Vertigo, ba\u015f d\u00f6nmesi, sersemlik hissi, denge kayb\u0131, bulant\u0131, kusma gibi semptomlarla karakterize problemdir. Vertigonun tan\u0131nmas\u0131 s\u0131ras\u0131ndaki kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 vertigo teriminin bir tan\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131 ile ba\u015flamaktad\u0131r. Ancak pek \u00e7ok hastal\u0131\u011f\u0131n vertigoya neden olabilece\u011fi g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir. Vertigo ya\u015fl\u0131larda g\u00f6r\u00fclen en s\u0131k semptomlardan biri olmas\u0131 ve hastalar\u0131n d\u00fc\u015fme riskini artmas\u0131 sebebiyle olu\u015fabilecek komplikasyonlardan dolay\u0131 \u00f6nem arzetmektedir. Ba\u015f d\u00f6nmesi semptomu olan hastalarda bir\u00e7ok olas\u0131 patoloji bulunabilir. Geriatrik pop\u00fclasyon \u00f6zellikle vertigo hissini tam olarak tan\u0131mlayamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tan\u0131 koyarken daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 muayene ve tetkik etmekte fayda vard\u0131r. Geriatrik pop\u00fclasyonda vertigo birlikteli\u011finde ek semptomlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir. Hastalar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu kad\u0131n cinsiyettedir (1).<\/p>\n\n\n\n
Ya\u015fl\u0131larda vertigo ataklar\u0131n\u0131n en s\u0131k sebebi vestibuler bozukluklar (%28.4) olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Bunu s\u0131rayla kardiyovask\u00fcler hastal\u0131klar (%20.4) ve n\u00f6rolojik hastal\u0131klar (%15.1) izlemektedir (1). Vestibuler bozukluklar\u0131 de\u011ferlendirdi\u011fimizde ise en s\u0131k benign paroksismal pozisyonel vertigoya rastlamaktay\u0131z. Bunun sebebi ise bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmada i\u00e7 kula\u011f\u0131n zamanla otokonial dejenerasyona u\u011framas\u0131yla ile birlikte dansite kayb\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r (2,3,4). Endolenfatikhidrops, ikinci s\u0131kl\u0131ktaki vestibuler bozukluk olarak g\u00f6r\u00fclmektedir (1). Kardiyovask\u00fcler (KV) bozukluklarda en s\u0131k kan bas\u0131nc\u0131 dengesizlikleri olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6zellikle saptanan bulgu hipertansiyon ve e\u015flik eden ortostatik bozukluklard\u0131r. KV hastal\u0131klar\u0131n ya\u015fla birlikte prevalans\u0131 artt\u0131\u011f\u0131ndan ya\u015fl\u0131larda s\u0131kl\u0131kla yayg\u0131n bir komorbidite sebebidir. Bunu takip eden KV hastal\u0131klar ise iskemik kalp hastal\u0131klar\u0131, aritmiler ve kalp kapak hastal\u0131klar\u0131d\u0131r. N\u00f6rolojik hastal\u0131klar, \u00f6ncelikle merkezi sinir sistemini etkileyen hastal\u0131klar olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. En s\u0131k vestibuler migren g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken; serebrovask\u00fcler bozukluklar ve polin\u00f6ropati bunu s\u0131ras\u0131yla takip etmektedir. Dejeneratif bozukluklar n\u00f6rolojik sebeplerin neden oldu\u011fu vertigoda yakla\u015f\u0131k olarak 10 hastadan birinde g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu dejeneratif hastal\u0131klar; Parkinson, Alzheimer ve multisistematrofisinden olu\u015fmaktad\u0131r. Serebellar Sendromlar grubunda ise belirlenmemi\u015f serebellar sendromlar, CANVAS (Serebellar Ataksi, N\u00f6ropati, Vestibuler Arefleksi Sendromu) ve a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru \u00e7akan nistagmusg\u00f6r\u00fclmektedir (1). Psikiyatrik bozukluklardan, vertigo semptomu olu\u015fturan en s\u0131k bozukluklar ise anksiyete, depresif ataklard\u0131r. Ya\u015flanmayla beraber artan presbyopiye ba\u011fl\u0131 g\u00f6rme ve kas-iskelet sistemi bozukluklar\u0131 hastalar\u0131n vertigo semptomuyla acile ba\u015fvurmalar\u0131na sebep olmaktad\u0131r. \u0130la\u00e7 yan etkileri veya polifarmasivertigoya sebep olabilir. Vertigo semptomu olan hastalar\u0131n %3.4\u2019\u00fcnde ise etiyoloji ayd\u0131nlat\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Acil Serviste \u0130lk De\u011ferlendirme<\/strong><\/p>\n\n\n\n Acil servise ba\u015f d\u00f6nmesi ile ba\u015fvuran hastalar\u0131n de\u011ferlendirilmesinde \u00f6ncelikle hastan\u0131n ba\u015f d\u00f6nmesini y\u00f6nlendirme olmaks\u0131z\u0131n tarif etmesi istenmelidir. Bunun i\u00e7in ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir anamnez al\u0131nmal\u0131, ilk ba\u015flang\u0131\u00e7 ata\u011f\u0131n\u0131n tarifiyle birlikte ba\u015f d\u00f6nmesinin periferik mi santral mi oldu\u011fu belirlenmelidir (Tablo 1). Hastaya kapsaml\u0131 bir fizik muayene planlanmal\u0131d\u0131r.\u00a0\u0130lk olarak vital bulgular\u0131n tamam\u0131 de\u011ferlendirilmelidir. Vital bulgulara hipoglisemi tan\u0131s\u0131n\u0131 atlamamak i\u00e7in parmak ucu kan \u015fekeri eklenmelidir.<\/p>\n\n\n\n N\u00f6rolojik sistem muayenesi, kulak ve vestib\u00fcler sistem muayenesi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Kardiyovask\u00fcler sistem muayenesi tam olarak yap\u0131lmal\u0131, kalp sesleri \u00f6zellikle kalp kapak patolojileri tan\u0131mak i\u00e7in yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yine nistagmus ba\u015f d\u00f6nmesinin en objektif verilerinden biridir. Muayene s\u0131ras\u0131nda normal pop\u00fclasyonda Dix-Hallpike testi ile BPPV tan\u0131s\u0131 konulur. Ya\u015fl\u0131 pop\u00fclasyon i\u00e7inde Dix-Hallpike testi yap\u0131labilir, fakat dikkatli olunmal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle KV damar hastal\u0131\u011f\u0131 olan hastalarda inme veya damar yaralanmas\u0131na sebep olabilir. Ya\u015fl\u0131larda ya\u015f ile artan kifoskolyoz, servikal spinal darl\u0131k,servikal radik\u00fclopati, romatoid artrit olan hastalarda, bel a\u011fr\u0131s\u0131 olan veya bel a\u011fr\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 disfonksiyon olan hastalarda \u00f6zel muayene masalar\u0131 ile birlikte dikkatli bir \u015fekilde yap\u0131labilir. Dix-Hallpike yap\u0131lamayan hastalarda yan yatma manevras\u0131 yap\u0131labilir, ancak duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Vertigo tan\u0131s\u0131 konulurken altta yatan nedene y\u00f6nelik olarak ara\u015ft\u0131rmalar ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u015fekilde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Vital bulgular\u0131n de\u011ferlendirilmesinin yan\u0131 s\u0131ra elektrokardiyografi (EKG), tam kan say\u0131m\u0131, elektrolit de\u011ferleri, biyokimyasal parametreler, enfeksiyon parametreleri, kraniyal g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemeler (bilgisayarl\u0131 tomografi, manyetik rezonans g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme (MRG), Doppler ultrasonografi (USG)), ve bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra denge ve i\u015fitme testleri tan\u0131da kullan\u0131labilen y\u00f6ntemlerdendir.EKG\u2019de \u00f6zellikle bloklar ve aritmilere dikkat etmek gerekirken, b\u00fct\u00fcn EKG patolojileri ba\u015f d\u00f6nmesine sebep olabilir. Ya\u015fla birlikte anemi daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclece\u011finden semptomatik anemiye dikkat edilmelidir. Hastan\u0131n anemisi varsa e\u011fer gastrointestinal kanama a\u00e7\u0131s\u0131nda rektal muayene yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ya\u015fl\u0131 pop\u00fclasyonda \u00f6zellikle bak\u0131ma muhta\u00e7 hastalarda beslenme b\u00fcy\u00fck bir problem olmakla beraber elektrolit bozuklar\u0131na rastlayabiliriz, bu da ba\u015f d\u00f6nmesine sebep olabilir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda yeni ba\u015flanm\u0131\u015f ila\u00e7larda (di\u00fcretik vb.) elektrolit bozukluklar\u0131na sebep olabilir.<\/p>\n\n\n\n Kullan\u0131lan antikoag\u00fclanlar, antiplatelet ila\u00e7lar kanama riskini artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda intrakranial kanamalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan kontrasts\u0131z beyin bilgisayarl\u0131 tomografisi hastalarda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. \u0130nme ve malignite riskinin ilerleyen ya\u015fla artmas\u0131ndan dolay\u0131 hastalara diff\u00fczyon MRG ve kraniyal MRG g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemesi planlanabilir. Vertebral arter hipoplazisi vertigo nedenlerinden olabilece\u011fi i\u00e7in tan\u0131sal ama\u00e7l\u0131 Doppler USG planlanabilir. A\u00e7\u0131klanamayan vertigo durumunda panik bozukluk veya duygudurum bozukluklar\u0131 i\u00e7in psikiyatrik de\u011ferlendirme \u00f6nem arz etmektedir (5).<\/p>\n\n\n\n Tedavi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Vertigonun tedavisinde altta yatan bir patoloji varl\u0131\u011f\u0131nda \u00f6ncelikle bunun tedavi edilmesi gerekmektedir. Di\u011fer y\u00f6ntemlerle hasta iyile\u015fmez ancak hastan\u0131n genel prognozunu nispeten d\u00fczeltebilir. \u0130la\u00e7 tedavisinin ba\u015fl\u0131ca amac\u0131 ba\u015f d\u00f6nmesinin azalt\u0131lmas\u0131, bulant\u0131, kusma gibi semptomlar\u0131n geriletilmesidir.<\/p>\n\n\n\n Kardiyak bir sorun varl\u0131\u011f\u0131nda buna y\u00f6nelik ila\u00e7lar, giri\u015fimsel i\u015flemler ve hatta gerekirse operasyon planlanabilir.<\/p>\n\n\n\n Enfeksiy\u00f6z bir durum varl\u0131\u011f\u0131nda enfeksiyonun tedavisine y\u00f6nelik antibiyotik, antiviral, antimikotik ajanlardan faydalan\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n Vestibuler n\u00f6rit, labirentit, benign paroksismal pozisyonel vertigo, Meni\u00e9re gibi vestibuler sistem bozukluklar\u0131nda,<\/p>\n\n\n\n Santral sinir sistemini etkileyen hemoraji veya iskemi durumlar\u0131nda ise hastan\u0131n klinik durumuna g\u00f6re antiplatelet, antikoag\u00fclan, protrombin komplex konsantresi, antihipertansif ila\u00e7lar de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n\n\n\n Taburculuk Ve Takip<\/strong><\/p>\n\n\n\n Hastalar genellikle acil serviste saptanabilen bir sebep bulunduysa ilgili bran\u015flarla uygun olarak de\u011ferlendirilerek altta yatan neden \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n N\u00f6rolojik sistemi etkileyen durumlarda n\u00f6roloji ve beyin cerrahisi, kardiyovask\u00fcler sistemi etkileyen hastalarda kardiyoloji,gerekirse kardiyovask\u00fcler cerrahi, hematolojik yada metabolik bozukluk varl\u0131\u011f\u0131nda i\u00e7 hastal\u0131klar\u0131, enfeksiyon durumlar\u0131nda enfeksiyon hastal\u0131klar\u0131, vestib\u00fcler sistem bozuklu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyorsa kulak burun hastal\u0131klar\u0131 uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Gere\u011finde bu hastalar\u0131n hospitalizasyonu yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yine hi\u00e7bir organik sebep bulunamayan diren\u00e7li vertigo hastalar\u0131nda psikiyatrik destek sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Semptomatik olarak rahatlayan, ek n\u00f6rolojik bulgusu olmayan ve kendi g\u00fcnl\u00fck ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 idame ettirebilecek olan hastalar yak\u0131nlar\u0131n\u0131n da g\u00f6zetimi olmas\u0131 ko\u015fuluyla taburcu edilebilirler.<\/p>\n\n\n\n Kaynaklar<\/strong><\/p>\n\n\n\n Vertigo, ba\u015f d\u00f6nmesi, sersemlik hissi, denge kayb\u0131, bulant\u0131, kusma gibi semptomlarla karakterize problemdir. Vertigonun tan\u0131nmas\u0131 s\u0131ras\u0131ndaki kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 vertigo teriminin bir tan\u0131…<\/p>\n","protected":false},"author":1185,"featured_media":568,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1,10014],"tags":[10042,10018,10045],"class_list":["post-567","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-akademik-blog-yazisi","tag-acil","tag-geriatri","tag-vertigo"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/567","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1185"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=567"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/567\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/media\/568"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=567"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=567"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=567"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}} <\/strong><\/td> PER\u0130FER\u0130K<\/strong><\/td> SANTRAL<\/strong><\/td><\/tr> Ba\u015flang\u0131\u00e7<\/strong><\/td> Ani<\/td> Ani veya yava\u015f<\/td><\/tr> \u015eiddeti<\/strong><\/td> Yo\u011fun d\u00f6nme<\/td> Daha az yo\u011fun<\/td><\/tr> D\u00fczen<\/strong><\/td> Paroksismal,aral\u0131kl\u0131<\/td> S\u00fcrekli<\/td><\/tr> Pozisyon\/hareketle \u015fiddetlenme<\/strong><\/td> Evet<\/td> De\u011fi\u015fken<\/td><\/tr> Terleme\/bulant\u0131yla ili\u015fki <\/strong><\/td> S\u0131k<\/td> De\u011fi\u015fken<\/td><\/tr> Nistagmus<\/strong><\/td> Rotatuar-dikey,yatay<\/td> Dikey<\/td><\/tr> Belirti bulgular\u0131n yorulmas\u0131<\/strong><\/td> Evet<\/td> Hay\u0131r<\/td><\/tr> Duyma kayb\u0131,\u00e7\u0131nlama<\/strong><\/td> Olu\u015fabilir<\/td> Olu\u015fmaz<\/td><\/tr> Normal olmayan timpanik zar<\/strong><\/td> Olu\u015fabilir<\/td> Olu\u015fmaz<\/td><\/tr> Santral sinir sistemi bulgular\u0131<\/strong><\/td> Yok<\/td> Genellikle var<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/div> \n
\n