TATDSpor \u00e7al\u0131\u015fma grubu olarak web sitemizde sizlere spor t\u0131bb\u0131, spor yaralanmalar\u0131 ve spor acilleri \u00fczerine ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ayl\u0131k yaz\u0131 serimizin ilkini sizlerle bulu\u015fturuyoruz. Bu projede merak edilenleri, g\u00fcncel literat\u00fcr\u00fcn nelerden bahsetti\u011fi, g\u00fcndemde olan konular ve spor acilleri \u00fczerine yaz\u0131lar\u0131m\u0131z her ay devam edecek. Hepinize keyifli okumalar dileriz.<\/p>\n\n\n\n
Spor acilleri, son y\u0131llarda yaln\u0131zca saha kenar\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan basit travmalar\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7erek, hayat\u0131 tehdit eden ve zaman kritik m\u00fcdahale gerektiren klinik tablolar\u0131n<\/strong> \u00f6nemli bir bile\u015feni haline gelmi\u015ftir. Artan sporcu say\u0131s\u0131, y\u00fcksek performans beklentileri ve ekstrem \u00e7evresel ko\u015fullar; acil servislerde sporla ili\u015fkili ba\u015fvurular\u0131n hem s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hem de karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaktad\u0131r. Bu de\u011fi\u015fimle birlikte, spor acillerine yakla\u015f\u0131mda uzun y\u0131llard\u0131r kabul edilen bir\u00e7ok geleneksel uygulama yerini kan\u0131ta dayal\u0131 yeni paradigmalara b\u0131rakmaktad\u0131r<\/strong>. Art\u0131k \u201cistirahat et ve bekle\u201d, \u201c\u00f6nce hastaneye ula\u015ft\u0131r\u201d ya da \u201cgen\u00e7 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireyde ciddi patoloji nadirdir\u201d gibi kabuller, g\u00fcncel literat\u00fcr \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yeniden sorgulanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcncel literat\u00fcr, sporla ili\u015fkili konk\u00fczyon, ani kardiyak \u00f6l\u00fcm ve egzersiz ili\u015fkili s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131 y\u00f6netiminde \u00f6nemli paradigma de\u011fi\u015fiklikleri ortaya koymaktad\u0131r. Bu yaz\u0131da, bu \u00fc\u00e7 kritik ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda g\u00fcncel ve etkili \u00e7al\u0131\u015fmalar \u00f6zetlenmi\u015f, acil t\u0131p prati\u011fine yans\u0131malar\u0131 ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ama\u00e7, saha ve acil servis y\u00f6netiminde daha do\u011fru ve h\u0131zl\u0131 karar verilmesine katk\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. T\u00fcrkiye Acil T\u0131p Derne\u011fi Spor T\u0131bb\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma grubu olarak web sitemizdeki ilk yaz\u0131 olmas\u0131na karar verdi\u011fimiz bu yaz\u0131m\u0131zda g\u00fcncel literat\u00fcr \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda spor t\u0131bb\u0131 ve acilleri \u00fczerine etkili ve yank\u0131 bulan \u00e7al\u0131\u015fmlar\u0131 inceledik. Hepinize keyifli okumalar dileriz. <\/p>\n\n\n\n Sporla ili\u015fkili konk\u00fczyon, \u00f6zellikle temas sporlar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla birlikte acil servislerde giderek daha s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir klinik durumdur. Spor konk\u00fczyonlar\u0131n\u0131n tan\u0131, tedavi ve spora d\u00f6n\u00fc\u015f s\u00fcreci uzun y\u0131llar boyunca \u201cistirahat ve semptomlar\u0131n d\u00fczelmesini bekleme\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 ile y\u00f6netilmi\u015ftir. Ancak son y\u0131llarda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, bu yakla\u015f\u0131m\u0131n optimal olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve daha aktif bir tedavi modelinin gerekli oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Amsterdam\u2019da 2022 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen 6. Uluslararas\u0131 Spor Konk\u00fczyon Konsens\u00fcs Konferans\u0131 sonucunda olu\u015fturulan bu bildiri, sporla ili\u015fkili konk\u00fczyon y\u00f6netiminde g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kabul edilen en g\u00fcncel ve en kapsaml\u0131 rehberdir. 2023 y\u0131l\u0131nda British Journal of Sports Medicine\u2019da yay\u0131nlanan bu konsens\u00fcs, bir \u00f6nceki Berlin 2016 konsens\u00fcs\u00fcn\u00fcn yerini alm\u0131\u015f ve konk\u00fczyon y\u00f6netiminde bir\u00e7ok kritik de\u011fi\u015fiklik getirmi\u015ftir1<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n \u00c7al\u0131\u015fma randomize kontroll\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar, kohort \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve sistematik derlemeler dahil olmak \u00fczere mevcut literat\u00fcr\u00fcn kapsaml\u0131 analizi sonucunda olu\u015fturulmu\u015f uluslararas\u0131 bir konsens\u00fcs bildirisidir1<\/sup>. Konsens\u00fcs paneli; spor hekimli\u011fi, acil t\u0131p, n\u00f6roloji, fizyoterapi ve n\u00f6ropsikoloji uzmanlar\u0131n\u0131n oldu\u011fu uluslararas\u0131 bir ekipten olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu bildirinin temel amac\u0131:<\/p>\n\n\n\n \u2022 Sporla ili\u015fkili konk\u00fczyonun tan\u0131 y\u00f6ntemlerini g\u00fcncellemek<\/p>\n\n\n\n \u2022 Tedavi yakla\u015f\u0131m\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikleri tan\u0131mlamak<\/p>\n\n\n\n \u2022 Spora ve okula d\u00f6n\u00fc\u015f s\u00fcre\u00e7lerini standardize etmek<\/p>\n\n\n\n \u2022 Uzun d\u00f6nem komplikasyonlar\u0131 azaltmaya y\u00f6nelik \u00f6neriler sunmakt\u0131r<\/p>\n\n\n\n 1. Kat\u0131 istirahat art\u0131k \u00f6nerilmemektedir<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00d6nceki rehberlerde \u00f6nerilen uzun s\u00fcreli fiziksel ve bili\u015fsel istirahat\u0131n ve karanl\u0131k oda istirahatinin iyile\u015fmeyi h\u0131zland\u0131rmad\u0131\u011f\u0131, aksine semptomlar\u0131n uzamas\u0131na katk\u0131da bulunabilece\u011fi g\u00f6sterilmi\u015ftir1<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n Bu nedenle:<\/p>\n\n\n\n \u00d6nerilen yakla\u015f\u0131m:<\/p>\n\n\n\n \u2022 ilk 24\u201348 saat relatif istirahat<\/p>\n\n\n\n \u2022 ard\u0131ndan erken d\u00f6nemde hafif aerobik egzersiz<\/p>\n\n\n\n Bu de\u011fi\u015fiklik, konk\u00fczyon tedavisindeki en \u00f6nemli paradigma de\u011fi\u015fimlerinden biridir.<\/p>\n\n\n\n 2. Erken kontroll\u00fc egzersiz iyile\u015fmeyi h\u0131zland\u0131rmaktad\u0131r<\/strong><\/p>\n\n\n\n Yeni rehber, semptomlar\u0131 belirgin \u015fekilde art\u0131rmayan aerobik egzersizin g\u00fcvenli oldu\u011funu ve iyile\u015fme s\u00fcresini k\u0131saltabilece\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n \u00d6nerilen aktiviteler:<\/p>\n\n\n\n \u2022 Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f<\/p>\n\n\n\n \u2022 Sabit bisiklet<\/p>\n\n\n\n \u2022 Hafif aerobik egzersiz<\/p>\n\n\n\n Bu yakla\u015f\u0131m, konk\u00fczyon sonras\u0131 geli\u015fen serebral kan ak\u0131m\u0131 ve otonom disfonksiyonun d\u00fczelmesine katk\u0131da bulunmaktad\u0131r1<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n 3. Okula d\u00f6n\u00fc\u015f, spora d\u00f6n\u00fc\u015ften \u00f6nce gelmelidir <\/strong><\/p>\n\n\n\n Konsens\u00fcs bildirisi, konk\u00fczyon sonras\u0131 iyile\u015fme s\u00fcrecinde okul \u00e7a\u011f\u0131ndaki sporcularda okul aktivitelerine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn spor aktivitelerine d\u00f6n\u00fc\u015ften \u00f6nce olmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulamaktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n temel amac\u0131 bili\u015fsel iyile\u015fmenin tamamlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve erken d\u00f6nemde ikinci travma riskini azaltmakt\u0131r. Tam spor kat\u0131l\u0131m\u0131 i\u00e7in ise hastan\u0131n akademik aktiviteleri semptomsuz tolere edebilmesi gerekmektedir1<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n 4. Tan\u0131 ve izlem i\u00e7in yeni de\u011ferlendirme ara\u00e7lar\u0131: SCAT6 ve SCOAT6<\/strong><\/p>\n\n\n\n Amsterdam konsens\u00fcs\u00fc, konk\u00fczyon de\u011ferlendirmesi i\u00e7in yeni ara\u00e7lar tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r: <\/p>\n\n\n\n Bu ara\u00e7lar;<\/p>\n\n\n\n \u2022 Semptom de\u011ferlendirmesi<\/p>\n\n\n\n \u2022 Bili\u015fsel de\u011ferlendirme<\/p>\n\n\n\n \u2022 Denge de\u011ferlendirmesi<\/p>\n\n\n\n i\u00e7in standardize bir yakla\u015f\u0131m sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 5. Konk\u00fczon, heterojen bir klinik sendromdur<\/strong><\/p>\n\n\n\n Yeni konsens\u00fcs, konk\u00fczyonun tek tip bir hastal\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve farkl\u0131 klinik profiller i\u00e7erebilece\u011fini vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu profiller:<\/p>\n\n\n\n \u2022 Vestib\u00fcler<\/p>\n\n\n\n \u2022 Ok\u00fclomotor<\/p>\n\n\n\n \u2022 Servikal<\/p>\n\n\n\n \u2022 Migren benzeri ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131<\/p>\n\n\n\n \u2022 Psikolojik komponent<\/p>\n\n\n\n Bu yakla\u015f\u0131m, tedavinin ki\u015fiselle\u015ftirilmesi gerekti\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n Bu konsens\u00fcs bildirisi, acil servis taburculuk \u00f6nerilerini do\u011frudan de\u011fi\u015ftirmektedir. \u00d6nceki yakla\u015f\u0131m \u201cTam istirahat et, egzersiz yapma\u201d<\/strong> iken yeni yakla\u015f\u0131m \u201c\u0130lk 24\u201348 saat relatif istirahat sonras\u0131 hafif fiziksel aktiviteye ba\u015flanabilir\u201d<\/strong> olarak belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Acil servis hekimi art\u0131k hastalara:<\/p>\n\n\n\n \u2022 Uzun s\u00fcreli kat\u0131 istirahat \u00f6nermemelidir<\/p>\n\n\n\n \u2022 Kontroll\u00fc aktivite \u00f6nerilmelidir<\/p>\n\n\n\n \u2022 Return-to-learn s\u00fcrecini vurgulamal\u0131d\u0131r<\/p>\n\n\n\n \u2022 Erken spora d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn riskleri anlat\u0131lmal\u0131d\u0131r<\/p>\n\n\n\n Bu yakla\u015f\u0131m, iyile\u015fme s\u00fcresini k\u0131saltmakta ve komplikasyon riskini azaltmaktad\u0131r1<\/sup>.<\/sub><\/p>\n\n\n\n Amsterdam 2022 konsens\u00fcs\u00fc, konk\u00fczyon y\u00f6netiminde \u00f6nemli bir paradigma de\u011fi\u015fimi sunmas\u0131na ra\u011fmen, baz\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar i\u00e7ermektedir. \u00d6ncelikle \u00f6nerilerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 y\u00fcksek d\u00fczey randomize kontroll\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalardan ziyade uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve heterojen veri kaynaklar\u0131na dayanmaktad\u0131r. Bu durum, \u00f6zellikle farkl\u0131 spor bran\u015flar\u0131 ve ya\u015f gruplar\u0131na genellenebilirlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan dikkatli olunmas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6stermektedir. Sonu\u00e7 olarak bu konsens\u00fcs, \u00f6nemli bir y\u00f6n de\u011fi\u015fikli\u011fi sunmakla birlikte, bireyselle\u015ftirilmi\u015f yakla\u015f\u0131m\u0131n gereklili\u011fini daha da \u00f6n plana \u00e7\u0131karmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u2022 Konk\u00fczon tedavisinde kat\u0131 istirahat art\u0131k \u00f6nerilmemektedir<\/p>\n\n\n\n \u2022 \u0130lk 24\u201348 saat sonras\u0131 kontroll\u00fc fiziksel aktivite g\u00fcvenlidir<\/p>\n\n\n\n \u2022 Okula d\u00f6n\u00fc\u015f, spora d\u00f6n\u00fc\u015ften \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fmelidir<\/p>\n\n\n\n \u2022 SCAT6 ve SCOAT6 de\u011ferlendirme i\u00e7in \u00f6nerilen ara\u00e7lard\u0131r<\/p>\n\n\n\n \u2022 Konk\u00fczon heterojen bir klinik durumdur ve bireyselle\u015ftirilmi\u015f yakla\u015f\u0131m gerektirir<\/p>\n\n\n\n Sporcularda ani kardiyak \u00f6l\u00fcm (Sudden Cardiac Death, SCD), nadir g\u00f6r\u00fclmesine ra\u011fmen hem toplumda hem de sa\u011fl\u0131k profesyonelleri aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck yank\u0131 uyand\u0131ran en dramatik klinik durumlardan biridir. \u00d6zellikle gen\u00e7, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve aktif bireylerde geli\u015fmesi, bu durumun \u00f6nlenmesine y\u00f6nelik stratejilerin \u00f6nemini art\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Petek ve arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan Circulation dergisinde yay\u0131mlanan bu \u00e7al\u0131\u015fma, NCAA sporcular\u0131nda 20 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7te ani kardiyak \u00f6l\u00fcm insidans\u0131n\u0131, nedenlerini ve zaman i\u00e7indeki de\u011fi\u015fimini inceleyen en kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalardan biridir. Bu \u00e7al\u0131\u015fma, spor sahas\u0131nda ani kollaps ile ba\u015fvuran hastalar\u0131n de\u011ferlendirilmesi ve riskli gruplar\u0131n belirlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan acil servis hekimleri i\u00e7in kritik bilgiler sunmaktad\u0131r2<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n Bu makale, NCAA sporcular\u0131nda 2002\u20132022 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen \u00f6l\u00fcmlerin analiz edildi\u011fi geni\u015f \u00f6l\u00e7ekli bir kohort \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Veriler; medya kay\u0131tlar\u0131, resmi spor organizasyonu verileri, otopsi raporlar\u0131 ve uzman panel de\u011ferlendirmeleri kullan\u0131larak do\u011frulanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n temel amac\u0131 sporcularda ani kardiyak \u00f6l\u00fcm s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek, zaman i\u00e7indeki de\u011fi\u015fimi ortaya koymak, y\u00fcksek riskli sporcu gruplar\u0131n\u0131 tan\u0131mlamak ve altta yatan nedenleri analiz etmektir 2<\/sup>.<\/sub><\/p>\n\n\n\n Ani kardiyak \u00f6l\u00fcm insidans\u0131 zaman i\u00e7inde azalmaktad\u0131r. Ancak bu azalma t\u00fcm gruplar i\u00e7in e\u015fit de\u011fildir. \u00d6zellikle erkek sporcular, siyahi sporcular ve basketbolcular halen y\u00fcksek risk alt\u0131ndad\u0131r. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n temel sonu\u00e7lar\u0131 \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n\n\n\n \u2022 Gen\u00e7 sporcu + ani kollaps \u2192 kardiyak arrest olarak de\u011ferlendirilmelidir<\/p>\n\n\n\n \u2022 Riskli gruplar daha dikkatli de\u011ferlendirilmelidir<\/p>\n\n\n\n \u2022 Semptomsuz olmak g\u00fcven verici de\u011fildir<\/p>\n\n\n\n \u2022 Kanalopatiler ve elektriksel hastal\u0131klar ak\u0131lda tutulmal\u0131d\u0131r<\/p>\n\n\n\n \u2022 Erken CPR ve defibrilasyon hayat kurtar\u0131c\u0131d\u0131r<\/p>\n\n\n\n \u2022 Saha organizasyonu ve AED eri\u015fimi mortaliteyi do\u011frudan etkilemektedir.<\/p>\n\n\n\n Petek ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 geni\u015f veri seti ve uzun takip s\u00fcresi ile olduk\u00e7a de\u011ferli olmakla birlikte, baz\u0131 metodolojik s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Verilerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n medya kay\u0131tlar\u0131 ve dolayl\u0131 kaynaklardan elde edilmesi, olas\u0131 olgu ka\u00e7\u0131rma veya yanl\u0131\u015f s\u0131n\u0131fland\u0131rma riskini beraberinde getirmektedir. \u00c7al\u0131\u015fmada ani kardiyak \u00f6l\u00fcm insidans\u0131nda azalma g\u00f6sterilmi\u015f olsa da, bu azalman\u0131n do\u011frudan hangi m\u00fcdahalelere ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu net olarak ortaya konulamamaktad\u0131r. AED kullan\u0131m\u0131n\u0131n art\u0131\u015f\u0131, CPR e\u011fitimi veya tarama programlar\u0131n\u0131n etkisi ayr\u0131 ayr\u0131 de\u011ferlendirilememi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n Ayr\u0131ca \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n NCAA sporcular\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131, sonu\u00e7lar\u0131n farkl\u0131 \u00fclkeler, amat\u00f6r sporcular veya daha d\u00fc\u015f\u00fck kaynakl\u0131 ortamlar i\u00e7in genellenebilirli\u011fini k\u0131s\u0131tlamaktad\u0131r. Bununla birlikte \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6n\u00fc, riskli gruplar\u0131n net bir \u015fekilde tan\u0131mlanmas\u0131d\u0131r. Ancak bu risk gruplar\u0131na y\u00f6nelik tarama ve \u00f6nleme stratejilerinin nas\u0131l optimize edilmesi gerekti\u011fi halen tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u2022 Sporcularda ani kardiyak \u00f6l\u00fcm insidans\u0131 azalmaktad\u0131r<\/p>\n\n\n\n \u2022 Ancak erkek basketbolcular halen en y\u00fcksek risk grubudur<\/p>\n\n\n\n \u2022 Ani kardiyak \u00f6l\u00fcm egzersiz d\u0131\u015f\u0131 d\u00f6nemde de geli\u015febilir<\/p>\n\n\n\n \u2022 En s\u0131k nedenler kardiyomiyopatiler ve a\u00e7\u0131klanamayan \u00f6l\u00fcmlerdir<\/p>\n\n\n\n \u2022 Elektriksel kalp hastal\u0131klar\u0131 \u00f6nemli rol oynar<\/p>\n\n\n\n \u2022 Erken CPR ve defibrilasyon sa\u011fkal\u0131m\u0131 belirler<\/p>\n\n\n\n \u2022 Gen\u00e7 sporcu + kollaps = kardiyak arrest kabul edilmelidir<\/p>\n\n\n\n Egzersiz ili\u015fkili s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131 (Exertional Heat Stroke, EHS), \u00f6zellikle s\u0131cak ve nemli ortamlarda yo\u011fun fiziksel aktivite s\u0131ras\u0131nda geli\u015fen ve mortalite riski y\u00fcksek olan bir acil durumdur. Bu tablo, gen\u00e7 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 sporcularda dahi h\u0131zla multiorgan yetmezli\u011fi ve \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanabilmektedir. Casa ve arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan 2021 y\u0131l\u0131nda British Journal of Sports Medicine\u2019da yay\u0131nlanan bu uluslararas\u0131 konsens\u00fcs bildirisi, egzersiz ili\u015fkili s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131n\u0131n tan\u0131 ve tedavisinde g\u00fcncel ve kan\u0131ta dayal\u0131 \u00f6nerileri ortaya koymaktad\u0131r. Bu konsens\u00fcs\u00fcn en \u00f6nemli katk\u0131s\u0131, s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131 y\u00f6netiminde uzun y\u0131llar uygulanan geleneksel yakla\u015f\u0131m\u0131n yerine, \u201ccool first, transport second\u201d (\u00f6nce so\u011fut, sonra naklet) yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 net bir \u015fekilde \u00f6nermesidir3<\/sup>. Bu yakla\u015f\u0131m, \u00f6zellikle saha ve acil servis \u00f6ncesi y\u00f6netimde mortaliteyi azaltan en \u00f6nemli strateji olarak kabul edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bu yay\u0131n, egzersiz ili\u015fkili s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131n\u0131n tan\u0131 ve tedavisine y\u00f6nelik mevcut literat\u00fcr\u00fcn kapsaml\u0131 analizine dayanan uluslararas\u0131 bir konsens\u00fcs bildirisidir.<\/p>\n\n\n\n Konsens\u00fcs paneli;<\/p>\n\n\n\n \u2022 Spor hekimli\u011fi<\/p>\n\n\n\n \u2022 Acil t\u0131p<\/p>\n\n\n\n \u2022 Fizyoloji<\/p>\n\n\n\n \u2022 Atletik e\u011fitim<\/p>\n\n\n\n alanlar\u0131nda uzman uluslararas\u0131 bir ekipten olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n temel amac\u0131:<\/p>\n\n\n\n \u2022 Egzersiz ili\u015fkili s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131n\u0131n erken tan\u0131s\u0131n\u0131 sa\u011flamak<\/p>\n\n\n\n \u2022 En etkili tedavi y\u00f6ntemlerini belirlemek<\/p>\n\n\n\n \u2022 Mortaliteyi azaltmaya y\u00f6nelik \u00f6neriler sunmakt\u0131r<\/p>\n\n\n\n Bu konsens\u00fcs\u00fcn en \u00f6nemli mesaj\u0131, egzersiz ili\u015fkili s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131n\u0131n tedavisinde en kritik fakt\u00f6r\u00fcn h\u0131zl\u0131 ve etkin so\u011futma oldu\u011fudur. S\u0131cak \u00e7arpmas\u0131nda mortaliteyi belirleyen en \u00f6nemli fakt\u00f6r hiperterminin s\u00fcresi ve \u015fiddetidir. Bu nedenle v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u0131sa s\u00fcrede d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n 1. En etkili tedavi y\u00f6ntemi so\u011fuk suya dald\u0131rmad\u0131r (Cold Water Immersion)<\/strong><\/p>\n\n\n\n So\u011fuk suya dald\u0131rma, egzersiz ili\u015fkili s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131n\u0131n tedavisinde en etkili y\u00f6ntem olarak belirlenmi\u015ftir. Bu y\u00f6ntemen h\u0131zl\u0131 so\u011futmay\u0131 sa\u011flar ve mortaliteyi belirgin \u015fekilde azalt\u0131r Alternatif y\u00f6ntemler olan buz paketleri ve evaporatif so\u011futmadaha az etkilidir.<\/p>\n\n\n\n 2. \u201cCool first, transport second\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 mortaliteyi azaltmaktad\u0131r<\/strong><\/p>\n\n\n\n Geleneksel yakla\u015f\u0131m: \u00f6nce hastaneye nakil, sonra so\u011futma iken yeni yakla\u015f\u0131m \u00f6nce so\u011futma, sonra nakil olarak belirlenmi\u015ftir. Bu de\u011fi\u015fiklik, mortaliteyi belirgin \u015fekilde azaltmaktad\u0131r. Bu nedenle saha ortam\u0131nda so\u011futma geciktirilmemelidir.<\/p>\n\n\n\n 3. Tan\u0131da en g\u00fcvenilir y\u00f6ntem rektal s\u0131cakl\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcd\u00fcr<\/strong><\/p>\n\n\n\n Egzersiz ili\u015fkili s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131n\u0131n tan\u0131s\u0131nda en g\u00fcvenilir y\u00f6ntem rektal s\u0131cakl\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Timpanik veya aksiller \u00f6l\u00e7\u00fcmler g\u00fcvenilir de\u011fildir. Bu durum, tan\u0131 gecikmesine neden olabilir.<\/p>\n\n\n\n 4. Erken tedavi prognozu belirleyen en \u00f6nemli fakt\u00f6rd\u00fcr<\/strong><\/p>\n\n\n\n Hiperterminin erken d\u00f6nemde d\u00fczeltilmesi mortaliteyi azalt\u0131r ve organ hasar\u0131n\u0131 \u00f6nler. Gecikmi\u015f tedavi multiorgan yetmezli\u011fi ve \u00f6l\u00fcm riskini art\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 5. Egzersiz ili\u015fkili s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131 gen\u00e7 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireylerde de g\u00f6r\u00fclebilir<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu durum sadece ya\u015fl\u0131 veya kronik hastal\u0131\u011f\u0131 olan bireylerde de\u011fil, gen\u00e7 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 sporcularda da g\u00f6r\u00fclebilir. Bu nedenle erken tan\u0131 kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n\n\n\n Bu konsens\u00fcs bildirisi, egzersiz ili\u015fkili s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131n\u0131n saha ve acil servis y\u00f6netimini do\u011frudan de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Acil servis a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik \u00e7\u0131kar\u0131mlar:<\/p>\n\n\n\n \u2022 Egzersiz sonras\u0131 bilin\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fi olan hastalarda s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir<\/p>\n\n\n\n \u2022 Tan\u0131da rektal s\u0131cakl\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc tercih edilmelidir<\/p>\n\n\n\n \u2022 Tedavide en \u00f6nemli ad\u0131m h\u0131zl\u0131 so\u011futmad\u0131r<\/p>\n\n\n\n \u2022 So\u011futma i\u015flemi hastane \u00f6ncesi d\u00f6nemde ba\u015flat\u0131lmal\u0131d\u0131r<\/p>\n\n\n\n \u2022 So\u011futma i\u015flemi geciktirilmemelidir<\/p>\n\n\n\n \u201cCool first, transport second\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc fizyolojik temellere dayansa da, bu \u00f6nerinin t\u00fcm klinik ortamlar i\u00e7in uygulanabilirli\u011fi tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle saha ko\u015fullar\u0131nda so\u011fuk su immersiyonu i\u00e7in gerekli ekipman ve organizasyonun her zaman mevcut olmamas\u0131 \u00f6nemli bir k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Rektal s\u0131cakl\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn\u00fcn alt\u0131n standart olarak \u00f6nerilmesi, pratikte hasta mahremiyeti, uygulama zorlu\u011fu ve saha ko\u015fullar\u0131 nedeniyle her zaman m\u00fcmk\u00fcn olmayabilir. Bu durum, alternatif \u00f6l\u00e7\u00fcm y\u00f6ntemlerinin geli\u015ftirilmesi ihtiyac\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Ayr\u0131ca konsens\u00fcs \u00f6nerileri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde atletik organizasyonlar ve planl\u0131 spor etkinlikleri \u00fczerinden \u015fekillendirilmi\u015ftir. Oysa acil servis ba\u015fvurular\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 plans\u0131z ve kontrols\u00fcz ortamlarda geli\u015fmektedir. Bu nedenle \u00f6nerilerin ger\u00e7ek ya\u015fam ko\u015fullar\u0131na adaptasyonu her zaman kolay olmayabilir. Bununla birlikte, erken ve agresif so\u011futman\u0131n mortalite \u00fczerindeki etkisi g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde desteklenmektedir ve bu yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00f6zellikle iyi organize edilmi\u015f spor etkinliklerinde standart hale getirilmesi gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u2022 Egzersiz ili\u015fkili s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131 hayat\u0131 tehdit eden bir acil durumdur<\/p>\n\n\n\n \u2022 En etkili tedavi y\u00f6ntemi so\u011fuk suya dald\u0131rmad\u0131r<\/p>\n\n\n\n \u2022 \u201cCool first, transport second\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 mortaliteyi azalt\u0131r<\/p>\n\n\n\n \u2022 Rektal s\u0131cakl\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc tan\u0131da en g\u00fcvenilir y\u00f6ntemdir<\/p>\n\n\n\n \u2022 Erken so\u011futma mortaliteyi azaltan en \u00f6nemli fakt\u00f6rd\u00fcr<\/p>\n\n\n\n Spor acillerinde de\u011fi\u015fen bu yeni yakla\u015f\u0131mlar, yaln\u0131zca teorik bilgi d\u00fczeyinde kalmamal\u0131; saha uygulamalar\u0131na ve g\u00fcnl\u00fck acil servis prati\u011fine entegre edilmelidir. Her ge\u00e7en g\u00fcn geli\u015fen literat\u00fcr, bizlere daha h\u0131zl\u0131, daha do\u011fru ve daha etkili m\u00fcdahale etme f\u0131rsat\u0131 sunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Spor Acillerinde Paradigma De\u011fi\u015fimini inceledi\u011fimiz bu yaz\u0131m\u0131zda spor acilleri ve travmalar\u0131 \u00fczerine son 5 y\u0131lda yay\u0131nlanan \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar incelenmi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"author":177,"featured_media":415,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1,10014,10015],"tags":[10018,10017,10021,10020,10022,10019],"class_list":["post-414","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-akademik-blog-yazisi","category-sosyal-blog-yazisi","tag-acil-tip","tag-spor","tag-spor-acilleri","tag-sporcu","tag-tatdspor","tag-travma"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/sportibbi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/414","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/sportibbi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/sportibbi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/sportibbi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/177"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/sportibbi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=414"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/sportibbi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/414\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/sportibbi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/415"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/sportibbi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/sportibbi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=414"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/sportibbi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Amsterdam 2022 Uluslararas\u0131 Sporla \u0130li\u015fkili Konk\u00fczyon Konsens\u00fcs Bildirisi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fma nedir ve neyi kapsamaktad\u0131r?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\u00d6nemli yenilikler ve \u00e7arp\u0131c\u0131 bulgular<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
Acil t\u0131p prati\u011fine etkisi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Makalenin De\u011ferlendirilmesi <\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Eve G\u00f6t\u00fcr\u00fclecek Mesajlar<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Ulusal \u00dcniversite Atletizm Birli\u011fi (NCAA) Sporcular\u0131nda Ani Kardiyak \u00d6l\u00fcm: 20 Y\u0131ll\u0131k \u0130nceleme<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fma nedir ve neyi kapsamaktad\u0131r?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Makalenin temel mesaj\u0131<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
Acil T\u0131p Prati\u011fine Etkisi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Makalenin De\u011ferlendirilmesi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Eve G\u00f6t\u00fcr\u00fclecek Mesajlar<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Egzersiz \u0130li\u015fkili S\u0131cak \u00c7arpmas\u0131 Y\u00f6netimi: \u201c\u00d6nce So\u011fut, Sonra Naklet\u201d Paradigmas\u0131<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fma nedir ve neyi kapsamaktad\u0131r?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Makalenin temel mesaj\u0131<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\u00d6nemli bulgular ve \u00e7arp\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Acil T\u0131p Prati\u011fine Etkisi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Makalenin De\u011ferlendirilmesi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Eve G\u00f6t\u00fcr\u00fclecek Mesajlar<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Sonu\u00e7<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Referanslar<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\n