{"id":674,"date":"2025-04-10T11:49:11","date_gmt":"2025-04-10T08:49:11","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/?p=674"},"modified":"2025-04-10T11:49:12","modified_gmt":"2025-04-10T08:49:12","slug":"yaslilarda-senkop-ve-degerlendirilmesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/genel\/yaslilarda-senkop-ve-degerlendirilmesi\/","title":{"rendered":"Ya\u015fl\u0131larda Senkop Ve De\u011ferlendirilmesi"},"content":{"rendered":"\n

1-Giri\u015f <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Senkop, serebral hipoperf\u00fczyonun neden oldu\u011fu ge\u00e7ici bilin\u00e7 kayb\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131r. H\u0131zl\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 olmas\u0131, k\u0131sa s\u00fcrmesi ve kendili\u011finden iyile\u015fmesi ile karakterizedir. Ge\u00e7ici bilin\u00e7 kayb\u0131 10-15 saniye kadar olan bir s\u00fcre\u00e7tir. Senkop, ya\u015fam boyunca genel n\u00fcfusun \u00fc\u00e7te birinden fazlas\u0131n\u0131 etkileyen \u00e7ok yayg\u0131n bir olayd\u0131r. Etiyoloji genellikle iyi huylu olmas\u0131na ra\u011fmen, senkop vakalar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k %14\u2019te hayat\u0131 tehlikeyi sokacak ciddi durumlar oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Beraberinde ciddi yaralanmalar meydana gelebilir [1]. <\/p>\n\n\n\n

Senkop, acil servise (AS) ba\u015fvuran ya\u015fl\u0131 hastalar\u0131n en yayg\u0131n semptomlar\u0131ndan biri olmas\u0131na ra\u011fmen, senkopun altta yatan etiyolojisini ay\u0131rt etmek s\u0131kl\u0131kla zordur [2]. \u0130lerleyen ya\u015fla birlikte, kardiyovask\u00fcler olaylar senkop etiyolojisinde daha \u00f6nemli bir rol oynar. Kardiyak nedenlerin 65 ya\u015f ve \u00fczeri hastalarda senkop ataklar\u0131n\u0131n %40’\u0131na kadar\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, kardiyak olmayan nedenlerin ise sadece %20 oldu\u011fu tahmin edilmektedir [3]. Geriye kalan %40 senkopun net bir etiyolojisi yoktur. Kardiyak etiyolojiye ba\u011fl\u0131 senkop, bozulmu\u015f kardiyak fonksiyonlardan kaynaklan\u0131r. Kardiyak nedenler kapak hastal\u0131klar\u0131, hipertrofik obstr\u00fcktif kardiyomiyopati, idiyopatik hipertrofik subaortik stenoz, kardiyak kitleler, kalp yetmezli\u011fi ve disritmik nedenler (yani bradidisritmiler ve ta\u015fidisritmiler) olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir. Ya\u015fl\u0131larda senkop tan\u0131s\u0131 genellikle zordur, \u00e7\u00fcnk\u00fc nedenler karma\u015f\u0131k ve s\u0131kl\u0131kla \u00e7ok fakt\u00f6rl\u00fcd\u00fcr [4].<\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131lar genellikle birden fazla hastal\u0131\u011fa sahiptir ve \u00e7ok say\u0131da ila\u00e7 kullan\u0131m \u00f6yk\u00fcs\u00fc vard\u0131r. \u00c7oklu ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 yan etkiler de senkoba katk\u0131da bulunabilir. \u00d6zellikle antihipertansifler, antiaritmikler, QT uzat\u0131c\u0131 ila\u00e7lar ve di\u011fer kardiyak ila\u00e7lara \u00f6zel dikkat g\u00f6sterilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Ne yaz\u0131k ki senkop ya\u015fl\u0131larda daha y\u00fcksek d\u00fczeyde morbidite ve mortalite ile de ili\u015fkilidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc gen\u00e7 hastalara g\u00f6re ili\u015fkili komorbiditelere sahip olma olas\u0131l\u0131klar\u0131 daha y\u00fcksektir. Ya\u015fl\u0131lar ayr\u0131ca senkop olaylar\u0131ndan sonra d\u00fc\u015fmelerle ili\u015fkili travmadan kaynaklanan olumsuz etkilere daha yatk\u0131nd\u0131r. Tekrarlayan senkopu ve senkopla ili\u015fkili travmay\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in kardiyak veya di\u011fer tedavi edilebilir etyolojileri tan\u0131mak ve tedavi etmek \u00f6nemlidir. [5].<\/p>\n\n\n\n

2-Epidemiyoloji<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Senkop, ya\u015fl\u0131larda ve genel n\u00fcfusta \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131r ve Amerika Birle\u015fik Devletleri’ndeki t\u00fcm AS ziyaretlerinin yakla\u015f\u0131k %3’\u00fcn\u00fc ve t\u00fcm hastane yat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n %1-6’s\u0131n\u0131 olu\u015fturur [6].<\/p>\n\n\n\n

Senkop, ya\u015fl\u0131larda di\u011fer ya\u015f gruplar\u0131ndan daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ki\u015fi fizyolojik olarak ya\u015fland\u0131k\u00e7a, v\u00fccudun senkopa neden olan hipotansif zorluklara yan\u0131t verme yetene\u011finde bir azalma olabilir. Kalp at\u0131\u015f h\u0131z\u0131, kan bas\u0131nc\u0131, barorefleks duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve serebral kan ak\u0131\u015f\u0131nda bozulmaya neden olan ya\u015fa ba\u011fl\u0131 dejenerasyon, e\u015flik eden hastal\u0131klar\u0131n daha y\u00fcksek yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7oklu ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131 ile birle\u015fince, senkopun bu artan insidans\u0131ndan sorumlu olabilir [7]. <\/p>\n\n\n\n

H\u0131zl\u0131 risk s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 ihtiyac\u0131 ve kardiyak etiyolojiye y\u00f6nelik endi\u015fe, acil servise senkopla gelen \u00e7o\u011fu ya\u015fl\u0131 hasta i\u00e7in acil servis doktorlar\u0131n\u0131 kapsaml\u0131 de\u011ferlendirmeler ve hastaneye yat\u0131\u015f yapmaya y\u00f6nlendiren bir fakt\u00f6r olabilir. Bir \u00e7al\u0131\u015fmada hastalar\u0131n %6,1’inin senkoptan sonraki 10 g\u00fcn i\u00e7inde ciddi sonu\u00e7lar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, %10’unun ise sentinel olaydan sonraki 48 saat i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bulunmu\u015f ve bu da y\u00fcksek riskli hastalarda izlemenin \u00f6nemini g\u00f6stermektedir. \u00c7al\u0131\u015fma ayr\u0131ca senkop hastalar\u0131n\u0131n %9,3’\u00fcn\u00fcn uzun vadeli ciddi sonu\u00e7lar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir [8]. <\/p>\n\n\n\n

3-Etiyoloji <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Senkopun nedenleri \u00e7e\u015fitlidir ve iyi huylu olanlardan ya\u015fam\u0131 tehdit edenlere kadar uzan\u0131r. Ya\u015fl\u0131larda senkop, kardiyak ve kardiyak olmayan etiyolojiler olarak grupland\u0131r\u0131labilir. 65 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fcklerde, %10’u kardiyak anormalliklere ba\u011flanabilirken, kardiyak olmayan nedenler senkop vakalar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k %40’\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, kardiyak etiyoloji 65 ya\u015f ve \u00fczeri hastalarda senkop vakalar\u0131n\u0131n %40’\u0131na neden olabilir ve kardiyak olmayan nedenler yaln\u0131zca %20’dir [9].<\/p>\n\n\n\n

65 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck hastalar\u0131n %50’sinde ve 65 ya\u015f\u0131ndan b\u00fcy\u00fck hastalar\u0131n %40’\u0131nda senkopun net bir etiyolojisi yoktur.[9].<\/p>\n\n\n\n

Kardiyak senkop genellikle kalp \u00e7arp\u0131nt\u0131s\u0131 ve her zaman ge\u00e7ici bilin\u00e7 kayb\u0131 ile birlikte olmayan veya k\u0131sa bir prodrom ile karakterizedir. Oturma\/s\u0131rt\u00fcst\u00fc pozisyonda veya efor\/egzersiz s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan senkop da kardiyak bir etiyolojiye i\u015faret edebilir [10]. Kalp debisinde ve serebral kan ak\u0131\u015f\u0131nda kritik bir azalmaya neden olabilen hemodinamik bozuklu\u011fa neden olan disritmiler en yayg\u0131n kardiyak nedenlerdir. Bradikardiler en yayg\u0131n disritmilerdir, ancak at\u0131m hacmini tehlikeye atan ta\u015fidisritmiler de senkopa neden olabilir [10]. \u0130skemiye ba\u011fl\u0131 disritmilerin senkop vakalar\u0131n\u0131n sadece %1’ine neden oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Ventrik\u00fcler fibrilasyon ve supraventrik\u00fcler ta\u015fikardiler de senkopun nadir g\u00f6r\u00fclen kardiyak nedenleridir [11]. Sin\u00fcs d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn\u00fc veya atrioventrik\u00fcler (AV) iletimi etkileyen anti-disritmikler ve QT uzatan ila\u00e7lar da dahil olmak \u00fczere ila\u00e7lar ya\u015fl\u0131larda disritmilere neden olabilir. Yap\u0131sal kardiyovask\u00fcler hastal\u0131k, dola\u015f\u0131m talepleri kalbin \u00e7\u0131kt\u0131y\u0131 art\u0131rma yetene\u011finden daha fazla oldu\u011funda senkopa neden olur. En s\u0131k g\u00f6r\u00fclen yap\u0131sal nedenler aort stenozu ve hipertrofik kardiyomiyopatidir ve senkop hipertrofik kardiyomiyopatili hastalar\u0131n %30 kadar\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr [12].<\/p>\n\n\n\n

Senkopun atipik kardiyovask\u00fcler nedenleri ya\u015fl\u0131larda gen\u00e7 pop\u00fclasyona g\u00f6re daha \u00f6n planda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Pulmoner emboli geriatrik hastalarda senkop veya di\u011fer atipik semptomlarla ortaya \u00e7\u0131kabilir ve risk fakt\u00f6rleri, a\u00e7\u0131klanamayan hipoksi veya dispne olan ya\u015fl\u0131 pop\u00fclasyonda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir [12]. Mezenterik \u00e7alma, abdominal aort anevrizmas\u0131 ve aort diseksiyonu gibi daha az yayg\u0131n senkop nedenleri de ya\u015fl\u0131larda dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r <\/p>\n\n\n\n

Hastan\u0131n risk fakt\u00f6rleri, ba\u015fvuru \u00f6yk\u00fcs\u00fc, ila\u00e7lar\u0131, t\u0131bbi \u00f6yk\u00fcs\u00fc ve \u00f6nceki olaylar\u0131 bu nedenlere ne kadar agresif bir \u015fekilde yakla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 belirlenirken dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ya\u015fl\u0131larda senkopa neden olan patolojiyi i\u015faret eden \u015fikayetler silik olabilir. Akut miyokard enfarkt\u00fcs\u00fcnde oldu\u011fu gibi, bu senkop nedenleriyle ya\u015fl\u0131lar, gen\u00e7 gruplarda g\u00f6r\u00fclen tipik a\u011fr\u0131 veya dispne ile gelmeyebilir. <\/p>\n\n\n\n

Genellikle birden fazla ila\u00e7 kullanan geriatrik hastalar, \u00f6zellikle ila\u00e7 kaynakl\u0131 senkop riski alt\u0131ndad\u0131r. Nitratlar, vazodilat\u00f6rler ve b-blokerler, \u00f6zellikle hipertansiyon i\u00e7in birden fazla ila\u00e7 re\u00e7ete edilirse, s\u0131kl\u0131kla su\u00e7lan\u0131r. \u00d6zellikle yeni ba\u015flanan ila\u00e7lar sonras\u0131 veya doz de\u011fi\u015fikli\u011fi sonras\u0131 ya\u015fanan olaylar iyi irdelenmelidir. \u0130lk doz senkopuna neden olan alfa bloker ila\u00e7lar ba\u015flanmadan \u00f6nce hastalar uyar\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmalar, senkop vakalar\u0131n\u0131n %3’\u00fcn\u00fcn ila\u00e7lara atfedilebilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir [12]. Ya\u015flanmayla birlikte ortaya \u00e7\u0131kan farmakokinetik ve farmakodinamik de\u011fi\u015fiklikler nedeniyle istenmeyen ila\u00e7 etkileri daha olas\u0131d\u0131r ve bu da ya\u015fl\u0131larda bu ila\u00e7lar\u0131n eliminasyonunda gecikmeye ve biyoyararlan\u0131m\u0131nda art\u0131\u015fa neden olabilir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm hastalarda birlikte en s\u0131k tan\u0131mlanan senkop etiyolojisi vazovagal senkoptur. Vazovagal\/durumsal senkobun t\u00fcm senkop vakalar\u0131n\u0131n %23’\u00fcnde g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Vazovagal senkop \u00f6yk\u00fcs\u00fc yayg\u0131n olarak tetikleyici olaylar veya streslerle ili\u015fkili olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan kardiyak senkoptan farkl\u0131d\u0131r [12]. Tipik prodromlar aras\u0131nda mide bulant\u0131s\u0131, k\u0131zarma, terleme, bulan\u0131k g\u00f6rme ve ba\u015f d\u00f6nmesi bulunur. Hastalar ayr\u0131ca uzun s\u00fcre ayakta durma, s\u0131cak bir ortam, stresli bir olay veya duru\u015fta de\u011fi\u015fiklik gibi tetikleyici nedenler de bildirebilir. Bu nedenle, etiyolojiyi belirlemeye yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in hem hastadan hem de senkoptan \u00f6nceki olaylar\u0131n tan\u0131klar\u0131ndan ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u00f6yk\u00fc almak son derece \u00f6nemlidir. Vazovagal senkoptan sonra amnezinin ya\u015fl\u0131larda yayg\u0131n oldu\u011fu, ancak sadece geriatrik ya\u015f grubuna \u00f6zg\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131, 60 ya\u015f\u0131ndan b\u00fcy\u00fck ki\u015filerin %42’sinde ve 60 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck ki\u015filerin %20’sinde e\u011fim testinden sonra amnezi bulgular\u0131n\u0131n bulundu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir. Olay\u0131n amnezisi nedeniyle, ya\u015fl\u0131larda vazovagal senkopun klinik olarak, a\u00e7\u0131klanamayan bir d\u00fc\u015fme olarak bildirilme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha y\u00fcksek ve tam veya neredeyse bilin\u00e7 kayb\u0131 olarak bildirilme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fck olabilir [13]. Semptomlar\u0131n olmamas\u0131 ve olay\u0131n ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 hat\u0131rlayamama, senkop etiyolojisinin saptanmas\u0131n\u0131 \u00f6zellikle zorla\u015ft\u0131rabilir. <\/p>\n\n\n\n

Ortostatik hipotansiyon (OH), tekrarlayan senkop veya ba\u015f d\u00f6nmesi ataklar\u0131 ile gelen hastalarda s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. K\u0131lavuzlar OH’yi aya\u011fa kalkt\u0131ktan sonraki 3 dakika i\u00e7inde sistolik kan bas\u0131nc\u0131nda 20 mmHg veya diyastolik kan bas\u0131nc\u0131nda 10 mmHg d\u00fc\u015f\u00fc\u015f olarak tan\u0131mlar [11]. Senkop veya presenkop \u00f6ncesinde hissedilebilen ba\u015f d\u00f6nmesi, sersemlik veya terleme gibi aya\u011fa kalk\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda olu\u015fan ilgili semptomlar ortostatik intolerans olarak tan\u0131mlan\u0131r. Post\u00fcral homeostaz a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak otonom sinir sistemi taraf\u0131ndan arac\u0131l\u0131k edilir [14]. OH prevalans\u0131 ya\u015fla birlikte artar. \u00d6yle ki ya\u015fl\u0131larda senkopun en s\u0131k nedenidir. Bunun nedeninin, azalm\u0131\u015f barorefleks tepkisi, azalm\u0131\u015f kardiyak uyum ve vestib\u00fclosimpatik refleksin zay\u0131flamas\u0131 ile ili\u015fkili oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. OH’nin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u00f6l\u00fcm ve kardiyovask\u00fcler olay riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr [14]. OH’nin yayg\u0131n nedenleri aras\u0131nda ila\u00e7lar, n\u00f6rodejeneratif hastal\u0131klar, otonomik bozukluklar ve ya\u015fl\u0131larda yatak istirahati yer almaktad\u0131r. Hipertansiyonun b-blokerler ve di\u011fer antihipertansif ila\u00e7larla a\u015f\u0131r\u0131 tedavisi de OH’ye yol a\u00e7abilir. Yatak istirahatindeki ya\u015fl\u0131 hastalar OH’ye kar\u015f\u0131 \u00f6zellikle hassast\u0131r [15].<\/p>\n\n\n\n

Karotis sin\u00fcs sendromunun (KSS) senkopun %1’ine neden oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir ve negatif tan\u0131sal de\u011ferlendirmeden sonra tekrarlayan senkopla gelen geriatrik hastalarda dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Nadiren hastalar boyun d\u00f6nmesi, s\u0131k\u0131 yaka veya boyun t\u00fcm\u00f6r\u00fc gibi bir tetikleyici bildirebilir; ancak hastalar genellikle olaydan \u00f6nce \u00e7ok az veya hi\u00e7 uyar\u0131 bildirmez [16].<\/p>\n\n\n\n

KSS\u2019da, karotis sin\u00fcs masaj\u0131 (KSM) s\u0131ras\u0131nda 10 saniyelik s\u00fcre\u00e7te semptomlar\u0131n yeniden olu\u015fmas\u0131 senkop olarak tan\u0131mlan\u0131r [17]. KSS\u2019nin tipik olarak ya\u015fl\u0131larda, ortalama 75 ya\u015f\u0131nda, erkek bask\u0131nl\u0131\u011f\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan ve vagus siniri ve sempatik geri \u00e7ekilme yoluyla kardiyo-inhibisyondan kaynaklanan patolojik bir refleks oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Karotis sin\u00fcs a\u015f\u0131r\u0131 duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha gen\u00e7 hastalarda daha yayg\u0131nd\u0131r ve semptomlar olmadan KSM’ye pozitif yan\u0131t olarak tan\u0131mlan\u0131r [16].<\/p>\n\n\n\n

Sepsis, senkop olarak ortaya \u00e7\u0131kabilen ba\u015fka bir ya\u015fam\u0131 tehdit eden hastal\u0131kt\u0131r. Ya\u015fl\u0131lar\u0131n ate\u015flenme veya l\u00f6kositoz g\u00f6sterme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha d\u00fc\u015f\u00fck olabilece\u011fini fark ederek, senkop ayr\u0131ca geriatrik bir hastada yakla\u015fan sepsis veya ciddi enfeksiyonun birka\u00e7 belirtisinden biri olabilir. <\/p>\n\n\n\n

4-De\u011ferlendirme<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6zellikle ya\u015fl\u0131larda, senkop olay\u0131n\u0131n etiyolojisinin kardiyovask\u00fcler olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek zor olabilir. Senkop genellikle ge\u00e7icidir ve tekrarlamadan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak \u00e7\u00f6z\u00fclebilir. Genellikle olaya tan\u0131k olunmaz ve hasta taraf\u0131ndan hat\u0131rlanmaz. Bu da senkop olay\u0131na yol a\u00e7an ve senkop olay\u0131 s\u0131ras\u0131nda meydana gelen belirli ko\u015fullar\u0131 bulmay\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131r. Bu nedenle, \u00f6nce hastan\u0131n senkop olay\u0131 ya\u015fay\u0131p ya\u015famad\u0131\u011f\u0131 ve bu senkop olay\u0131n\u0131n tehlikeli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Senkop olay\u0131n\u0131n potansiyel olarak endi\u015fe verici bir kardiyak etiyolojisi varsa, hangi de\u011ferlendirmenin ve hangi acil tedavinin uygun oldu\u011funa karar verilmelidir. Son olarak, bu olay tehlikeli g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyorsa, hastan\u0131n taburcu edilip edilemeyece\u011fi belirlenmeli ve uygun takip tan\u0131mlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131larda senkopu de\u011ferlendirmede \u00f6yk\u00fc, fizik muayene ve EKG en b\u00fcy\u00fck fayday\u0131 sa\u011flar Etiyolojiyi \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in, hekim en fazla say\u0131da tan\u0131kla en iyi \u00f6yk\u00fcy\u00fc almal\u0131d\u0131r. Benzer \u015fekilde, t\u00fcm senkop hastalar\u0131n\u0131n kapsaml\u0131 bir fizik muayeneye ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Hastan\u0131n ila\u00e7 listesi, antihipertansif, kardiyovask\u00fcler ajanlar ve antipsikotikler dahil olmak \u00fczere senkop riskini art\u0131ran ila\u00e7lar ve bu ila\u00e7larda olay\u0131 etkilemi\u015f olabilecek son de\u011fi\u015fiklikler a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00f6zden ge\u00e7irilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Senkopta ilk g\u00f6rev, hayati belirtileri elde etmek ve acil stabilizasyon ihtiyac\u0131n\u0131 belirlemektir.<\/p>\n\n\n\n

Tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, ortostatik hayati belirtilerin faydas\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r, ancak artan kardiyovask\u00fcler mortalite ile ili\u015fkisini g\u00f6steren \u00e7al\u0131\u015fmalar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, ortostatikler ya\u015fl\u0131larda veya hacim eksikli\u011fi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen herhangi bir hastada faydal\u0131 olabilir [18].<\/p>\n\n\n\n

Hastan\u0131n mevcut kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7 \u200b\u200bkan bas\u0131nc\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, \u00e7\u00fcnk\u00fc normotansif g\u00f6r\u00fcnen hastalar, hipertansiyon \u00f6yk\u00fcs\u00fc varsa asl\u0131nda nispeten hipotansif olabilir. Kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 s\u0131rt\u00fcst\u00fc pozisyonda ve 3 dakika ayakta durduktan sonra \u00f6l\u00e7\u00fcn. Ayr\u0131ca, her iki koldaki kan bas\u0131nc\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclmesi aort diseksiyonunun taranmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilir. <\/p>\n\n\n\n

Fizik muayene, kalp ve akci\u011ferlerin dikkatli bir \u015fekilde dinlenmesini, karotis \u00fcf\u00fcr\u00fcm\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, periferik arterlerin palpasyonunu ve karotis masaj\u0131n\u0131 i\u00e7ermelidir. D\u00fc\u015fmeye ba\u011fl\u0131 n\u00f6rolojik semptomlar veya kafa travmas\u0131 konusunda endi\u015fe varsa, n\u00f6rolojik muayene yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Senkopta gastrointestinal kanama konusunda endi\u015fe varsa, rektal tu\u015fe muayenesi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, \u00f6zellikle sepsis kayna\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyorsa, kolayca g\u00f6zden ka\u00e7abilen travma veya cilt enfeksiyonlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek i\u00e7in t\u00fcm cilt b\u00f6lgelerine bakmak da \u00f6nemlidir. Dil \u0131s\u0131rma sonucu olu\u015fan ezilme, hassasiyet veya kesikler gibi travma kan\u0131tlar\u0131 titizlikle not edilmelidir. Hastan\u0131n n\u00f6bet, fel\u00e7 veya senkop ata\u011f\u0131 ge\u00e7irip ge\u00e7irmedi\u011fini belirlerken, birka\u00e7 fakt\u00f6r g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131 ve dikkatli bir \u00f6yk\u00fc al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Dil \u0131s\u0131rman\u0131n genellikle iki yeri vard\u0131r; lateral dil y\u0131rt\u0131klar\u0131 epilepsi veya n\u00f6betleri destekleme e\u011filimindedir, oysa anterior y\u0131rt\u0131klar veya dilin ucunu \u0131s\u0131rma senkoptan d\u00fc\u015fmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr [19].<\/p>\n\n\n\n

Dahas\u0131, yayg\u0131n n\u00f6betler genellikle n\u00f6bet sonras\u0131 konf\u00fczyona neden olur ve fel\u00e7ten kaynaklanan bilin\u00e7 kayb\u0131 genellikle ge\u00e7ici de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

Acil Serviste Senkop Risk S\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 \u00dczerine Birinci Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015ftay, de\u011ferlendirme i\u00e7in a\u015famal\u0131 bir yakla\u015f\u0131m \u00f6nermektedir. \u00d6nerilen yakla\u015f\u0131m \u015fu \u015fekildedir: \u0130lk olarak senkopun meydana gelip gelmedi\u011fini belirlemek. Sonra, belirlenen herhangi bir ciddi durum uygun \u015fekilde y\u00f6netilmelidir. Nedeni belirsizse, hastalar ciddi sonu\u00e7lar i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fck, belirsiz veya y\u00fcksek riskli olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fck risk varsa taburcu etmeyi, y\u00fcksek risk varsa hastaneye yat\u0131rmay\u0131 ve belirsiz risk durumunda daha ileri tetkik ve izlemi d\u00fc\u015f\u00fcnmemizi \u00f6nermektedir [20].<\/p>\n\n\n\n

Senkopu olan t\u00fcm hastalar EKG ve parmak ucu glikoz testi gibi temel testlere tabi tutulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kardiyak enzimler, elektrolitler, tam kan say\u0131m\u0131, laktat, kan k\u00fclt\u00fcrleri ve beyin bilgisayarl\u0131 tomografisi (BT), ekokardiyografi ve karotis ultrasonografisi gibi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme y\u00f6ntemleri gibi kan testleri, \u00f6yk\u00fc ve fizik muayene ile y\u00f6nlendirilmelidir [21].  Rutin kan testleri genellikle senkopta yaln\u0131zca klinik \u015f\u00fcpheyi do\u011frular. Kardiyak enzimler yaln\u0131zca hastan\u0131n g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131, dispne, endi\u015fe verici bir EKG veya iskemi i\u00e7in yorumlanamayan bir EKG gibi, \u00f6yk\u00fcs\u00fcnde miyokardiyal iskemiyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren ba\u015fka belirti veya semptomlar\u0131 varsa al\u0131nmal\u0131d\u0131r [22].<\/p>\n\n\n\n

Benzer \u015fekilde, laktat\u0131n yaln\u0131zca \u00f6yk\u00fc ve fizik muayeneye dayanarak sepsis veya mezenterik iskemi endi\u015fesi varsa g\u00f6nderilmesi \u00f6nerilmi\u015ftir. \u0130drar ve kan k\u00fclt\u00fcr\u00fc al\u0131nmas\u0131 sepsis, \u015fiddetli sepsis veya septik \u015fok endi\u015fesi olan vakalarla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Elektroensefalografi ve kardiyak stres testi gibi ek \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n tan\u0131sal faydas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr ve rutin olarak yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r [23].<\/p>\n\n\n\n

\u00c7al\u0131\u015fmalar, telemetrinin hastalar\u0131n %3-5’inde senkop etiyolojisini belirlemeye yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini, \u00e7o\u011funlukla atriyal fibrilasyon veya bradikardi gibi nedenlerden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir [24].<\/p>\n\n\n\n

Orta riskli hastalarda izleme s\u00fcresine dair ne bir kan\u0131t ne de bir fikir birli\u011fi vard\u0131r, ancak \u00e7o\u011fu uzman en az 3 saat \u00f6nermektedir [20].<\/p>\n\n\n\n

Muayenede yeni bir \u00fcf\u00fcr\u00fcm duyulursa, ekokardiyogram elde edilebilir. Ancak, bir hastan\u0131n muayenede \u00fcf\u00fcr\u00fcm veya duyulabilir bir \u00fcf\u00fcr\u00fcm \u00f6yk\u00fcs\u00fc yoksa, senkoplar\u0131 i\u00e7in kapak etiyolojisi olmas\u0131 olas\u0131 de\u011fildir [25]. Ekokardiyogram, %2-22 oran\u0131nda ve \u00e7o\u011funlukla aort stenozundan kaynaklanan bir tan\u0131 verebilir [24]. E\u011fim testi mevcutsa, bu, tekrarlayan senkopu olan ve kalp hastal\u0131\u011f\u0131 olmayan hastalarda n\u00f6rokardiyojenik nedenleri, OH’yi, post\u00fcral ta\u015fikardiyi veya gecikmi\u015f OH’yi de\u011ferlendirmek i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. EKG ve e\u011fim testine ek olarak, ek tamamlay\u0131c\u0131 otonomik testler derin nefes alma ile kalp h\u0131z\u0131 de\u011fi\u015fkenli\u011fini, aktif duru\u015fu ve Valsalva manevras\u0131n\u0131 i\u00e7erebilir [26].  <\/p>\n\n\n\n

Beyin BT taramalar\u0131, senkop ve n\u00f6rolojik defisit, n\u00f6rolojik \u015fikayetler veya e\u015f zamanl\u0131 ba\u015f travmas\u0131 belirtileriyle acil servise gelenlerle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmal\u0131d\u0131r [27]. Ya\u015fl\u0131larda travma kan\u0131t\u0131 olmaks\u0131z\u0131n intrakraniyal kanamalar olabilece\u011fini belirtmek \u00f6nemlidir; bu, n\u00f6rolojik de\u011ferlendirmenin ve hastan\u0131n temel zihinsel durumundaki de\u011fi\u015fiklikleri de\u011ferlendirmenin \u00f6nemini vurgular. Tek ba\u015f\u0131na bir serebral vask\u00fcler olay\u0131n senkopa neden olmas\u0131 olas\u0131 de\u011fildir. Ancak n\u00f6rolojik \u015fikayetler, senkop olay\u0131 s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan ba\u015f travmas\u0131ndan kaynaklanabilir. <\/p>\n\n\n\n

Avrupa Kardiyoloji Derne\u011fi senkop k\u0131lavuzlar\u0131na g\u00f6re, \u00e7ok s\u0131k senkop veya presenkop ge\u00e7iren hastalarda Holter izleme yap\u0131labilir. <\/p>\n\n\n\n

5- SONU\u00c7LAR<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131 bireylerin acil serviste senkop de\u011ferlendirmesinde;<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Senkop olup olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015fme ile ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131s\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi<\/li>\n\n\n\n
  2. Hayati tehlike olu\u015fturabilecek kardiyovask\u00fcler kaynakl\u0131 nedenler d\u0131\u015flanmal\u0131d\u0131r<\/li>\n\n\n\n
  3. \u00c7oklu ila\u00e7 kullanan bireylerin senkop nedeni ila\u00e7lar olabilir<\/li>\n\n\n\n
  4. Ortostatik hipotansiyonun varl\u0131\u011f\u0131 mortalite habercisi olabilir<\/li>\n\n\n\n
  5. Acil serviste y\u00fcksek riskli gruplar yat\u0131r\u0131lmal\u0131, d\u00fc\u015f\u00fck risk grubunda ise nedeni bulunamad\u0131ysa g\u00f6zlemde tutulmal\u0131d\u0131r.\u00a0\u00a0<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Referanslar <\/strong><\/p>\n\n\n\n

    1- Brignole M, Moya A, de Lange FJ, et al. 2018 ESC Guidelines for the diagnosis and management of syncope. Eur Heart J. 2018;39(21):1883-1948. <\/p>\n\n\n\n

    2-. Lipsitz LA. Syncope in the elderly. Ann Intern Med 1983;99:92-105. <\/p>\n\n\n\n

    3-Kapoor WN. Evaluation and management of the patient with syncope. J Am Med 1992;268:2553-60.<\/p>\n\n\n\n

    4- Kapoor WN. Evaluation of syncope in the elderly. J Am Geriatr Soc 1987;35:826-8. <\/p>\n\n\n\n

    5- Grossman SA. Dysrhythmia and occult syncope as an explanation for falls in older patients. Heart 2016;102:657. <\/p>\n\n\n\n

    6-Kapoor WN. Evaluation and outcome of patients with syncope. Medicine 1990;69:160-75. <\/p>\n\n\n\n

    7- Kenny RA. Syncope in the elderly: diagnosis, evaluation, and treat- ment. J Cardiovasc Electrophysiol 2003;14(suppl 9):S74\u20137. <\/p>\n\n\n\n

    8- Costantino G, Perego F, Dipaola F, et al. Short and long term prognosis of syncope, risk factors, and role of hospital admission. results from the STePS (Short-Term Prognosis of Syncope) study. JACC 2008;51:276-83. <\/p>\n\n\n\n

    9- Soteriades ES, Evans JC, Martin GL. Incidence and prognosis of syncope. N Engl J Med 2002;327:878-85. <\/p>\n\n\n\n

    10- Kariman H, Harati S, Safari S, et al. Validation of EGSYS score in prediction of cardiogenic syncope. Emerg Med Int 2015;2015: 515370. <\/p>\n\n\n\n

    11-Task Force for the Diagnosis and Management of Syncope, European Society of Cardiology (ESC). Guidelines for the diagnosis and management of syncope. Eur Heart J 2009;30:2631-71. <\/p>\n\n\n\n

    12. Ali NJ, Grossman SA. Geriatric Syncope and Cardiovascular Risk in the Emergency Department. J Emerg Med. 2017;52(4):438-448.e3. doi: 10.1016\/j.jemermed.2016.12.003.<\/p>\n\n\n\n

    13-O\u2019Dwyer C, Bennett K, Langan Y, et al. Amnesia for loss of con- sciousness is common in vasovagal syncope. Eurospace 2011;13: 1040-5.<\/p>\n\n\n\n

    14- Fedorowski A, Stavenow L, Hedblad B, et al. Orthostatic hypoten- sion predicts all-cause mortality and coronary events in middle- aged individuals (The Malmo Preventive Project). Eur Heart J 2010;31:85-91.<\/p>\n\n\n\n

    15- Freeman R. Neurogenic orthostatic hypotension. N Engl J Med 2008;358:615-24.<\/p>\n\n\n\n

    16- Sutton R. Carotid sinus syndrome: progress in understanding and management. Glob Cardiol Sci Pract 2014;2014:1-8.<\/p>\n\n\n\n

    17-. Task Force on Cardiac Pacing and Resynchronization Therapy, Eu- ropean Society of Cardiology (ESC), European Heart Rhythm As- sociation (EHRA). ESC guidelines on cardiac pacing and cardiac resynchronization therapy. Eurospace 2013;15:1070-8.<\/p>\n\n\n\n

    18- Ooi WL, Hossain M, Lipsitz LA. The association between ortho- static hypotension and recurrent falls in nursing home residents. Am J Med 2000;108:106-11.<\/p>\n\n\n\n

    19- Benbadis S, Wolgamuth B, Goren H, et al. Value of tongue biting in the diagnosis of seizures. Arch Intern Med 1995;155:2346-9.<\/p>\n\n\n\n

    20- Costantino G, Sun BC, Barbic F, et al. Syncope clinical manage- ment in the emergency department: a consensus from the first international workshop on syncope risk stratification in the emergency department. Eur Heart J 2016;37:1493-8. <\/p>\n\n\n\n

    21- Grossman SA. Testing in syncope. Intern Emerg Med 2006;1:135-6<\/p>\n\n\n\n

    22- Grossman SA, Van Epp S, Arnold R, et al. The value of cardiac enzymes in elderly patients presenting to the emergency department with syncope. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2003;58:1055-9. <\/p>\n\n\n\n

    23- Sun BC, Costantino G, Barbic F, et al. Priorities for emergency department syncope research. Ann Emerg Med 2014;64:649-55. <\/p>\n\n\n\n

    24- Mendu ML, McAvay G, Lampert R, et al. Yield of diagnostic tests in evaluating syncopal episodes in older patients. Arch Intern Med 2009;169:1299-305. <\/p>\n\n\n\n

    25 Grossman SA, Fischer C, Lipsitz L, et al. Predicting adverse outcomes in syncope. J Emerg Med 2007;33:233-9. <\/p>\n\n\n\n

    26- Jones PK, Gibbons CH. The role of autonic testing in syncope. Auto Neurosci 2014;184:40-5.<\/p>\n\n\n\n

    27- Goyal N, Donnino MW, Vachhani R, et al. The utility of head computed tomography in the emergency department evaluation of syncope. Intern Emerg Med 2006;1:148-50.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    1-Giri\u015f  Senkop, serebral hipoperf\u00fczyonun neden oldu\u011fu ge\u00e7ici bilin\u00e7 kayb\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131r. H\u0131zl\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 olmas\u0131, k\u0131sa s\u00fcrmesi ve kendili\u011finden iyile\u015fmesi ile karakterizedir. Ge\u00e7ici…<\/p>\n","protected":false},"author":1185,"featured_media":675,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"no","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1,10014],"tags":[10020,10018,10052],"class_list":["post-674","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-akademik-blog-yazisi","tag-acil-tip","tag-geriatri","tag-senkop"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/674","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1185"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=674"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/674\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/media\/675"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=674"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=674"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=674"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}