{"id":1080,"date":"2021-01-03T14:36:04","date_gmt":"2021-01-03T11:36:04","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/2021\/09\/17\/bisfenol-a-nin-norotoksik-ve-ureme-iliskili-etkileri-1-bolum\/"},"modified":"2022-03-23T00:35:58","modified_gmt":"2022-03-22T21:35:58","slug":"bisfenol-a-nin-norotoksik-ve-ureme-iliskili-etkileri-1-bolum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/2021\/01\/03\/bisfenol-a-nin-norotoksik-ve-ureme-iliskili-etkileri-1-bolum\/","title":{"rendered":"Bisfenol A &#8216;n\u0131n N\u00f6rotoksik ve \u00dcreme \u0130li\u015fkili Etkileri &#8211; 1. B\u00f6l\u00fcm"},"content":{"rendered":"<h3 style=\"text-align: justify\"><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00c7evresel toksinler g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6ne \u00e7\u0131kan ve sa\u011fl\u0131k \u00fczerindeki etkileri s\u0131kl\u0131kla konu\u015fulan konulardan biri. G\u00fcnl\u00fck hayatta kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z pek \u00e7ok gere\u00e7te bulunabilen <strong>bisfenol A (BPA)<\/strong> da bunlar\u0131n i\u00e7erisinde yer al\u0131r. Bu yaz\u0131da size 2019 y\u0131l\u0131nda <em><a href=\"https:\/\/benthamscience.com\/journals\/current-neuropharmacology\/\">Current Neuropharmacology<\/a><\/em> dergisinde yay\u0131nlanan \u201c<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC7057208\/\"><em><strong>Neuro-toxic and Reproductive Effects of BPA<\/strong><\/em><\/a>\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 derlemeden bahsedece\u011fim. Uzun ve kapsaml\u0131 bir derleme oldu\u011fu i\u00e7in 2 b\u00f6l\u00fcm halinde yazd\u0131\u011f\u0131m bu yaz\u0131n\u0131n ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde <strong>BPA<\/strong> hakk\u0131nda genel bilgiler ve BPA\u2019n\u0131n n\u00f6rotoksik etkilerini konu alaca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">End\u00fcstriyelle\u015fmenin en \u00f6nemli sorunlar\u0131ndan biri, endokrin fonksiyonlar\u0131m\u0131zla fizyolojik olarak etkile\u015febilecek maddelerin sal\u0131n\u0131m\u0131d\u0131r. Bunlara genel olarak endokrin bozucu kimyasallar (EBK) diyoruz.\u00a0 Bu maddeler aras\u0131nda pestisidler, dioksinler, farmas\u00f6tikler, metaller, fito\u00f6strojenler, fitalatlar, plastisizerler, poliklorinize bifeniller ve daha pek \u00e7ok madde say\u0131labilir. EBKler sa\u011fl\u0131k ve \u00e7evre i\u00e7in tehdit olu\u015fturmaktad\u0131r. EBKler i\u00e7erisinden bisfenol A (BPA) steroid sinyallerini etkiler ve pek \u00e7ok farkl\u0131 organ sistemi \u00fczerinde etki g\u00f6sterir. Hem insanlar, hem de hayvanlar ve bitkiler \u00fczerinde bu etkileri vard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">BPA kullan\u0131m alan\u0131 \u00e7ok geni\u015f olan bir monomerdir. \u0130\u00e7ecek ve yiyeceklerin saklama kaplar\u0131, medikal cihazlar, sofrada kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z gere\u00e7ler, lensler, DVDler, elektronikler, spor ekipmanlar\u0131, termal ka\u011f\u0131tlar, di\u015f dolgular\u0131 gibi pek \u00e7ok \u00fcr\u00fcnde kullan\u0131l\u0131r. Cilt temas\u0131, kontamine yiyecekler ve i\u00e7eceklerin oral yolla al\u0131m\u0131 ve inhalasyon ba\u015fl\u0131ca maruziyet yollar\u0131d\u0131r. V\u00fccuda girdikten sonra dokularda birikerek uzun d\u00f6nem etkiler ortaya \u00e7\u0131karabilir. \u0130drar, anne s\u00fct\u00fc gibi biyolojik s\u0131v\u0131larda g\u00f6r\u00fclebilir, plasental bariyeri ge\u00e7erek fetusu etkileyebilir. Sonu\u00e7 olarak doz, maruziyet yolu, maruziyet s\u00fcresi ve maruz kal\u0131nan ya\u015fam evresine g\u00f6re pek \u00e7ok fizyolojik fonksiyonu etkileyebilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00c7evresel maruziyet \u00e7o\u011funlukla Avrupa G\u0131da G\u00fcvenlik Otoritesi (EFSA) taraf\u0131nca 4 mikrogr\/kg\/g\u00fcn olarak belirlenen tolere edilebilir dozun alt\u0131ndad\u0131r, ancak bu e\u015fik tamamen g\u00fcvenli de\u011fildir. BPA\u2019n\u0131n yerine kullan\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla geli\u015ftirilen baz\u0131 analoglar\u0131n da (bisfenol B, bisfenol F, bisfenol S, bisfenol AF gibi) g\u00fcvenli\u011fi konusunda kesin bilgiler yoktur.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" style=\"height: 400px;width: 700px\" src=\"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2021\/10\/CN-17-1109_F1-1.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><u><strong>Fig\u00fcr 1:<\/strong><\/u>\u00a0BPA, BPB, BPF, BPS ve BPAF &#8216;\u0131n Kimyasal Yap\u0131s\u0131 (<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC7057208\/\"><em>kaynak i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/em><\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">BPA\u2019n\u0131n akut ve kronik etkileri beyin \u00fczerinde g\u00f6r\u00fclebilir, beyin geli\u015fimini ve fizyolojisini etkileyebilir, hipotalamus-hipofiz-gonad aks\u0131 \u00fczerinde etki g\u00f6sterebilir. Steroid resept\u00f6rlerine ba\u011flanabildi\u011fi i\u00e7in hem \u00f6strojenik hem de anti-androjenik etkileri vard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bisfenoller endokrin sistem \u00fczerindeki olumsuz etkilerini genomik, non-genomik ve epigenetik yollarla g\u00f6sterir. \u00d6zellikle d\u0131\u015f etkilere hassas olan geli\u015fimsel d\u00f6nemlerde bu etkileri daha \u00f6nem kazan\u0131r. Yak\u0131n d\u00f6nemde epigenetik etkileri daha \u00f6n plana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bisfenoller beyin fizyolojisi \u00fczerinde g\u00fc\u00e7l\u00fc etkileri olan non-coding RNA\u2019lar\u0131 hedef alarak etkilerini ortaya \u00e7\u0131kart\u0131lar. Bisfenoller i\u00e7erisinde BPA&#8217;n\u0131n DNA metilasyonunu de\u011fi\u015ftirerek de etki g\u00f6sterdi\u011fi bilinmektedir. Embriyodaki genomik imprinting b\u00fcy\u00fck oranda DNA metilasyonuna ba\u011fl\u0131d\u0131r. BPA maruziyeti \u00f6zellikle beyin geli\u015fimiyle ili\u015fkili genlerin imprintingini etkiler, baz\u0131 genetik lokuslarda genomik imprinting kayb\u0131 ile sonu\u00e7lanabilir ve bu ku\u015faklar boyu aktar\u0131l\u0131r. Fetal ve eri\u015fkin beyin dokusunun yan\u0131s\u0131ra karaci\u011fer, prostat, erkek germ h\u00fccreleri gibi periferal dokularda da bu etkisi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Annenin BPA\u2019ya maruz kalmas\u0131 plasental ge\u00e7i\u015f yoluyla fetusun geli\u015fimini ve epigenomunu da etkiler. Anne s\u00fct\u00fcnde birikim sonucu emzirme yoluyla yenido\u011fana ge\u00e7er. Baban\u0131n BPA maruziyetinin de fetus \u00fczerinde etkisi vard\u0131r, bunun sebebi hem epigenetik y\u00fck hem de spermatozoan\u0131n i\u00e7erdi\u011fi non-coding RNA&#8217;lar olabilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">BPA metabolize edilirken karaci\u011ferde konjuge edilerek BPA-GA formuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr ve safra ile at\u0131l\u0131r. Ancak BPA-GA&#8217;n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 fetusa ge\u00e7ebilir. BPA-GA plasentada fetuse zararl\u0131 olan BPA&#8217;ya dekonjuge edilebilir ve fetusa BPA olarak ge\u00e7ebilir. BPA yine plasenta yoluyla anneye geri verilebilir. Bu konuda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar hayvanlar \u00fczerindedir ve insan fetusunun BPA&#8217;ya daha duyarl\u0131 olabilece\u011fi ve in utero BPA maruziyeti a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha y\u00fcksek riskli olabilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Di\u011fer bir bisfenol olan BPS de plasental bariyeri ge\u00e7ebilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bir ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmada BPA&#8217;n\u0131n oral al\u0131m\u0131 sonras\u0131 20.dakikada maternal kan, karaci\u011fer, b\u00f6brek ve fetuste maksimum konsantrasyonda bulundu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu sonu\u00e7, BPA&#8217;n\u0131n h\u0131zla emilerek maternal dokularda da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve plasental bariyerin BPA i\u00e7in koruyucu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir. 40 dakika sonra bak\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ise fetal unkonjuge BPA konsantrasyonunun maternal kan, b\u00f6brek ve karaci\u011ferdekinden y\u00fcksek oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, fetal kanda tutulum s\u00fcresinin maternal kandan daha uzun oldu\u011fu sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify\"><strong>BPA ve Analoglar\u0131n\u0131n N\u00f6rotoksisitesi<\/strong><\/h2>\n<h3 style=\"text-align: justify\"><strong>1- BPA\u2019n\u0131n n\u00f6rogenez ve sinaptik plastisite \u00fczerindeki etkisi<\/strong><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify\">BPA n\u00f6rogenezi etkileyerek n\u00f6rolojik hastal\u0131klar ve bili\u015fsel gerileme i\u00e7in bir risk fakt\u00f6r\u00fc olu\u015fturur. BPA\u2019n\u0131n tetikledi\u011fi n\u00f6rotoksisite sinaptik plastisitenin azalmas\u0131, n\u00f6rogenezin inhibisyonu, oksidatif stres, otofaji ve apoptozisin induksiyonu yollar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fir. Bu etkileri g\u00f6steren \u00e7al\u0131\u015fmalar intrauterin ve postnatal d\u00f6nemdeki fareler ve gen\u00e7 fareler \u00fczerinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. BPA, santral sinir sistemi geli\u015fimindeki kilit proteinlerden biri olan UKL1\u2019i de etkileyerek sinaps olu\u015fumunu inhibe edebilir, serebral korteks ve hipokampuste n\u00f6ronal kay\u0131p ve n\u00f6rodejenerasyonu tetikleyebilir. N\u00f6rogenezis \u00fczerindeki etkisi ku\u015faklar aras\u0131nda aktar\u0131l\u0131yor olabilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Mitokondriyal fonksiyonlar da BPA\u2019n\u0131n etkiledi\u011fi hedeflerden biridir.\u00a0 Kronik maruziyette oksidatif stres, ve otofaji yerine apoptozis yola\u011f\u0131 aktivasyonu artar.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" style=\"height: 400px;width: 700px\" src=\"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2021\/10\/CN-17-1109_F2-1.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><u><strong>Fig\u00fcr 2:<\/strong><\/u> BPA &#8216;n\u0131n Rodent Beynindeki Etkileri (<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC7057208\/\"><em>kaynak i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/em><\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Gen ekspresyon profilini de\u011fi\u015ftirerek hem \u00e7ocuklukta hem de eri\u015fkinlikte bili\u015fsel disfonksiyon ve haf\u0131za disfonksiyonuna neden olabilir. Uzamsal \u00f6\u011frenmeyi ve haf\u0131za kapasitesini azaltabilir. Fareler \u00fczerinde yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada, ya\u015fam\u0131n erken d\u00f6neminde EFSA ve FDA taraf\u0131ndan g\u00fcvenli olarak belirtilen dozlarda BPA maruziyetinde dahi n\u00f6ronal geli\u015fim, \u00f6\u011frenme ve haf\u0131za \u00fczerinde rol\u00fc olan bir genin ekspresyonunu etkiledi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ayn\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, farelere verilen azalt\u0131lm\u0131\u015f dozun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan oranda maternal BPA maruziyetinde 7 ya\u015f\u0131ndaki k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131nda da bu genin ayn\u0131 \u015fekilde etkilendi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve BPA\u2019n\u0131n insanlarda da benzer etkiler ortaya \u00e7\u0131karabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Geli\u015fimsel d\u00f6nemde, epigenetik modifikasyonu tetikleyen BPA maruziyeti doz aral\u0131\u011f\u0131 ve s\u00fcresi ile ilgili daha fazla \u00e7al\u0131\u015fmaya ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">BPA \u00f6strojen resept\u00f6r\u00fc sinyal yola\u011f\u0131n\u0131 \u00f6strojene benzer \u015fekilde aktive edebilmesine ra\u011fmen, merkezi sinir sisteminde bu resept\u00f6rler \u00fczerinde antagonist etki g\u00f6sterir. Eri\u015fkin farelerde ve primatlarda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131, g\u00fcvenli kabul edilen g\u00fcnl\u00fck doz limiti i\u00e7erisinde olsa dahi BPA\u2019ya kronik maruziyetin sinaptik kayb\u0131 artt\u0131rarak n\u00f6rodejenerasyonu tetikleyebildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify\"><strong>2- BPA\u2019n\u0131n glia ve mikroglia \u00fczerine etkileri<\/strong><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00a0N\u00f6roglia, n\u00f6ronal fonksiyonlar i\u00e7in kilit \u00f6neme sahiptir.\u00a0 \u00c7al\u0131\u015fmalar gestasyonel d\u00f6nemde maternal enfeksiyon ve \u00e7evresel kirlilik etmenlerinin n\u00f6rogliay\u0131 aktive etti\u011fini ve haf\u0131za ve \u00f6\u011frenme kapasitesi \u00fczerinde uzun d\u00f6nem etkileri olabilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Mikroglia aktivasyonu proinflamatuar fakt\u00f6rlerin ekspresyonunda art\u0131\u015f ile ili\u015fkili bulunmu\u015ftur. Mikroglia h\u00fccrelerinin BPA\u2019ya toksik say\u0131lmayan d\u00fczeylerde maruziyetinde dahi h\u00fccre proliferasyonu azal\u0131r ve mikroglia aktivasyonu sonucu morfolojik de\u011fi\u015fiklikler tetiklenir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yine hayvan denekler \u00fczerindeki bir \u00e7al\u0131\u015fma n\u00f6ronal geli\u015fim evresinde BPA maruziyetinin sosyal ve emosyonel davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fikli\u011fine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Mikroglia ayn\u0131 zamanda hormon duyarl\u0131d\u0131r ve BPA maruziyeti sonucu cinsiyet-spesifik etkiler ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bu konudaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 \u015funlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir: BPA\u2019ya hangi n\u00f6rogeli\u015fim evresinde maruz kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak cinsiyet-spesifik n\u00f6rotoksik etkileri de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterir; ve BPA mikroglia aktivasyonu ve oligodendrosit hasarlar\u0131na yol a\u00e7arak n\u00f6rodejenerasyon ve n\u00f6roinflamasyona katk\u0131da bulunur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00d6zetle, doz ve maruziyet s\u00fcresinin yan\u0131 s\u0131ra ya\u015f ve cinsiyet de toksisite d\u00fczeyi ve olu\u015fan etkilerle ili\u015fkili fakt\u00f6rlerdir. \u0130nsanlar i\u00e7in g\u00fcvenli maruziyet d\u00fczeyi de\u011ferlendirilirken bu fakt\u00f6rlerin de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmas\u0131 gerekir. N\u00f6rodejeneratif hastal\u0131klar \u00fczerindeki olas\u0131 etkisini anlamak i\u00e7in daha ileri \u00e7al\u0131\u015fmalara ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify\"><strong>3- BPA\u2019n\u0131n bili\u015fsel fonksiyonlar ve davran\u0131\u015f \u00fczerindeki etkisi<\/strong><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify\">BPA lipofilik bir maddedir, kan-beyin bariyerini ge\u00e7ebilir ve n\u00f6ronal fonksiyonlar\u0131 etkileyebilir. Bili\u015fsel fonksiyonlar \u00fczerindeki etkilerini ara\u015ft\u0131rmak hayvan modelleri ile farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015f ve pek \u00e7o\u011funda g\u00fcnl\u00fck limite yak\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fck doz BPA verilmi\u015ftir. BPA\u2019n\u0131n perinatal, postnatal, prepubertal ve pubertal d\u00f6nemlerde maruziyetinin \u00f6\u011frenme ve haf\u0131zay\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkileyebilece\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunun yan\u0131 s\u0131ra farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda hiperaktivite, apoptotik h\u00fccre \u00f6l\u00fcm\u00fc, dopaminerjik n\u00f6ronlarda dejenerasyon, anksiyete benzeri davran\u0131\u015flar gibi etkiler de ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ocuklarda hiperaktivite, anksiyete, depresyon, sald\u0131rgan davran\u0131\u015flar, duygusal reaktivite, sosyal ileti\u015fimde azalma gibi etkiler g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. BPA maruziyetinin olumsuz sosyal davran\u0131\u015flar\u0131 tetikleyebiliyor olmas\u0131, BPA\u2019n\u0131n otizm spektrumu bozukluklar\u0131na yatk\u0131nl\u0131kta veya bu bozukluklar\u0131n etyolojisinde rol oynuyor olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir. Ayr\u0131ca otizm spektrumu bozukluklar\u0131 genlerinin BPA taraf\u0131ndan hedef al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren bulgular vard\u0131r. Davran\u0131\u015f \u00fczerindeki etkileri cinsiyete ve maruz kal\u0131nan d\u00f6neme g\u00f6re de de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Hayvan deneylerindeki bulgular BPA maruziyeti ve n\u00f6rolojik etkiler \u00fczerinde kuvvetli bir ili\u015fki oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir. Ancak, bahsedilen \u00e7al\u0131\u015fmalara sosyodemografik fakt\u00f6rler ve \u00e7evresel etmenler d\u00e2hil edilmemi\u015ftir, \u015fu anki verilerle BPA maruziyetinin insanlarda bili\u015fsel fonksiyonlar ve davran\u0131\u015f \u00fczerindeki kesin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify\"><strong>4- BPA analoglar\u0131n\u0131n n\u00f6rotoksik etkileri<\/strong><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify\">BPA analoglar\u0131 g\u00fcnl\u00fck kullan\u0131m\u0131m\u0131zdaki pek \u00e7ok \u00fcr\u00fcnde bulunur (su \u015fi\u015feleri, g\u0131da ve k\u00e2\u011f\u0131t \u00fcr\u00fcnleri, termal fi\u015fler, depolama kaplar\u0131 gibi). Bu yayg\u0131n kullan\u0131m nedeniyle onlar\u0131n da BPA gibi n\u00f6rolojik ve davran\u0131\u015fsal bozukluklara ve n\u00f6rotoksik etkilere yol a\u00e7\u0131p a\u00e7mad\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Yak\u0131n d\u00f6nemdeki baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda BPA analoglar\u0131n\u0131n \u00f6strojenik aktivitesinin BPA\u2019dan daha potent oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir (\u00f6rn: BPAF). BPS, BPA\u2019dan daha zay\u0131f \u00f6strojenik aktivite g\u00f6stermekle birlikte y\u0131k\u0131lmaya daha diren\u00e7lidir. Bu bulgular, BPA analoglar\u0131n\u0131n kronik d\u00fc\u015f\u00fck doz al\u0131mlar\u0131n\u0131n ve v\u00fccutta birikimlerinin de sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk olu\u015fturma potansiyeli oldu\u011funu g\u00f6sterir. BPS ile yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda artm\u0131\u015f anksiyete, sosyal etkile\u015fimde azalma; BPF maruziyetinde anksiyete ve depresif durum; BPAF maruziyeti ile oksidatif stresin ind\u00fcklenmesi ile apoptotik h\u00fccre \u00f6l\u00fcm\u00fc g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. BPA analoglar\u0131 da etkilerinin \u00e7o\u011funu benzer \u015fekilde, merkezi sinir sistemi ve hormon resept\u00f6rleri \u00fczerinden g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7evresel toksinler g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6ne \u00e7\u0131kan ve sa\u011fl\u0131k \u00fczerindeki etkileri s\u0131kl\u0131kla konu\u015fulan konulardan biri. G\u00fcnl\u00fck hayatta kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z pek \u00e7ok gere\u00e7te bulunabilen bisfenol A&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1018,"featured_media":2012,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10014,10019],"tags":[86,92,309,426],"class_list":["post-1080","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-akademik-blog-yazisi","category-tft","tag-bisfenol-a","tag-bpa","tag-norotoksisite","tag-ureme-iliskili-etkiler"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1080","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1018"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1080"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1080\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2012"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1080"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1080"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1080"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}