{"id":724,"date":"2025-10-08T08:53:21","date_gmt":"2025-10-08T05:53:21","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/?p=724"},"modified":"2025-10-08T08:53:22","modified_gmt":"2025-10-08T05:53:22","slug":"yaslilarda-cilt-sorunlari-tani-ve-tedavi-ipuclari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/genel\/yaslilarda-cilt-sorunlari-tani-ve-tedavi-ipuclari\/","title":{"rendered":"Ya\u015fl\u0131larda Cilt Sorunlar\u0131, Tan\u0131 ve Tedavi \u0130pu\u00e7lar\u0131"},"content":{"rendered":"\n

Yazar: <\/strong>Uzm.Dr. G\u00f6k\u00e7e AKG\u00dcL ODUNCU Edit\u00f6r: <\/strong>Do\u00e7.Dr. Tanzer KORKMAZ<\/p>\n\n\n\n


T\u00fcrkiye \u0130statistik Enstit\u00fcs\u00fc verilerine g\u00f6re ya\u015fl\u0131 pop\u00fclasyonun oran\u0131 2025 y\u0131l\u0131nda %11, 2030 y\u0131l\u0131nda %12,9, 2040 y\u0131l\u0131nda %16,3 oran\u0131nda artaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor (1). Pop\u00fclasyonun\u00a0giderek ya\u015flanmas\u0131 acil servise geriatrik hasta ba\u015fvurusunun da artmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Ya\u015fl\u0131lar; \u00f6zel ihtiya\u00e7lar\u0131 bulunan, hastal\u0131k ve stres\u00f6rlere kar\u015f\u0131 azalm\u0131\u015f homeostaz kapasitesi ve d\u00fc\u015f\u00fck fizyolojik rezervi olan bir hasta grubudur. V\u00fccut bile\u015fenlerinin farkl\u0131 olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla dehidratasyon ve hipernatremiye daha meyilli, azalm\u0131\u015f cilt alt\u0131 ya\u011f dokusu dolay\u0131s\u0131yla hipotermiye daha yatk\u0131nd\u0131rlar. Ayn\u0131 zamanda ya\u015flanma deri de dahil organ fonksiyonlar\u0131nda gerilemeye yol a\u00e7ar. Ya\u015flanan deride p\u00fcr\u00fcz ve k\u0131r\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 da i\u00e7eren bir\u00e7ok yap\u0131sal de\u011fi\u015fiklik ortaya \u00e7\u0131kar. Bariyer fonksiyonu, yara iyile\u015fmesi, h\u00fccre yenilenme kapasitesi, termoreg\u00fclasyon, imm\u00fcn yan\u0131t, duyusal alg\u0131, DNA onar\u0131m kapasitesi, sebum ve ter \u00fcretimi azal\u0131r.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131 insanlarda s\u0131kl\u0131kla kseroz, pruritus, egzama, skabiyez, staz dermatiti, bas\u0131 yaralar\u0131, cilt enfeksiyonlar\u0131, sistemik hastal\u0131klar\u0131n cilt belirtileri, advers ila\u00e7 reaksiyonlar\u0131 ve kutan\u00f6z neoplazmalar gibi bir\u00e7ok dermatolojik hastal\u0131k g\u00f6r\u00fclebilir (2). Komorbiditelere ve \u00e7oklu ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak tan\u0131 ve tedavi s\u00fcre\u00e7leri de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterir. Hayat\u0131 tehdit eden acil durumlar\u0131n ya\u015fl\u0131 pop\u00fclasyonda oran\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda klinik ba\u015fvurular gen\u00e7lerde oldu\u011fu kadar tipik de\u011fildir. Ayr\u0131ca deri hastal\u0131klar\u0131 ve ba\u015fvuru s\u0131kl\u0131klar\u0131 \u00fclkeden \u00fclkeye de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterir. Endonezya\u2019da yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re ya\u015fl\u0131larda en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen deri hastal\u0131klar\u0131 enfeksiyonlar (%35,8), dermatitler (%21,8), \u00fclserler (%12,8), ya\u015fa ba\u011fl\u0131 deri de\u011fi\u015fiklikleri (%8.) ve vask\u00fcler hastal\u0131klard\u0131 (%5,3).<\/p>\n\n\n\n

En s\u0131k enfeksiyonlar<\/strong> kutan\u00f6z kandidiazis (%11,7), ikincil enfeksiyonlar (%8,7) ve tinea (y\u00fcz g\u00f6vde bacak ayak ve el mantarlar\u0131) (%6,1), en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen dermatitler, irritan kontakt dermatit (13,7), seboreik dermatit (3,8) ve intertriginnous dermatitlerdi (1,5). En s\u0131k \u00fclserler<\/strong> bas\u0131 \u00fclserleri (%8), travmatik \u00fclserler (%2) ve bakteriyel \u00fclserlerdi (%1,5). Bu \u00e7al\u0131\u015fmada en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen ya\u015fa ba\u011fl\u0131 deri bozuklu\u011fu<\/strong> xerozis kutis (%7,9) idi. En s\u0131k vask\u00fcler<\/strong> hastal\u0131k ise senil purpura (%2,3) ve ekstravazasyon hasar\u0131 (%1,2) idi. Eritomatoz dermatitler<\/strong> ps\u00f6riazis, eritoderma, pitriazis sicca, pitriazis rosea ve jeneralize p\u00fcst\u00fcler psoriasisi kapsamaktayd\u0131 (3).<\/p>\n\n\n\n

Tayvan\u2019da 16924 geriyatrik hastada yap\u0131lan ba\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fmada ise yine s\u0131ras\u0131yla, dermatitler, fungal enfeksiyonlar, pruritus, benign t\u00fcm\u00f6rler ve viral enfeksiyonlar en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen dermatozlar olarak raporlanm\u0131\u015ft\u0131r (4).<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de 2019-2021 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 65 ya\u015f \u00fcst\u00fc 887 hasta ile yap\u0131lan retrospektif bir \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re t\u00fcm ya\u015fl\u0131 hastalarda en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen \u00fc\u00e7 dermatolojik hastal\u0131k fungal enfeksiyonlar, ekzamat\u00f6z dermatitler ve ka\u015f\u0131nt\u0131lar olarak bulunmu\u015ftur (5). T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131lan 820 ki\u015filik ba\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fmada en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen 5 dermatolojik hastal\u0131k s\u0131ras\u0131yla; egzamalar %32,9, senil prurutis %14,6, y\u00fczeyel mantar hastal\u0131klar\u0131 %14,5, \u00fcrtiker hastal\u0131klar\u0131 %7,4 ve benign-malign deri t\u00fcm\u00f6rleri %5 idi (6). Geriyatrik ya\u015f grubunda g\u00f6r\u00fclen dermatozlar ve s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 co\u011frafi b\u00f6lgelere g\u00f6re de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6stermektedir. T\u00fcrkiye\u2019de 4099 geriyatrik hastada yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada; egzemat\u00f6z dermatitler, pruritus, fungal ve bakteriyel enfeksiyonlar, s\u0131ras\u0131yla, en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen dermatozlar olarak raporlanm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu \u00e7al\u0131\u015fmada dermatozlar\u0131n insidans\u0131n\u0131n mevsimsel farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterdi\u011fi bildirilmi\u015ftir (7).<\/p>\n\n\n\n

Bir \u00e7ok deri hastal\u0131\u011f\u0131 ya\u015fl\u0131larda ya\u015fam kalitesini etkiler ve ya\u015fl\u0131 bireylerin \u00e7o\u011funlukla en az bir dermatolojik hastal\u0131\u011f\u0131 mevcuttur. Bunlar aras\u0131nda en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen kserozis, pruritus, egzema, psoriasis gibi pek \u00e7o\u011fu, ya\u015fam\u0131 tehdit edici olmasa da ya\u015fam kalitesini olumsuz etkileyen tablolard\u0131r. Di\u011fer taraftan, bas\u0131 \u00fclserleri, enfeksiyonlar, otoimm\u00fcn b\u00fcll\u00fc hastal\u0131klar, vask\u00fcler hastal\u0131klar zaman\u0131nda tedavi edilmezse ciddi morbidite ve mortaliteye neden olabilirler. Ayr\u0131ca, paraneoplastik dermatozlar malignitenin habercisi olabilir.<\/p>\n\n\n\n

Yakla\u015f\u0131m<\/strong>
Lezyonlar de\u011ferlendirilirken bir\u00e7ok fakt\u00f6r g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulur. Ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f zaman\u0131, eski \u00f6yk\u00fcs\u00fc, ilk ortaya \u00e7\u0131kan lezyon ve ikincil lezyonlar, lezyonun da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, sistemik hastal\u0131klar\u0131, tan\u0131sal testler, d\u00f6k\u00fcnt\u00fcn\u00fcn kategorisi (enfeksiy\u00f6z, imm\u00fcn, vask\u00fcler, alerjik, malignite) ve son olarak verilen tedavi de\u011ferlendirilir.<\/p>\n\n\n\n

Hastan\u0131n fizik muayenesi uygun ayd\u0131nlatma ko\u015fullar\u0131nda ve eldiven kullan\u0131larak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Birincil ve ikincil lezyonlar ile lezyonun karakteristik \u00f6zellikleri ve da\u011f\u0131l\u0131m paterni dikkatle de\u011ferlendirilir. Sistemik \u015fik\u00e2yetleri bulunan hastalarda; deri, mukoza ve genital b\u00f6lgeyi kapsayacak \u015fekilde tam kapsaml\u0131 bir fizik muayene yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Laboratuvar testlerine \u00e7o\u011fu zaman ihtiya\u00e7 duyulmaz. Baz\u0131 spesifik hastal\u0131klarda (\u00f6rne\u011fin sifiliz i\u00e7in kan testi, monon\u00fckleozis i\u00e7in heterofil antikor testi, grup A streptokok i\u00e7in h\u0131zl\u0131 bo\u011faz s\u00fcr\u00fcnt\u00fc testi) laboratuvar incelemeleri gerekebilir. Sistemik hastal\u0131k \u015f\u00fcphesinde ise kan say\u0131m\u0131, kan k\u00fclt\u00fcr\u00fc, lomber ponksiyon ile b\u00f6brek ve karaci\u011fer fonksiyon testleri yap\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n

Y\u00f6netim <\/strong>
Tedavi enfeksiy\u00f6z alerjik, inflamatuar, otoimm\u00fcn ve malign bozukluklar gibi durumlara g\u00f6re belirlenir. Genellikle hastalar ayaktan takip edilir. Ciddi s\u0131v\u0131-elektrolit kayb\u0131 bulunan, termoreg\u00fclasyonu bozulmu\u015f, sistemik enfeksiyonu olan, yeterli beslenemeyen veya sosyal nedenlerle ki\u015fisel bak\u0131m\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcremeyen hastalar\u0131n yat\u0131r\u0131larak tedavi edilmesi gerekir. <\/p>\n\n\n\n

Ka\u015f\u0131nt\u0131 <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131 hastalarda en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen semptomlardan biri ka\u015f\u0131nt\u0131d\u0131r. En yayg\u0131n neden, fizyolojik cilt ya\u015flanma s\u00fcrecinin bir sonucu olan ve genellikle cilt bak\u0131m al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131nda bir de\u011fi\u015fiklikle tedavi edilebilen kserodermad\u0131r. Kseroderma herhangi bir dermatolojik veya sistemik hastal\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n da ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bacak \u00f6n y\u00fczler, \u00f6n kol ve el dorsalleri en s\u0131k etkilen b\u00f6lgelerdir. S\u0131kl\u0131kla ka\u015f\u0131nt\u0131ya neden olmakla birlikte tedavi edilmedi\u011finde asteatotik egzemaya yol a\u00e7abilir. Asteatotik egzema klinik olarak kuru, ka\u015f\u0131nt\u0131l\u0131 ve pullanm\u0131\u015f cilt \u015feklinde bulgu verir. Ayr\u0131ca dermatolojik muayenede dermal k\u0131lcal damarlardan da kanama oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclebilir. Lokalize veya yayg\u0131n bir d\u00f6k\u00fcnt\u00fc olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilir. Sabun kullan\u0131m\u0131, s\u0131cak su ve d\u00fc\u015f\u00fck nemli ortamlar ile k\u00f6t\u00fcle\u015febilir. Ka\u015f\u0131nt\u0131 ayn\u0131 zamanda ila\u00e7 reaksiyonu sonucu da g\u00f6r\u00fclebilir. Ayr\u0131ca uyuz, \u00e7e\u015fitli egzama, \u00fcrtiker, sedef hastal\u0131\u011f\u0131, kutan\u00f6z T h\u00fccreli lenfomalar veya b\u00fcll\u00f6z otoimm\u00fcn dermatozlar gibi bir\u00e7ok dermatolojik hastal\u0131k da ka\u015f\u0131nt\u0131ya neden olabilir. Diabetes mellitus, kolestaz, \u00fcremi, hipo\/hipertiroidizm gibi altta yatan di\u011fer \u00e7e\u015fitli i\u00e7 hastal\u0131klar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra malign neoplazmlar veya Hodgkin hastal\u0131\u011f\u0131, psikosomatik veya psikiyatrik nedenler de ka\u015f\u0131nt\u0131y\u0131 tetikler. Ayr\u0131ca ka\u015f\u0131nt\u0131, kat\u0131 t\u00fcm\u00f6rlerde, lenfomalarda veya l\u00f6semilerde para neoplastik bir sendrom olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u015eekil 1.<\/strong> Asteatotik Egzama (Fleisher AB. ve ark. Acil Dermatoloji H\u0131zl\u0131 Tedavi Rehberi, 2003, Nobel T\u0131p)<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n

Kronik ka\u015f\u0131nt\u0131da semptomlar 6 hafta ve \u00fczeri devam eder. Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir anamnez, fizik muayene ve bazen de laboratuvar testleri ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131 i\u00e7in \u00f6nemlidir. Semptomatik tedavinin temel amac\u0131, hastan\u0131n ya\u015fam kalitesini iyile\u015ftirmektir. Ortam\u0131n nemlendirilmesi, irritan maddelerden ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 \u00f6nemlidir. \u00d6ncelikle altta yatan hastal\u0131klar veya ila\u00e7lar gibi tetikleyici fakt\u00f6rlerden ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. Semptomatik tedavide \u00fcre, amonyum laktatl\u0131 nemlendiriciler, antihistaminikler ve kortikosteroidlerden yararlan\u0131labilir. Ancak kortikosteroid atrofisi daha ince ve hassas olan ya\u015fl\u0131 deride daha h\u0131zl\u0131 meydana gelebildi\u011fi i\u00e7in uzun s\u00fcre kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Seboreik Dermatit (SD)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Seboreik Dermatit (SD), \u00f6zellikle sa\u00e7l\u0131 deride ka\u015f\u0131nt\u0131n\u0131n e\u015flik etti\u011fi eritemli ve skuaml\u0131 plaklarla karakterize, nadiren follik\u00fclit ve blefaritin de g\u00f6r\u00fclebildi\u011fi kronik inflamatuar bir deri hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. SD s\u0131kl\u0131kla sa\u00e7l\u0131 deri, glabella, ka\u015flar, kirpikler, burun kanatlar\u0131, kulaklar, nazolabial k\u0131vr\u0131mlar ve presternal b\u00f6lge gibi derinin sebumdan zengin anatomik b\u00f6lgelerinde daha nadiren de aksilla ve kas\u0131klarda lokalizedir. SD ya\u015fl\u0131 hastalar da ya\u015fam kalitesini belirgin \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015ftirr.<\/p>\n\n\n\n

Etyopatogenezi tam olarak bilinmemekle birlikte; \u00e7evresel ve hormonal fakt\u00f6rler, n\u00f6rotransmitter bozukluklar\u0131, \u00e7e\u015fitli ila\u00e7lar, sebore art\u0131\u015f\u0131, stres, imm\u00fcnolojik bozukluklar, atopi ve malassezia t\u00fcrleri gibi endojen ve ekzojen etkenler sorumlu tutulmaktad\u0131r. SD tan\u0131s\u0131 klinik olarak konulur. Ya\u015fl\u0131 yeti\u015fkinlerde, azalm\u0131\u015f deri bariyer fonksiyonu nedeniyle seboreik dermatit tedavisini y\u00f6netmek daha g\u00fc\u00e7 olabilir. Topikal tedaviler, ketokonazol, selenyum s\u00fclfid, \u00e7inko pirition i\u00e7eren medikal \u015fampuanlar ve kortikosteroid sol\u00fcsyonlar\u0131 i\u00e7erir. \u015eiddetli vakalarda, flukonazol veya itrakonazol gibi oral antifungal ajanlar tercih edilebilir. Geriatrik pop\u00fclasyonda komorbiditeler nedeniyle yayg\u0131n ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, yan etkiler ve ila\u00e7 etkile\u015fimlerine dikkat edilmelidir. Yan etki riskini azaltmak i\u00e7in daha d\u00fc\u015f\u00fck dozlar tercih edilmeli ve hastalar dikkatle izlenmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Kontakt Dermatit<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130lerleyen ya\u015fla birlikte deride meydana gelen bir tak\u0131m de\u011fi\u015fiklikler kontakt dermatit yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaktad\u0131r. Bu de\u011fi\u015fiklikler aras\u0131nda azalm\u0131\u015f deri bariyer fonksiyonu ve sebum \u00fcretimi yer al\u0131r. Kullan\u0131lan \u015fampuanlar, sa\u00e7 boyalar\u0131 veya \u015fekillendirici \u00fcr\u00fcnlerdeki irritan veya alerjenlere maruziyet sonras\u0131 sa\u00e7l\u0131 deride kontakt dermatit geli\u015fimi g\u00f6r\u00fclebilir. Tedavide, tetikleyici ajanlardan ka\u00e7\u0131nma ve topikal ve\/veya sistemik steroidler yer al\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Staz dermatiti<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131 n\u00fcfusun b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc etkileyebilir ve genellikle krurislerde bilateral olarak ortaya \u00e7\u0131kar. Ven\u00f6z yetmezli\u011fin bir sonucu olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve bacaklarda \u00fclserasyonlara yol a\u00e7arak \u00e7e\u015fitli komplikasyonlar yaratabilir. Bacaktaki derin ven\u00f6z pleksusun i\u015flevinin bozulmas\u0131, kan\u0131n y\u00fczeysel ven\u00f6z sisteme geri akmas\u0131na neden olarak ven\u00f6z hipertansiyona ve kutan\u00f6z inflamasyona neden olur. Staz dermatiti, do\u011fru tedavi y\u00f6netimi yap\u0131lmam\u0131\u015f kseroz ve pruritustan da kaynaklanabilir. Klinik olarak hastalar \u00f6ncelikle ayak bile\u011finin medial taraf\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan ka\u015f\u0131nt\u0131 ile hekime gelir ve bu ka\u015f\u0131nt\u0131 daha sonra aya\u011fa ve bald\u0131ra yay\u0131larak bacak \u00f6demine neden olur. Tedavide esas ama\u00e7 ven\u00f6z yetmezli\u011fi azaltmak ve ven\u00f6z bas\u0131nc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmektir. Vask\u00fcler cerrahiye ihtiyac\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in ven\u00f6z doppler ultrasonografi gerekir. Tedavi multidisipliner olmal\u0131d\u0131r. Bacaklardaki bas\u0131n\u00e7 miktar\u0131n\u0131 kontrol etmek i\u00e7in kompresyon tedavileri (kompresyon \u00e7oraplar\u0131, elastik sarg\u0131lar, pn\u00f6matik cihazlar gibi) uygulanabilir. Bacaklar\u0131 kalp seviyesinden yukar\u0131 kald\u0131rman\u0131n da d\u00fczenli egzersizle birlikte etkili bir tedavi \u00f6nlemi oldu\u011fu kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Staz dermatitinin topikal tedavisinde hastan\u0131n klini\u011fine g\u00f6re antibiyotikler, kortikosteroidler ve pansumanlar kullan\u0131labilir.  Ya\u015fla birlikte vask\u00fcler hastal\u0131klar\u0131n ve diyabetik hasta say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131, kronik yara geli\u015fimi ve buna ba\u011fl\u0131 komplikasyon olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da y\u00fckseltir; bu durum tedavi maliyetlerinin artmas\u0131na ve ya\u015fam kalitesinin d\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7ar. <\/p>\n\n\n\n

Kronik ven\u00f6z yetmezlik<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kronik ven\u00f6z yetmezlik, bacak \u00fclserlerinin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fundan sorumludur. Bacak \u00fclserleri genellikle \u00e7ok a\u011fr\u0131l\u0131 de\u011fildir ve en \u00f6nemli komplikasyon olarak distal alt bacakta, \u00f6zellikle medial ayak bile\u011fi b\u00f6lgesinde ortaya \u00e7\u0131kar. Onikomikoz ve t\u0131rnak b\u00fcy\u00fcme bozukluklar\u0131 da tabloya e\u015flik edebilir.<\/p>\n\n\n\n

Kronik ven\u00f6z yetmezlik, ven\u00f6z d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc desteklemek amac\u0131yla bandajlar veya kompresyon \u00e7oraplar\u0131yla tedavi edilebilir; ek olarak antiseptik tedaviler veya glukokortikoidler kullan\u0131labilir. <\/p>\n\n\n\n

Bacak \u00fclserleri<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bacak \u00fclserleri ven\u00f6z ve arteriyel kaynakl\u0131 olabilir. Arteriyel bacak \u00fclserleri terminal arterlerin t\u0131kanmas\u0131 nedeniyle olu\u015fur, ven\u00f6z \u00fclserin aksine a\u011fr\u0131l\u0131 ve keskin s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Genellikle kruris ve\/veya aya\u011f\u0131n kemiksi \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fczerinde ve malleolar b\u00f6lge, topuklar, anterior tibia ve distal parmaklar gibi bas\u0131n\u00e7 b\u00f6lgelerinde yerle\u015fir. Bacak \u00fclserlerinin %5-10 unu olu\u015fturur. \u00dclser taban\u0131 nekrotiktir ve etraf deri dola\u015f\u0131m bozuklu\u011funa ba\u011fl\u0131 olarak soluk g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Periferik nab\u0131zlar zay\u0131flam\u0131\u015f, kapiller dolum s\u00fcresi uzam\u0131\u015ft\u0131r. Tedavide ana ama\u00e7 t\u0131kal\u0131 arterlerin medikal veya cerrahi olarak a\u00e7\u0131lmas\u0131d\u0131r. Kan ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in anjiyografi gereklidir. Uygun cilt ve yara bak\u0131m\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Ven\u00f6z \u00fclserler, arteriyel \u00fclserlere g\u00f6re daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve kad\u0131nlarda daha s\u0131kt\u0131r. Ven\u00f6z yetersizlikler, bacaklarda y\u00fcksek ven\u00f6z bas\u0131nca neden olan ven\u00f6z sistemin bir i\u015flev bozuklu\u011fudur. Tromboz veya ven\u00f6z kapak\u00e7\u0131klardaki yetersizliklerden kaynaklanabilir. Ven\u00f6z \u00fclserler en s\u0131k medial malleol olmak \u00fczere ayak bile\u011findeki kemik \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n \u00fczerinde yerle\u015fir. Arteriyel \u00fclserler kadar keskin s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. K\u0131rm\u0131z\u0131ms\u0131\/kahverengi renklidir ve \u00fclser kenarlar\u0131 d\u00fczensizdir. Minimal a\u011fr\u0131 e\u015flik eder. Standart ven\u00f6z \u00fclser tedavisi eks\u00fcdan\u0131n uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve nemli bir yara ortam\u0131 sa\u011flamak, baca\u011f\u0131n elevasyonu, kompresyon tedavisi ve topikal tedavileri i\u00e7erir. Kronik ven\u00f6z \u00fclserler hayat kalitesini bozdu\u011fu ve malignitelere de yatk\u0131nl\u0131k olu\u015fturabildi\u011fi i\u00e7in tedavi edilmelidir (8). <\/p>\n\n\n\n

Diyabetik Ayak \u00dclseri<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Diyabetik ayak \u00fclseri genellikle plantarda, halluksta, metatarsal I\/II\/V’de veya topukta ortaya \u00e7\u0131kar. Diyabetik polin\u00f6ropati ile ili\u015fkilidir ve bu nedenle derin \u00fclserlere genellikle a\u011fr\u0131 hissi e\u015flik etmez.<\/p>\n\n\n\n

Diyabetik Ayak Enfeksiyonlar\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Diyabetik Ayak Enfeksiyonlar\u0131 n\u00f6ropati, periferik arter hastal\u0131\u011f\u0131 ve bozulmu\u015f yara iyile\u015fmesi sonucu ortaya \u00e7\u0131kan diyabetin yayg\u0131n komplikasyonlar\u0131d\u0131r. Ya\u015fla ili\u015fkili vask\u00fcler de\u011fi\u015fiklikler ve duyusal n\u00f6ropati nedeniyle diyabetik hastalarda yumu\u015fak doku enfeksiyonu riski artar. Diyabetik ayak enfeksiyonlar\u0131n\u0131n h\u0131zl\u0131 de\u011ferlendirilmesi ve tedavisi, sel\u00fclit, apse olu\u015fumu veya osteomiyelit gibi komplikasyonlar\u0131 \u00f6nlemede \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n

Bas\u0131n\u00e7 \u00fclserleri<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bas\u0131n\u00e7 \u00fclserleri ciddiye al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u00dclserasyon genellikle \u00e7ok uzun s\u00fcre hareketsiz kalmaktan kaynaklan\u0131r, ayn\u0131 zamanda dola\u015f\u0131m bozuklu\u011fu veya duyusal eksikliklerden de kaynaklan\u0131r. S\u0131kl\u0131kla sakrum, tuber ischiadicum, trokanter maj\u00f6r, femur ve lateral ayak bileklerinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu nedenle, yatalak hastalarda bas\u0131n\u00e7 \u00fclserlerinden korunmak ve tedavi s\u00fcrecinde do\u011fru s\u0131k pozisyon de\u011fi\u015fimi \u00f6nerilir.<\/p>\n\n\n\n

Bas\u0131 yaralar\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bas\u0131 yaralar\u0131 s\u00fcrekli bas\u0131n\u00e7 ya da s\u00fcrt\u00fcnme sonucu olu\u015fan kemik \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 \u00fczerinde deri ve\/veya yumu\u015fak dokuya lokalize hasar olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Yaran\u0131n boyutu ve \u015fiddeti, eritemden kas\/kemik hasar\u0131na kadar de\u011fi\u015febilir. Komorbiditeler ile yumu\u015fak dokunun beslenmesi, perf\u00fczyonu ve \u00e7evresi bas\u0131 yaras\u0131 e\u011filimini etkileyebilir. Bas\u0131 yaras\u0131, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u00f6nemli bir sa\u011fl\u0131k sorunu olarak kabul edilir. Ya\u015fl\u0131lar, aktivite ve hareketlilikte azalma dolay\u0131s\u0131yla bas\u0131 yaras\u0131 geli\u015fimine yatk\u0131nd\u0131r. Ya\u015fl\u0131 bak\u0131m merkezlerinde ve uzun s\u00fcreli bak\u0131mda s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlardan biridir. Bas\u0131 yaralar\u0131, tan\u0131 veya tedavi ama\u00e7l\u0131 uygulanan t\u0131bbi cihazlar\u0131n kullan\u0131m\u0131ndan da kaynaklanabilir. Bu t\u00fcr yaralanmalar genellikle cihaz\u0131n \u015fekli ile uyumludur (Trakeostomi ba\u011flar\u0131, CPAP maskeleri veya ventilat\u00f6r y\u00fcz maskeleri vb).<\/p>\n\n\n\n

Bas\u0131 yaralar\u0131, doku hasar\u0131n\u0131n derecesine g\u00f6re d\u00f6rt evreye ayr\u0131l\u0131r: 
Evre 1<\/strong>: Deride sadece eritem g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Evre 2:<\/strong> Epidermis ve dermisin y\u00fczeyel k\u0131sm\u0131n\u0131n kayb\u0131 sonucu y\u00fczeyel \u00fclserasyon olu\u015fumu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Evre 3:<\/strong> Subkutan ya\u011f dokusuna uzanan tam katmanl\u0131 \u00fclser izlenir.<\/p>\n\n\n\n

Evre 4:<\/strong> Kemik ve kas dokusuna kadar uzanan \u00fclseratif lezyonlar g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

\u0130mmobilite, d\u00fc\u015f\u00fck aktivite, cilt\/ bas\u0131n\u00e7 \u00fclseri durumu (mevcut veya \u00f6nceki bas\u0131n\u00e7 \u00fclseri ve genel cilt durumu) ve zay\u0131f perf\u00fczyon (diyabet), bas\u0131 yaras\u0131 olu\u015fumu i\u00e7in do\u011frudan nedensel fakt\u00f6rlerdir. Mobilite art\u0131\u015f\u0131, pozisyon de\u011fi\u015fimi, uygun beslenme ve hidrasyon, cilt bak\u0131m\u0131, uygun yatak kullan\u0131m\u0131 koruyucu y\u00f6ntemler aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bas\u0131n\u00e7 \u00fclserlerinin tedavisinde; yara \u00e7evresinin bak\u0131m\u0131 ve temizli\u011fi, debridman, evre 3\u20134 bas\u0131 yaralar\u0131nda cerrahi giri\u015fimler, a\u011fr\u0131 ve enfeksiyon kontrol\u00fc ile uygun yara \u00f6rt\u00fclerinin kullan\u0131m\u0131 temel yakla\u015f\u0131mlard\u0131r. Evre 3\u20134 diren\u00e7li yaralarda ise platelet kaynakl\u0131 b\u00fcy\u00fcme fakt\u00f6rleri ve biyolojik tedavi ajanlar\u0131 kullan\u0131labilir. Bu kapsamda do\u011frudan temasl\u0131 elektriksel uyar\u0131m, pulsed elektromanyetik alan tedavisi, pulsed radyo frekans enerjisi, UV-C \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 ve nekrotik yumu\u015fak dokunun (eskar d\u0131\u015f\u0131) debridman\u0131 i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fck frekansl\u0131 ultrason (22,5; 25 veya 35 kHz) uygulanabilir. Erken adjuvan tedavi olarak negatif bas\u0131n\u00e7l\u0131 yara tedavisi tedavi se\u00e7enekleri aras\u0131ndad\u0131r.  Bas\u0131n\u00e7 \u00fclseri tedavisi, hastan\u0131n s\u0131k s\u0131k pozisyon de\u011fi\u015ftirmesini ve \u00fclserli doku \u00fczerindeki bas\u0131nc\u0131 azaltmay\u0131 i\u00e7erir. M\u00fcmk\u00fcnse haval\u0131 yatak uygulamas\u0131na ge\u00e7i\u015f d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Ayr\u0131ca, yara temiz tutulmal\u0131 ve d\u0131\u015fk\u0131 ve idrar kontaminasyonunu \u00f6nlemek i\u00e7in \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Nekrotik dokular, iyile\u015fmeyi h\u0131zland\u0131rmak i\u00e7in cerrahi veya enzimatik y\u00f6ntemlerle uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.Enfeksiyon belirtileri geli\u015firse, antibiyotik tedavisine ba\u015flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Cilt Enfeksiyonlar\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Geriatrik hastalar, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n de\u011fi\u015fmesi ve genellikle ki\u015fisel hijyenin azalmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla viral (\u00f6rne\u011fin herpes zoster), bakteriyel (\u00f6rne\u011fin erizipeller) ve mantar enfeksiyonlar\u0131na (\u00f6rne\u011fin onikomikoz) kar\u015f\u0131 daha hassast\u0131r. Enfeksiyonlar genellikle ya\u015fl\u0131l\u0131kta daha \u015fiddetlidir ve hastaneye yat\u0131\u015f ve mortalite oran\u0131 daha y\u00fcksektir.<\/p>\n\n\n\n

Herpes Zoster:<\/strong> Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131n\u0131n bir sonucu olarak, duyusal gangliyonlarda depolanan varisella zoster vir\u00fcs\u00fc yeniden aktive olur ve herpes zoster (zona) geli\u015febilir. \u0130leri ya\u015f, enfeksiyonlar, stres ve immunsupresyon en s\u0131k risk fakt\u00f6rleridir. Etkilenen dermatom genellikle \u015fiddetli a\u011fr\u0131n\u0131n e\u015flik etti\u011fi, kemer \u015feklinde, parlak k\u0131rm\u0131z\u0131 bir eritem ve vezik\u00fcll\u00fc \u00f6dem i\u00e7erir. Lezyonlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan \u00f6nce veya e\u015f zamanl\u0131 genellikle a\u011fr\u0131, yanma veya kar\u0131ncalanma hissi e\u015flik eder.  Vakalar\u0131n yakla\u015f\u0131k %80’inde cilt bulgular\u0131ndan \u00f6nce prodromal bir a\u015fama gelir, bu nedenle lokalizasyona ba\u011fl\u0131 a\u011fr\u0131 dolay\u0131s\u0131yla s\u0131kl\u0131kla yanl\u0131\u015f te\u015fhisler (miyokard enfarkt\u00fcs\u00fc, kolesistit vs) yap\u0131labilir. Tedavi \u015fiddetli klinik tablolarda asiklovir p.o., i.v. ile yap\u0131l\u0131r. Asiklovir ve di\u011fer antiviral ila\u00e7lar ya\u015fl\u0131 bireylerde bozulmu\u015f olan renal klirens dolay\u0131s\u0131yla dikkatle kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Herpes zosterden korunmak i\u00e7in iki tip a\u015f\u0131 mevcuttur. Bunlar canl\u0131 zay\u0131flat\u0131lm\u0131\u015f VZV a\u015f\u0131s\u0131 ve rekombinant VZV glikoprotein E alt birim a\u015f\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u015eekil 2. <\/strong>Herpes Zoster <\/strong>(Rosen\u2019s Emergency Medicine: Concepts and Clinical Practice, 10\u2019th Edition, 2023)<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Herpes Zoster Oftalmikus (HZO):<\/strong> Tedavi edilmemi\u015f zona vakalar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131nda ok\u00fcler tutulum g\u00f6zlemlenir ve bu durum konjunktivit, \u00fcveit, episklerit, keratit ve retinit gibi belirtilerle kendini g\u00f6sterir. G\u00f6z tutulum semptomlar\u0131 aras\u0131nda k\u0131zar\u0131kl\u0131k, a\u011fr\u0131, fotofobi ve g\u00f6rmede azalma bulunur. \u0130lk 72 saat i\u00e7inde antiviral tedaviye ba\u015flanmas\u0131, hastal\u0131\u011f\u0131n s\u00fcresini k\u0131saltmada ve ok\u00fcler tutulumunu minimize etmede etkili bulunmu\u015ftur. Tedavide imm\u00fcnokompetan hastalarda valasiklovir 3×1 g, asiklovir 5×800 mg veya famsiklovir 3×500 mg, 7-10 g\u00fcn boyunca \u00f6nerilmektedir. Birden fazla dermatomda tutulumu olan veya imm\u00fcns\u00fcpresif hastalar i\u00e7in IV asiklovir tedavisi \u00f6nerilir.<\/p>\n\n\n\n

Bakteriyel enfeksiyonlar:<\/strong> \u00d6zellikle ya\u015fl\u0131l\u0131kta azalan h\u00fccresel imm\u00fcn yan\u0131t nedeniyle daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Erizipel ve sel\u00fclit,<\/strong> dermis ve subkutan dokuyu etkileyen, \u00e7o\u011funlukla S. pyogenes taraf\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan bakteriyel enfeksiyonlard\u0131r. Erizipel<\/strong>, dermisteki y\u00fczeyel lenfatiklerin enfeksiyonu ile karakterize olup, iyi s\u0131n\u0131rl\u0131 eritemat\u00f6z plak lezyonlar\u0131 ile kendini g\u00f6sterirken, sel\u00fclit<\/strong>, daha az belirgin s\u0131n\u0131rlar\u0131 olan daha derin lenfatiklerin enfeksiyonu ile ortaya \u00e7\u0131kan yumu\u015fak doku enfeksiyonu (YDE) tablosudur. Her iki durum da her ya\u015ftan hastada g\u00f6r\u00fclebilir. \u0130leri ya\u015f hastalarda, diyabet ve periferik vask\u00fcler hastal\u0131k gibi komorbid durumlar riski art\u0131r\u0131r. Tedavide sistemik antibiyoterapi ile uygun yara bak\u0131m\u0131 yer al\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u015eekil 3. <\/strong>Erizipel <\/strong>(Fleisher AB. ve ark. Acil Dermatoloji H\u0131zl\u0131 Tedavi Rehberi, 2003, Nobel T\u0131p)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Fungal enfeksiyonlar:<\/strong> Ya\u015fl\u0131larda benign ve malign t\u00fcm\u00f6rlerden sonra en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen ikinci dermatozdur. Tinea pedis<\/strong>ise en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen dermatofitozdur. En s\u0131k \u015fik\u00e2yet ka\u015f\u0131nt\u0131 iken a\u011fr\u0131 da bazen e\u015flik edebilir. Ayak derisinin hasara u\u011frad\u0131\u011f\u0131, alkali pH, y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k ko\u015fullar\u0131nda geli\u015fimi kolayla\u015f\u0131r. Ya\u015fl\u0131larda, ki\u015fisel \u00f6z bak\u0131m\u0131n yetersiz olmas\u0131, yata\u011fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, periferik damar yetmezli\u011fi, obezite, diyabet, malignite, tekrarlayan travmalar, anjiyo\/polin\u00f6ropatiler ve di\u011fer imm\u00fcn supresyona neden olan durumlar\u0131n fazla olmas\u0131 tinea pedis riskini art\u0131r\u0131r. Tinea manum, tinea pedis ve onikomikoz kaynak olabilece\u011fi i\u00e7in el-ayak ve t\u0131rnaklar\u0131n muayenesi \u00f6nemlidir. Tinea pedis tan\u0131s\u0131 i\u00e7in \u00f6yk\u00fc ve klinik ile lezyondan al\u0131nan \u00f6rne\u011fin %10\u2019luk KOH ile tespiti sonras\u0131 direkt mikroskop alt\u0131nda incelenmesi, k\u00fclt\u00fcr ya da PCR gerekir. Topikal allilamin t\u00fcrevi %1 terbinafin- butefin ya da topikal azol grubundan herhangi birinin kullan\u0131m\u0131 \u00f6ncelikli tedavi yakla\u015f\u0131m\u0131d\u0131r (9). Ancak ya\u015fl\u0131 hastalarda fiziksel engel ve g\u00f6rme yetisinin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 topikal tedavi kullan\u0131m\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayabilece\u011finden bu hasta grubunda sistemik tedavi \u00f6ncelikli tercih edilmelidir. \u0130la\u00e7 etkile\u015fimi daha az olan terbinafin, Sistemik azoller (itrakonazol, flukonazol) ya\u015fl\u0131 grubunda ila\u00e7 etkile\u015fim risklerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc dikkatli kullan\u0131lmal\u0131d\u0131rlar. Antifungal kremler ve spreyler aral\u0131kl\u0131 uygulanarak n\u00fcks \u00f6nlenebilir (10).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u015eekil 4. <\/strong>Onikomikoz <\/em>(Rosen\u2019s Emergency Medicine: Concepts and Clinical Practice, 10\u2019th Edition, 2023)<\/em><\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tinea corproris<\/strong> ve tinea cruris<\/strong> da toplumda s\u0131k g\u00f6r\u00fclen fungal deri hastal\u0131klar\u0131ndand\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tan\u0131 ve tedavileri benzerdir. Ya\u015fl\u0131 hasta grubunda sadece topikal tedavi ya da daha g\u00fcvenli oldu\u011fu i\u00e7in sistemik terbinafin tercih edilmelidir. Itrakonazol akut sistolik yetmezli\u011fe neden olabilir. Amiadoran kullananlarda kardiyak arrest, statin kullananlarda rabdomiyoliz yapabilir (11).<\/p>\n\n\n\n

Uyuz (skabies):<\/strong> Sarcoptes scabiei akarlar\u0131 taraf\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan parazitik deri enfestasyonu olup ya\u015fl\u0131 hastalarda atipik \u00f6zelliklerle kendini g\u00f6sterebilir. Do\u011frudan temas ve ki\u015fisel kullan\u0131m e\u015fyalar\u0131n\u0131n ortak kullan\u0131m\u0131 ile bula\u015f\u0131r. Senil ka\u015f\u0131nt\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir nedenidir ve h\u0131zl\u0131 tedavi gerektirir. \u00d6zellikle azalm\u0131\u015f hareket kabiliyeti, bili\u015fsel gerileme ve e\u015flik eden komorbiditeler tan\u0131 ve tedavi s\u00fcrecini zorla\u015ft\u0131r\u0131r. Klasik uyuzda g\u00f6r\u00fclen tipik semptomlar ya\u015fl\u0131 hastalarda bulunmayabilir. Ana semptom, karakteristik alanlarda (parmaklar, eller, bilekler, koltuk altlar\u0131, an\u00fcs, kad\u0131n areolleri ve erkek cinsel organlar\u0131 aras\u0131ndaki bo\u015fluklar) gece ka\u015f\u0131nt\u0131s\u0131d\u0131r. Birka\u00e7 milimetre uzunlu\u011fundaki g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, k\u0131vr\u0131ml\u0131 akar kanallar\u0131 tan\u0131 koydurucudur. Akar, t\u00fcnelin sonunda siyah bir nokta olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Permetrin, krotamiton, benzil benzoat ve k\u00fck\u00fcrt skabiyez tedavisinde tercih edilen topikal tedavi se\u00e7enekleridir. Norve\u00e7 uyuzu (kabuklu kurutlu uyuz) vakalar\u0131nda oral ivermektin tercih edilir. Ek olarak, hastalara fiziksel ve ev hijyenine (\u00f6zellikle giysi ve yatak \u00e7ar\u015faflar\u0131) uyulmas\u0131 \u00f6nerilir.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fcll\u00f6z otoimm\u00fcn dermatozlar<\/strong>: Otoimm\u00fcn b\u00fcll\u00f6z hastal\u0131klar nadirdir, ancak insidans\u0131 ya\u015fla birlikte artar. B\u00fcll\u00f6z pemfigoid (BP) ve pemfigus vulgaris (PV) en s\u0131k g\u00f6r\u00fclenleridir. Geriatrik hastalar\u0131n mevcut komorbiditeleri ve s\u0131k ila\u00e7 etkile\u015fimleri tedaviyi daha zor hale getirebilir. BP<\/strong> ya\u015fl\u0131 yeti\u015fkinlerde g\u00f6r\u00fclen en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen otoimm\u00fcn b\u00fcll\u00f6z hastal\u0131kt\u0131r. Bazal keratinositlerin hemidesmozomlar\u0131na kar\u015f\u0131 oto antikorlar olu\u015fur. Daha sonra subepidermal kabarc\u0131klanma ortaya \u00e7\u0131kar, bunu erozyonlar, ka\u015f\u0131nt\u0131 ve eozinofili izler. Paraneoplazmik bir bozukluk olabilece\u011finden \u015f\u00fcphe halinde bu a\u00e7\u0131dan tarama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Hastal\u0131k kullan\u0131lan baz\u0131 ila\u00e7lar (antidiyabetikler, antipsikotikler, antihipertansifler, antineoplastikler) taraf\u0131ndan tetiklenebilir. B\u00fcll\u00f6z pemfigoidin tedavisinde steroidler ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok ajan yer al\u0131r ve ki\u015fiye \u00f6zel tedavi plan\u0131 uygulan\u0131r. Altta yatan tetikleyici ila\u00e7 varsa bu ajanlar\u0131n kullan\u0131m\u0131 belirlenmeli ve m\u00fcmk\u00fcnse de\u011fi\u015ftirilmelidir. PV<\/strong> daha nadirdir, ancak BP’den daha erken ba\u015flang\u0131\u00e7 ya\u015f\u0131 olan daha ciddi bir durumdur. Otoantikorlar Desmoglein’e y\u00f6neliktir. S\u0131kl\u0131kla oral mukozal erozyonlarla ba\u015flar. Burun, g\u0131rtlak, yemek borusu, cinsel organlar veya an\u00fcs\u00fcn mukoza zarlar\u0131 tutulabilir. Ciltte berrak i\u00e7erikli sark\u0131k kabarc\u0131klar olu\u015fur, bu da h\u0131zla y\u0131rt\u0131labilir ve erozyonlara yol a\u00e7abilir. A\u011fr\u0131 s\u0131kt\u0131r, ka\u015f\u0131nt\u0131 yoktur. <\/strong>PV septik komplikasyonlar dolay\u0131s\u0131yla \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilir. <\/strong>Otoimm\u00fcn b\u00fcll\u00f6z deri hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n tan\u0131s\u0131, klinik tablo, histolojik inceleme ve derinin imm\u00fcnofloresan incelemesinin yan\u0131 s\u0131ra dola\u015f\u0131mdaki antikorlar\u0131n tespiti ile konur. <\/strong>Hafif BP (v\u00fccut y\u00fczey alan\u0131n\u0131n %10’undan az\u0131 etkilenir) esas olarak klobetasol propiyonat ile topikal olarak tedavi edilir. <\/strong>\u015eiddetli bir seyir durumunda (etkilenen v\u00fccut y\u00fczey alan\u0131n\u0131n %30’undan fazlas\u0131), prednizolon e\u015fde\u011feri ile sistemik tedavi ile kombinasyon \u00f6nerilir. <\/strong>Hafif PV (a\u011fr\u0131 yok, \u2264%1 normal cildi veya \u2264 1cm2 mukozay\u0131 etkiliyor) imm\u00fcnosupresif veya imm\u00fcnomod\u00fclat\u00f6r tedavi ile kombinasyon halinde sistemik kortikosteroidlerle tedavi edilir. <\/strong>Gerekirse, kortikosteroidler topikal olarak verilebilir.Anti-CD20 antikorlar\u0131, sistemik glukokortikoidler ve imm\u00fcnosupresanlar ciddi vakalarda endikedir. <\/strong>Bakteriyel s\u00fcper enfeksiyonlar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in yara bak\u0131m\u0131 ve antiseptik tedavi \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u015eekil 5. <\/strong>B\u00fcll\u00f6z Pemfigoid (Fleisher AB. ve ark. Acil Dermatoloji H\u0131zl\u0131 Tedavi Rehberi, 2003, Nobel T\u0131p)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ps\u00f6riyazis<\/strong>
Kronik inflamatuar kal\u0131tsal bir hastal\u0131kt\u0131r. Ps\u00f6riazisin bir\u00e7ok alt tipi vard\u0131r ve en \u00e7ok kronik plak formu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr (ps\u00f6riazis vulgaris). Ps\u00f6riazis vulgaris abdomen, kal\u00e7a, dirsekler, dizler, \u00f6n kollar, lumbo sakral b\u00f6lge, eller, ayaklar ve kafa derisi gibi cildin ekstans\u00f6r y\u00fczeylerindeki lezyonlarla karakterizedir. Alt ekstremite tutulumu nadir de\u011fildir. Kronik plak ps\u00f6riazisin morfolojisinde canl\u0131 eritemli ve g\u00fcm\u00fc\u015fi skuaml\u0131 keskin s\u0131n\u0131rl\u0131 plaklar izlenir. \u0130nverse psoriazis, aksiller k\u0131vr\u0131mlarda, inguinal b\u00f6lgede ve sa\u00e7l\u0131 deride minimal skuaml\u0131 eritemli yamalar ve plaklar \u015feklinde geli\u015fen fleksural lezyonlar olarak ortaya \u00e7\u0131kar. \u0130nvers ps\u00f6riazis s\u0131kl\u0131kla ya\u015fl\u0131larda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Eritrodermik ps\u00f6riazisde y\u00fcksek debili kalp yetmezli\u011fi ve pruritus, titreme, ate\u015f, yorgunluk, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, kilo kayb\u0131 ve halsizlik gibi sistemik semptomlar g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Sistemik semptomlar\u0131n akut ba\u015flang\u0131c\u0131 pullanma ve yayg\u0131n eritem ile ortaya \u00e7\u0131kar. Ya\u015fl\u0131 hastalarda \u00f6nemli bir morbidite ve mortalite nedeni olabilen eritrodermik ps\u00f6riazise dikkat edilmelidir. <\/strong>Ya\u015fl\u0131larda ps\u00f6riazis y\u00f6netimi \u00e7oklu ila\u00e7 ve komorbiditeler nedeniyle zor olabilir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u015eekil 6. <\/strong>Ps\u00f6riyazis (Fleisher AB. ve ark. Acil Dermatoloji H\u0131zl\u0131 Tedavi Rehberi, 2003, Nobel T\u0131p)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130yi huylu ve k\u00f6t\u00fc huylu deri t\u00fcm\u00f6rleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131larda h\u00fccresel \u00e7o\u011falmada azalma olmas\u0131 h\u00fccrelerin di\u011fer kanserojenlere kar\u015f\u0131 artm\u0131\u015f duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7ar. Artan ya\u015fla birlikte, iyi huylu veya k\u00f6t\u00fc huylu bir t\u00fcm\u00f6r geli\u015ftirme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da artar. Deri kanserine ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcmlerin %53\u2019\u00fc 65 ya\u015f \u00fczerindedir. Ya\u015fl\u0131lar\u0131n deri g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc pek \u00f6nemsememesi, g\u00f6rme problemleri, lezyonlar\u0131n s\u0131rtta ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, bak\u0131m veren ki\u015finin olmamas\u0131 gibi nedenlerle tan\u0131 gecikebilmektedir. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tehlikeli olmayan ancak s\u0131kl\u0131kla hastalar i\u00e7in estetik bir sorun te\u015fkil eden iyi huylu seboreik keratoz<\/strong> ya\u015fl\u0131l\u0131kta s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Lezyonlar keskin bir \u015fekilde tan\u0131mlanm\u0131\u015f, yuvarlak veya ovaldir, geni\u015f bir tabana sahiptir, yakla\u015f\u0131k 0.5-1 cm \u00e7ap\u0131ndad\u0131r ve g\u00f6vde veya kafa \u00fczerinde k\u00fcmelenmi\u015ftir. Klinik tablo tek ba\u015f\u0131na genellikle bir dermatoskop ile do\u011frulanabilen bir tan\u0131ya yol a\u00e7ar. Kozmetik nedenlerle \u00e7\u0131karma, bir Volkmann ka\u015f\u0131\u011f\u0131 ile k\u00fcretaj ile yap\u0131labilir. Seboreik keratoz kendi ba\u015f\u0131na k\u00f6t\u00fc huylu de\u011fildir, ancak \u00f6rne\u011fin k\u00f6t\u00fc huylu bir t\u00fcm\u00f6r\u00fcn paraneoplastik sendromu (Leser-Tr\u00e9lat i\u015fareti) olarak ortaya \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fka bir estetik sorun senil hemanjiyomlar <\/strong>olabilir. Ayr\u0131ca iyi huyludurlar, birka\u00e7 milimetre b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde ve k\u0131rm\u0131z\u0131d\u0131rlar. Semptom varsa, lazer veya koter ile tedavi edilebilir.<\/p>\n\n\n\n

Keratoakantom<\/strong>, karakteristik g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc nedeniyle kolayca te\u015fhis edilir. G\u00fcne\u015fe maruz kalan b\u00f6lgelerde ortaya \u00e7\u0131kar, keratotik bir t\u0131ka\u00e7 ile doldurulmu\u015f merkezi bir \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc ile yar\u0131m k\u00fcre \u015feklinde, a\u00e7\u0131k k\u0131rm\u0131z\u0131 ila k\u0131rm\u0131z\u0131ms\u0131-mor bir nod\u00fclden olu\u015fur. H\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcme nedeniyle h\u0131zl\u0131 eksizyon \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Aktinik keratoz <\/strong>(AK) yayg\u0131n bir prekanser\u00f6z hastal\u0131k olup solar keratoz olarak da bilinir. Pre-malign keratinosit proliferasyonundan kaynaklan\u0131r. G\u00fcne\u015ften gelen UV radyasyon en \u00f6nemli risk fakt\u00f6r\u00fc oldu\u011fundan kronik olarak g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na maruz kalan b\u00f6lgeler (kafa derisi, kulaklar, y\u00fcz, dekolte, kollar, s\u0131rt) \u00f6zellikle etkilenir. AK y\u0131llar sonra skuam\u00f6z h\u00fccreli karsinoma d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Kriyoterapi, topikal fluorourasil, imiquimod, fotodinamik tedavi, cerrahi eksizyon veya lazer tedavisi gibi \u00e7e\u015fitli tedavi se\u00e7enekleri vard\u0131r. Ek olarak g\u00fcne\u015f kremi ve koruyucu giysiler AK olu\u015fumunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek ve deri kanseri riskini azaltmak i\u00e7in hastalara \u00f6nerilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Bowen hastal\u0131\u011f\u0131 <\/strong>in situ skuam\u00f6z h\u00fccreli karsinomdur. Genellikle g\u00f6vdede yava\u015f b\u00fcy\u00fcyen, sedef hastal\u0131\u011f\u0131 benzeri plak \u015feklinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Y\u00fczey kuru, pullu, eritemli, hiperkeratotiktir ve \u00e7atlakl\u0131 bir kenara sahiptir. Tedavide kriyoterapi, 5-florourasil, k\u00fcretaj veya eksizyon \u00f6nerilir.<\/p>\n\n\n\n

Malign deri t\u00fcm\u00f6rlerinin iki ana grubu beyaz deri kanseri (bazal h\u00fccreli ve skuam\u00f6z h\u00fccreli karsinom) ve siyah deri kanseridir (malign melanom).<\/p>\n\n\n\n

Bazal h\u00fccreli karsinom (BHK)<\/strong> en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen malign deri t\u00fcm\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Genellikle deride inci benzeri bir pap\u00fcl olarak ortaya \u00e7\u0131kar. G\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015f ve g\u00fcne\u015fe maruz kalma ile artar. En \u00e7ok y\u00fcz (\u00f6ncelikle burun) etkilenir, bunu boyun, g\u00f6vde ve ekstremiteler izler. G\u00f6r\u00fcn\u00fcm de\u011fi\u015fkendir. Bir\u00e7ok alt tipi vard\u0131r. En s\u0131k g\u00f6r\u00fclen alt tip olan nod\u00fcler BHK, keskin s\u0131n\u0131rl\u0131, geni\u015f tabanl\u0131, mumsu, inci benzeri bir kenarla \u00e7evrilidir ve telenjiektaziler i\u00e7erebilir. Genellikle ortada zamanla \u00fclserle\u015febilen bir \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc vard\u0131r. Tan\u0131, dermatoskop ve histolojik muayene ile desteklenen klinik tablo temelinde yap\u0131l\u0131r. Metastaz nadirdir ancak lokal olarak y\u0131k\u0131c\u0131 bir b\u00fcy\u00fcme g\u00f6sterir. H\u0131zl\u0131 tedavi gerekir. N\u00fcks oran\u0131 y\u00fcksektir. Tam cerrahi eksizyon standartt\u0131r. Gerekirse s\u0131\u011f eksizyon, radyoterapi, topikal tedavi, fotodinamik tedavi, kriyoterapi, lazer veya sistemik tedavi kullan\u0131labilir. <\/p>\n\n\n\n

Skuam\u00f6z h\u00fccreli karsinom (SHK<\/strong>) atipik keratinositlerden geli\u015fen <\/strong>daha nadir, BHK\u2019dan daha h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcyen, n\u00fcks ve uzak metastaz oran\u0131 daha y\u00fcksek bir deri kanseridir. Daha \u00e7ok kulak, dudak ve eller gibi <\/strong>g\u00fcne\u015fe maruz kalan b\u00f6lgelerdeg\u00f6r\u00fcl\u00fcr. <\/strong>Etiyoloji multifakt\u00f6riyeldir. UV radyasyonu veya kimyasal kanserojenler gibi d\u0131\u015fsal fakt\u00f6rlere ek olarak, genetik veya imm\u00fcnolojik yatk\u0131nl\u0131k da belirleyicidir. Standart tedavi tam eksizyondan olu\u015fur. Tam rezeke edilemeyen karsinom veya geni\u015f lenf nodu tutulumu durumunda ve ayr\u0131ca ameliyat edilemeyen hastalarda adjuvan veya postoperatif radyoterapi kullan\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n

Malign Melanom<\/strong> en nadir ancak \u00f6l\u00fcmc\u00fcl deri kanseridir. Bazal h\u00fccreli veya skuam\u00f6z h\u00fccreli karsinomdan daha az yayg\u0131nd\u0131r, ancak erken metastaz yapmas\u0131 nedeniyle daha fazla agresiflik g\u00f6sterir. Lenfojen ve hematojen metastaz yapar. Bir\u00e7ok tipi vard\u0131r, ya\u015fl\u0131 bireylerde en s\u0131k y\u00fczeyel yay\u0131lan tipi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. UV radyasyonu en \u00f6nemli d\u0131\u015fsal risk fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. T\u00fcm\u00f6rler genellikle d\u00fczensiz olarak s\u0131n\u0131rl\u0131 ve \u00e7ok renkli g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Tan\u0131 klinik tablo (ABCDE kural\u0131: asimetri, kenar, renk, \u00e7ap, geli\u015fim) ve bir histoloji temelinde yap\u0131l\u0131r. Tedavi, primer t\u00fcm\u00f6r\u00fcn uygun bir g\u00fcvenlik s\u0131n\u0131r\u0131 ile cerrahi eksizyonuna dayan\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u015eekil 7.<\/strong> Malign Melanom (Fleisher AB. ve ark. Acil Dermatoloji H\u0131zl\u0131 Tedavi Rehberi, 2003, Nobel T\u0131p)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131l\u0131kta cildin fizyolojik de\u011fi\u015fiklikleri tutarl\u0131 bak\u0131m ile hafifletilebilir. D\u0131\u015far\u0131dan gelen zararl\u0131 etkiler en aza indirilmelidir. K\u00f6t\u00fc huylu t\u00fcm\u00f6rlerde erken tespit i\u00e7in dermatoskop ve foto\u011fraf dok\u00fcmantasyonu ile d\u00fczenli dermatolojik tarama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Tedavi se\u00e7imi, \u00e7e\u015fitli fakt\u00f6rlere ba\u011fl\u0131d\u0131r ve genellikle dermatologlar, onkologlar, cerrahlar ve di\u011fer uzmanlar\u0131 i\u00e7eren multidisipliner bir yakla\u015f\u0131m gereklidir.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7<\/strong>
Ya\u015fl\u0131larda deri hastal\u0131klar\u0131, yaln\u0131zca ya\u015fam kalitesini olumsuz etkilemekle kalmaz; ayn\u0131 zamanda hayati risk ta\u015f\u0131yan durumlar\u0131n da habercisi olabilir. Bu nedenle geriatrik hastalarda uygun cilt bak\u0131m\u0131, do\u011fru tan\u0131 ve zaman\u0131nda tedavi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Belirsiz cilt de\u011fi\u015fiklikleri, malignite riski a\u00e7\u0131s\u0131ndan dikkate al\u0131nmal\u0131 ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir t\u00fcm v\u00fccut muayenesi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tedavi s\u00fcrecinde hastan\u0131n genel durumu, ya\u015fam kalitesi, e\u015flik eden hastal\u0131klar\u0131, polifarmasi ve bitkisel ya da re\u00e7etesiz \u00fcr\u00fcn kullan\u0131mlar\u0131 mutlaka g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. Deri bulgular\u0131n\u0131n net de\u011ferlendirilemedi\u011fi, malignite \u015f\u00fcphesinin bulundu\u011fu, tedavilere yan\u0131t al\u0131namayan veya deneyim gerektiren kompleks olgularda dermatoloji kons\u00fcltasyonu istenmelidir.<\/p>\n\n\n\n


Kaynaklar<\/p>\n\n\n\n

1. Turkish Statistical Institute (TURKSTAT). Elderly population statistics, 2020. 2021. Available from https:\/\/data.tuik.gov.tr\/Bulten\/In dex?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2020-37227. Accessed June 25, 2021.<\/p>\n\n\n\n

2. Tursen \u00dc. (2025). Geriatrik Dermatolojik Tedavi. \u0130stanbul. T\u00fcrm Dermatoloji Derne\u011fi Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n\n\n\n

3. Legiawati L, Yusharyahya SN, Astriningrum R, Pulungan AA, Kusumahapsari RW. Skin disease profile in geriatric inpatients at a tertiary referral hospital. Malays J Med Sci. 2023;30(6):54\u201360. https:\/\/doi.org\/10.21315\/mjms2023.30.6.6<\/a><\/p>\n\n\n\n

4. Liao YH, Chen KH, Tseng MP, Sun CC. Pattern of skin diseases in a geriatric patient group in Taiwan: a 7-year survey from the outpatient clinic of a university medical center. Dermatology. 2001;203(4):308-13).<\/p>\n\n\n\n

5. Aksoy Sarac G, Emeksiz MAC, Acar O, Nazlican E, Tanacan E, Nayir T. Retrospective analysis of dermatological diseases in geriatric patients during dermatology outpatient department visits. Dermatol Pract Concept. 2022;12(3):e2022145. https:\/\/doi.org\/10.5826\/dpc.1203a145<\/p>\n\n\n\n

6. \u00d6zyurt ve ark. Geriatrik Hastalarda Dermatolojik Sorunlar. Turk J Dermatol 2014; 4: 206-9<\/p>\n\n\n\n

7. Yal\u00e7in B, Tamer E, Toy GG, Ozta\u015f P, Hayran M, Alli N. T he prevalence of skin diseases in the elderly: analysis of 4099 geriatric patients. Int J Dermatol. 2006;45(6):672-6.)<\/p>\n\n\n\n

8. Bonkemeyer Millan S, Gan R, Townsend PE. Venous Ulcers: Diagnosis and Treatment. Am Fam Physician. 2019;100(5):298-305.<\/p>\n\n\n\n

9. Loo DS. Cutaneous fungal infections in the elderly. Dermatol Clin. 2004;22(1):33-50. doi:10.1016\/s0733 8635(03)00109-8.<\/p>\n\n\n\n

10. Kaul S, Yadav S, Dogra S. Treatment of Dermatophyto sis in Elderly, Children, and Pregnant Women. Indian Dermatol Online J. 2017;8(5):310-318. doi:10.4103\/idoj. IDOJ_169_17.<\/p>\n\n\n\n

11. Kaul S, Yadav S, Dogra S. Treatment of Dermatophyto sis in Elderly, Children, and Pregnant Women. Indian Dermatol Online J. 2017;8(5):310-318. doi:10.4103\/idoj. IDOJ_169_17.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yazar: Uzm.Dr. G\u00f6k\u00e7e AKG\u00dcL ODUNCU Edit\u00f6r: Do\u00e7.Dr. Tanzer KORKMAZ T\u00fcrkiye \u0130statistik Enstit\u00fcs\u00fc verilerine g\u00f6re ya\u015fl\u0131 pop\u00fclasyonun oran\u0131 2025 y\u0131l\u0131nda %11, 2030 y\u0131l\u0131nda…<\/p>\n","protected":false},"author":1185,"featured_media":732,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1,10014],"tags":[10020,10062,10063,10018],"class_list":["post-724","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-akademik-blog-yazisi","tag-acil-tip","tag-cilt-hastaliklari","tag-dermatoloji","tag-geriatri"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/724","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1185"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=724"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/724\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/media\/732"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=724"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}