Sizlere\u00a0payla\u015faca\u011f\u0131m, \u00e7evirip derlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u00a0bu \u00e7al\u0131\u015fma<\/a>\u00a0<\/strong>ge\u00e7en sene Toxicon<\/strong><\/a> ‘da yay\u0131nland\u0131. White ve arkada\u015flar\u0131 bu yaz\u0131lar\u0131nda;\u00a0klinik hayat\u0131m\u0131zda s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve \u00f6nemli bir sorun olan mantar zehirlenmesini bug\u00fcne kadar yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 derleyerek klinisyenlerin kullanabilece\u011fi bir algoritmayla do\u011fru hedeflere y\u00f6nlendirerek tedavi edip y\u00f6netmeyi planl\u0131yor.<\/em><\/p>\n Algoritmalar sayesinde olas\u0131 etken belirlenip tedavi se\u00e7enekleri h\u0131zla hayata ge\u00e7irilebiliyor.<\/em><\/p>\n Keyifli okumalar diliyorum.<\/em><\/p>\n Mantarlar k\u00fcf\u00fcn meyve veren k\u0131s\u0131mlar\u0131d\u0131r ve besin kayna\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015ftururlar. Yaban veya tarla mantarlar\u0131 baz\u0131 k\u00fclt\u00fcr ve \u00fclkelerde enfes lezzetler olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Buna ra\u011fmen yenildi\u011finde zehirleyen ve \u201cyenilebilir\u201d bir t\u00fcr m\u00fc yoksa zehirli bir t\u00fcr m\u00fc oldu\u011funu ay\u0131rt etmenin olduk\u00e7a zor oldu\u011fu pek \u00e7ok mantar vard\u0131r. Ek olarak baz\u0131 yenilebilir t\u00fcrlerin tahmin edilemeyen baz\u0131 \u00f6zel durumlarda kimi insanlarda zehir etkisi g\u00f6sterdi\u011fi kan\u0131tlanabilir.<\/p>\n Mantar yeme sonucunda meydana gelen zehirlenmeler pek \u00e7ok \u00fclkede hastal\u0131k ve \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanan bir sa\u011fl\u0131k sorunudur. Mantar yemeden kaynaklanan \u00f6l\u00fcmlerin y\u0131ll\u0131k k\u00fcresel fatalite h\u0131z\u0131 bilinmiyor fakat spek\u00fclatif olarak y\u0131lda en az 100 \u00f6l\u00fcm oldu\u011funu s\u00f6ylemek eksik de\u011ferlendirme olacakt\u0131r nitekim sadece Avrupa\u2019daki oran y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 50-100 \u00f6l\u00fcmd\u00fcr (Dadpour et al., 2017; Diaz, 2005).<\/p>\n Baz\u0131 \u00fclkelerde \u00f6zel bir mantar zehirlenmesi olan ve hepatosel\u00fcler hasara neden olan amatoksin zehirlenmesi, sa\u011fl\u0131k sistemi \u00fczerinde \u00f6nemli bir y\u00fcke neden olur ve karaci\u011fer transplantasyonunun s\u0131k nedenleri aras\u0131ndad\u0131r. Global data mevcut olmasa da yerel \u00f6l\u00e7ekli \u00e7al\u0131\u015fmalar kesin say\u0131lar\u0131n ve mantar zehirlenmesi insidans\u0131n\u0131n y\u00fckseldi\u011fini g\u00f6stermektedir (Diaz, 2005; Latha et al., 2018; Schenk-Jager et al., 2016; Vo et al., 2017). Avrupa\u2019da meydana gelen mantar zehirlenmesi riski, d\u00fc\u015f\u00fck ekonomik \u015fartlardan dolay\u0131 yiyecek i\u00e7in bir alt k\u00fcme olan bilmedikleri mantarlar\u0131 yiyen g\u00f6\u00e7menlerin etkisi alt\u0131ndad\u0131r. Bu mantarlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 zehirli olabilir ve Avrupa’ya yak\u0131n zamanda yap\u0131lan kitlesel g\u00f6\u00e7\u00fcn ard\u0131ndan kaydedilen amatoksin tipi mantar zehirlenmesi insidans\u0131 y\u00fckselebilir (European Association of Poisons Control and Clinical Toxicology Congress, Basel, Switzerland, May 2017\u2019de pek \u00e7ok rapor sunulmu\u015ftur fakat hen\u00fcz \u00f6zetleri hari\u00e7 yay\u0131nlanmam\u0131\u015ft\u0131r. (Carlvik and Lindeman, 2017; Frimlova et al., 2017; Golob et al., 2017)).<\/p>\n \u00c7o\u011fu mantar t\u00fcr\u00fcn\u00fcn toksinolojisi bilinmemektedir ve yeni zehirlenme sendromlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaya devam etmektedir (Saviuc ve Danel, 2006), bilinen sendromlar daha \u00f6nce bilinen insidans b\u00f6lgelerinin d\u0131\u015f\u0131nda bildirilmektedir.<\/p>\n Spoerke ve Rumack\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 (1994) gibi mantar zehirlenmelerinin ge\u00e7mi\u015f s\u0131n\u0131flamalar\u0131 bu yeni sendromlar\u0131 dahil etmemi\u015ftir ve bu durum tan\u0131sal kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa neden olabilir (Tablo 1).<\/p>\n Yeni bir klasifikasyon \u015femas\u0131n\u0131n verilebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck ve klinisyenleri uygun bir tan\u0131ya y\u00f6nlendirmek i\u00e7in, daha sonra en uygun tedavi yolunun belirlenmesine yard\u0131mc\u0131 olabilmesi i\u00e7in klinisyenlere tan\u0131sal bir algoritma ile birlikte \u00f6nerilen bir \u015fema sunuyoruz.<\/p>\n Scopus taraf\u0131ndan desteklenen Pubmed arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla t\u00fcm mantar zehirlenmesi ve tedavileri i\u00e7in \u201cmantar\u201d ve \u201czehirlenme\u201d terimlerini kullanarak t\u00fcm ayr\u0131nt\u0131l\u0131 klinik sendromlar \u00fczerine bir literat\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdik. \u0130ngilizceden ba\u015fka dillerde yay\u0131mlanan bir ka\u00e7 dergi d\u0131\u015f\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca orijinal raporlar elde edildi. Ayr\u0131ca mantar zehirlenmesi b\u00f6l\u00fcmleri i\u00e7eren se\u00e7ilmi\u015f ders kitaplar\u0131n\u0131 yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irdik. \u00d6zellikle mantar zehirlenmesinde yeni sendromlar\u0131 tarif eden Spoerke ve Rumack\u2019\u0131n temel raporundan sonra yay\u0131mlanm\u0131\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalara odakland\u0131k. Mantarlar\u0131n kimli\u011fi ve klinik profili ve epidemiyoloji de dahil olmak \u00fczere nedensellik hakk\u0131nda daha \u00f6nce belgelenmi\u015f sendromlardan a\u00e7\u0131k\u00e7a farkl\u0131 olarak s\u0131n\u0131fland\u0131rmam\u0131z\u0131 sa\u011flayan yeni sendromlar varsa s\u0131n\u0131fland\u0131rma sistemine dahil edilmesi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. E\u011fer “yeni” bir sendrom, klinik tablo hakk\u0131ndaki mevcut bilgilere dayanarak di\u011fer sendromlardan a\u00e7\u0131k\u00e7a farkl\u0131ysa, nedensellik belirsiz kalsa da, \u00f6nerilen s\u0131n\u0131fland\u0131rma sistemine dahil edilmesi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr; \u00f6rne\u011fin, mantar zehirlenmesinin Morel Mantar\u0131 N\u00f6rolojik Sendromu (\u00f6nerilen s\u0131n\u0131flamada 2D alt grubu), mantar zehirlenmesinin Ensefalopati Sendromu (\u00f6nerilen s\u0131n\u0131flamada 6D altgrubu). A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bu kriterleri kar\u015f\u0131lamayan yeni zehirlenme sendromlar\u0131 s\u0131n\u0131flama a\u015famas\u0131na dahil edilmedi ve bu tezin\/raporun farkl\u0131 yerlerinde yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irildi. Daha sonra kriterlerimizi kar\u015f\u0131layan zehirlenme olaylar\u0131n\u0131n raporlar\u0131n\u0131 tablo haline getirdik ve onlar\u0131 ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir zehirlenme sendromu olarak yerle\u015ftirdik. Sonra bu sendromlar\u0131 klinik etki prensiplerine dayanarak geni\u015f gruplar olarak organize ettik (Tablo2). Te\u015fhis algoritmas\u0131n\u0131n geli\u015fimi i\u00e7in klinik etkisi raporlanm\u0131\u015f her bir sendrom kar\u015f\u0131s\u0131nda, fizyolojik sistem taraf\u0131ndan alt gruba ayr\u0131lan, \u201ct\u00fcm sendromlar i\u00e7in bir matris \u00fcrettik. En y\u00fcksek riske sahip olduklar\u0131 ve en acil tedaviyi gerektirdikleri i\u00e7in \u00f6nceden zaten adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f y\u00fcksek riskli zehirlenme sendromlar\u0131na odakland\u0131k. Semptomlar\u0131n\/belirtilerin ba\u015flang\u0131\u00e7 zaman\u0131 anahtar etmendi (Tablo 3).<\/p>\n Tablo 2:\u00a0<\/strong>Mantar zehirlenmesi klinik tipleri i\u00e7in \u00f6nerilen s\u0131n\u0131fland\u0131rma<\/em><\/p>\n Not:<\/strong> \u015e\u00fcpheli toksin sadece se\u00e7ilen bir toksini temsil eder, ancak baz\u0131 gruplar i\u00e7in birka\u00e7 farkl\u0131 toksin s\u00f6z konusu olabilir. Benzer \u015fekilde, g\u00f6sterge niteli\u011findeki t\u00fcrler, mevcut bilgilere dayanarak se\u00e7ilen bir t\u00fcr\u00fc temsil eder, ancak baz\u0131 gruplar i\u00e7in bir\u00e7ok t\u00fcr s\u00f6z konusu olabilir.<\/p>\n Tablo 3:\u00a0<\/em><\/strong>Her mantar zehirlenmesi t\u00fcr\u00fc i\u00e7in semptomlar\u0131n \/ bulgular\u0131n ba\u015flama zaman\u0131.<\/em><\/p>\n Grup \/ alt grup \u00f6nerilen yeni s\u0131n\u0131fland\u0131rmaya dayanmaktad\u0131r (bak\u0131n\u0131z Tablo 3). Ba\u015fl\u0131ca toksinler ya bilinen toksindir ya da sadece bilinen birka\u00e7 toksinden se\u00e7ilenlerden biridir. Sadece temel klinik etkiler listelenmi\u015ftir; baz\u0131 gruplar \/ alt gruplar i\u00e7in olduk\u00e7a geni\u015f bir semptom \/ bulgu listesi m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Ba\u015flang\u0131\u00e7 zaman\u0131, yutmadan semptomlar\u0131n \/ belirtilerin ba\u015flamas\u0131na kadar ge\u00e7en s\u00fcredir. ( G\u0130S: gastrointestinal sistem, b: bulant\u0131, k: kusma, i: ishal, ka: kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, KCFT: karaci\u011fer fonksiyon testleri, D\u0130C: dissemine intravask\u00fcler koag\u00fclopati)<\/p>\n 1927 – 2018 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yap\u0131lan 1923 \u00e7al\u0131\u015fmadan 858 \u2018i 1995\u2019ten sonra yay\u0131nland\u0131. (1994\u2019teki Spoerke ve Rumack\u2019\u0131n ara\u015ft\u0131rmas\u0131ndan beri). Kriterlerimizi kar\u015f\u0131layan 21 farkl\u0131 zehirlenme sendromu tan\u0131mlad\u0131k. Bunlar\u0131 6 geni\u015f grupta s\u0131n\u0131fland\u0131rd\u0131k (Tablo 2). Bu \u015fema mantar zehirlenmesi i\u00e7in \u00f6nerilen yeni s\u0131n\u0131fland\u0131rmay\u0131 toksin tipine g\u00f6re de\u011fil klinik tabloya dayanarak sunmaktad\u0131r.<\/p>\n Bu geni\u015f grup, primer hepatotoksisite veya primer nefrotoksisiteye neden olan, spesifik maj\u00f6r i\u00e7 organ patolojisinin oldu\u011fu zehirlenme tiplerini kapsar. Bu ge\u00e7mi\u015f s\u0131n\u0131fland\u0131rma \u015femalar\u0131yla tutarl\u0131d\u0131r. \u00c7o\u011fu mantar toksininin belirli h\u00fccresel hedeflere sahip oldu\u011fu iddia edilebilir, ancak bu yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsemek s\u0131n\u0131rl\u0131 yarar\u0131n farkl\u0131la\u015fmam\u0131\u015f bir s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131na neden olabilir.<\/p>\n Bu alt grup, potansiyel olarak \u00f6l\u00fcmc\u00fcl hepatotoksisiteye neden olan amatoksinler gibi klinik \u00f6zellikleri spesifik bir belirli toplulu\u011fu i\u00e7eren toksinleri kapsar. Birka\u00e7 mantar t\u00fcr\u00fc \u00f6nemli toksisiteye neden olmaya yetecek miktarda amatoksin i\u00e7erir. (Diaz, 2018). Belgelenmi\u015f \u00f6rnekler aras\u0131nda Amanita phalloides, A. virosa, A.verna, A. exitialis (Guangdong Eyaleti, \u00c7in) (Hu ve di\u011ferleri, 2012; Sun ve ark., 2018), A. fuliginea (Tayland) (Parnmen ve ark., 2016), A. ocreata(NorthEast USA) (Bonacini ve di\u011ferleri, 2017), A. bisporigera (NorthEast ABD) (Madhok, 2007; Madhok ve di\u011ferleri, 2006; Ramirez ve di\u011ferleri, 1993; Yarze ve Tulloss, 2012), A. brunnescens (Diaz, 2018), A. elliptosperma (Kuzey-Do\u011fu ABD), Bir magnivelaris (Kuzeydo\u011fu ABD) ve Lepiota spp. (k\u00fcresel da\u011f\u0131t\u0131m) L. helveola dahil (Diaz, 2018; Ramirez vd., 1993), L. Brunneoincarnata (Ben Khelil ve ark., 2010; Diaz, 2018; Kervegant ve ark., 2013; Roux ve di\u011ferleri, 2008; Ward ve di\u011ferleri, 2013), L. subincarnata (Diaz, 2018; Mottram ve di\u011ferleri, 2010), L. bruneolilacea (Diaz, 2018), L. castanea (Diaz, 2018), Macrolepiota neomastoidea (Kore) (Kim ve di\u011ferleri, 2018), Galerina marginata (Diaz, 2018), G. sulciceps (Xiang ve di\u011ferleri, 2017), G. Autumnalis (Diaz, 2018; Yin ve Yang, 1993) ve di\u011fer birka\u00e7 Galerina spp. (Klan, 1993) bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n Klinik olarak bu zehirlenme t\u00fcr\u00fc gecikmi\u015f ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 pre-hepatotoksik semptomlar ile prezente olur, genellikle \u015fiddetli G\u0130S etkiler ile (bulant\u0131, kusma, ishal, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, sekonder dehidratasyon) al\u0131nd\u0131ktan yakla\u015f\u0131k 9 \u2013 12 saat sonra ba\u015flar, bazen 6 saatte erken geli\u015fiyor olsa da 36 saate kadar geli\u015febilir. Bunu, yakla\u015f\u0131k 3. g\u00fcn, anormal laboratuvar testleri (KCFT, koag\u00fclasyon), ciddi vakalarda tam karaci\u011fer yetmezli\u011fine ilerleyen, s\u0131kl\u0131kla b\u00f6brek yetmezli\u011fi ile ili\u015fkili, hepatotoksisite geli\u015fti\u011fine dair a\u00e7\u0131k kan\u0131tlar takip eder, iyile\u015ftirici \u00f6nlemler ba\u015far\u0131l\u0131 olmad\u0131k\u00e7a, 7. g\u00fcnde karaci\u011fer yetmezli\u011finden \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lan\u0131r. B\u00f6brek yetmezli\u011fi ciddi d\u00fczeyde olabilir ve diyaliz gerektirebilir.<\/p>\n Mantar veya mantar \u00fcr\u00fcn\u00fc al\u0131m\u0131 ile hepatotoksisite veya karaci\u011fer yetmezli\u011fi geli\u015fimi aras\u0131nda ba\u015fka ili\u015fkiler vard\u0131r. Rogart ve di\u011f. (2008), uzun zamand\u0131r yabani mantar al\u0131m \u00f6yk\u00fcs\u00fc olan 63 ya\u015f\u0131nda ya\u015fl\u0131 bir kad\u0131n\u0131n otoimm\u00fcn hepatite atfedilen akut karaci\u011fer yetmezli\u011fi geli\u015ftirdi\u011fi \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir vaka bildirdi. Biyopsi histopatolojisi tan\u0131 ile uyumluydu, amatoksin hepatotoksisitesi ile uyumlu de\u011fildi (santrilob\u00fcler hemorajik nekroz veya fatty dejenerasyon yoktu). Otoimm\u00fcn hepatit geli\u015fiminde kronik mantar al\u0131m\u0131n\u0131n rol\u00fc spek\u00fclatiftir, ancak \u015fiddetli amatoksin zehirlenmesinden kurtulanlar\u0131n yakla\u015f\u0131k % 80’inin anti- d\u00fcz kas antikoru (ASMA) geli\u015ftirmesi baz\u0131 raporlarda \u00f6ne s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olup bu da bir dereceye kadar otoimm\u00fcn karaci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131 geli\u015ftirdi\u011fini g\u00f6sterebilir (Fantozzi ve di\u011ferleri, 1986; Rogart ve di\u011ferleri, 2008). Wanmuang ve di\u011f. (2007), patofizyolojik mekanizma belirsiz olmas\u0131na ra\u011fmen, Lingzhi mantar tozu (Ganoderma lucidum) i\u00e7eren bir bitkisel ilac\u0131n kronik al\u0131m\u0131 ile ili\u015fkili \u00f6l\u00fcmc\u00fcl hepatotoksisite bildirmi\u015ftir.<\/p>\n Erken Primer Nefrotoksisite<\/strong><\/p>\n Bu alt grup, akut etki olarak do\u011frudan renal hasara neden olan mantarlar\u0131 kapsar. Bu, Amanita smithiana ve Amanita pseudoporphyria gibi aminoheksadienoik asit (AHDA) i\u00e7eren mantarlarla ili\u015fkilidir (West ve di\u011ferleri, 2009). Fransa’dan tarif edilen ve A. proxima ile ili\u015fkili proksimien sendromunun bu s\u0131n\u0131fland\u0131rma grubuna dahil edilebilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Benzer bir \u015fekilde A. boudieri, A. gracilior ve A. echinocephala\u2019n\u0131n da akut ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 b\u00f6brek yetmezli\u011fi ile ili\u015fkili oldu\u011fu yak\u0131n tarihli bir bildiride \u00f6ne s\u00fcr\u00fcld\u00fc (Kirchmair ve di\u011ferleri, 2012). Kore’den bir ba\u015fka vaka, genellikle \u201cyenilebilir\u201d olarak kabul edilen bir t\u00fcr olan Amanita punctata’n\u0131n t\u00fcketilmesinden sonra benzer ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 b\u00f6brek yetmezli\u011fini tarif etmektedir (Kang ve ark., 2015).<\/p>\n Kuzeybat\u0131 ABD’den A. smithiana zehirlenmesi konusundaki deneyime dayanarak s\u00f6yleyebiliriz ki, klinik olarak bu tip zehirlenme al\u0131mdan 30 dakika ila 12 saat sonra ba\u015flayan bir dizi yap\u0131sal (prerenal) semptomlar (bulant\u0131, kusma, ishal, kar\u0131n kramplar\u0131, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, halsizlik, yorgunluk, miyalji, d\u00f6k\u00fcnt\u00fc) ile ortaya \u00e7\u0131kar. Bu birka\u00e7 g\u00fcn s\u00fcrebilir, al\u0131mdan 2-5 g\u00fcn sonra akut b\u00f6brek yetmezli\u011fi ba\u015flayabilir. Diyaliz gerektiren b\u00f6brek yetmezli\u011fi s\u00fcresi 9 ila 180 g\u00fcn aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir (West ve ark., 2009). Karaci\u011fer fonksiyon enzimlerinde (KCFT) erken fakat tutars\u0131z bir art\u0131\u015f olabilir, daha sonra h\u0131zla normale d\u00f6ner. Hepatotoksisite geli\u015fmesi amatoksin zehirlenmesi ile tan\u0131sal kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa neden olabilir.<\/p>\n Gecikmi\u015f Primer Nefrotoksisite<\/strong><\/p>\n Bu alt grup, gecikmi\u015f b\u00f6brek yetmezli\u011fine neden olan mantarlar\u0131 kapsar. Orellanin i\u00e7eren mantarlarla, \u00f6zellikle de baz\u0131 Cortinarius spp. (C.orellanus, C. rubellus (\u00f6nceden C. speciosissimus veya C. orellanoides)) ile ili\u015fkilidir (Dinis-Olivera ve ark., 2016).<\/p>\n Klinik olarak bu tip zehirlenme, al\u0131mdan 4-15 g\u00fcn sonra (ortalama 8.5 g\u00fcn) ortaya \u00e7\u0131kan gecikmi\u015f ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 b\u00f6brek yetmezli\u011fi ile kendini g\u00f6sterir (Bouget ve ark., 1990; Danel ve ark., 2001; Dinis-Olivera ve ark., 2016; Frank et al., 2009; Grebe ve di\u011ferleri, 2013; Horn ve di\u011ferleri, 1997). Al\u0131mdan sonra 12 saatten 14 g\u00fcne kadar (ortalama 3 g\u00fcn) prerenal semptomlar (bulant\u0131, kusma, ishal, susuzluk, anoreksi, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, titreme, parastezi, uyu\u015fukluk, terleme, d\u00f6k\u00fcnt\u00fc, dispne, bel a\u011fr\u0131s\u0131) geli\u015febilir (Danel vd., 2001; Dinis-Olivera vd., 2016). B\u00f6brek yetmezli\u011finin ba\u015flang\u0131c\u0131 ne kadar h\u0131zl\u0131 olursa, prognoz o kadar ciddi olur; 2-3 g\u00fcnde ba\u015flarsa \u015fiddetli akut b\u00f6brek hasar\u0131 geli\u015fir; >10 g\u00fcn ba\u015flang\u0131\u00e7 olursa genellikle hafif akut b\u00f6brek hasar\u0131 geli\u015fir (Danel ve ark., 2001). B\u00f6brek yetmezli\u011fi genelikle poli\u00fcri ile ba\u015flar takibinde olig\u00fcri ve an\u00fcri geli\u015fir. B\u00f6brek fonksiyonunun iyile\u015fmesi yava\u015f olabilir ve kronik b\u00f6brek yetmezli\u011fi meydana gelebilir.<\/p>\n Bu geni\u015f grup, primer n\u00f6rotoksisiteye neden olan klasik mantar zehirlenmesi tiplerini i\u00e7erir.<\/p>\n Bu alt grup, birincil ba\u015fvuru semptomu olarak hal\u00fcsinasyonlara veya ili\u015fkili psikoaktif etkilere neden olan mantarlar\u0131 kapsar. Se\u00e7ilmi\u015f Psilocybe t\u00fcrleri, Conocybe t\u00fcrleri, Gymnopilus t\u00fcrleri, Panaeolus t\u00fcrleri, Copelandia t\u00fcrleri, Pluteus t\u00fcrleri ve muhtemelen Stropharia t\u00fcrleri dahil olmak \u00fczere ilgili toksinler i\u00e7eren mantarlarla ili\u015fkilidir.<\/p>\n Klinik olarak bu t\u00fcr zehirlenme, sindirimden 10-30 dakika sonra ortaya \u00e7\u0131kan semptomlar \/ bulgular ile h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kar (ticari likitlerle al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda daha h\u0131zl\u0131, merkezi sinir sistemi (CNS) etkileri, yan\u0131lsamalar (g\u00f6rsel, i\u015fitsel veya dokunsal), ger\u00e7ek hal\u00fcsinasyonlar ( Olgular\u0131n <% 50’si), de\u011fi\u015fen zaman ve mekan hissi ve sinaestezi ve \u00f6fori duygular\u0131, genellikle uzun s\u00fcreli olabilen mistik bir deneyim olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r (Griffiths vd., 2006, 2008, 2011). \u00d6zellikle daha b\u00fcy\u00fck miktarlarda yemi\u015f olan baz\u0131 hastalar agresif olabilir. Kendine veya ba\u015fkalar\u0131na zarar verme potansiyelleri vard\u0131r. Anksiyete, ataksi, pupil dilatasyonu, bulant\u0131, kusma, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, parestezi, hiperrefleksi, ta\u015fikardi, hipertansiyon, kardiyak aritmiler, miyokardiyal iskemi olabilir. Ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131 doza ba\u011fl\u0131 bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kabilir (Johnson vd., 2012). SSS etkileri azald\u0131k\u00e7a \u00e7o\u011funlukla al\u0131mdan 24-36 saat ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmak \u00fczere hastalar depresyona girmi\u015f, t\u00fckenmi\u015f hissederek bili\u015fsel zorluklar ya\u015fayabilirler, bu durum bazen birka\u00e7 g\u00fcn s\u00fcrebilir. Psikotik ataklar bildirilmi\u015ftir, ancak nadir g\u00f6r\u00fcl\u00fcr (Satora ve ark., 2005). Konv\u00fclsiyonlar nadirdir ve \u00e7ocuklarda daha olas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Bu t\u00fcr mantarlar\u0131n, \u00f6zellikle Hollanda ba\u015fta olmak \u00fczere, baz\u0131 \u00fclkelerde hal\u00fcsinojenik \u00f6zellikleri nedeniyle yasal olarak sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Yak\u0131n tarihli bir \u00e7al\u0131\u015fmada, \u00e7o\u011fu kullan\u0131c\u0131 i\u00e7in yasal ula\u015f\u0131labilirli\u011fin \u00f6nemli t\u0131bbi sorunlara neden olmad\u0131\u011f\u0131, ancak ara s\u0131ra ciddi zehirlenmelerin hala meydana gelmesinin \u201cendi\u015fe noktas\u0131\u201d oldu\u011fu sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (van Amsterdam ve ark., 2011).<\/p>\n Bu alt grup, do\u011frudan otonomik etkilere neden olan mantarlar\u0131 kapsar. Muskarinler ve ili\u015fkili toksinleri i\u00e7eren mantarlar (en az\u0131ndan I. fastigiata, I. geophylla, I. erubescens (patouillardii) (De Haro vd., 1999; Lurie vd., 2009), Clitocybe spp., Mycena spp., Rubinoboletus spp. (Pauli ve Foot, 2005) ) ile ili\u015fkilidir.<\/p>\n Klinik olarak bu tip zehirlenme h\u0131zl\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7 (15 dakika ila 2 saat) ve klasik parasempatik stim\u00fclasyon triad\u0131 terleme, salivasyon ve lakrimasyonda art\u0131\u015f ile ortaya \u00e7\u0131kar. Di\u011fer semptomlar \u015funlar\u0131 i\u00e7erebilir: pupil daralmas\u0131, bulan\u0131k g\u00f6rme, acil veya a\u011fr\u0131l\u0131 i\u015feme, burun ak\u0131nt\u0131s\u0131 veya t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131, ast\u0131m bronkokonstriksiyon, hipotansiyon, bradikardi, cilt k\u0131zar\u0131kl\u0131\u011f\u0131, sulu ishal, kusma, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 \/ kolik. Genellikle, ba\u015flang\u0131\u00e7 \u200b\u200bne kadar h\u0131zl\u0131 olursa, zehirlenme o kadar \u015fiddetlidir. \u015eiddetli zehirlenme potansiyel olarak \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr, ancak atropin ile uygun \u015fekilde tedavi edilirse nadir olarak \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lan\u0131r.<\/p>\n Bu alt grup, bazen hal\u00fcsinasyonlar\u0131 da i\u00e7eren n\u00f6roeksitat\u00f6r etkilere neden olan mantarlar\u0131 kapsar. Klinik olarak bu tip zehirlenme al\u0131mdan dakikalar i\u00e7inde 3 saate kadar h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde prezente olur, ba\u015flang\u0131\u00e7 olarak \u00f6zellikle \u00e7ocuklarda uyu\u015fukluk, takibinde manik uyar\u0131lma (g\u00f6rsel hall\u00fcsinasyonlar (yanl\u0131\u015f alg\u0131lama), tuhaf davran\u0131\u015f, ajitasyon, sevin\u00e7, disoryantasyon, depersonalizasyon, konf\u00fczyon i\u00e7erebilir.) ve mide bulant\u0131s\u0131, kusma, ishal, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, d\u00f6k\u00fcnt\u00fc, terleme, ataksi, koordinasyon bozuklu\u011fu, ba\u015f d\u00f6nmesi, midriyazis, miyoklonus, kas fasik\u00fclasyonu \/ titreme, hiporefleksi, koma, konv\u00fclsiyonlar (\u00f6zellikle \u00e7ocuklarda) gibi di\u011fer semptomlar g\u00f6r\u00fclebilir. Bu semptomlar \/ bulgular uyu\u015fuklu\u011fun son a\u015famas\u0131yla (genellikle derin uyku) 48 saate kadar s\u00fcrebilir. \u0130ntoksikasyon d\u00f6neminde amnezi olabilir. H\u0131zl\u0131 koma geli\u015fimi (GKS 4) ve n\u00f6betler g\u00f6r\u00fclebilir (Mikaszewska-Sokolewicz ve ark., 2016). \u015eiddetli zehirlenme potansiyel olarak lethaldir. Yak\u0131n tarihli bir \u00e7al\u0131\u015fmada, A. muscaria zehirlenmesi (konf\u00fczyon ve ajitasyon daha belirgin) ile A. pantherina zehirlenmesi(koma olu\u015fumu daha belirgin) aras\u0131nda iki ayr\u0131 klinik alt gruba b\u00f6l\u00fcnmeyi gerektiren klinik farkl\u0131l\u0131klar oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (Vendramin ve Brvar, 2014). Bu retrospektif \u00e7al\u0131\u015fmada yazarlar, her iki grupta da az say\u0131da ki\u015fide g\u00f6r\u00fclmesine ra\u011fmen A. muscaria taraf\u0131ndan zehirlenen hastalar\u0131n A. pantherina taraf\u0131ndan zehirlenen hastalardan daha kar\u0131\u015f\u0131k ve ajite olduklar\u0131n\u0131, A. Pantherina zehirlenmesinde koma olu\u015fumunun daha s\u0131k oldu\u011funu bildirmi\u015ftir (32 hasta A. muscaria i\u00e7in, A. pantherina i\u00e7in 17 hasta) (Vendramin ve Brvar, 2014). Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n tan\u0131 s\u00fcrecini daha karma\u015f\u0131k hale getirebilece\u011fini ve bu \u00e7al\u0131\u015fmada bildirilen vakalar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n az oldu\u011funu, bulgular\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmalarla do\u011frulanmam\u0131\u015f oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n Bu alt grup \u00e7e\u015fitli morel mantarlar\u0131n\u0131n t\u00fcketimini takiben geli\u015fen k\u00f6t\u00fc GIS ve n\u00f6rolojik etkileriyle tan\u0131mlanm\u0131\u015f sendromu i\u00e7erir. Hen\u00fcz hi\u00e7bir toksin neden olan ajan olarak tan\u0131mlanmam\u0131\u015ft\u0131r ve bu tip zehirlenmelerin durumu belirsizdir, ancak 1889’da ilk kez bahsedildi\u011finden beri zaman zaman bildirilmi\u015ftir. Neredeyse t\u00fcm olgular Morchella spp. ile ili\u015fkilidir.<\/p>\n Klinik olarak bu tip zehirlenme, b\u00fcy\u00fck miktarlarda morel mantar\u0131n\u0131n (Morchella spp.) t\u00fcketimi ile ili\u015fkilidir. Semptomlar\u0131n ba\u015flama zaman\u0131 belirsizdir. Olgular\u0131n \u00e7o\u011funda de\u011fi\u015fken n\u00f6rolojik etkilere ek olarak G\u0130S etkileri de (bulant\u0131, kusma, ishal, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131) vard\u0131r. Baz\u0131 belirleyici etkiler ba\u015f d\u00f6nmesi ve ataksidir. Daha az g\u00f6r\u00fclen di\u011fer etkiler asteni, terleme, bay\u0131lma, hipertermi veya hipotermi ve salivasyon iken g\u00f6rme bozukluklar\u0131, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, parestezi, trismus, kas spazmlar\u0131, uyu\u015fukluk, konf\u00fczyon ve dizartri daha az yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Nadiren bildirilen etkiler \u015funlar\u0131 i\u00e7erir: nistagmus, miyozis, midriyaz, disfaji, hal\u00fcsinasyonlar, ajitasyon ve konv\u00fclsiyonlar. \u015eimdiye kadar b\u00f6brek veya karaci\u011fer tutulumu bildirilmemi\u015ftir. \u015eu ana kadar belgelenen t\u00fcm vakalar kendili\u011finden d\u00fczelmi\u015ftir.<\/p>\n Ad\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi, bu grup birincil \u00f6zellik olarak rabdomiyoliz olan zehirlenmeleri kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n Bu alt grup, h\u0131zl\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 miyotoksisiteye neden olan mantarlar\u0131 kapsar. Etken toksinin siklopropen karboksilik asit oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir (Matsuura ve di\u011ferleri, 2009). Russula spp. (R. subnigrans) al\u0131m\u0131 ile ili\u015fkilidir. (Cho ve Han, 2016; Lin ve di\u011ferleri, 2015; Matsuura ve di\u011ferleri, 2009). Siklopropilasetil- (R) -karnitin, bu t\u00fcr i\u00e7in benzersiz bir marker olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r (Matsuura ve ark., 2016).<\/p>\n Klinik olarak bu tip zehirlenmede etki, ge\u00e7 ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 vakalar nadir olarak bildirilmesine ra\u011fmen genellikle al\u0131mdan sonra 2 saat i\u00e7inde G\u0130S etkilerin (potansiyel olarak \u015fiddetli bulant\u0131, kusma, ishal) ba\u015flamas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kar (Lin ve ark., 2015). \u00c7o\u011fu vaka, rabdomiyoliz olmadan, 24 saat i\u00e7inde d\u00fczelir. Daha az vakada G\u0130S etkileri daha \u015fiddetlidir ve bunu rabdomiyoliz (CK piki> 200.000 IU \/ l), miyalji, hipertansiyon, b\u00f6brek yetmezli\u011fi, hiperkalemi ve kardiyovask\u00fcler kollaps takip eder. \u00d6l\u00fcmler rapor edilmi\u015ftir (Cho ve Han, 2016).<\/p>\n Bu alt grup gecikmi\u015f ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 miyotoksisiteye neden olan mantarlar\u0131 kapsamaktad\u0131r. Etken toksinler tam olarak anla\u015f\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r, ancak son ara\u015ft\u0131rmalar, saponaceolide B ve M’nin baz\u0131 durumlarda potansiyel olarak birincil toksinler olabilece\u011fini g\u00f6stermektedir, ancak deney hayvanlar\u0131ndaki bu bulgu insan patolojisinde belirsizdir. T. terreum genellikle g\u00fcvenli bir \u015fekilde yenilebilir olarak kabul edilen yayg\u0131n bir k\u00fc\u00e7\u00fck mantard\u0131r. T. equestre’deki toksinlerin T. terreumdakinden olduk\u00e7a farkl\u0131 olabilece\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir (B\u00e9dry R, pers. Comm. 2014). Bu nedenle rabdomiyoliz mekanizmas\u0131, mantar t\u00fcr\u00fc ve toksin t\u00fcr\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak farkl\u0131 olabilir, ancak klinik g\u00f6r\u00fcn\u00fcm \u00e7ok benzer olabilir. Tricholoma spp., T. equestre (Anand ve di\u011ferleri, 2009; Bedry ve di\u011ferleri, 2001; Laubner ve Mikuleviciene, 2016), muhtemelen T. terreum (Yin ve di\u011ferleri, 2014), T. auratum (Bedry ve Gromb, 2009) al\u0131m\u0131 ile ili\u015fkilidir. Benzer bir prezentasyon yak\u0131n zamanda Leccinum spp. ve Boletus spp. al\u0131m\u0131 sonras\u0131 Polonya’da bildirildi.(Chwaluk, 2013).<\/p>\n Klinik olarak bu t\u00fcr zehirlenme, art arda birka\u00e7 mantar yeme\u011finin t\u00fcketiminden 1-3 g\u00fcn sonra gecikmi\u015f ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 yorgunluk ve miyalji ile kendini g\u00f6sterir. Bir dizi \u00f6\u011f\u00fcnde t\u00fcketilen mantar miktar\u0131 ile ilgili olabilir (Anand ve di\u011ferleri, 2009). Bunu, bazen y\u00fcz k\u0131zar\u0131kl\u0131\u011f\u0131, hafif bulant\u0131 (kusma de\u011fil) ve a\u015f\u0131r\u0131 terleme ile ili\u015fkili artan halsizlik, bacak sertli\u011fi, koyu idrar (miyoglobin\u00fcri) takip eder. Plazma CK’da (> 200.000 IU \/ l) masif art\u0131\u015f olabilir, ancak genellikle normal b\u00f6brek fonksiyonu, serum potasyumu, p\u0131ht\u0131la\u015fma ve karaci\u011fer fonksiyonu vard\u0131r. \u00c7o\u011fu vakada yakla\u015f\u0131k 15 g\u00fcnde iyile\u015fme olur, ancak vakalar\u0131n az bir k\u0131sm\u0131nda dispne, hipertermi, akut miyokardit, b\u00f6brek yetmezli\u011fi, kalp yetmezli\u011fi, hiperkalemi ve \u00f6l\u00fcmc\u00fcl kardiyak kollaps ilerlemesi vard\u0131r.<\/p>\n Bu geni\u015f grup \u00e7ok \u00e7e\u015fitli zehirlenme sendromlar\u0131n\u0131 ve klinik prezantasyonlar\u0131 i\u00e7erir. Bu nedenle klinik benzerlikleri yans\u0131tmaktan ziyade, kolayl\u0131k sa\u011flamak amac\u0131yla toplanan bir gruplama oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n Bu alt grup GABA sentezinin bloke edilmesine ikincil, \u00e7oklu organ etkilerine yol a\u00e7an metabolik temelli patolojiye neden olan mantarlar\u0131 kapsar. Gyromitrin i\u00e7eren mantarlarla, \u00f6zellikle Gyromitra spp. (G. esculenta, G. ambigua, G. gigas, G. infula; Cudonia circinians) ile ili\u015fkilidir (Trestrail, 1994). Gyromitrinler midede, piridoksin sentezini inhibe eden, b\u00f6ylece GABA sentezini azaltan ve glutatyon t\u00fckenmesine neden olan metil-formil-hidrazin ve monometil-hidrazine ayr\u0131\u015f\u0131r (Trestrail, 1994).<\/p>\n Klinik olarak, bu t\u00fcr zehirlenme, al\u0131mdan 5 \u2013 12 saat sonra G\u0130S etkileriyle (bulant\u0131, kusma, \u015fi\u015fkinlik, kanl\u0131 ishal, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, dehidrasyon) ortaya \u00e7\u0131kar. Daha \u015fiddetli zehirlenmelerde vertigo, terleme, diplopi, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, dizartri, koordinasyon bozuklu\u011fu, ataksi, hemoliz, hipoglisemi, metamoglobinemi, hepatik hasar (genellikle ilk 48 saatte geli\u015fir); nadiren konv\u00fclsiyonlar ve koma geli\u015febilir. Bununla birlikte, gyromitrin zehirlenmesine verilen yan\u0131t, hastan\u0131n asetilat\u00f6r durumu ile modifiye edilmesiyle ortaya \u00e7\u0131kar; n\u00f6rotoksisitenin klinik tabloya hakim oldu\u011fu normal asetilat\u00f6r durumu olan hastalar\u0131n aksine \u201cH\u0131zl\u0131 asetilat\u00f6rler\u201d (y\u00fcksek asetalhidrazin seviyesi), genellikle hepatotoksisite (hafif transaminaz y\u00fcksekli\u011fi, ancak y\u00fcksek bilirubin seviyeleri) ve daha az belirgin n\u00f6rotoksisite geli\u015ftirir (Trestrail, 1994). \u015eiddetli zehirlenme potansiyel olarak lethaldir.<\/p>\n Bu alt grup, mantar al\u0131m\u0131ndan sonra alkol t\u00fcketimine m\u00fcteakip geli\u015fen dis\u00fclfiram benzeri reaksiyona neden olan mantarlar\u0131 kapsar. Koprin i\u00e7eren mantarlarla, \u00f6zellikle belirli Coprinus spp. (\u00f6zellikle C. atramentarius) ile ili\u015fkilidir. Lepiota aspera al\u0131m\u0131 ard\u0131ndan da tarif edilmi\u015ftir, ancak bu vakalarda koprinin dahil olup olmad\u0131\u011f\u0131 belirsizdir, ancak klinik prezantasyon benzerdir (Haberl ve ark., 2011). \u0130svi\u00e7re ve Finlandiya’da bildirilen \u00f6nceki yay\u0131nlarda, baz\u0131 di\u011fer mantarlar\u0131n (L. aspera, Coprinus clavipes, Boletus luridus) benzer etkilere sahip olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f, ancak do\u011frulanmam\u0131\u015ft\u0131r (Budmiger ve Kocher, 1982; Nummela-Salo ve Salo, 2005).<\/p>\n Klinik olarak bu tip zehirlenme, mantar al\u0131m\u0131ndan \u00f6nce veya daha sonra alkol al\u0131m\u0131na yan\u0131t olarak ortaya \u00e7\u0131kar. Mantar yeme ve alkol t\u00fcketimi aras\u0131nda 2 saatten birka\u00e7 g\u00fcne kadar de\u011fi\u015fen gecikme olabilece\u011fi bildirilmi\u015ftir. Alkol ald\u0131ktan birka\u00e7 dakika i\u00e7inde hastada, fasiyal flashing ile g\u00f6vde ve uzuvlar\u0131 i\u00e7eren lekeli eritemat\u00f6z bir d\u00f6k\u00fcnt\u00fc geli\u015fir. Ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, dispne, terleme, bulant\u0131, kusma, ta\u015fikardi, erken ventrik\u00fcler kas\u0131lmalar, atriyal fibrilasyon, vertigo, konf\u00fczyon ve metalik bir tat olabilir. Hipotansiyon dis\u00fclfiramdan daha az g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve koma nadir g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Semptomlar\u0131n s\u00fcresi genellikle k\u0131sad\u0131r, 30dk civar\u0131nda ancak zaman zaman 24 saate kadar uzayabilir.<\/p>\n Bu alt grup n\u00f6rolojik etkilere ek olarak multi-organ etkileri olan mantarlar\u0131 kapsar. Poliporik asit i\u00e7eren mantarlar \u00f6zellikle Hapalopilus rutilans ile ili\u015fkilidir (Villa ve di\u011ferleri, 2013).<\/p>\n Klinik olarak, bu tip zehirlenme ge\u00e7 ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 (yakla\u015f\u0131k 12 saat) G\u0130S etkiler (kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, bulant\u0131, kusma, ishal), n\u00f6rolojik etkiler (diplopi, bulan\u0131k g\u00f6rme, denge bozuklu\u011fu, nistagmus, baz\u0131 durumlarda g\u00f6rsel hal\u00fcsinasyonlar), hafif akut b\u00f6brek hasar\u0131, hafif hepatotoksisite, protein\u00fcri, l\u00f6kosit\u00fcri ve mor idrar (diagnostik) ile prezente olur. Sendrom 2 \u2013 7 g\u00fcn i\u00e7inde d\u00fczelir.<\/p>\n Bu alt grup, \u00f6zellikle kemik ili\u011fi yetmezli\u011fi ve avu\u00e7 i\u00e7i, ayak taban\u0131 ve y\u00fcz\u00fcn lamellar deskuamasyonu gibi spesifik bir \u00e7oklu organ yetmezli\u011fi sendromuna neden olan mantarlar\u0131 kapsar. Trichothecenes, \u00f6zellikle Podostroma cornu-damae i\u00e7eren mantarlarla ili\u015fkilidir. Vakalar \u015fimdiye kadar Japonya ve Kore ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r (Ahn ve di\u011ferleri, 2013; Jang ve di\u011ferleri, 2013; Kim ve di\u011ferleri, 2016; Suzuki ve di\u011ferleri, 2002).<\/p>\n Klinik olarak bu tip bir zehirlenme, yutulduktan hemen sonra veya sadece g\u00fcn \/ hafta boyunca uzun s\u00fcreli mantar t\u00fcketiminden sonra ba\u015flayabilen, genellikle \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olan multi-organ etkili bir hastal\u0131k ile ortaya \u00e7\u0131kar. G\u0130S etkiler (bulant\u0131, kusma, ishal, dehidratasyon) ile ba\u015flar, daha sonra hipotansiyon, olig\u00fcrik b\u00f6brek yetmezli\u011fi, bilin\u00e7 durum de\u011fi\u015fikli\u011fi, kemik ili\u011fi yetmezli\u011fi (pansitopeni), avu\u00e7 i\u00e7inde ayak taban\u0131nda ve y\u00fczde lamellar deskuamasyon ve genel sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesi olabilir. Bir\u00e7ok durumda nihai sonu\u00e7, \u00e7oklu organ yetmezli\u011finden \u00f6l\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n Bu alt grup, h\u0131zl\u0131 hipoglisemiye neden olan mantarlar\u0131 kapsar. Sendrom potansiyel olarak \u00f6l\u00fcmc\u00fcld\u00fcr ve en az bildirilmi\u015f 300 \u00f6l\u00fcm mevcuttur (Huang ve di\u011ferleri, 2007; Shi ve di\u011ferleri, 2006, 2012b; Yang ve di\u011ferleri, 2008, 2012). \u00d6zellikle \u00c7in\u2019in Yunnan b\u00f6lgesinden Trogia venenata ile ili\u015fkilidir (Shi ve di\u011ferleri, 2012a; Zhou ve di\u011ferleri, 2012). Etken toksinlerin, muhtemelen hipoglisin A ve B’ye benzer \u015fekilde hareket eden al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k amino asitler (2R-amino-4S-hidroksi-5-heksinoik asit ve 2R-amino-5-heksinoik asit) oldu\u011fu bildirilmektedir (ackee meyvesinde, Melicoccus bijugatus , Sapindaceae de bulunur), ya\u011f asitlerinin beta oksidasyonunu ve glukoneogenezi bloke ederek glikozda h\u0131zl\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe neden olur (Yang ve arkada\u015flar\u0131, 2012; Zhou ve arkada\u015flar\u0131, 2012).<\/p>\n Klinik olarak bu t\u00fcr zehirlenme, \u00e7arp\u0131nt\u0131, ba\u015f d\u00f6nmesi, g\u00f6\u011f\u00fcs s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131, nefes darl\u0131\u011f\u0131, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 ve senkop gibi semptomlar\u0131n h\u0131zl\u0131 ba\u015flang\u0131c\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kar. \u015eiddetli vakalarda \u00f6l\u00fcm, al\u0131mdan birka\u00e7 saat sonra (yakla\u015f\u0131k 2 saatte) ortaya \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n Bu alt grup, 7 hastan\u0131n Boletus satanas (\u015feytan\u0131n boleti veya \u015feytan\u0131n mantar\u0131) t\u00fcketimi ile ili\u015fkili olarak hiperprokalsitoninemi geli\u015ftirdi\u011fi izole bir k\u00fc\u00e7\u00fck vaka serisinden olu\u015fmaktad\u0131r (Merlet ve ark., 2012).<\/p>\n Klinik olarak, bu tip zehirlenme al\u0131mdan yakla\u015f\u0131k 2 saat sonra d\u00fc\u015f\u00fck ate\u015f (38.5 \u00b0 C) ve erken G\u0130S etkileri (kusma, ishal) ile ortaya \u00e7\u0131kar. Al\u0131mdan sonraki 12 saat i\u00e7inde, normal hepatik ve b\u00f6brek fonksiyonu ile beraber y\u00fcksek plazma prokalsitonin (ProCT) ve C-reaktif protein (CRP) seviyeleri tespit edilebilir. T\u00fcm semptomlar h\u0131zla d\u00fczelir ve ProCT ve CRP seviyeleri 24 saat sonra azal\u0131r.<\/p>\n Bu alt grup, Ganoderma neojaponicum’dan (yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan G. lucidum ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan imazeki mantarlar\u0131) yap\u0131lan bitkisel t\u0131bbi kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131n uzun s\u00fcreli t\u00fcketimini (birka\u00e7 g\u00fcn boyunca) takiben Japonya’da sadece 2 vakada tarif edilen nadir bir zehirlenmeyi kapsar (Yoon ve ark., 2011). Toksik ajan belirsizdir.<\/p>\n Klinik olarak, bu t\u00fcr zehirlenme di\u011fer organ sistemi tutulumu olmadan (\u00f6zellikle karaci\u011fer ve b\u00f6brek fonksiyonu normaldir; ellerin, ayaklar\u0131n deskuamasyonu yoktur, b\u00f6ylece Grup 4D zehirlenmesinden ay\u0131rt edilir) a\u00e7\u0131klanamayan ate\u015f ve pansitopeni (anemi, trombositopeni, l\u00f6kopeni) ile ortaya \u00e7\u0131kar. Enfeksiyon i\u00e7in destekleyici tedavi ile her iki olgu da 1-2 hafta boyunca sekel olmadan kendili\u011finden d\u00fczelmi\u015ftir.<\/p>\n Bu, mevcut alt gruplar\u0131 olmayan b\u00fcy\u00fck bir gruptur ve di\u011fer \u00f6nemli etkilere neden olmadan gastrointestinal etkilere neden olan \u00e7ok \u00e7e\u015fitli mantarlar\u0131 i\u00e7erir. Bu son ayr\u0131m klinik olarak \u00f6nemlidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bir\u00e7ok mantar zehirlenmesi, birincil toksisite etkilerine ek olarak G\u0130S etkilerine neden olur.<\/p>\n Klinik olarak, bu tip zehirlenme bulant\u0131, kusma, ishal, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 \/ kramplar\u0131 ve ciddi vakalarda G\u0130S\u2019ten s\u0131v\u0131 kayb\u0131na sekonder dehidrasyon gibi de\u011fi\u015fken G\u0130S etkileri ile ortaya \u00e7\u0131kar. G\u0130S etkilerinin \u015fiddeti de\u011fi\u015fir, ancak baz\u0131 mantarlar yayg\u0131n olarak ciddi G\u0130S etkileri ile ili\u015fkilidir (Chlorophyllum molybdites, Entoloma sinuatum, Tricholoma pardalotum; T Zilker, pers. Com.2014). Ba\u015flang\u0131\u00e7 zaman\u0131 \u00e7o\u011fu vakada akut olsa da al\u0131mdan 1 \u2013 3 saat aras\u0131nda de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterir.\u00a0 Dehidrate olan hastalarda semptomatoloji de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterir. E\u011fer bu hastalar lityum, digoksin, anti-aritmik ila\u00e7lar gibi ila\u00e7lar ald\u0131ysa ila\u00e7 zehirlenmesi belirtileri g\u00f6sterebilir (B\u00e9dry ve Saviuc, 2002).<\/p>\n Grup 5 i\u00e7inde belirlenmi\u015f alt gruplar tan\u0131mlanabilir ancak hen\u00fcz a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde tan\u0131mlama yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Japonya’da Omphalotus guepiniformis al\u0131m\u0131ndan sonra bildirilen ve Shiitake mantarlar\u0131yla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan hemorajik enterit buna \u00f6rnek olarak verilebilir (Hori ve ark., 2008). Bu vakada akut kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 geli\u015fmesi d\u0131\u015f\u0131nda G\u0130S bulgular\u0131 bildirilmedi, hasta 7 g\u00fcnde iyile\u015fmi\u015ftir. G\u0130S etkilerinin mutlaka bir toksin nedeniyle de\u011fil de \u00e7e\u015fitli nedenleri olabilece\u011finin fark\u0131nda olmak \u00f6nemlidir. Baz\u0131 mantarlardan \u00f6zellikle fazla miktarda t\u00fcketilmesiyle sindirim g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc olmas\u0131 G\u0130S disstrese ve zehirlemenin erken d\u00f6nem semptom ve bulgular\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclmesine neden olabilir. Polonya’da yap\u0131lan retrospektif bir \u00e7al\u0131\u015fmada, yenilebilir mantar t\u00fcrlerinin t\u00fcketiminden 30 dk \u2013 4 saat i\u00e7inde vakalar\u0131n % 87’sinde kusma, mide bulant\u0131s\u0131, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 ve ishal gibi semptomlar geli\u015fti\u011fi bildirilmi\u015ftir. \u00c7ok \u00e7e\u015fitli yenilebilir t\u00fcrlerin dahil edildi\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmada yazarlar zehirlenmenin nedenini; uygunsuz toplama sonras\u0131 uzun s\u00fcre saklanmas\u0131, saklama i\u00e7in plastik kaplar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ve mantar yemeklerinin \u00e7ok uzun s\u00fcre bekletilmesi ve tekrar kullan\u0131lmas\u0131 olarak a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r (Gawlikowski ve ark., 2015). Pratik olarak gastrointestinal irritant i\u00e7eren Grup 5 mantarlar\u0131n\u0131n ve toplama sonras\u0131 uygun olmayan bir \u015fekilde depolanm\u0131\u015f yenilebilir mantarlar\u0131n klinik sunumlar\u0131 aras\u0131nda ayr\u0131m yapmak zor olabilir.<\/p>\n Bu grup, \u00f6nceki 5 gruba uymayan mantar zehirlenmesi t\u00fcrlerini i\u00e7erir. Hepsi spesifik \u201czehirlenme\u201d reaksiyonlar\u0131ndan kaynaklanmamaktad\u0131r ancak klinik a\u00e7\u0131dan pratik olmas\u0131 nedeniyle bu s\u0131n\u0131fland\u0131rma \u015femas\u0131na dahil edilmi\u015ftir.<\/p>\n Bu alt grup, al\u0131mdan sonra akut dermatite neden olan mantarlar\u0131 kapsar. Shiitake mantarlar\u0131 (Lentinola edodes) ile ili\u015fkilidir. Patofizyoloji belirsizdir, ancak alerjik olmad\u0131\u011f\u0131 ve b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla bu mantarlarda bulunan termolabil bir polisakkarit, lentinan ile ili\u015fkili oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir (Chu ve di\u011ferleri, 2013; Wang ve di\u011ferleri, 2013).<\/p>\n Klinik olarak, bu t\u00fcr zehirlenme \u00e7i\u011f veya pi\u015fmi\u015f Shiitake mantarlar\u0131n\u0131n al\u0131m\u0131ndan 1-2 g\u00fcn sonra ani ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 uzuvlar ve\/veya g\u00f6vde ve\/veya y\u00fcz, boyun \u00fczerinde olu\u015fan lineer k\u0131rba\u00e7 izi \u015feklinde lezyonlarla prezente olur. Ka\u015f\u0131nt\u0131l\u0131 olabilir. Lezyonlar genellikle sekel b\u0131rakmadan g\u00fcnler veya haftalar i\u00e7inde d\u00fczelir. Benzer bir prezantasyon Yahudi kula\u011f\u0131 mantar\u0131 -Auricularia auricular-judae- al\u0131m\u0131ndan sonra Almanya\u2019da tek vaka olarak bildirilmi\u015ftir (Lang ve ark., 2016).<\/p>\n Bu alt grup, eritromelalji benzeri bir sendroma neden olan mantarlar\u0131 kapsar. \u00d6zellikle Paralepistopsis (Clitocybe) akromelalga \/ amoenolenler (zehir c\u00fcce bambu mantar\u0131 \/ fel\u00e7 hunisi) ile ili\u015fkilidir (Nakajima ve di\u011ferleri, 2013). Akromelik asit, ACRO-A izomeri s\u0131\u00e7an iskelet kas\u0131 modelinde mekanik duyarl\u0131 miyelinsiz afferent lifler \u00fczerinde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir uyar\u0131c\u0131 etkiye neden olan toksin olarak kabul edilir (Minami vd., 2009; Taguchi vd., 2009).<\/p>\n Klinik olarak, bu t\u00fcr zehirlenme al\u0131mdan birka\u00e7 g\u00fcn sonra, sonraki haftalarda kendili\u011finden iyile\u015febilen ekstremitelerde k\u0131zar\u0131kl\u0131k, \u015fi\u015fme ve yang\u0131 dahil eritromelalji benzeri bir sendromun ba\u015flang\u0131c\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n Bu alt grup, tekrarlanan maruziyetten sonra otoimm\u00fcn hemolitik anemiye neden olan mantarlar\u0131 kapsar. Kahverengi rulo kenarl\u0131 mantarlarla, \u00f6zellikle Paxillus spp (P. involutus) ile ili\u015fkilidir.<\/p>\n Klinik olarak, bu tip zehirlenme nadir g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve sadece mantar\u0131n tekrarlanan al\u0131mlar\u0131ndan sonra ortaya \u00e7\u0131kar. Mantar h\u0131zl\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 G\u0130S etkileri (mide bulant\u0131s\u0131, kusma, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, ishal) ard\u0131ndan intravask\u00fcler hemoliz, anemi, potansiyel sekonder b\u00f6brek yetmezli\u011fi, \u015fok, DIC ve akut solunum yetmezli\u011fi ile otoimm\u00fcn reaksiyonu uyar\u0131r. Paxillus sendromundaki hemoliz y\u00fcksek bilirubin seviyelerine ve transaminazlar\u0131n y\u00fckselmesine neden olabilece\u011finden, Grup 1A (amatoksin hepatotoksisite) ile tan\u0131 kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fanabilir. \u015eiddetli zehirlenme \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilir.<\/p>\n Japonya\u2019da tan\u0131mlanan (Gejyo ve di\u011ferleri, 2005; Kato ve di\u011ferleri, 2004; Nishizawa, 2005; Nomoto ve di\u011ferleri, 2007; Obara ve di\u011ferleri, 2008) bu alt grup zehirlenme sendromunun, y\u00fcksek HCN seviyeleri i\u00e7eren mantarlar\u0131n t\u00fcketimini takiben HydroCyanicAcid (HCN) zehirlenmesinin bir sonucu oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Bu tip zehirlenmelere neden olan mantarlar aras\u0131nda Pleurocybella porrigens (melek kanad\u0131), Grifola frondosa (orman tavu\u011fu, ko\u00e7 ba\u015f\u0131, koyun ba\u015f\u0131, maitake, signorina), Pleurotus eringii (kral trompet mantar\u0131, Frans\u0131z horn mantar\u0131, kral istiridye mantar\u0131, kral kahverengi mantar\u0131, bozk\u0131r \u00e7a\u011f\u0131, trompet royal) bulunmaktad\u0131r (Gonmori ve Yokoyama, 2009). Bildirilen vakalar\u0131n \u00e7o\u011fu \u00f6nceden kronik b\u00f6brek yetmezli\u011fi olan hastalar\u0131 kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n Klinik olarak bu t\u00fcr zehirlenme gecikmi\u015f ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 (al\u0131mdan sonraki g\u00fcnler ve haftalar i\u00e7inde) kramp ve koma ile prezente olur. Bu sendrom daha fazla do\u011frulama ve tan\u0131mlama gerektirmektedir. Sendromun yap\u0131s\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in yeterli ayr\u0131nt\u0131ya sahip olmayan bildirilen ba\u015fka mantar zehirlenmesi prezentasyonlar\u0131 buraya dahil edilmemi\u015ftir. Huang ve di\u011f. (2009), \u00c7in’in Jiangxi Eyaletindeki s\u0131n\u0131rl\u0131 bir k\u0131rsal alandan mantar t\u00fcketimi ile ili\u015fkili yeti\u015fkinlerde ortaya \u00e7\u0131kan 10 \u00f6l\u00fcmc\u00fcl vaka bildirmi\u015ftir. Bu vakalarda, h\u0131zl\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 G\u0130S etkileri (bulant\u0131, kusma, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131) ve takibinde net bir nedeni olmayan ani \u00f6l\u00fcm oldu\u011fu bildirildi. Yazarlar ge\u00e7ici olarak zehirlenmeye neden olan mantarlar\u0131 Amanita franchetii (Franchet’s Amanita) ve Ramaria rufescens (mercan mantar\u0131) olarak d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015flerdir, ancak zehirlenme ile belirlenen bu mantarlar aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 belirsizdir, \u00e7\u00fcnk\u00fc di\u011fer mantar t\u00fcrleri de t\u00fcketilmi\u015ftir. Yazarlar sonras\u0131nda vaka g\u00f6r\u00fclmedi\u011fini belirtmi\u015ftir. 10 hastan\u0131n t\u00fcm\u00fc 5 g\u00fcnl\u00fck s\u00fcre i\u00e7inde mantarlar\u0131 yemi\u015ftir. Akut zehirlenmeden \u00f6nceki y\u0131llar boyunca hastalar taraf\u0131ndan zarars\u0131z oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek yenen \u201cweeping milk cap\u201d olarak bilinen Lactarius volemus\u2019un al\u0131m\u0131ndan sonra biri orta biri \u015fiddetli ancak fatal olmayan 2 tane akut pankreatit vakas\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu nedenle pankreatitin nedeni belirsizdir ve mantar al\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu kesin olarak atfedilemez.<\/p>\n Ren ve di\u011f. (2007) \u00c7in’den (3466 vaka) 191 \u00c7in makalesinin g\u00f6zden ge\u00e7irilmesinden elde edilmi\u015f \u00e7ok geni\u015f bir dizi mantar zehirlenmesi bildirmi\u015f, bu 5 sendrom \u201cGastroenterit\u201d, \u201cakut b\u00f6brek yetmezli\u011fi\u201d, \u201ctoksik hepatit\u201d, \u201cpsikon\u00f6rolojik\u201d ve \u201ceritroliz\u201d olarak belirtilmi\u015ftir, sonuncusu yeni bir sendromdur. Eritroliz i\u00e7in ikisi \u00f6l\u00fcmc\u00fcl toplam 73 vaka oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir. Ne yaz\u0131k ki sadece \u0130ngilizce \u00f6zetine eri\u015filebildi\u011fi i\u00e7in \u00f6nerilen s\u0131n\u0131flamam\u0131za dahil etmek i\u00e7in \u201ceritroliz\u201d sendromu hakk\u0131nda daha fazla yeterli ayr\u0131nt\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 belirsizdir. Benzer \u015fekilde, neden olan mantar t\u00fcrleri hakk\u0131nda da bilgi mevcut de\u011fildir.<\/p>\n \u00d6nceden var olan ve e\u015fzamanl\u0131 t\u0131bbi sorunlar\u0131n mantar zehirlenmesi ile ili\u015fkili ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 prezentasyonlara neden olabilece\u011fini belirtmek \u00f6nemlidir. \u00d6zellikle hasta ila\u00e7 kullan\u0131yorsa mantar al\u0131m\u0131 \u015f\u00fcpheli bir neden oldu\u011funda ancak daha dikkatli bir de\u011ferlendirme mantarlarla ilgisi olmayan di\u011fer nedenleri ortaya \u00e7\u0131karabilir. Fransa’da, mantar al\u0131m\u0131na m\u00fcteakip G\u0130S semptomlar\u0131 ile ili\u015fkili olarak kardiyak aritmilere neden olan lityum veya digoksin toksisitesine bir \u00f6rnek bildirilmi\u015ftir, burada dehidrasyon, lityum veya digoksin toksisitesine yol a\u00e7an b\u00f6brek fonksiyon bozuklu\u011funa neden olmu\u015ftur (B\u00e9dry, R; pers. com. 2014).<\/p>\n Tan\u0131sal algoritman\u0131n geli\u015fimi hem her t\u00fcr zehirlenmenin neden oldu\u011fu se\u00e7ilmi\u015f klinik etkilerin hem de \u00f6zel t\u00fcr bir zehirlenmenin etkilerini d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi gerektirir. Her t\u00fcr zehirlenme i\u00e7in acil tan\u0131mlanm\u0131\u015f ve acil y\u00f6netim gerektiren t\u00fcrleri sa\u011flama almak amac\u0131yla r\u00f6latif \u015fiddet ve prognoz de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n G\u0130S etkileri zehirlenmelerin \u00f6nemli klinik \u00f6zelliklerindendir fakat pek \u00e7ok zehirlenme t\u00fcrlerinde farkl\u0131 bir \u015fekilde meydana geldi\u011fi i\u00e7in potansiyel olarak kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r. G\u0130S etkilerinin ba\u015flang\u0131c\u0131 ve evrimi te\u015fhis i\u00e7in en kullan\u0131\u015fl\u0131 \u00f6zelliklerdir. Bununla birlikte, \u201czarars\u0131z\u201d bir yemek olarak \u201cyenilebilir\u201d mantarlar\u0131n al\u0131m\u0131n\u0131n, bir dizi farkl\u0131 toksik t\u00fcr i\u00e7erebilmesi riski vard\u0131r, bu y\u00fczden zehirlenme tablosu te\u015fhis a\u015famas\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtarak kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir. Spesifik olarak, Grup 5 mantarlar\u0131n\u0131n Grup 1A mantarlar\u0131 ile birlikte yutulmas\u0131 h\u0131zl\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 G\u0130S etkilerine neden olabilir, b\u00f6ylece Grup 1A mantarlar\u0131n\u0131n (amatoksinler) diagnostik olarak \u00f6nemli ge\u00e7 ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 G\u0130S etkilerini maskeleyebilir (Ren ve ark., 2007). Bu da potansiyel olarak uygun ve hayat kurtaran tedaviye ba\u015flamay\u0131 erteler. Grup 5\u2019ten kaynaklanan mantar zehirlenmelerinin \u00e7o\u011funun destekleyici tedavi gerektirdi\u011fini bilmek \u00f6nemlidir.<\/p>\n Maj\u00f6r organ patolojisi \u00e7e\u015fitli mantar zehirlenmeleri ile ortaya \u00e7\u0131kar, sekonder organ tutulumunu, \u00f6zellikle b\u00f6brek yetmezli\u011fini i\u00e7erebilir. Te\u015fhis s\u00fcreci bu sunumlar aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ay\u0131rt etmelidir. Baz\u0131 mantar zehirlenmelerinin genel \u00f6zelliklere ek olarak olduk\u00e7a spesifik ve nadiren benzersiz etkileri vard\u0131r ve bu tan\u0131da yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n Klinik etkilerin ba\u015flama zaman\u0131 \u00f6nemli bir tan\u0131sal de\u011ferlendirmedir, ancak bir\u00e7ok zehirlenme t\u00fcr\u00fc i\u00e7in di\u011fer zehirlenme t\u00fcrleriyle \u00e7ak\u0131\u015fabilecek \u00f6nemli bir ba\u015flang\u0131\u00e7 zaman\u0131 aral\u0131\u011f\u0131 olabilir.<\/p>\n Son olarak her olas\u0131 klinik sunuma uygulanabilen bir algoritman\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve de bunun \u00f6nceden bilinmeyen bir mantar zehirlenmesi t\u00fcr\u00fcne cevap vermeyece\u011fini belirtmek \u00f6nemlidir. \u00dcstelik \u00f6nceden var olan t\u0131bbi \u015fartlar veya bireysel olarak hastalarda kullan\u0131lan ila\u00e7lar taraf\u0131ndan sebep olunan sunumdaki de\u011fi\u015fiklikler te\u015fhiste daha fazla kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa sebep olabilir. Bu y\u00fczden algoritma te\u015fhise yard\u0131mc\u0131 olacak bir rehber olarak kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Klinisyenler daima varolan algoritmaya uymayan sunumlar i\u00e7in tetikte olmal\u0131d\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar \u015fimdiye kadar rapor edilmemi\u015f zehirlenme sendromlar\u0131n\u0131 temsil edebilir.<\/p>\n Mantar zehirlenmesinin artabilece\u011fine ve bu egzotik t\u00fcrlerin yeni alan\/\u00fclkelere girdi\u011fine y\u00f6nelik baz\u0131 kan\u0131tlar vard\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla hasta sunumunda g\u00f6zlenen mantar zehirlenmesi sendromlar\u0131 yelpazesi geni\u015flemektedir (Flammer ve Schenk-J\u00e4ger, 2009).<\/p>\n Tan\u0131 a\u015famas\u0131ndaki tecr\u00fcbemiz, \u015f\u00fcpheli mantar zehirlenmelerinde te\u015fhis s\u00fcrecinin zor olabilece\u011fi ve zehirlenmenin t\u00fcr\u00fcn\u00fcn belirsiz olabilece\u011fidir. \u00d6zellikle bu tan\u0131sal zorlukla en \u00e7ok sunumdan sonraki kritik \u201calt\u0131n saatler\u201d esnas\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131r. Karma\u015f\u0131k zehirlenme tablosu ile sonu\u00e7lanabilecek olduk\u00e7a farkl\u0131 klinik etkilerdeki birka\u00e7 farkl\u0131 t\u00fcrdeki mantar\u0131n yenilmesiyle bu kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir. Bizim yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z, mantar zehirlenmesi y\u00f6netiminde zorluklarla y\u00fczle\u015fen klinisyenlerin bireysel deneyimleri ve y\u00f6netim stratejilerine rehberlik etmek i\u00e7in \u00e7er\u00e7eve tavsiyeler sa\u011flamak amac\u0131yla olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla yeni mantar zehirlenmesi s\u0131n\u0131flamam\u0131z hasta bak\u0131m\u0131 kararlar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in organize strateji \u00e7abalar\u0131m\u0131z\u0131n sonucunda \u00f6nerilmi\u015ftir. Yeni mantar zehirlenmesi t\u00fcrlerinin ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fini ve bunlar\u0131n s\u0131n\u0131fland\u0131rma i\u00e7ine dahil edilmesinin, \u015feman\u0131n ve te\u015fhis algoritmas\u0131n\u0131n ileride de\u011fi\u015ftirilmesini gerektirebilece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6nerilen sistem i\u00e7in ger\u00e7ek test klinik kullan\u0131m\u0131 olacakt\u0131r. Bu yeni te\u015fhis yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 kullananlardan gelen geri bildirimler, fikirlerimizin daha ileriye gitmesini sa\u011flayacak ve umar\u0131m zaman i\u00e7inde algoritmada iyile\u015fme olmas\u0131na olanak sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n Meslekta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6nerilen klinik s\u0131n\u0131flamas\u0131 plan\u0131na uymayan mantar zehirlemesi vakalar\u0131n\u0131 bildirmeye davet ediyoruz. Bu t\u00fcr raporlar mantar t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ayr\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 ve zehirlenmenin a\u015famalar\u0131n\u0131n detayl\u0131 bilgisini i\u00e7eren laboratuvar sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 en iyi \u015fekilde raporlamal\u0131d\u0131r. Kullan\u0131lan tedavilerin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 ve bunlar\u0131n etkinli\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. Bu durum zehirlenen hastalar i\u00e7in sonu\u00e7lar\u0131n iyile\u015ftirilmesine yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n Pandemi s\u00fcrecinde yaz\u0131n da gelmesiyle insanlar\u0131n nefes almak i\u00e7in do\u011faya daha fazla zaman ay\u0131raca\u011f\u0131 a\u015fikar. \u00dcretken do\u011fan\u0131n meyveleri dal\u0131ndan kopar\u0131lan bir erik…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1976,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10014,10019],"tags":[244,273,276],"class_list":["post-1035","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-akademik-blog-yazisi","category-tft","tag-klinik-siniflama","tag-mantar","tag-mantar-zehirlenmesi"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1035","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1035"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1035\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1976"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1035"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1035"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/toksikoloji\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1035"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Giri\u015f<\/strong><\/h1>\n
![\"\"](\"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2021\/10\/125-1.png\")
<\/p>\n<\/h1>\n
Metod<\/strong><\/h1>\n
![\"\"](\"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2021\/10\/223-1.png\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2021\/10\/318-1.png\")
<\/p>\nBulgular<\/strong><\/h1>\n
1: Sitotoksik Mantar Zehirlenmesi<\/strong><\/u><\/h2>\n
Primer Hepatoksisite<\/strong><\/h3>\n
Primer Nefrotoksisite<\/strong><\/h3>\n
2: N\u00f6rotoksik Mantar Zehirlenmesi<\/strong><\/u><\/h2>\n
Hall\u00fcsinojenik Mantarlar<\/strong><\/h3>\n
Otonom Toksik Mantarlar<\/strong><\/h3>\n
Santral Sinir Sistemi N\u00f6roeksitat\u00f6r Etkili Mantarlar<\/strong><\/h3>\n
\nToksinler muscimol ve ibotenik asittir. Amanita muscaria, A. patherina, A. ibotengutak dahil \u00e7e\u015fitli mantarlar tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r (Hiroshima ve ark., 2010).<\/p>\nMorel N\u00f6rolojik Sendrom<\/strong><\/h3>\n
3: Miyotoksik Mantar Zehirlenmesi<\/strong><\/u><\/h2>\n
H\u0131zl\u0131 Ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 Miyotoksisite<\/strong><\/h3>\n
Gecikmi\u015f Ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 Miyotoksisite<\/strong><\/h3>\n
4: Metabolik Endokrin ve Toksisite ili\u015fkili Mantar Zehirlenmesi<\/strong><\/u><\/h2>\n
GABA Bloke Edeci\u00a0Mantar Zehirlenmesi<\/strong><\/h3>\n
Dis\u00fclfiram Benzeri Mantar Zehirlenmesi<\/strong><\/h3>\n
Poliporik Mantar Zehirlenmesi<\/strong><\/h3>\n
Trichothecene Mantar Zehirlenmesi<\/strong><\/h3>\n
Hipoglisemik Mantar Zehirlenmesi<\/strong><\/h3>\n
Hiperprokalsitoninemik Mantar Zehirlenmesi<\/strong><\/h3>\n
Pansitopenik Mantar Zehirlenmesi<\/strong><\/h3>\n
Gastrointestinal \u0130rritant Mantar Zehirlenmesi<\/strong><\/h3>\n
Mantarlar ile Geli\u015fen Advers Reaksiyonlar<\/strong><\/h2>\n
Shiitake Mantar Dermatiti<\/strong><\/h3>\n
Eritromelalji Benzeri Mantar Zehirlenmesi<\/strong><\/h3>\n
Paxillus Sendromu<\/strong><\/h3>\n
Ensefelopati Sendromu<\/strong><\/h3>\n
Tan\u0131sal Algoritma<\/strong><\/h2>\n
Sonu\u00e7<\/strong><\/h1>\n
![\"\"](\"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2021\/10\/s1-1.png\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2021\/10\/s2-1.png\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2021\/10\/s3-1.png\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2021\/10\/s4-1.png\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2021\/10\/s5-1.png\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/tatd.org.tr\/tatdtoks\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2021\/10\/s6-1.png\")
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"