Yazar: Uzm. Dr. \u015eefik Meri\u00e7 Uysal<\/p>\n\n\n\n
Edit\u00f6r: Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi \u00d6mer Yusuf Erdurmu\u015f<\/p>\n\n\n\n
Uzun s\u00fcreli egzersiz veya dayan\u0131kl\u0131l\u0131k sporlar\u0131 sonras\u0131nda ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, bulant\u0131, kusma ve bilin\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fi geli\u015fen sporcularda s\u0131v\u0131 kayb\u0131 s\u0131kl\u0131kla \u00f6n planda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Ancak benzer klinik bulgularla ortaya \u00e7\u0131kabilen egzersiz ili\u015fkili hiponatremi (E\u0130H), \u00f6zellikle gereksiz veya a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131v\u0131 uygulanmas\u0131 durumunda a\u011f\u0131rla\u015farak serebral \u00f6dem ve hiponatremik ensefalopati gibi ya\u015fam\u0131 tehdit eden komplikasyonlara yol a\u00e7abilmektedir. Bu nedenle egzersiz sonras\u0131nda klinik durumu k\u00f6t\u00fcle\u015fen sporcularda s\u0131v\u0131 kayb\u0131 ile hiponatreminin ay\u0131rt edilmesi, uygun tan\u0131sal de\u011ferlendirme ve tedavi yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n belirlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. [1,2]<\/p>\n\n\n\n
Bu yaz\u0131da, egzersiz ili\u015fkili hiponatreminin geli\u015fim mekanizmalar\u0131, klinik bulgular\u0131 ve ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131s\u0131 ele al\u0131narak \u00f6zellikle saha ko\u015fullar\u0131nda erken tan\u0131nmas\u0131, serum sodyum d\u00fczeyinin do\u011fru yorumlanmas\u0131 ve ba\u015flang\u0131\u00e7 tedavisinde olas\u0131 hatal\u0131 uygulamalardan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik g\u00fcncel yakla\u015f\u0131mlar\u0131n de\u011ferlendirilmesi ama\u00e7lanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Egzersiz ili\u015fkili hiponatremi (E\u0130H), fiziksel aktivite s\u0131ras\u0131nda veya aktivitenin tamamlanmas\u0131n\u0131 izleyen 24 saat i\u00e7erisinde serum ya da plazma sodyum d\u00fczeyinin 135 mmol\/L\u2019nin alt\u0131na d\u00fc\u015fmesi olarak tan\u0131mlan\u0131r. Yaln\u0131zca profesyonel veya elit sporcularda de\u011fil, \u00f6zellikle maraton, ultramaraton ve triatlon gibi uzun s\u00fcreli dayan\u0131kl\u0131l\u0131k etkinliklerine kat\u0131lan bireylerde de g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Klinik tablo, hafif ve \u00f6zg\u00fcl olmayan yak\u0131nmalardan akut hipotonisiteye ba\u011fl\u0131 geli\u015fen beyin \u00f6demi ve hiponatremik ensefalopatiye kadar geni\u015f bir yelpazede ortaya \u00e7\u0131kabilir. [1,2]<\/p>\n\n\n\n
E\u0130H\u2019nin klinik de\u011ferlendirmesinde serum sodyum d\u00fczeyinin yan\u0131 s\u0131ra hiponatreminin geli\u015fme h\u0131z\u0131 ve e\u015flik eden n\u00f6rolojik bulgular da dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle akut geli\u015fen olgularda serum sodyumunun 125 mmol\/L\u2019nin alt\u0131nda olmas\u0131 a\u011f\u0131r hiponatremiyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmekle birlikte, hiponatremik ensefalopati geli\u015fimi yaln\u0131zca belirli bir sodyum e\u015fik de\u011feriyle ili\u015fkilendirilemez. Bu nedenle hastal\u0131\u011f\u0131n ciddiyeti de\u011ferlendirilirken laboratuvar bulgular\u0131 ve klinik belirtiler birlikte ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. [1,2]<\/p>\n\n\n\n
E\u0130H g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131, \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan sporcu grubuna ve yar\u0131\u015f\u0131n \u00f6zelliklerine g\u00f6re de\u011fi\u015fir. \u00d6rne\u011fin 2002 Boston Maratonu\u2019nda yar\u0131\u015f sonunda kan \u00f6rne\u011fi al\u0131nabilen 488 ko\u015fucunun %13\u2019\u00fcnde hiponatremi (bu \u00e7al\u0131\u015fmada sodyum \u2264135 mmol\/L) saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sporcular\u0131n %0,6\u2019s\u0131nda serum sodyumu 120 mmol\/L veya daha d\u00fc\u015f\u00fck bulunmu\u015ftur. Ancak bu oranlar t\u00fcm maraton ko\u015fucular\u0131na genellenmemelidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc yaln\u0131zca kan \u00f6rne\u011fi al\u0131nan belirli bir grubu g\u00f6stermektedir. [3] Ultramaraton gibi \u00e7ok uzun s\u00fcreli yar\u0131\u015flarda hafif ve belirti vermeyen hiponatremi daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclebilirken, bilin\u00e7 bozuklu\u011fu ve n\u00f6rolojik bulgularla seyreden a\u011f\u0131r olgular \u00e7ok daha nadirdir. [1,2]<\/p>\n\n\n\n
Egzersiz ili\u015fkili hiponatremi geli\u015fiminde en \u00f6nemli ve de\u011fi\u015ftirilebilir risk fakt\u00f6rlerinden biri, egzersiz s\u0131ras\u0131nda fizyolojik gereksinimin \u00fczerinde s\u0131v\u0131 t\u00fcketilmesidir. Boston Maratonu’nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir \u00e7al\u0131\u015fmada, yar\u0131\u015f sonras\u0131nda v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda art\u0131\u015f saptanan sporcularda hiponatremi s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha y\u00fcksek oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir. Bu durum, egzersiz boyunca t\u00fcketilen s\u0131v\u0131 miktar\u0131n\u0131n terleme ve di\u011fer yollarla ger\u00e7ekle\u015fen s\u0131v\u0131 kayb\u0131n\u0131 a\u015fmas\u0131yla ili\u015fkilendirilmektedir. Ayn\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, yar\u0131\u015f\u0131 d\u00f6rt saatten uzun s\u00fcrede tamamlayan sporcularda da hiponatremi riskinin artt\u0131\u011f\u0131 bildirilmi\u015ftir. Uzam\u0131\u015f yar\u0131\u015f s\u00fcresinin s\u0131v\u0131 t\u00fcketim f\u0131rsatlar\u0131n\u0131 art\u0131rmas\u0131 ve toplam s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131n\u0131n y\u00fckselmesine neden olmas\u0131, bu ili\u015fkiyi a\u00e7\u0131klayabilecek olas\u0131 mekanizmalar aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Bununla birlikte, yar\u0131\u015f sonras\u0131nda v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda azalma saptanmas\u0131 hiponatremiyi d\u0131\u015flamamaktad\u0131r. Daha nadir olmakla birlikte s\u0131v\u0131 kayb\u0131n\u0131n e\u015flik etti\u011fi hiponatremi olgular\u0131 da g\u00f6r\u00fclebildi\u011finden, v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikler tek ba\u015f\u0131na tan\u0131sal de\u011ferlendirme i\u00e7in yeterli de\u011fildir. [1,2,3]<\/p>\n\n\n\n
Nonsteroid antiinflamatuvar ila\u00e7 (NSA\u0130\u0130) kullan\u0131m\u0131 da E\u0130H geli\u015fimiyle ili\u015fkili olabilecek fakt\u00f6rler aras\u0131nda de\u011ferlendirilmektedir. Ironman triatlonuna kat\u0131lan sporcular \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir \u00e7al\u0131\u015fmada, NSA\u0130\u0130 kullanan bireylerin serum sodyum d\u00fczeylerinin daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir. Bu ili\u015fkinin, NSA\u0130\u0130’lerin renal serbest su at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 azaltmas\u0131 ve antidi\u00fcretik hormonun (ADH) etkisini art\u0131rmas\u0131yla ili\u015fkili olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Bununla birlikte, mevcut kan\u0131tlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00f6zlemsel \u00e7al\u0131\u015fmalara dayanmas\u0131 ve ciddi hiponatremi geli\u015fen olgu say\u0131lar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle NSA\u0130\u0130 kullan\u0131m\u0131 ile E\u0130H aras\u0131nda kesin bir nedensellik ili\u015fkisi kurulamamaktad\u0131r. [1,4]<\/p>\n\n\n\n
Kad\u0131n cinsiyet ve d\u00fc\u015f\u00fck v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 da baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda E\u0130H a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk fakt\u00f6rleri olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu ili\u015fkinin, v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na oranla daha fazla s\u0131v\u0131 t\u00fcketilmesi ve egzersiz s\u00fcresinin uzamas\u0131 gibi de\u011fi\u015fkenlerden etkilenebilece\u011fi belirtilmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla E\u0130H geli\u015fiminde bireysel \u00f6zelliklerin yan\u0131 s\u0131ra egzersiz s\u00fcresi ve s\u0131v\u0131 t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n birlikte de\u011ferlendirilmesi \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Mevcut kan\u0131tlar do\u011frultusunda, egzersiz s\u0131ras\u0131nda gereksinimin \u00fczerinde s\u0131v\u0131 t\u00fcketimi, E\u0130H geli\u015fiminde en \u00f6nemli ve \u00f6nlenebilir risk fakt\u00f6r\u00fc olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. [1,3,4]<\/p>\n\n\n\n
Egzersiz ili\u015fkili hiponatremi (E\u0130H), temel olarak egzersiz s\u0131ras\u0131nda gereksinimin \u00fczerinde s\u0131v\u0131 t\u00fcketilmesi ve b\u00f6breklerin serbest su at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n yetersiz kalmas\u0131 sonucunda geli\u015fmektedir. Normal fizyolojik ko\u015fullarda a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131na yan\u0131t olarak antidi\u00fcretik hormon (ADH) sal\u0131n\u0131m\u0131 bask\u0131lanmakta ve renal serbest su at\u0131l\u0131m\u0131 art\u0131r\u0131larak s\u0131v\u0131 dengesi korunmaktad\u0131r. Ancak uzun s\u00fcreli egzersiz s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan fiziksel stres, a\u011fr\u0131, bulant\u0131 ve dola\u015f\u0131msal de\u011fi\u015fiklikler, plazma osmolalitesinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ADH sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 uyarabilmektedir. Bu durum b\u00f6breklerde suyun geri emilimini art\u0131rarak serbest su at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rmakta ve t\u00fcketilen s\u0131v\u0131n\u0131n v\u00fccutta birikmesine neden olmaktad\u0131r. Sonu\u00e7 olarak plazma sodyum konsantrasyonunda dil\u00fcsyonel azalma meydana gelmekte ve hiponatremi geli\u015fmektedir. [1,2,5]<\/p>\n\n\n\n
Bununla birlikte E\u0130H’nin patofizyolojisi yaln\u0131zca a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131v\u0131 t\u00fcketimiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. \u00d6zellikle s\u0131cak \u00e7evre ko\u015fullar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen uzun s\u00fcreli dayan\u0131kl\u0131l\u0131k etkinliklerinde terleme yoluyla meydana gelen sodyum ve s\u0131v\u0131 kay\u0131plar\u0131 da hiponatremi geli\u015fimine katk\u0131da bulunabilmektedir. Ancak a\u011f\u0131r E\u0130H olgular\u0131nda temel mekanizma \u00e7o\u011funlukla a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131na e\u015flik eden, ozmotik olmayan uyaranlara ba\u011fl\u0131 ADH sal\u0131n\u0131m\u0131 ve renal serbest su at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n azalmas\u0131d\u0131r. Bu mekanizmalar\u0131n birlikte etkisi, v\u00fccuttaki su ve sodyum dengesinin bozulmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. [1,2]<\/p>\n\n\n\n
E\u0130H’nin en ciddi komplikasyonlar\u0131ndan biri, akut hipotonisiteye ba\u011fl\u0131 geli\u015fen serebral \u00f6dem ve hiponatremik ensefalopatidir. Serum sodyum d\u00fczeyinin k\u0131sa s\u00fcrede azalmas\u0131, plazma osmolalitesinin d\u00fc\u015fmesine ve suyun ozmotik gradyan do\u011frultusunda beyin h\u00fccrelerine ge\u00e7mesine neden olmaktad\u0131r. \u00d6zellikle akut geli\u015fen hiponatremide serebral adaptasyon mekanizmalar\u0131n\u0131n yetersiz kalmas\u0131, beyin \u00f6demi ve intrakraniyal bas\u0131n\u00e7 art\u0131\u015f\u0131 riskini y\u00fckseltmektedir. Klinik tablo ba\u015flang\u0131\u00e7ta ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, bulant\u0131 ve kusma gibi \u00f6zg\u00fcl olmayan belirtilerle ortaya \u00e7\u0131kabilirken, ilerleyen olgularda bilin\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fi, n\u00f6bet, koma ve solunum yetmezli\u011fi gibi ya\u015fam\u0131 tehdit eden komplikasyonlar geli\u015febilmektedir. [1,2,6]<\/p>\n\n\n\n
Egzersiz s\u0131ras\u0131nda sodyum i\u00e7eren desteklerin veya tuz tabletlerinin kullan\u0131lmas\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131v\u0131 t\u00fcketimine ba\u011fl\u0131 E\u0130H geli\u015fimini g\u00fcvenilir bi\u00e7imde \u00f6nleyememektedir. Bu nedenle korunmada temel yakla\u015f\u0131m, s\u0131v\u0131 t\u00fcketiminin bireysel gereksinimlere uygun \u015fekilde d\u00fczenlenmesidir. Hiponatremik ensefalopati geli\u015fen a\u011f\u0131r semptomatik olgularda ise intraven\u00f6z %3 hipertonik salin uygulamas\u0131, serum sodyum d\u00fczeyinde kontroll\u00fc bir art\u0131\u015f sa\u011flayarak serebral \u00f6demin azalt\u0131lmas\u0131 ve n\u00f6rolojik bulgular\u0131n d\u00fczeltilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ya\u015fam kurtar\u0131c\u0131 bir tedavi yakla\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. [1,2,6]<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 1. <\/strong>Egzersiz ili\u015fkili hiponatreminin ba\u015fl\u0131ca geli\u015fim mekanizmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n Klinik Bulgular ve Ay\u0131r\u0131c\u0131 Tan\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Egzersiz ili\u015fkili hiponatreminin (E\u0130H) klinik bulgular\u0131, hafif ve \u00f6zg\u00fcl olmayan yak\u0131nmalardan ya\u015fam\u0131 tehdit eden ciddi n\u00f6rolojik komplikasyonlara kadar geni\u015f bir yelpazede de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6stermektedir. Hafif olgularda abdominal \u015fi\u015fkinlik, bulant\u0131, kusma, halsizlik ve ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 gibi belirtiler g\u00f6r\u00fclebilmekle birlikte, bu bulgular tek ba\u015f\u0131na tan\u0131 koydurucu de\u011fildir. Konf\u00fczyon, davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fiklikleri, ataksi, tekrarlayan kusma, n\u00f6bet ve koma gibi bulgular ise hiponatremik ensefalopati a\u00e7\u0131s\u0131ndan uyar\u0131c\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca a\u011f\u0131r olgularda nonkardiyojenik pulmoner \u00f6deme ba\u011fl\u0131 solunum s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 geli\u015febilmektedir. Egzersiz tamamland\u0131ktan sonra gastrointestinal sistemde biriken s\u0131v\u0131n\u0131n emiliminin devam etmesi ve antidi\u00fcretik hormon (ADH) etkisinin s\u00fcrmesi nedeniyle, ba\u015flang\u0131\u00e7ta klinik durumu stabil olan sporcularda ilerleyen saatlerde n\u00f6rolojik k\u00f6t\u00fcle\u015fme ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. [1,2]<\/p>\n\n\n\n E\u0130H’nin ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131s\u0131nda \u00f6ncelikle de\u011ferlendirilmesi gereken durumlardan biri egzersiz ili\u015fkili s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131d\u0131r. Her iki klinik tabloda da bilin\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fi ve n\u00f6rolojik belirtiler g\u00f6r\u00fclebilmesi, \u00f6zellikle saha ko\u015fullar\u0131nda ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131y\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftirebilmektedir. Egzersiz ili\u015fkili s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131, belirgin santral hipertermi ve santral sinir sistemi disfonksiyonu ile karakterizedir. Tan\u0131sal de\u011ferlendirmede santral v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n rektal yoldan \u00f6l\u00e7\u00fclmesi en g\u00fcvenilir y\u00f6ntemdir. S\u0131cak \u00e7arpmas\u0131ndan \u015f\u00fcphelenilen sporcularda, so\u011fuk suya dald\u0131rma ba\u015fta olmak \u00fczere etkili so\u011futma y\u00f6ntemlerine gecikmeden ba\u015flanmal\u0131d\u0131r. Bununla birlikte, s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131 ve E\u0130H’nin e\u015f zamanl\u0131 g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak serum sodyum d\u00fczeyi de m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u0131sa s\u00fcrede de\u011ferlendirilmelidir. Sodyum \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc, s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131na y\u00f6nelik acil so\u011futma uygulamalar\u0131n\u0131 geciktirmemelidir. [2,7]<\/p>\n\n\n\n Ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131da dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken bir di\u011fer elektrolit bozuklu\u011fu ise hipernatremidir. Boston Maratonu’nda 2001\u20132008 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda t\u0131bbi m\u00fcdahale gerektiren ve serum sodyum d\u00fczeyi \u00f6l\u00e7\u00fclen 1.319 ko\u015fucunun de\u011ferlendirildi\u011fi bir \u00e7al\u0131\u015fmada, 366 sporcuda hipernatremi, 63 sporcuda ise hiponatremi saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bulgular, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yaln\u0131zca t\u0131bbi de\u011ferlendirme gerektiren belirli bir sporcu grubunu kapsamas\u0131 nedeniyle t\u00fcm maraton kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131na genellenememekle birlikte, egzersiz sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan klinik belirtilerin farkl\u0131 sodyum bozukluklar\u0131yla ili\u015fkili olabilece\u011fini g\u00f6stermektedir. Dolay\u0131s\u0131yla yaln\u0131zca klinik belirtilere dayanarak s\u0131v\u0131 tedavisinin planlanmas\u0131 uygun de\u011fildir. Hipoglisemi, kardiyak nedenler, travmatik yaralanmalar ve di\u011fer n\u00f6rolojik aciller de ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131da de\u011ferlendirilmelidir. [7,8]<\/strong><\/p>\n\n\n\n Egzersiz s\u0131ras\u0131nda veya sonras\u0131nda klinik durumu k\u00f6t\u00fcle\u015fen sporcularda ilk de\u011ferlendirme, hava yolu a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131, solunum, dola\u015f\u0131m ve bilin\u00e7 durumunun kontrol\u00fc ile ba\u015flamal\u0131d\u0131r. Egzersiz ili\u015fkili hiponatremi (E\u0130H) d\u0131\u015f\u0131nda s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131, hipoglisemi ve kardiyak aciller gibi ya\u015fam\u0131 tehdit eden durumlar\u0131n da benzer klinik bulgularla ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. Bu nedenle ilk de\u011ferlendirme s\u0131ras\u0131nda kan glukoz d\u00fczeyi, serum sodyum konsantrasyonu ve santral v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u0131sa s\u00fcrede \u00f6l\u00e7\u00fclmelidir. \u00d6zellikle bilin\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fi bulunan sporcularda bu \u00f6l\u00e7\u00fcmler, ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ve uygun tedavi yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n belirlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik \u00f6neme sahiptir. [2,7,8]<\/p>\n\n\n\n E\u0130H \u015f\u00fcphesi bulunan sporcularda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00f6yk\u00fc al\u0131narak egzersizin t\u00fcr\u00fc ve s\u00fcresi, egzersiz boyunca t\u00fcketilen s\u0131v\u0131 miktar\u0131, idrar \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve kullan\u0131lan ila\u00e7lar sorgulanmal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle nonsteroid antiinflamatuvar ila\u00e7 (NSA\u0130\u0130) kullan\u0131m\u0131, hiponatremi geli\u015fimiyle olas\u0131 ili\u015fkisi nedeniyle de\u011ferlendirilmelidir. Yar\u0131\u015f \u00f6ncesi ve sonras\u0131 v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 verilerinin mevcut olmas\u0131 durumunda bu de\u011ferler kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Egzersiz sonras\u0131nda v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda art\u0131\u015f saptanmas\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131v\u0131 t\u00fcketimini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrebilmekle birlikte, a\u011f\u0131rl\u0131k kayb\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 E\u0130H tan\u0131s\u0131n\u0131 d\u0131\u015flamamaktad\u0131r. Bu nedenle v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikler, di\u011fer klinik bulgularla birlikte yorumlanmal\u0131d\u0131r. [1,2]<\/p>\n\n\n\n E\u0130H tan\u0131s\u0131n\u0131n do\u011frulanmas\u0131nda temel y\u00f6ntem serum sodyum d\u00fczeyinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesidir. Klinik gereklilik halinde b\u00f6brek fonksiyon testleri, di\u011fer serum elektrolitleri, serum osmolalitesi, idrar osmolalitesi ve idrar sodyum d\u00fczeyi gibi ek laboratuvar incelemelerinden yararlan\u0131labilir. Ayr\u0131ca E\u0130H’nin yaln\u0131zca egzersiz s\u0131ras\u0131nda de\u011fil, aktivitenin tamamlanmas\u0131n\u0131 izleyen 24 saat i\u00e7erisinde de geli\u015febilece\u011fi dikkate al\u0131narak bu d\u00f6nemdeki fiziksel aktivite ve s\u0131v\u0131 t\u00fcketim \u00f6yk\u00fcs\u00fc de\u011ferlendirilmelidir. [1,2]<\/p>\n\n\n\n Saha ko\u015fullar\u0131nda serum sodyum d\u00fczeyinin \u00f6l\u00e7\u00fclemedi\u011fi durumlarda halsizlik, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 ve bulant\u0131 gibi \u00f6zg\u00fcl olmayan belirtilere dayan\u0131larak kesin E\u0130H tan\u0131s\u0131 konulmamal\u0131d\u0131r. Bununla birlikte, \u00f6zellikle a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131v\u0131 t\u00fcketimi \u00f6yk\u00fcs\u00fc bulunan ve tekrarlayan kusma veya bilin\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fi geli\u015fen sporcularda hiponatremik ensefalopati olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu hastalara kontrols\u00fcz oral s\u0131v\u0131 verilmesi veya y\u00fcksek hacimli intraven\u00f6z s\u0131v\u0131 uygulanmas\u0131 mevcut hiponatremiyi a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rabilir. Ancak belirgin hipovolemi veya dola\u015f\u0131m \u015foku gibi durumlarda intraven\u00f6z s\u0131v\u0131 tedavisi gerekli olabilece\u011finden, tedavi karar\u0131 hastan\u0131n hemodinamik durumu, klinik bulgular\u0131 ve m\u00fcmk\u00fcnse serum sodyum d\u00fczeyi birlikte de\u011ferlendirilerek verilmelidir. A\u011f\u0131r hiponatremik ensefalopati \u015f\u00fcphesinde ise acil tedavi, sodyum \u00f6l\u00e7\u00fcm sonucunun elde edilmesi amac\u0131yla geciktirilmemelidir. [1,2]<\/p>\n\n\n\n Egzersiz ili\u015fkili hiponatreminin (E\u0130H) tedavisi, hastan\u0131n klinik durumu, n\u00f6rolojik bulgular\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve serum sodyum d\u00fczeyi dikkate al\u0131narak planlanmal\u0131d\u0131r. Tedavi yakla\u015f\u0131m\u0131nda temel belirleyici, hiponatreminin say\u0131sal derecesinden \u00e7ok semptomlar\u0131n \u015fiddeti ve hiponatremik ensefalopati bulgular\u0131n\u0131n bulunmas\u0131d\u0131r. [1,2]<\/p>\n\n\n\n Serum sodyum d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc do\u011frulanm\u0131\u015f, bilinci a\u00e7\u0131k, hemodinamik a\u00e7\u0131dan stabil ve hafif semptomlar\u0131 bulunan sporcularda temel tedavi yakla\u015f\u0131m\u0131, serbest su ve d\u00fc\u015f\u00fck sodyum i\u00e7erikli s\u0131v\u0131lar\u0131n al\u0131m\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 ve hastan\u0131n yak\u0131n klinik izleminin sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Bu hastalarda oral veya intraven\u00f6z s\u0131v\u0131 gereksinimi, hidrasyon durumu ve e\u015flik eden klinik bulgular do\u011frultusunda yeniden de\u011ferlendirilmelidir. G\u00fcvenli yutma fonksiyonu bulunan ve belirgin bulant\u0131 veya kusmas\u0131 olmayan se\u00e7ilmi\u015f olgularda konsantre sodyum i\u00e7eren oral sol\u00fcsyonlar veya tuzlu yiyecekler de\u011ferlendirilebilir. Bununla birlikte, oral sodyum deste\u011finin etkinli\u011fine ili\u015fkin kan\u0131tlar s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r ve n\u00f6rolojik bulgular\u0131n geli\u015fti\u011fi hastalarda intraven\u00f6z hipertonik salin tedavisinin yerini almamaktad\u0131r. [1,2,8]<\/p>\n\n\n\n Hafif semptomatik olgularda egzersiz sonras\u0131nda en az 60 dakika klinik g\u00f6zlem \u00f6nerilmektedir. \u0130zlem s\u0131ras\u0131nda bilin\u00e7 durumu, n\u00f6rolojik belirtiler, idrar \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve m\u00fcmk\u00fcnse serum sodyum d\u00fczeyi yeniden de\u011ferlendirilmelidir. Ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 veya kusman\u0131n \u015fiddetlenmesi, yeni n\u00f6rolojik bulgular\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ya da serbest su at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren idrar \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flamamas\u0131 durumunda g\u00f6zlem s\u00fcresi uzat\u0131lmal\u0131 ve gerekti\u011finde hastaneye sevk planlanmal\u0131d\u0131r. Taburculuk karar\u0131 yaln\u0131zca semptomlar\u0131n k\u0131smen gerilemesine dayand\u0131r\u0131lmamal\u0131; hastan\u0131n klinik stabilitesi ve yeniden de\u011ferlendirme bulgular\u0131 dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca taburculuk \u00f6ncesinde hastaya ve yak\u0131nlar\u0131na, tekrar t\u0131bbi de\u011ferlendirme gerektiren uyar\u0131c\u0131 belirtiler hakk\u0131nda bilgi verilmelidir. [1,2]<\/p>\n\n\n\n \u0130lerleyici bilin\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fi, n\u00f6bet, koma veya solunum s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 geli\u015fen sporcularda hiponatremik ensefalopati ve buna e\u015flik edebilen serebral \u00f6dem ya da nonkardiyojenik pulmoner \u00f6dem olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6n planda de\u011ferlendirilmelidir. Bu bulgular\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 acil m\u00fcdahale gerektirmekte olup tedavinin temel amac\u0131, serum sodyum d\u00fczeyinde erken ve kontroll\u00fc bir art\u0131\u015f sa\u011flayarak serebral \u00f6demi azaltmak ve n\u00f6rolojik k\u00f6t\u00fcle\u015fmeyi \u00f6nlemektir. [1,2]<\/p>\n\n\n\n Wilderness Medical Society (WMS) k\u0131lavuzuna g\u00f6re a\u011f\u0131r semptomatik E\u0130H olgular\u0131nda intraven\u00f6z %3 hipertonik salin tedavisi \u00f6nerilmektedir. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta 100 mL %3 hipertonik salin intraven\u00f6z bolus \u015feklinde uygulanmal\u0131; ciddi n\u00f6rolojik bulgular\u0131n devam etmesi durumunda ayn\u0131 doz 10 dakika aral\u0131klarla iki kez daha tekrarlanabilmelidir. B\u00f6ylece ba\u015flang\u0131\u00e7 tedavisinde toplam \u00fc\u00e7 bolusa kadar uygulama yap\u0131labilir. Tedavide ilk hedef, serum sodyum konsantrasyonunu yakla\u015f\u0131k 4\u20135 mmol\/L art\u0131rarak n\u00f6rolojik belirtilerin gerilemesini sa\u011flamakt\u0131r. Serum sodyumunun k\u0131sa s\u00fcrede normal s\u0131n\u0131rlara y\u00fckseltilmesi ama\u00e7lanmamal\u0131d\u0131r. [1,2]<\/p>\n\n\n\n Saha ko\u015fullar\u0131nda serum sodyum d\u00fczeyinin \u00f6l\u00e7\u00fclemedi\u011fi ancak klinik bulgular ve \u00f6yk\u00fc do\u011frultusunda a\u011f\u0131r hiponatremik ensefalopatiden g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde \u015f\u00fcphelenilen olgularda, hipertonik salin tedavisinin ilk bolusu laboratuvar do\u011frulamas\u0131 beklenmeden uygulanabilir. Bununla birlikte, bilin\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fine neden olabilecek s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131, hipoglisemi ve di\u011fer ya\u015famsal tehdit olu\u015fturan durumlar e\u015f zamanl\u0131 olarak de\u011ferlendirilmelidir. [1,2]<\/p>\n\n\n\n Tedavi s\u00fcresince hava yolu g\u00fcvenli\u011fi ve solunum deste\u011fi sa\u011flanmal\u0131, n\u00f6betler kontrol alt\u0131na al\u0131nmal\u0131 ve hastan\u0131n n\u00f6rolojik durumu ile serum sodyum d\u00fczeyi seri \u00f6l\u00e7\u00fcmlerle takip edilmelidir. A\u011f\u0131r semptomatik olgular\u0131n ileri de\u011ferlendirme ve yak\u0131n izlem amac\u0131yla acilen hastaneye sevk edilmesi gerekmektedir. Ba\u015flang\u0131\u00e7 tedavisini takiben \u00f6zellikle hiponatreminin geli\u015fim s\u00fcresinin bilinmedi\u011fi hastalarda serum sodyum d\u00fczeyinin a\u015f\u0131r\u0131 h\u0131zl\u0131 y\u00fckselmesinden ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131 ve olas\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 d\u00fczeltmeye kar\u015f\u0131 dikkatli elektrolit izlemi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmelidir. [1,2]<\/p>\n\n\n\n Egzersiz s\u0131ras\u0131nda veya sonras\u0131nda klinik durumu k\u00f6t\u00fcle\u015fen sporcularda, s\u0131v\u0131 kayb\u0131 oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131yla rutin olarak oral veya intraven\u00f6z s\u0131v\u0131 uygulanmas\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle E\u0130H \u015f\u00fcphesi bulunan hastalarda su ve d\u00fc\u015f\u00fck sodyum i\u00e7erikli s\u0131v\u0131lar\u0131n verilmesi, mevcut hiponatremiyi a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rarak n\u00f6rolojik komplikasyonlar\u0131n geli\u015fmesine neden olabilir. Benzer \u015fekilde, a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131 ve renal serbest su at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n azalmas\u0131na ba\u011fl\u0131 geli\u015fen hiponatremide %0,9 sodyum klor\u00fcr uygulamas\u0131 her zaman etkili olmayabilir ve baz\u0131 olgularda serum sodyum d\u00fczeyinin daha da azalmas\u0131na veya hiponatreminin d\u00fczelmesinin gecikmesine yol a\u00e7abilir. Bu nedenle s\u0131v\u0131 tedavisi, yaln\u0131zca klinik belirtilere dayan\u0131larak de\u011fil, hastan\u0131n hemodinamik durumu ve m\u00fcmk\u00fcnse serum sodyum d\u00fczeyi birlikte de\u011ferlendirilerek planlanmal\u0131d\u0131r. [1,2]<\/p>\n\n\n\n Bununla birlikte, belirgin hipovolemi veya dola\u015f\u0131m \u015foku gibi intraven\u00f6z s\u0131v\u0131 res\u00fcsitasyonu gerektiren durumlarda s\u0131v\u0131 tedavisi geciktirilmemeli ve hastan\u0131n klinik gereksinimlerine g\u00f6re d\u00fczenlenmelidir. Egzersiz ili\u015fkili s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131ndan \u015f\u00fcphelenilen olgularda ise etkili so\u011futma y\u00f6ntemlerine serum sodyum \u00f6l\u00e7\u00fcm sonucu beklenmeden ba\u015flanmal\u0131d\u0131r. S\u0131cak \u00e7arpmas\u0131 ve E\u0130H’nin e\u015f zamanl\u0131 g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi dikkate al\u0131narak her iki durumun tan\u0131sal de\u011ferlendirmesi ve gerekli acil tedavileri birbirini geciktirmeyecek \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir. [1,2,7]<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 2. <\/strong>Egzersiz ili\u015fkili hiponatremi \u015f\u00fcphesi bulunan sporcularda ilk de\u011ferlendirme ve klinik y\u00f6netim algoritmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n Egzersiz ili\u015fkili hiponatreminin \u00f6nlenmesinde temel yakla\u015f\u0131m, egzersiz s\u0131ras\u0131nda gereksinimden fazla s\u0131v\u0131 t\u00fcketiminden ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u00c7o\u011fu sporcu i\u00e7in susama hissine g\u00f6re s\u0131v\u0131 t\u00fcketimi uygun bir strateji olarak kabul edilmektedir. Bununla birlikte terleme miktar\u0131, \u00e7evresel s\u0131cakl\u0131k, egzersizin s\u00fcresi ve bireysel \u00f6zellikler s\u0131v\u0131 gereksinimini etkiledi\u011finden, t\u00fcm sporculara saatte 0,5\u20131 litre gibi sabit miktarlarda s\u0131v\u0131 t\u00fcketilmesinin \u00f6nerilmesi uygun de\u011fildir. \u00d6zellikle uzun s\u00fcreli dayan\u0131kl\u0131l\u0131k etkinliklerinde s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131 bireysel gereksinimlere g\u00f6re planlanmal\u0131 ve yar\u0131\u015f sonras\u0131nda v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda art\u0131\u015f saptanmas\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131v\u0131 t\u00fcketimini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrebilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. Ancak v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikler tek ba\u015f\u0131na hiponatremi tan\u0131s\u0131 i\u00e7in yeterli de\u011fildir. Uzun s\u00fcreli ve s\u0131cak hava ko\u015fullar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen etkinliklerde sodyum i\u00e7eren i\u00e7ecekler veya tuzlu yiyecekler beslenme plan\u0131na dahil edilebilse de sodyum deste\u011fi a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131v\u0131 t\u00fcketimine ba\u011fl\u0131 hiponatremi geli\u015fimini g\u00fcvenilir bi\u00e7imde \u00f6nleyememektedir. [1,2,6]<\/p>\n\n\n\n E\u0130H’nin \u00f6nlenmesi ve erken tan\u0131nmas\u0131nda sporcular\u0131n yan\u0131 s\u0131ra yar\u0131\u015f organizat\u00f6rleri ve sa\u011fl\u0131k ekiplerine de \u00f6nemli sorumluluklar d\u00fc\u015fmektedir. Organizasyon \u00f6ncesinde sa\u011fl\u0131k personelinin hiponatreminin klinik bulgular\u0131 ve acil tedavisi konusunda bilgilendirilmesi, m\u00fcmk\u00fcnse sahada kan sodyumu ve rektal v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcne y\u00f6nelik ekipmanlar\u0131n bulundurulmas\u0131, etkili so\u011futma y\u00f6ntemlerinin ve %3 hipertonik salin tedavisinin uygulanabilmesi i\u00e7in gerekli haz\u0131rl\u0131klar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilmektedir. [2,7] Hastaneye sevk edilmesi gereken sporcularda egzersiz s\u00fcresi, t\u00fcketilen s\u0131v\u0131 miktar\u0131, \u00f6l\u00e7\u00fclen sodyum d\u00fczeyi, uygulanan tedaviler ve n\u00f6rolojik durumdaki de\u011fi\u015fiklikler ilgili sa\u011fl\u0131k ekibine eksiksiz aktar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Sporculara y\u00f6nelik e\u011fitimlerde ise susama hissine g\u00f6re s\u0131v\u0131 t\u00fcketiminin \u00f6nemi vurgulanmal\u0131, belirli bir s\u0131v\u0131 miktar\u0131na ula\u015fmak amac\u0131yla gereksiz s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 ve tuz deste\u011finin a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131v\u0131 t\u00fcketimini g\u00fcvenli h\u00e2le getirmedi\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmelidir. [1,2]<\/p>\n\n\n\n 1. Hew-Butler T, Rosner MH, Fowkes-Godek S, Dugas JP, Hoffman MD, Lewis DP, et al. Statement of the Third International Exercise-Associated Hyponatremia Consensus Development Conference, Carlsbad, California, 2015. Clin J Sport Med. 2015;25(4):303\u2013320. doi:10.1097\/JSM.0000000000000221.<\/p>\n\n\n\n 2. Bennett BL, Hew-Butler T, Rosner MH, Myers T, Lipman GS. Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for the Management of Exercise-Associated Hyponatremia: 2019 Update. Wilderness Environ Med. 2020;31(1):50\u201362. doi:10.1016\/j.wem.2019.11.003.<\/p>\n\n\n\n 3. Almond CSD, Shin AY, Fortescue EB, Mannix RC, Wypij D, Binstadt BA, et al. Hyponatremia among Runners in the Boston Marathon. N Engl J Med. 2005;352(15):1550\u20131556. doi:10.1056\/NEJMoa043901.<\/p>\n\n\n\n 4. Wharam PC, Speedy DB, Noakes TD, Thompson JMD, Reid SA, Holtzhausen LM. NSAID Use Increases the Risk of Developing Hyponatremia during an Ironman Triathlon. Med Sci Sports Exerc. 2006;38(4):618\u2013622. doi:10.1249\/01.mss.0000210209.40694.09.<\/p>\n\n\n\n 5. Siegel AJ, Verbalis JG, Clement S, Mendelson JH, Mello NK, Adner M, et al. Hyponatremia in Marathon Runners due to Inappropriate Arginine Vasopressin Secretion. Am J Med. 2007;120(5):461.e11\u2013461.e17. doi:10.1016\/j.amjmed.2006.10.027.<\/p>\n\n\n\n 6. Hew-Butler T, Noakes TD, Siegel AJ. Practical Management of Exercise-Associated Hyponatremic Encephalopathy: The Sodium Paradox of Non-Osmotic Vasopressin Secretion. Clin J Sport Med. 2008;18(4):350\u2013354. doi:10.1097\/JSM.0b013e3181802c6d.<\/p>\n\n\n\n 7. Mergoum AM, Roberts WO, Vang K, Manion GN, Echter B, Smith JD, et al. Exertional heat stroke and exercise-associated hyponatremia in collapsed endurance athletes. Sports Med Health Sci. 2026.. doi:10.1016\/j.smhs.2026.05.005.8. <\/p>\n\n\n\n 8. Siegel AJ, d\u2019Hemecourt P, Adner MM, Shirey T, Brown JL, Lewandrowski KB.\u00a0Exertional Dysnatremia in Collapsed Marathon Runners: A Critical Role for Point-of-Care Testing to Guide Appropriate Therapy. Am J Clin Pathol. 2009;132(3):336\u2013340. doi:10.1309\/AJCP30OGLSLWLEIY<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yazar: Uzm. Dr. \u015eefik Meri\u00e7 Uysal Edit\u00f6r: Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi \u00d6mer Yusuf Erdurmu\u015f Giri\u015f Uzun s\u00fcreli egzersiz veya dayan\u0131kl\u0131l\u0131k sporlar\u0131 sonras\u0131nda ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, bulant\u0131, kusma ve bilin\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fi geli\u015fen sporcularda…<\/p>\n","protected":false},"featured_media":444,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","_tatd_show_on_main_site":"","footnotes":""},"categories":[1,10014,10015],"tags":[10038,10039,10017,10031,10036],"class_list":["post-443","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-akademik-blog-yazisi","category-sosyal-blog-yazisi","tag-emergency-medicine","tag-hiponatremi","tag-spor","tag-sporcu-sagligi","tag-sports-medicine"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/sportibbi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/443","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/sportibbi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/sportibbi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/sportibbi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=443"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/sportibbi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/443\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/sportibbi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/444"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/sportibbi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=443"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/sportibbi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=443"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/sportibbi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=443"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Uzun s\u00fcreli egzersiz s\u0131ras\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131v\u0131 t\u00fcketimiFiziksel stres, a\u011fr\u0131 ve bulant\u0131 ADH sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 tetikler.<\/td><\/tr> \u2193<\/td><\/tr> B\u00f6breklerden serbest su at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n azalmas\u0131ADH etkisiyle su geri emilimi artar.<\/td><\/tr> \u2193<\/td><\/tr> V\u00fccutta su birikmesiAl\u0131nan su, b\u00f6breklerin atabildi\u011fi miktar\u0131 a\u015far.<\/td><\/tr> \u2193<\/td><\/tr> HiponatremiPlazma sodyum konsantrasyonu d\u00fc\u015fer.<\/td><\/tr> \u2193<\/td><\/tr> Beyin h\u00fccrelerine su ge\u00e7i\u015fiAkut ve a\u011f\u0131r hiponatremide beyin \u00f6demi geli\u015febilir.<\/td><\/tr> \u2193<\/td><\/tr> N\u00f6rolojik belirtilerBa\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, bulant\u0131, bilin\u00e7 bozuklu\u011fu ve a\u011f\u0131r olgularda n\u00f6bet veya koma.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/div><\/figure>\n\n\n\n Tan\u0131 ve \u0130lk De\u011ferlendirme<\/h2>\n\n\n\n
Tedavi <\/h2>\n\n\n\n
Belirtisi Olmayan veya Hafif Belirtileri Olan Sporcu<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Bilin\u00e7 Bozuklu\u011fu veya A\u011f\u0131r Belirtil<\/strong>eri Olan Sporcu<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Dikkat Edilmesi Gerekenler<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Ad\u0131m veya karar<\/strong><\/td> De\u011ferlendirme<\/strong><\/td> Sonraki i\u015flem<\/strong><\/td><\/tr> 1 – \u0130lk de\u011ferlendirme<\/td> Hava yolu, solunum ve dola\u015f\u0131m\u0131 de\u011ferlendir. Bilin\u00e7 durumunu ve vital bulgular\u0131 kontrol et.<\/td> Kardiyak arrest veya ba\u015fka bir ya\u015famsal tehdit varsa acil m\u00fcdahaleye ba\u015fla.<\/td><\/tr> 2 – H\u0131zl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcmler<\/td> Kan \u015fekerini, v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve m\u00fcmk\u00fcnse yatak ba\u015f\u0131 kan sodyumunu \u00f6l\u00e7.<\/td> Hipoglisemiyi tedavi et. S\u0131cak \u00e7arpmas\u0131 \u015f\u00fcphesinde etkili so\u011futmay\u0131 geciktirme; e\u015flik eden hiponatremiyi de de\u011ferlendir.<\/td><\/tr> 3 – \u00d6yk\u00fc ve muayene<\/td> Egzersiz s\u00fcresi, son 24 saatte i\u00e7ilen s\u0131v\u0131, idrar \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve kullan\u0131lan ila\u00e7lar\u0131 sorgula. Varsa yar\u0131\u015f \u00f6ncesi ve sonras\u0131 kiloyu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r.<\/td> Kilo art\u0131\u015f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr; kilo kayb\u0131 hiponatremiyi d\u0131\u015flamaz. \u015ei\u015fkinlik, \u00f6dem ve s\u0131v\u0131 kayb\u0131 bulgular\u0131n\u0131 birlikte de\u011ferlendir.<\/td><\/tr> Sodyum sonucuna g\u00f6re tedaviyi planla<\/strong><\/td> Sodyum d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc laboratuvar elektrolitleriyle do\u011frula. Acil tedaviyi do\u011frulama sonucunu bekleyerek geciktirme.<\/td> Bilin\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fi yaln\u0131zca hiponatremiye ba\u011flanmamal\u0131d\u0131r. Kalp kaynakl\u0131, travmatik ve di\u011fer n\u00f6rolojik nedenleri de ara\u015ft\u0131r.<\/td><\/tr> 4A – Sodyum d\u00fc\u015f\u00fck
Ciddi n\u00f6rolojik belirti var<\/td>Bilin\u00e7te k\u00f6t\u00fcle\u015fme, n\u00f6bet veya koma gibi bulgular hiponatremiye ba\u011fl\u0131 beyin \u00f6demini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr.<\/td> Acil t\u0131bbi tedavi ve sevk gerekir. Uygun klinik protokole g\u00f6re damar yoluyla %3 hipertonik salin uygula; sodyumu ve n\u00f6rolojik durumu yak\u0131ndan izle.<\/td><\/tr> 4B – Sodyum d\u00fc\u015f\u00fck
Ciddi n\u00f6rolojik belirti yok<\/td>Hafif belirtileri olan ve dola\u015f\u0131m\u0131 stabil sporcuyu yak\u0131n izle. S\u0131v\u0131 durumunu de\u011ferlendir.<\/td> A\u015f\u0131r\u0131 s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131n\u0131 durdur. Rutin olarak bol su veya b\u00fcy\u00fck hacimli damar i\u00e7i s\u0131v\u0131 verme. Tedaviyi klinik duruma g\u00f6re belirle.<\/td><\/tr> 4C – Sodyum normal veya y\u00fcksek<\/td> Hiponatremi d\u0131\u015f\u0131ndaki nedenlere y\u00f6nel. Y\u00fcksek sodyum da bilin\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fine neden olabilir.<\/td> Tedaviyi sodyum sonucu ve s\u0131v\u0131 durumuna g\u00f6re d\u00fczenle. S\u0131cak \u00e7arpmas\u0131, hipoglisemi ve di\u011fer nedenlerin de\u011ferlendirmesini s\u00fcrd\u00fcr.<\/td><\/tr> 4D – Sodyum \u00f6l\u00e7\u00fclemiyor<\/td> Uzun egzersiz ve a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131na ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, kusma veya k\u00f6t\u00fcle\u015fen bilin\u00e7 e\u015flik ediyorsa hiponatremiden \u015f\u00fcphelen.<\/td> Geli\u015fig\u00fczel su veya b\u00fcy\u00fck hacimli izotonik s\u0131v\u0131 verme. Acil de\u011ferlendirme ve sodyum \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc sa\u011fla; a\u011f\u0131r n\u00f6rolojik bulgularda acil tedavi ve sevki geciktirme.<\/td><\/tr> 5 -Yeniden de\u011ferlendirme<\/td> Sodyum d\u00fczeyini, bilin\u00e7 durumunu, vital bulgular\u0131 ve idrar \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 seri olarak izle.<\/td> Gerekti\u011finde b\u00f6brek i\u015flevleri, serum ve idrar osmolalitesi ile idrar sodyumunu de\u011ferlendir. Tedaviyi izlem sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re d\u00fczenle.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/div><\/figure>\n\n\n\n Egzersiz \u0130li\u015fkili Hiponatreminin \u00d6nlenmesi ve Saha Y\u00f6netimi<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\nKaynaklar<\/h2>\n\n\n\n