\u00e7in \u00fcreticilere \u2018\u2019efedra i\u00e7ermeyen\u2019\u2019 form\u00fclleri yapmas\u0131na izin vermi\u015ftir.<\/u> Geleneksel \u00c7in t\u0131bb\u0131nda turun\u00e7 \u00fcr\u00fcnleri s\u0131kl\u0131kla Citrus aurantium<\/em> meyvesi olan belirli Citrus<\/em> bitkilerinin kurutulmu\u015f kabuklar\u0131ndan elde edilir. \u00dcr\u00fcnler turun\u00e7giller, klementin, Nova mandalinalar\u0131 ve greyfurttan da t\u00fcretilebilinir. Bu \u00fcr\u00fcnler g\u00fcn\u00fcm\u00fczde turun\u00e7, turun\u00e7 \u00fcr\u00fcn\u00fc ya da daha \u00f6zel saf kimyasal \u00fcr\u00fcn, bir alkaloid olan sinefrin<\/u><\/em> olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Sinefrin<\/em> baz\u0131 bitkilerde do\u011fal olarak bulunan bir alkaloit, kilo kayb\u0131 \u00fcr\u00fcnlerinde<\/u> en pop\u00fcler uyar\u0131c\u0131lardan biridir. Sinefrinin<\/em> beta adrenerjik \u00f6zellikleri ile alfa adrenerjik agonisti olan efedrin<\/em> yap\u0131s\u0131na benzedi\u011finden dolay\u0131 efedra<\/u><\/em> yede\u011fi<\/u> olarak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sinefrinin<\/em> fizyolojik \u00f6zellikleri iki onaylanm\u0131\u015f ilaca \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015ftir:<\/p>\n

    \n
  1. p-Sinefrin<\/em>, sinefrin<\/em> (bir iz amin) ya da Sympatol<\/em> olarak s\u00f6ylenir, hipotansiyonu tedavi etmek i\u00e7in intraven\u00f6z olarak sat\u0131lan oksedrin<\/u> ad\u0131 alt\u0131nda 1927\u2019den beri g\u00f6z damlas\u0131 olarak sat\u0131lmaktad\u0131r.<\/li>\n
  2. m-Sinefrin<\/em>, Neo-sinefrin<\/em> ya da fenilefrin<\/em> olarak bilinen, en \u00e7ok kullan\u0131lan dekonjestand\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n

    Terminoloji kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131<\/em>. <\/strong>Sinefrin<\/em> 6 izomere (para<\/em>, meta<\/em>, orto<\/em> ve her biri d<\/em> ve l <\/em>formuna sahip) sahiptir, fakat \u00f6zel izomerler nadiren \u00e7al\u0131\u015fmalarda ya p-sinefrin<\/em> ya m-sinefrin<\/em> ya da her ikisi olarak belirtilir. Sinefrin<\/em> izomerlerinin ayr\u0131m\u0131 (p ve m) \u00f6nemlidir \u00e7\u00fcnk\u00fc yararl\u0131l\u0131k ve g\u00fcvenlik profillerinin farkl\u0131 oldu\u011fu iddia edilmi\u015ftir. Sidney Stohs, p-sinefri<\/em>nin kardiyovask\u00fcler olaylarla ilgili olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015ftir. m-sinefrinin (fenilefrin) <\/em>bilinen esas yan etkisi HT\u2019dir. Ayr\u0131ca g\u00f6z damlalar\u0131ndaki %10 konsantrasyonu kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, Sevilla portakal<\/u> suyundan (m-sinefrin<\/em> ya da fenilefrin<\/em> i\u00e7eren) ciddi HT, ta\u015fiaritmiler, dar-a\u00e7\u0131l\u0131 glokomlu insanlar\u0131n ve bunlara re\u00e7etelenmi\u015f monoamin oksidaz (MAO) inhibit\u00f6rleri olan izokarboksazid (Marplan)<\/u>, fenelzin (Nardil)<\/u>, selegilin (Emsam),<\/u> tranilsiprominden (Parnate)<\/u> ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131n\u0131 tavsiye etmektedirler.<\/p>\n

    Ciddi k\u00f6t\u00fc yan etkiler. <\/strong><\/em>Bent ve ark Citrus aurantium<\/em> t\u00fcketiminin kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 ve k\u00f6t\u00fc yan etkili kardiyovask\u00fcler olaylar\u0131n riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Health Kanada<\/u> taraf\u0131nca on alt\u0131 ciddi kardiyovask\u00fcler k\u00f6t\u00fc yan etkili rapor (3,2\/y\u0131l) turun\u00e7 ya da sinefrin<\/em> ile ili\u015fkilendirilmi\u015ftir (Ocak 1998\u2019den \u015eubat 2004\u2019e kadar). Yan etkiler ta\u015fikardi, VF, ge\u00e7ici kollaps, kardiyak arrest ve bayg\u0131nl\u0131k i\u00e7ermektedir. Gange ve ark. taraf\u0131nca bir varyant anjina vaka raporu rapor edilmi\u015f ve bir miyokardiyal enfarkt\u00fcs vaka raporu, 55 ya\u015f\u0131nda kad\u0131n\u0131n bir y\u0131ld\u0131r 300 mg turun\u00e7 i\u00e7eren GT t\u00fcketti\u011fi rapor edilmi\u015ftir. Randominize, \u00e7ift k\u00f6r, plasebo kontroll\u00fc \u00e7apraz tasar\u0131ml\u0131 15 gen\u00e7 erkek hasta, %6 sinefrin<\/em> ile standartize edilmi\u015f tek doz 900 mg turun\u00e7 al\u0131m\u0131 sonucunda be\u015f saatten fazlad\u0131r artm\u0131\u015f kalp h\u0131z\u0131 ve kan bas\u0131nc\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Seifert ve i\u015f ark. incelemesi, alt\u0131 yay\u0131nda kan bas\u0131nc\u0131 art\u0131\u015f\u0131 olurken di\u011fer alt\u0131s\u0131nda etki olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015flerdir. Al\u0131m ve \u00f6l\u00e7\u00fcm aras\u0131ndaki zaman\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu \u00e7\u00fcnk\u00fc ilk iki saat i\u00e7inde kan bas\u0131nc\u0131 ve kalp h\u0131z\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmi\u015flerdir.<\/p>\n

    Doz<\/em>.<\/strong> Intertek Cantox raporu (toksikoloji test \u015firketi)<\/u> sinefrinin<\/em> tek ba\u015f\u0131na 60 mg<\/u> alt\u0131nda ya da 320 mg kafein ile birlikte 40 mg<\/u> al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda k\u00f6t\u00fc yan etkilerin olu\u015fmayaca\u011f\u0131n\u0131 ve kan bas\u0131nc\u0131nda belirgin etki yapmayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir. Yiyeceklerde do\u011fal olarak bulunan portakal suyu i\u00e7indeki p-sinefrin<\/em> ortalama bir bardakta 25 -40 mg<\/u> aras\u0131nda bulunur. 500 mg Citrus aurantium<\/em> alan (30 mg sinefrin<\/em>; izomer belirtilmemi\u015f) 52 ya\u015f kad\u0131nda, 24 saat i\u00e7inde ta\u015fikardi geli\u015fmi\u015ftir. Tedavi edilmi\u015f ve hastaneden taburcu edilmi\u015f olup 1 ay sonra ayn\u0131 maddeyi tekrar t\u00fcketti\u011finde ikinci kez ta\u015fikardi ata\u011f\u0131 olu\u015fmu\u015ftur.Tezgah \u00fcr\u00fcnlerine kar\u015f\u0131 belirli sinefrin<\/em> izomerleri konsantrasyonu potansiyel toksisiteyi s\u0131n\u0131rlar. Endal, fenilefrin<\/em> (m-sinefrin)<\/em> i\u00e7eren nazal bir dekonjestan olup tablet ba\u015f\u0131na 20 mg i\u00e7erir (tavsiye edilen doz g\u00fcnde iki kez iki tablet, toplamda 80 mg\/g\u00fcn). Oksedrin (p-sinefrin)<\/em> dozu yakla\u015f\u0131k olarak 300 mg\/g\u00fcnd\u00fcr. \u0130nsanlarda m-sinefrin<\/em>in minimum letal dozu 1000 mg\/g\u00fcnd\u00fcr. S\u0131\u00e7anlarda Citrus aurantium<\/em> \u00fcr\u00fcn\u00fc t\u00fcketimi kardiyak toksisteye sekonder, doza ba\u011f\u0131ml\u0131 mortalite (%10 -50) ile sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    Enerji i\u00e7ecekleri \/ Kafein<\/strong><\/h2>\n

    Kafein i\u00e7eren enerji i\u00e7ecekleri ilk kez 1997\u2019de ABD\u2019de Red Bull\u2019la g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr, Rockstar, Full Throttle, Monster, Amp, Vault ve di\u011fer (Wolk, Ganetsky & Babu) markalar Red Bull\u2019u takip etmi\u015ftir. Baz\u0131 enerji i\u00e7ecekleri GT (5-Hour Energy, Monster Energy, Rockstar) olarak, di\u011ferleri geleneksel yiyecek (Red Bull) olarak pazarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu i\u00e7ecekler \u015fekerden ba\u015fka yayg\u0131n malzemeler guarana, ginseng, glukuronolakton, yerba mate, turun\u00e7, taurin<\/em> ve niasin<\/em> i\u00e7ermektedir (Tablo 10). <\/strong>2012\u2019de FDA \u2018\u2019enerji i\u00e7ecekleri\u2019\u2019 olarak pazarlanan \u00fcr\u00fcnlerin belirgin sakatl\u0131k ya da \u00f6l\u00fcm ile ilgili \u00e7ok say\u0131da k\u00f6t\u00fc yan etki raporlar\u0131n\u0131 listelemi\u015ftir (Ocak 2004 ile Ekim 2012 aras\u0131nda). Belirtiler ciddi olmayan halsizlik, mide bulant\u0131s\u0131, kusma, anksiyete ve d\u00f6k\u00fcnt\u00fclerden ciddi olan b\u00f6brek yetmezli\u011fi, n\u00f6betler, aritmiler, g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131, miyokard enfarkt\u00fcs\u00fc, kardiyak arrest, bilin\u00e7 kayb\u0131 ve \u00f6l\u00fcme kadar de\u011fi\u015fmektedir. Enerji i\u00e7eceklerinin koag\u00fclasyon riskini art\u0131rabilen artm\u0131\u015f platelet aktivitesi ve sonras\u0131nda kardiyak problem riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ile ilgili oldu\u011fu rapor edilmi\u015ftir. Kafein ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 t\u00fcketim riskine yol a\u00e7ar ve klinisyenler enerji i\u00e7ecekleri gibi a\u015f\u0131r\u0131 kafein i\u00e7eren \u00fcr\u00fcnleri, \u00f6zellikle ad\u00f6lesanlar ve gen\u00e7 yeti\u015fkinlerde koroner vazospasmlar\u0131n olas\u0131 nedeni d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrebilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmektedirler. Amerikan Pediatri Akademisi<\/u> ve Amerikan T\u0131p Derne\u011fi<\/u> her ikisi de \u00f6zellikle gen\u00e7 insanlar\u0131n enerji i\u00e7ece\u011fi t\u00fcketimlerinin \u00f6nlenmesini tavsiye etmi\u015ftir. Tablo 11<\/strong> klinisyenlerin ad\u00f6lesanlarda enerji i\u00e7ece\u011fi t\u00fcketimi ile ilgili tavsiyelerini listelemi\u015ftir.<\/p>\n

    \"\" \"\"<\/p>\n

    Kafein<\/strong><\/h2>\n

    \u0130nsanlar, kurutulmu\u015f Camellia sinensis<\/em> bitkisinin yapraklar\u0131n\u0131 kafein ve kimyasallar\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak i\u00e7in s\u0131cak suyla doldururlar.<\/p>\n

    Kafein konsantrasyonlar\u0131. <\/strong><\/em>Kafein d\u00fc\u015f\u00fck dozlarda t\u00fcketildi\u011finde epeydir g\u00fcvenli kullan\u0131m tarihine sahip olan orta derecede santral sinir sistemi uyar\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r:<\/p>\n