{"id":691,"date":"2025-06-19T11:43:37","date_gmt":"2025-06-19T08:43:37","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/?p=691"},"modified":"2025-06-19T13:10:35","modified_gmt":"2025-06-19T10:10:35","slug":"yaslilarda-omurga-ve-postur-problemleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/genel\/yaslilarda-omurga-ve-postur-problemleri\/","title":{"rendered":"Ya\u015fl\u0131larda Omurga Ve Post\u00fcr Problemleri"},"content":{"rendered":"\n

Ya\u015fl\u0131larda Omurga Bozukluklar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Omurga bozukluklar\u0131, ya\u015fl\u0131 bireylerde hem fonksiyonel kapasiteyi hem de ya\u015fam kalitesini ciddi \u015fekilde etkileyen \u00f6nemli bir sa\u011fl\u0131k sorunudur. Osteoporotik k\u0131r\u0131klar, dejeneratif de\u011fi\u015fiklikler, post\u00fcral deformiteler ve nadir g\u00f6r\u00fclen di\u011fer ba\u011f dokusu hastal\u0131klar\u0131 bu bozukluklar\u0131n ba\u015fl\u0131ca nedenleri aras\u0131nda yer al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fla birlikte artan motor fonksiyon bozukluklar\u0131, denge problemleri, n\u00f6ropatik a\u011fr\u0131 ve g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck gibi klinik durumlar omurga ile ilgili bozukluklar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Ya\u015flanma s\u00fcreciyle birlikte omurgada, hem mekanik hem de biyolojik a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler geli\u015fir. Omurgan\u0131n y\u00fck ta\u015f\u0131ma kapasitesinin azalmas\u0131, kemikteki mineral yo\u011funlu\u011fundaki azalma, vertebral disk dejenerasyonu ve kas k\u00fctlesinde ki kay\u0131p; ya\u015fl\u0131 bireylerde omurga sorunlar\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturur. Bu de\u011fi\u015fiklikler, a\u011fr\u0131, hareket k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131\u011f\u0131, d\u00fc\u015fme riski ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam aktivitelerinde ba\u011f\u0131ms\u0131z becerilerin azalmas\u0131 gibi ciddi sonu\u00e7lara yol a\u00e7abilir. Ya\u015fl\u0131 bireylerde bu durumun olu\u015fumu ve ilerleyi\u015fi; omurilik t\u00fcm\u00f6rleri, osteoporoz, omurga metastazlar\u0131, omurga deformiteleri ve spinal ba\u011f yap\u0131lar\u0131n\u0131n ossifikasyonu ba\u015fl\u0131klar\u0131 alt\u0131nda incelenebilir (1) (\u015eekil 1).<\/p>\n\n\n\n

\u015eekil 1\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ya\u015fl\u0131 bireylerde omurga bozukluklar\u0131 olu\u015fum ve ilerleyi\u015f nedenleri<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dubousset ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n ortaya koydu\u011fu kavrama g\u00f6re, bireyin dengesini koruyabilmesi i\u00e7in minimal kas aktivasyonu yeterlidir. Ancak, \u015fiddetli omurga deformitesi bulunan hastalarda dengeyi sa\u011flamak i\u00e7in daha fazla kas enerjisine ihtiya\u00e7 duyulur ve ayakta duru\u015f pozisyonunu korumak giderek zorla\u015fabilir. Bu durum, \u015fiddetli bel a\u011fr\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 aral\u0131kl\u0131 y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f ve duru\u015f bozukluklar\u0131na, omurga kifozuna, gastro\u00f6zofageal refl\u00fc hastal\u0131\u011f\u0131na, depresyona ve ya\u015fam kalitesini olumsuz etkileyen psikososyal ve fiziksel sorunlara yol a\u00e7abilmektedir. Bu deformitelerin de\u011ferlendirilmesi ve tan\u0131s\u0131 amac\u0131yla \u00e7e\u015fitli s\u0131n\u0131fland\u0131rmalar (\u00f6rne\u011fin, SRS-Schwab s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131) geli\u015ftirilmi\u015f ve spinal f\u00fczyon cerrahisi gibi tedavi yakla\u015f\u0131mlar\u0131 da uygulanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak \u00f6zellikle ileri ya\u015f grubunda, komorbiditeler, azalm\u0131\u015f kemik kalitesi ve iyile\u015fme s\u00fcrecine ili\u015fkin riskler nedeniyle invaziv cerrahi m\u00fcdahaleler konusunda dikkatli bir hasta se\u00e7imi ve multidisipliner de\u011ferlendirme gibi hala baz\u0131 endi\u015feler bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Omurga deformitesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir di\u011fer husus ise osteoporozdur. Osteoporoz, ya\u015fl\u0131 bireylerde en s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan metabolik kemik hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Vertebra korpuslar\u0131nda trabek\u00fcler kemik yo\u011funlu\u011funun azalmas\u0131, minimal travmalarla bile k\u0131r\u0131klara yol a\u00e7abilmektedir. Torakal ve lomber vertebra k\u0131r\u0131klar\u0131, \u00f6zellikle T7-T8 ve L1 seviyesinde s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve k\u0131r\u0131klar akut a\u011fr\u0131, post\u00fcral bozukluk ve kifotik deformiteye neden olabilir. Ya\u015fl\u0131 bireylerde osteoporoza ba\u011fl\u0131 en s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan durum vertebral k\u0131r\u0131klard\u0131r. Buna s\u0131kl\u0131kla ya\u015flanmaya ba\u011fl\u0131 kas k\u00fctlesi ve kas fonksiyonunda azalma ile karakterize sarkopeni de e\u015flik etmektedir. Bu iki durumun birlikteli\u011fi, kronik bel a\u011fr\u0131s\u0131na ve fiziksel aktivitede azalmaya yol a\u00e7arak ya\u015fam kalitesini belirgin \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcrmekle kalmaz; ayn\u0131 zamanda mortalite riskini de yakla\u015f\u0131k %15 oran\u0131nda art\u0131rmaktad\u0131r (2). \u00d6zellikle vertebral k\u0131r\u0131klar\u0131n erken tan\u0131s\u0131 ve etkin tedavisi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc mevcut bir k\u0131r\u0131\u011f\u0131n ard\u0131ndan ilk birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde yeni k\u0131r\u0131k geli\u015fme riski belirgin \u015fekilde artmaktad\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te temel hedef, etkin a\u011fr\u0131 palyasyonu ve hastan\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam aktivitelerine m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u0131sa s\u00fcrede geri d\u00f6nmesinin sa\u011flanmas\u0131d\u0131r (3). Vertebral k\u0131r\u0131klar\u0131n tedavisinde kullan\u0131lan se\u00e7eneklerden biri olan cerrahi m\u00fcdahaleler, \u00f6zellikle ya\u015fl\u0131 hastalarda y\u00fcksek komplikasyon riski ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Uygulanan cerrahi teknikler aras\u0131nda vertebral augmentasyon, posterior fiksasyon, osteotomi ve anterior fiksasyon gibi y\u00f6ntemler yer almaktad\u0131r. \u00d6zellikle implant cerrahisi uygulanan 80 ya\u015f ve \u00fczeri hastalarda komplikasyon oranlar\u0131nda belirgin bir art\u0131\u015f g\u00f6zlenmektedir (4,5). Sonu\u00e7 olarak, ya\u015fl\u0131 hastalarda \u00f6ncelikli olarak konservatif tedavi yakla\u015f\u0131mlar\u0131 tercih edilmektedir. Ancak konservatif tedaviye diren\u00e7li vakalarda ve n\u00f6rolojik semptomlar\u0131n e\u015flik etti\u011fi durumlarda cerrahi m\u00fcdahalenin \u00f6n planda de\u011ferlendirilmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale gelebilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131 bireylerde omurga bozukluklar\u0131yla kendini g\u00f6sterebilen bir di\u011fer \u00f6nemli neden omurilik t\u00fcm\u00f6rleridir. Merkezi sinir sistemi t\u00fcm\u00f6rlerinin yakla\u015f\u0131k %4-16\u2019s\u0131n\u0131 olu\u015fturan bu t\u00fcm\u00f6rlerde en s\u0131k intradural-ekstramed\u00fcller yerle\u015fimli olanlar g\u00f6r\u00fclmektedir (6). Bu grup i\u00e7inde yer alan menenjiyomlar ise \u00f6zellikle 60-69 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131ndaki bireylerde en y\u00fcksek insidansa sahip t\u00fcm\u00f6ral yap\u0131lar olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r (7). Bu alanda nedensel genlerin (driver genler: hastal\u0131\u011f\u0131n geli\u015fiminde etken olan genler) genetik analiz ve tan\u0131mlanmas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar ile \u00f6zellikle malign t\u00fcm\u00f6rler a\u00e7\u0131s\u0131ndan gen terapisi yakla\u015f\u0131mlar\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaktad\u0131r (6).<\/p>\n\n\n\n

Her ne kadar primer omurilik t\u00fcm\u00f6rleri omurga bozukluklar\u0131na yol a\u00e7abilse de bu duruma neden olabilecek di\u011fer \u00f6nemli bir etken de metastatik omurga t\u00fcm\u00f6rleridir. Metastatik omurilik bas\u0131s\u0131, t\u00fcm kanserli hastalar\u0131n yakla\u015f\u0131k %5-14\u2019\u00fcnde g\u00f6r\u00fclmektedir (8). Patolojik k\u0131r\u0131klar ve fel\u00e7 gibi ciddi komplikasyonlara yol a\u00e7abilece\u011fi i\u00e7in erken tan\u0131s\u0131 ve uygun tedavisi olduk\u00e7a \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu nedenle hastan\u0131n prognozunun dikkatle de\u011ferlendirilmesi ve tedavi plan\u0131n\u0131n multidisipliner yakla\u015f\u0131mla programl\u0131 bir \u015fekilde olu\u015fturulmas\u0131 gerekmektedir (9). Bu hasta grubunda genel olarak radyoterapi, cerrahi ya da radyoterapi ve cerrahiyi kombine eden tedavi protokolleri uygulanabilmektedir. Ancak literat\u00fcrde, cerrahi tekni\u011fin radyoterapiye eklenmesinin \u00e7o\u011fu durumda ek bir yarar sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 bildirilmi\u015ftir. Sadece cerrahi uygulamalarda komplikasyon oran\u0131n\u0131n %29\u2019a ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015f olup, bu nedenle daha d\u00fc\u015f\u00fck komplikasyon riski ta\u015f\u0131yan minimal invaziv cerrahi teknikler g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6ncelikli tercih olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r (10,11).<\/p>\n\n\n\n

Omurga bozukluklar\u0131na yol a\u00e7an bir di\u011fer \u00f6nemli neden ise spinal ba\u011flar\u0131n kemikle\u015fmesidir. Bu durum, omurgan\u0131n stabilitesini sa\u011flayan ve hareket kabiliyetini y\u00f6neten spinal ligamentlerin heterotopik ossifikasyonu olarak da tan\u0131mlanmaktad\u0131r. \u00d6zellikle Uzak Do\u011fu toplumlar\u0131nda insidans\u0131n Bat\u0131 toplumlar\u0131na g\u00f6re daha y\u00fcksek oldu\u011fu bildirilmektedir; bunda genetik fakt\u00f6rlerin etkili olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Klinik olarak ise en s\u0131k posterior longitudinal ligaman\u0131n ossifikasyonu \u015feklinde klinik olarak kendini g\u00f6stermektedir (12,13). Tan\u0131sal y\u00f6ntemler aras\u0131nda bilgisayarl\u0131 tomografi (BT) ve \u00fc\u00e7 boyutlu BT \u00f6ncelikli olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Kad\u0131n cinsiyet ve v\u00fccut kitle indeksi, hastal\u0131\u011f\u0131n prevalans\u0131nda etkili fakt\u00f6rler aras\u0131nda yer al\u0131rken, \u00f6zellikle \u00e7\u0131k\u0131\u015f b\u00f6lgesi olarak servikal lokalizasyonun en s\u0131k tutuldu\u011fu rapor edilmi\u015ftir. Tedavi protokollerinde cerrahi ve cerrahi d\u0131\u015f\u0131 y\u00f6ntemler uygulanmakta olup, en s\u0131k tercih edilen cerrahi teknikler aras\u0131nda f\u00fczyon cerrahisi ve f\u00fczyonsuz laminoplasti yer almaktad\u0131r. Ancak hangi cerrahi y\u00f6ntem uygulan\u0131rsa uygulans\u0131n, iyi klinik sonu\u00e7 elde edebilmek i\u00e7in omurilik geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcms\u00fcz hasar g\u00f6rmeden \u00f6nce posterior longitudinal ligaman ossifikasyonu bulunan hastalar\u0131n zaman\u0131nda cerrahi m\u00fcdahale almas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca intervertebral disklerin dejenerasyonu ya\u015fla birlikte ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Disk y\u00fcksekli\u011finin azalmas\u0131, faset eklem hipertrofisi ve ligamentum flavum kal\u0131nla\u015fmas\u0131 sonucunda spinal kanal daralabilir. Lomber spinal stenoz, \u00f6zellikle y\u00fcr\u00fcme s\u0131ras\u0131nda bacak a\u011fr\u0131s\u0131 ve g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fckle karakterize n\u00f6rojenik kladikasyon tablosuna yol a\u00e7abilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131 hastalarda omurga bozukluklar\u0131n\u0131n tan\u0131s\u0131 dikkatli bir klinik de\u011ferlendirme ile ba\u015flar. Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 anamnezde a\u011fr\u0131n\u0131n lokalizasyonu, \u015fiddeti, s\u00fcresi ve travma \u00f6yk\u00fcs\u00fc sorgulanmal\u0131; fizik muayenede post\u00fcr bozukluklar\u0131, hareket k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131klar\u0131 ve n\u00f6rolojik defisitler ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Tan\u0131sal g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemede ilk basamak olarak direkt radyografi tercih edilirken, yumu\u015fak doku, intervertebral diskler ve spinal kanal patolojileri i\u00e7in manyetik rezonans g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme (MRG) alt\u0131n standartt\u0131r. Osteoporotik k\u0131r\u0131klar\u0131n detayl\u0131 de\u011ferlendirilmesi ve kompleks kemik yap\u0131lar\u0131n\u0131n incelenmesi amac\u0131yla BT kullan\u0131labilir. Osteoporozun de\u011ferlendirilmesinde ise \u00e7ift enerjili X-ray absorbsiyometri (DEXA) y\u00f6ntemi ile kemik mineral dansitesi \u00f6l\u00e7\u00fclerek k\u0131r\u0131k riski objektif \u015fekilde belirlenebilir.<\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131larda omurga bozukluklar\u0131n\u0131n medikal tedavisinde temel hedef, a\u011fr\u0131n\u0131n kontrol\u00fc, fonksiyonel kapasitenin korunmas\u0131 ve komplikasyonlar\u0131n \u00f6nlenmesidir. A\u011fr\u0131 y\u00f6netiminde asetaminofen ve non-steroid antiinflamatuar ila\u00e7lar (NSA\u0130\u0130) ilk basamakta kullan\u0131l\u0131rken, diren\u00e7li olgularda dikkatli \u015fekilde opioid analjezikler de uygulanabilir; ancak ya\u015fl\u0131larda yan etki profili nedeniyle opioid kullan\u0131m\u0131 titizlikle ve yak\u0131ndan izlenmelidir. Kas spazm\u0131n\u0131n e\u015flik etti\u011fi durumlarda k\u0131sa etkili kas gev\u015feticilerden faydalan\u0131labilir. Osteoporozun y\u00f6netiminde bifosfonatlar, denosumab ve se\u00e7ilmi\u015f hastalarda paratiroid hormon analoglar\u0131 gibi ajanlar kemik mineral yo\u011funlu\u011funu art\u0131rarak k\u0131r\u0131k riskini azalt\u0131r. Ayr\u0131ca, t\u00fcm hastalarda yeterli kalsiyum ve D vitamini deste\u011fi mutlaka sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Fizik tedavi ve rehabilitasyon programlar\u0131; kas g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rma, post\u00fcr\u00fc d\u00fczeltme ve dengeyi geli\u015ftirme amac\u0131yla tedavinin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r (14).<\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131 bireylerde omurga bozukluklar\u0131; a\u011fr\u0131, hareket k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve d\u00fc\u015fme riski ile bireylerin ya\u015fam kalitesini ciddi \u015fekilde tehdit eder. Multidisipliner yakla\u015f\u0131m, erken tan\u0131 ve uygun tedavi se\u00e7enekleriyle bu hastalarda fonksiyonel ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00d6zellikle acil servis ba\u015fvurular\u0131nda, ya\u015fl\u0131 hastalar\u0131n spinal patolojileri mutlaka sistematik bir \u015fekilde de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131larda Post\u00fcr Bozukluklar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130lerlemi\u015f ya\u015f, kas-iskelet sistemi de\u011fi\u015fikliklerinin yan\u0131 s\u0131ra duru\u015f bozukluklar\u0131, statik dengeyi ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc s\u00fcrd\u00fcrmeyi zorla\u015ft\u0131ran \u00e7e\u015fitli sorunlar\u0131 da beraberinde getirmektedir (15). Omurgadaki anatomik de\u011fi\u015fiklikler, kas k\u00fctlesinde kademeli bir dejenerasyon ve de bunun yerini kolajen doku ve ya\u011f dokunun almas\u0131 ile yakla\u015f\u0131k bir ila \u00fc\u00e7 santimetrelik bir y\u00fckseklik kayb\u0131 olu\u015fmaktad\u0131r. Ya\u015fl\u0131 bireylere \u00f6zg\u00fc post\u00fcral deviasyon ve duru\u015f de\u011fi\u015fiklikleri; genetik yatk\u0131nl\u0131k, sigara kullan\u0131m\u0131, hormonal dengesizlikler, psikolojik fakt\u00f6rler, k\u00f6t\u00fc post\u00fcral al\u0131\u015fkanl\u0131klar ile merkezi ve periferik sinir sistemine ait bozukluklardan kaynaklanabilmekte olup, en s\u0131k torasik ve servikal b\u00f6lgelerde g\u00f6zlemlenmektedir. A\u011fr\u0131, hastalar\u0131n en s\u0131k ba\u015fvurdu\u011fu temel \u015fikayetlerden biridir (16). Post\u00fcr de\u011fi\u015fikliklerinin ba\u015fl\u0131ca nedeni olarak osteoporoz \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Risk fakt\u00f6rleri aras\u0131nda ileri ya\u015f, kad\u0131n cinsiyet, Asya k\u00f6kenli olmak, \u00f6strojen eksikli\u011fi gibi durumlar yer almaktad\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra ya\u015fam tarz\u0131 fakt\u00f6rleri; alkol t\u00fcketimi, sedanter ya\u015fam bi\u00e7imi, kortikosteroid ve antikonv\u00fclsan ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131 gibi durumlar da osteoporoz geli\u015fimini destekleyen etkenler aras\u0131ndad\u0131r (17). Ya\u015fl\u0131 bireylerde \u00f6ne e\u011filme, \u00f6ks\u00fcrme veya hap\u015f\u0131rma gibi basit eylemler dahi osteoporotik k\u0131r\u0131klara neden olabilmektedir. K\u0131r\u0131klar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, ya\u015fl\u0131larda duru\u015f ve omurga hizalanma bozukluklar\u0131 da s\u0131k\u00e7a g\u00f6zlenmektedir. Bu ba\u011flamda kifoz, skolyoz ve lordoz en s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan deformiteler aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. \u00d6zellikle kifoz ve skolyoz, denge ve stabiliteyi bozarak y\u00fcr\u00fcme s\u0131ras\u0131nda \u00e7e\u015fitli problemler olu\u015fturur. Hastalar bu durumu genellikle geni\u015f tabanl\u0131 duru\u015f veya sallanarak y\u00fcr\u00fcme gibi kompansatuvar mekanizmalarla dengelemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Tan\u0131da, fizik muayene ve laboratuvar bulgular\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde en etkili y\u00f6ntemlerden biri DEXA olarak kabul edilmektedir. Kal\u00e7a veya omurga mineral yo\u011funlu\u011funun 2,5 standart sapma veya daha fazla azalmas\u0131 osteoporoz tan\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan pozitif kabul edilmektedir. Osteoporoza ba\u011fl\u0131 bu t\u00fcr rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n \u00f6nlenmesinde ise d\u00fczenli egzersiz ve uygun ila\u00e7 tedavisi en etkili yakla\u015f\u0131mlar aras\u0131nda yer almaktad\u0131r (18).<\/p>\n\n\n\n

Kifoz, vertebra g\u00f6vdelerinin ve intervertebral disklerin \u015fekil \u00f6zellikleri nedeniyle torasik omurgada belirli bir d\u00fczeyde anterior e\u011frilik bulunmas\u0131yla karakterizedir ve bu durum fizyolojik olarak kabul edilmektedir. Yeti\u015fkin bireylerde yakla\u015f\u0131k 40\u00b0\u2019lik kifotik a\u00e7\u0131 normal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7erisinde de\u011ferlendirilirken, bu de\u011fer 55-60 ya\u015flar\u0131ndaki kad\u0131nlarda ortalama 43\u00b0’ye, 76-80 ya\u015flar\u0131ndaki kad\u0131nlarda ise ortalama 52\u00b0’ye y\u00fckselmektedir. Bu de\u011ferlerin \u00fczerinde saptanan art\u0131\u015flar hiperkifoz olarak tan\u0131mlan\u0131r. Hiperkifoz insidans\u0131 ise hem erkek hem de kad\u0131nlarda %20 ila %40 aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir (19). Kifoz a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc, ayakta \u00e7ekilen lateral omurga radyografisi \u00fczerinden yap\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6l\u00e7\u00fcm s\u0131ras\u0131nda \u00fcst s\u0131n\u0131r olarak T4, alt s\u0131n\u0131r olarak T12 vertebralar\u0131 referans al\u0131narak \u00e7izilen dik \u00e7izgiler aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131 hesaplan\u0131r ve bu \u00f6l\u00e7\u00fcm Cobb\u2019un kifoz a\u00e7\u0131s\u0131<\/strong> olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r (\u015eekil 2). Alternatif bir y\u00f6ntem olarak Debrunner kifoz \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc<\/strong> kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu y\u00f6ntemde cihaz\u0131n \u00fcst kolu T2 ve T3 spin\u00f6z \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lara, alt kolu ise T11 ve T12 spin\u00f6z \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lara yerle\u015ftirilir; hasta m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca dik dururken a\u00e7\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclerek hesaplama yap\u0131l\u0131r (20,21) (\u015eekil 3).<\/p>\n\n\n\n

Hiperkifozun fiziksel sonu\u00e7lar\u0131; zay\u0131f denge, yava\u015f y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f h\u0131z\u0131, duru\u015f ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fte geni\u015f destek taban\u0131 kullan\u0131m\u0131, merdiven \u00e7\u0131kma h\u0131z\u0131nda azalma ve artm\u0131\u015f d\u00fc\u015fme riski \u015feklinde \u00f6zetlenebilir. Ya\u015fam kalitesi \u00fczerindeki etkileri ise; objektif sa\u011fl\u0131k g\u00f6stergelerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ki\u015finin kendini sa\u011fl\u0131ks\u0131z hissetmesi (subjective poor health), aile ili\u015fkilerinde zay\u0131flama ve ekonomik ko\u015fullara y\u00f6nelik memnuniyetsizlik \u015feklinde kendini g\u00f6sterebilmektedir. Ya\u015fl\u0131 bireylerde bu durumla m\u00fccadelede fizyoterapi, \u00f6ncelikli tedavi se\u00e7ene\u011fi olarak kabul edilmektedir (22).<\/p>\n\n\n\n

\u015eekil 2\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Cobb\u2019un kifoz a\u00e7\u0131s\u0131-T4-T12 vertebralar aras\u0131 \u00e7izilen dik \u00e7izgiler aras\u0131 a\u00e7\u0131. T4-T12 vertebralar aras\u0131 \u00e7izilen dik \u00e7izgiler aras\u0131 a\u00e7\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u015eekil 3\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Debrunner kifoz \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc-T2-T3 ve T11-T12 spin\u00f6z \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar aras\u0131 dik durumdaki a\u00e7\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Skolyoz, koronal d\u00fczlemde omurgan\u0131n lateral e\u011frili\u011fi olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r (\u015eekil 4). Amerika Birle\u015fik Devletleri’nde n\u00fcfusun yakla\u015f\u0131k %2-3\u2019\u00fc skolyozdan etkilenmektedir. Etiyolojik a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirildi\u011finde, olgular\u0131n yakla\u015f\u0131k %80\u2019i idiopatik nedenlere ba\u011fl\u0131d\u0131r; kalan k\u0131sm\u0131 ise konjenital ve n\u00f6rom\u00fcsk\u00fcler etiyolojilerden kaynaklanmaktad\u0131r. Skolyozun semptomlar\u0131 aras\u0131nda omuz seviyelerinde asimetri, ba\u015f\u0131n pelvis \u00fczerinde hizalanmamas\u0131, kal\u00e7alarda simetri bozuklu\u011fu, g\u00f6\u011f\u00fcs kafesinde y\u00fckseklik fark\u0131, bel b\u00f6lgesinde asimetri, omurgan\u0131n \u00fczerindeki deride yap\u0131sal de\u011fi\u015fiklikler (omurga \u00fczerinde \u00e7ukurluk (sakral dimple), anormal k\u0131llanma (hipertrikozis) ve renk de\u011fi\u015fiklikleri (hipo- veya hiperpigmente lekeler, caf\u00e9-au-lait lekeleri) ve v\u00fccudun bir tarafa do\u011fru e\u011filmesi yer almaktad\u0131r. Tan\u0131da fizik muayenenin yan\u0131 s\u0131ra direkt grafi, spinal radyografi, bilgisayarl\u0131 tomografi (BT) ve manyetik rezonans g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme (MRI) y\u00f6ntemleri kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ya\u015fl\u0131 pop\u00fclasyonda, \u00f6zellikle 65 ya\u015f ve \u00fczerindeki bireylerde en s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan skolyoz formu dejeneratif skolyoz<\/strong> olup, \u00e7o\u011funlukla lomber vertebra d\u00fczeyinde izlenmektedir. Dejeneratif skolyoz, ya\u015fl\u0131 bireylerin yakla\u015f\u0131k %68\u2019ini etkileyerek spinal stenoz (spinal kanal daralmas\u0131) ve buna ba\u011fl\u0131 i\u015flevsel bozukluklara yol a\u00e7maktad\u0131r. Tedavide \u00f6ncelikle konservatif y\u00f6ntemler tercih edilmektedir; ancak omurga e\u011frili\u011finin 50 derecenin \u00fczerine \u00e7\u0131kmas\u0131 durumunda, alt ekstremitelerde n\u00f6rolojik defisit geli\u015fmesi ve\/veya intestinal (konstipasyon, inkontinans vb.) ya da mesane semptomlar\u0131n\u0131n (retansiyon, n\u00f6rojenik mesane vb.) ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 durumunda cerrahi m\u00fcdahale gerekebilmektedir (\u015eekil 5). Cerrahi prosed\u00fcr; ilgili omurga segmentlerinin yeniden hizalanmas\u0131, n\u00f6ral elemanlar\u0131n dekompresyonu ve spinal f\u00fczyon i\u015flemlerini kapsamaktad\u0131r. Ancak cerrahi giri\u015fimlerde komplikasyon oranlar\u0131n\u0131n %37 ile %62 aras\u0131nda de\u011fi\u015febildi\u011fi bildirilmektedir (23,24).<\/p>\n\n\n\n

\u015eekil 4\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Skolyoz-Koronal d\u00fczlemde laterale e\u011fiklik\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u015eekil 5 Dejeneratif skolyoz-Laterale e\u011fikli\u011fin 50\u00b0 \u2018nin \u00fczerine \u00e7\u0131kmas\u0131<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Lordoz, servikal ve lomber omurgada anterior y\u00f6nde e\u011frili\u011fin artmas\u0131 durumu olarak tan\u0131mlan\u0131r. \u00c7o\u011fu olgu idiopatik kaynakl\u0131 olmakla birlikte, spondilolistezis, akondroplazi, osteoporoz ve osteosarkom gibi \u00e7e\u015fitli kemik hastal\u0131klar\u0131 da lordoz geli\u015fimine neden olabilmektedir. Servikal ve lomber lordoz, klinikte en s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan formlard\u0131r. Ya\u015fl\u0131 bireylerde servikal omurgadaki lordotik e\u011frilik, fizyolojik s\u0131n\u0131rlar i\u00e7erisinde kabul edilir. Ancak servikal lordozda konu\u015fma ve yutma gibi fonksiyonlar etkilenebilirken; lomber lordozda ise kar\u0131n \u00f6ne do\u011fru itilmi\u015f, gluteal b\u00f6lge ise arkaya \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 bir post\u00fcr olu\u015fur ve bu durum mesane ve ba\u011f\u0131rsak kontrol\u00fcn\u00fc olumsuz etkileyebilmektedir (\u015eekil 6,7). Lomber lordoz a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirildi\u011finde, ya\u015fla birlikte lomber lordozun ya azald\u0131\u011f\u0131 ya da sabit kald\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli \u00e7al\u0131\u015fmalarda g\u00f6sterilmi\u015ftir (26). Cinsiyetler aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar tam olarak netle\u015fmemi\u015f olsa da, lomber lordozun \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcnde Cobb a\u00e7\u0131s\u0131<\/strong> yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan bir de\u011ferlendirme y\u00f6ntemi olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r (27). Fleksiyon ve ekstansiyondaki toplam lomber lordoz ve hareket aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n (range of motion, RoM) ya\u015fla birlikte azald\u0131\u011f\u0131 genel kabul g\u00f6rmektedir (28). Lordoz tan\u0131s\u0131; direkt grafi, bilgisayarl\u0131 tomografi (BT) ve manyetik rezonans g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme (MR) gibi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme y\u00f6ntemleri ile konulabilmektedir. Tedavi a\u015famas\u0131nda ise fizik tedavi, destekleyici aparatlar, ila\u00e7 tedavileri ve cerrahi m\u00fcdahaleler uygulanabilmektedir (29).<\/p>\n\n\n\n

\u015eekil 6\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Servikal lordoz – Servikal omurgada \u00f6ne e\u011fiklik durumu<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u015eekil 7\u00a0\u00a0 Lomber lordoz-Lomber omurgada \u00f6ne e\u011fiklik durumu<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak ya\u015fl\u0131 hastalarda olu\u015fabilecek olan post\u00fcr bozukluklar\u0131 hem sa\u011fl\u0131ksal hem ya\u015fam kalitesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem arz etmekte olup zaman\u0131nda yap\u0131lan te\u015fhis ve tedavi ki\u015finin gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u00f6nlendirici fakt\u00f6r olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

KAYNAKLAR<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Hirai T, Uehara M, Miyagi M, Takahashi S, Nakashima H. Current Advances in Spinal Diseases of the Elderly: Introduction to the Special Issue. J Clin Med. 2021 Jul 26;10(15):3298. doi: 10.3390\/jcm10153298. PMID: 34362083; PMCID: PMC8347409.<\/a><\/li>\n\n\n\n
  2. Tosteson, ANA; Gabriel, SE; Grove, MR; Moncur, MM; Kneeland, TS; Iii, LJM Kal\u00e7a ve Omurga K\u0131r\u0131klar\u0131n\u0131n Kalite Ayarl\u0131 Ya\u015fam Y\u0131llar\u0131 \u00dczerindeki Etkisi. Osteoporos. Int. 2001 , 12 , 1042\u20131049.<\/li>\n\n\n\n
  3. Roux, C.; Briot, K. Imminent fracture risk. Osteoporos. Int. 2017, 28, 1765\u20131769.<\/li>\n\n\n\n
  4. Takahashi, S.; Hoshino, M.; Yasuda, H.; Hori, Y.; Ohyama, S.; Terai, H.; Hayashi, K.; Tsujio, T.; Kono, H.; Suzuki, A.; et al. Characteristic radiological findings for revision surgery after balloon kyphoplasty. Sci. Rep. 2019, 9, 1\u20137.<\/li>\n\n\n\n
  5. Saleh, A.; Thirukumaran, C.; Mesfin, A.; Molinari, R.W. Complications and readmission after lumbar spine surgery in elderly patients: An analysis of 2320 patients. Spine J. 2017, 17, 1106\u20131112.<\/li>\n\n\n\n
  6. Abd-El-Barr, M.M.; Huang, K.; Moses, Z.B.; Iorgulescu, J.B.; Chi, J.H. Recent advances in intradural spinal tumors. Neuro-Oncology 2017, 20, 729\u2013742.<\/li>\n\n\n\n
  7. Hirano, K.; Imagama, S.; Sato, K.; Kato, F.; Yukawa, Y.; Yoshihara, H.; Kamiya, M.; Deguchi, M.; Kanemura, T.; Matsubara, Y.; et al. Primary spinal cord tumors: Review of 678 surgically treated patients in Japan. A multicenter study. Eur. Spine J. 2012, 21, 2019\u20132026<\/li>\n\n\n\n
  8. Patchell, R.A.; Tibbs, P.A.; Regine, W.F.; Payne, R.; Saris, S.; Kryscio, R.J.; Mohiuddin, M.; Young, B. Direct decompressive surgical resection in the treatment of spinal cord compression caused by metastatic cancer: A randomised trial. Lancet 2005, 366, 643\u2013648.<\/li>\n\n\n\n
  9. Crnalic, S.; Hildingsson, C.; Bergh, A.; Widmark, A.; Svensson, O.; L\u00f6fvenberg, R. Early diagnosis and treatment is crucial for neurological recovery after surgery for metastatic spinal cord compression in prostate cancer. Acta Oncol. 2012, 52, 809\u2013815.<\/li>\n\n\n\n
  10. Kim, J.M.; Losina, E.; Bono, C.M.; Schoenfeld, A.J.; Collins, J.E.; Katz, J.N.; Harris, M.B. Clinical outcome of metastatic spinal cord compression treated with surgical excision \u00b1 radiation versus radiation therapy alone: A systematic review of literature. Spine 2012, 37, 78\u201384.<\/li>\n\n\n\n
  11. Hamad, A.; Vachtsevanos, L.; Cattell, A.; Ockendon, M.; Balain, B. Minimally invasive spinal surgery for the management of symptomatic spinal metastasis. Br. J. Neurosurg. 2017, 31, 526\u2013530.<\/li>\n\n\n\n
  12. Karasugi, T.; Genetic Study Group of Investigation Committee on Ossification of the Spinal Ligaments; Nakajima, M.; Ikari, K.; Tsuji, T.; Matsumoto, M.; Chiba, K.; Uchida, K.; Kawaguchi, Y.; Mizuta, H.; et al. A genome-wide sib-pair linkage analysis of ossification of the posterior longitudinal ligament of the spine. J. Bone Miner. Metab. 2012, 31, 136\u2013143.<\/li>\n\n\n\n
  13. Nakajima, M.; Genetic Study Group of Investigation Committee on Ossification of the Spinal Ligaments; Takahashi, A.; Tsuji, T.; Karasugi, T.; Baba, H.; Uchida, K.; Kawabata, S.; Okawa, A.; Shindo, S.; et al. A genome-wide association study identifies susceptibility loci for ossification of the posterior longitudinal ligament of the spine. Nat. Genet. 2014, 46, 1012\u20131016.<\/li>\n\n\n\n
  14. Hirai, T.; Yoshii, T.; Nagoshi, N.; Takeuchi, K.; Mori, K.; Ushio, S.; Iwanami, A.; Yamada, T.; Seki, S.; Tsuji, T.; et al. Distribution of ossified spinal lesions in patients with severe ossification of the posterior longitudinal ligament and prediction of ossification at each segment based on the cervical OP index classification: A multicenter study (JOSL CT study). BMC Musculoskelet. Disord. 2018, 19, 107.<\/li>\n\n\n\n
  15. Gerv\u00e1sio FM, Braga AK, Fortunato CN. Classical Postural Changes and their Correlations in Healthy Women in the City of Goi\u00e2nia- Goi\u00e1s. Movimentada Magazine. 2009 [accessed on July 24 2014]; 2(3).<\/li>\n\n\n\n
  16. Schoueri IN. Ya\u015fl\u0131larda g\u00f6zlem fakt\u00f6r\u00fc olarak duru\u015f. Dergi Brezilya bilimi ve hareketi. 2009; 5(2): 36.<\/li>\n\n\n\n
  17. Eliopoulos, C. (2018). Gerontological Nursing (9 th ed.). Wolters Kluwer.<\/li>\n\n\n\n
  18. Cosman F, de Beur SJ, LeBoff MS, Lewiecki EM, Tanner B, Randall S, Lindsay R. Erratum to: Clinician’s guide to prevention and treatment of osteoporosis. Osteoporos Int. 2015 Jul;26(7):2045-7. doi: 10.1007\/s00198-015-3037-x. Erratum for: Osteoporos Int. 2014 Oct;25(10):2359-81. doi: 10.1007\/s00198-014-2794-2. PMID: 25986381; PMCID: PMC4643600.<\/li>\n\n\n\n
  19. Kado DM, Huang MH, Karlamangla AS, Barrett-Connor E, Greendale GA. Hiperkifotik duru\u015f toplumda ya\u015fayan ya\u015fl\u0131 erkek ve kad\u0131nlarda \u00f6l\u00fcm oran\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor: prospektif bir \u00e7al\u0131\u015fma. J Am Geriatr Soc. 2004;52:1662\u20131667. doi: 10.1111\/j.1532-5415.2004.52458.x.<\/li>\n\n\n\n
  20. Kado DM, Christianson L, Palermo L, Smith-Bindman R, Cummings SR, Greendale GA. Ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlarda kifozun s\u0131rt\u00fcst\u00fc radyolojik ve ayakta klinik \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131: K\u0131r\u0131k M\u00fcdahale Denemesi. Omurga (Phila Pa 1976) 2006;31:463\u2013467. doi: 10.1097\/01.brs.0000200131.01313.a9.<\/li>\n\n\n\n
  21. Lundon KM, Li AM, Bibershtein S. Osteoporozlu postmenopozal kad\u0131nlarda kifoz \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcnde de\u011ferlendiriciler aras\u0131 ve de\u011ferlendirici i\u00e7i g\u00fcvenilirlik. Omurga (Phila Pa 1976) 1998;23:1978\u20131985. doi: 10.1097\/00007632-199809150-00013.<\/li>\n\n\n\n
  22. Lynn SG, Sinaki M, Westerlind KC. Osteoporozlu ki\u015filerin denge \u00f6zellikleri. Arch Phys Med Rehabil. 1997;78:273\u2013277. doi: 10.1016\/s0003-9993(97)90033-2<\/li>\n\n\n\n
  23. https:\/\/www.aans.org\/patients\/conditions-treatments\/scoliosis\/<\/li>\n\n\n\n
  24. Thomas K, Wong KH, Steelman SC, Rodriguez A. Surgical Risk Assessment and Prevention in Elderly Spinal Deformity Patients. Geriatr Orthop Surg Rehabil. 2019 May 22;10:2151459319851681. doi: 10.1177\/2151459319851681. PMID: 31192027; PMCID: PMC6540502.<\/li>\n\n\n\n
  25. Been E, Kalichman L. Lumbar lordosis. Spine J. 2014 Jan;14(1):87-97. doi: 10.1016\/j.spinee.2013.07.464. Epub 2013 Oct 2. PMID: 24095099.<\/li>\n\n\n\n
  26. Vialle R, Levassor N, Rillardon L, Templier A, Skalli W, et al. (2005) Radiographic analysis of the sagittal alignment and balance of the spine in asymptomatic subjects. The Journal of bone and joint surgery 87:260\u2013267 doi: 10.2106\/JBJS.D.02043.<\/li>\n\n\n\n
  27. Roussouly P, Gollogly S, Berthonnaud E, Dimnet J (2005) Classification of the normal variation in the sagittal alignment of the human lumbar spine and pelvis in the standing position. Spine (Phila Pa 1976) 30:346\u2013353.<\/li>\n\n\n\n
  28. Intolo P, Milosavljevic S, Baxter DG, Carman AB, Pal P, et al. (2009) The effect of age on lumbar range of motion: a systematic review. Manual therapy 14:596\u2013604 doi: 10.1016\/j.math.2009.08.006.<\/li>\n\n\n\n
  29. Park MW, Park SJ, Chung SG. Relationships Between Skeletal Muscle Mass, Lumbar Lordosis, and Chronic Low Back Pain in the Elderly. Neurospine. 2023 Sep;20(3):959-968. doi: 10.14245\/ns.2346494.247. Epub 2023 Sep 30. PMID: 37798990; PMCID: PMC10562244.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Ya\u015fl\u0131larda Omurga Bozukluklar\u0131 Omurga bozukluklar\u0131, ya\u015fl\u0131 bireylerde hem fonksiyonel kapasiteyi hem de ya\u015fam kalitesini ciddi \u015fekilde etkileyen \u00f6nemli bir sa\u011fl\u0131k sorunudur. Osteoporotik…<\/p>\n","protected":false},"author":1185,"featured_media":700,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1,10014],"tags":[10020,10018,10056],"class_list":["post-691","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-akademik-blog-yazisi","tag-acil-tip","tag-geriatri","tag-omurga"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/691","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1185"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=691"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/691\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/media\/700"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}