{"id":553,"date":"2023-12-15T10:08:49","date_gmt":"2023-12-15T07:08:49","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/?p=553"},"modified":"2023-12-15T10:08:50","modified_gmt":"2023-12-15T07:08:50","slug":"2023-yilinin-ilgi-ceken-geriatrik-acil-tip-makaleleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/genel\/2023-yilinin-ilgi-ceken-geriatrik-acil-tip-makaleleri\/","title":{"rendered":"2023 Y\u0131l\u0131n\u0131n \u0130lgi \u00c7eken Geriatrik Acil T\u0131p Makaleleri"},"content":{"rendered":"\n

Yazar: <\/strong>Do\u00e7. Dr. Canan AKMAN<\/p>\n\n\n\n

\u00a0Edit\u00f6r: <\/strong>Prof. Dr. \u00d6zg\u00fcr KARCIO\u011eLU<\/p>\n\n\n\n

1.Koehl JL. Adverse Drug Event Prevention and Detection in Older Emergency Department Patients. Clin Geriatr Med. 2023 Nov;39(4):635-645. doi: 10.1016\/j.cger.2023.04.008<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131larda,  advers ila\u00e7 reaksiyonlar\u0131 (ADE) yayg\u0131nd\u0131r. 65 ya\u015f ve \u00fczerinde olanlar\u0131n %39 oran\u0131nda 5\u2019ten fazla ila\u00e7 kulland\u0131\u011f\u0131, genellilkle polifarmasi nedeniyle hastaneye ba\u015fvurular\u0131n\u0131n oldu\u011fu ve ADE\u2019ye yakalanma oran\u0131n\u0131n 7 kat fazlad\u0131r. Antiplateletler, di\u00fcretikler, NSAID\u2019lar, antikoag\u00fclanlar\u0131n hastane yat\u0131\u015flar\u0131n %50\u2019sinden sorumlu oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir. ADE\u2019nin en yayg\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 d\u00fc\u015fmeler, ortostatik hipotansiyon, kalp ve\/veya b\u00f6brek yetmezli\u011fi, gastrointestinal ve i\u00e7 kanama ve deliryumdur. Ya\u015fl\u0131 hastalar\u0131n yakla\u015f\u0131k %45’i en az bir yeni re\u00e7eteli ila\u00e7la acil servisten taburcu edildi\u011finden acil serviste (AS) ila\u00e7 re\u00e7etelenmesinin iyile\u015ftirilmesi \u00e7ok \u00f6nemlidir ve %11,6’s\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilen ila\u00e7lard\u0131r. Hastan\u0131n bili\u015fsel veya fonksiyonel d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ba\u011fl\u0131 olarak g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam aktivitelerinde bozulma, bir ilaca ba\u015flad\u0131ktan veya doz titrasyonu sonras\u0131nda yeni semptomlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, ilac\u0131n farmakokineti\u011fini ve farmakodinamiklerini de\u011fi\u015ftirebilecek de\u011fi\u015fiklikler olmas\u0131 durumunda klinik \u015f\u00fcphe artmaktad\u0131r. Terap\u00f6tik indeksi geni\u015f olan bir ila\u00e7 se\u00e7ilmelidir. “D\u00fc\u015f\u00fck ba\u015fla ve yava\u015f git” yakla\u015f\u0131m\u0131 doz se\u00e7imi ve titrasyonu i\u00e7in \u00f6nemli bir prensiptir Re\u00e7ete yazma \/ yazmama referanslar\u0131 ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6zellikle odaklan\u0131lmas\u0131 gereken nokta sedasyon, konf\u00fczyon, deliryum ve hal\u00fcsinasyonlar gibi merkezi sinir sistemiyle ili\u015fkili ila\u00e7lar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u00d6yk\u00fcde do\u011fru bir ila\u00e7 listesinin elde edilmesi son derece \u00f6nemlidir ve kapsaml\u0131 geriatrik de\u011ferlendirmede ilk ad\u0131m olmal\u0131d\u0131r. Geriatri kons\u00fcltasyonu ila\u00e7 re\u00e7etelenmesinde iyile\u015fmeye yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

2.Gottesman E, Elman A, Rosen T. Elder Mistreatment: Emergency Department Recognition and Management . Clin Geriatr Med. 2023 Nov;39(4):553-573. doi: 10.1016\/j.cger.2023.05.007<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Her y\u0131l toplumda ya\u015fl\u0131lara y\u00f6nelik %5-15 oran\u0131nda k\u00f6t\u00fc muamele oldu\u011fu belirtilmektedir. Acil servis, bu durumu tespit etmek ve m\u00fcdahaleyi ba\u015flatmak i\u00e7in \u00f6nemli bir f\u0131rsat yeridir. Y\u00fcksek riskli hastalar\u0131n belirlenmesi; \u00f6yk\u00fc, fizik muayene, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme ve laboratuvar testlerinden elde edilen anlaml\u0131 bulgular\u0131n tan\u0131nmas\u0131 ve t\u0131bbi kay\u0131tlarda belgelenmesi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Akut sorunlar\u0131n ele al\u0131nmas\u0131, hastan\u0131n g\u00fcvenli\u011finin en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve yetkililere rapor verilmesi hastan\u0131n acil serviste y\u00f6netiminin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle bili\u015fsel veya i\u015flevsel bozuklu\u011fu olan veya g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n temel aktiviteleri ve yard\u0131mc\u0131 aktiviteleri i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 olan ya\u015fl\u0131lar, izole olanlar k\u00f6t\u00fc muamele i\u00e7in \u00f6nemli risk fakt\u00f6rleridir. Yinede acil servis doktorlar\u0131 t\u00fcm bu risk fakt\u00f6rlerine sahip olmasa da y\u00fcksek \u015f\u00fcphe indeksine dikkat etmeli  ve travma yaralanmas\u0131 olan bir hastay\u0131 de\u011ferlendirirken fiziksel bulgular\u0131n bildirilen mekanizma ile tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 dikkate almal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca kapsaml\u0131 birt\u0131bbi ve sosyal \u00f6yk\u00fc, hastan\u0131n bili\u015f, ila\u00e7 alma ve genel bak\u0131m ihtiya\u00e7lar\u0131 dahil olmak \u00fczere evdeki aktivitelerinin nas\u0131l oldu\u011funa ait bilgiye sahip olmal\u0131d\u0131r. A\u00e7\u0131klanamayan yaralar, ge\u00e7mi\u015f \u00f6yk\u00fcye bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda s\u0131k yaralanma, t\u0131bbi hastal\u0131k veya yaralanman\u0131n oldu\u011fu s\u00fcre\u00e7 ile yard\u0131m alma aras\u0131nda ge\u00e7en zaman, benzer yaralanmalar ile acil servise tekrarlayan  ba\u015fvuru olmas\u0131, \u00f6yk\u00fc al\u0131rken, ya\u015fl\u0131lara y\u00f6nelik k\u00f6t\u00fc muameleye ili\u015fkin k\u0131rm\u0131z\u0131 bayraklar\u0131 g\u00f6stermektedir. Acil servisin yo\u011fun ortam\u0131nda k\u00f6t\u00fc muamele yani istismara y\u00f6nelik sonraki ad\u0131mlar ve stratejiler belirlenerek, acil servis doktorlar\u0131n\u0131n di\u011fer kritik hastalara odaklanmas\u0131na izin vererek bak\u0131m\u0131n iyile\u015ftirilmesine y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

3.Liu SW, Lee S, Hayes JM, Khoujah D, Lo AX, Doering M, de Wit K; Geriatric Emergency Department Delirium Guidelines Group.<\/em><\/strong> <\/strong>Head computed tomography findings in geriatric emergency department patients with delirium, altered mental status, and confusion: A systematic review.<\/em><\/strong> <\/strong>Acad Emerg Med. 2023 Jun;30(6):616-625. doi: 10.1111\/acem.14622<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Deliryum ya\u015fl\u0131lar\u0131 yayg\u0131n olarak etkilemekte ve ciddi beyin fonksiyon bozuklu\u011funa neden olmaktad\u0131r. Ya\u015fl\u0131larda kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131, bilin\u00e7 d\u00fczeyinde de\u011fi\u015fiklik, dikkatte azalma ve alg\u0131 bozukluklar\u0131na neden olmaktad\u0131r. Acil servise ba\u015fvuran ya\u015fl\u0131larda mental durum de\u011fi\u015fikli\u011fi genel olarak deliryum kriteridir. Del\u00fczyon %6-38 oran\u0131nda e\u015flik etmektedir. Deliryum ile beraber fonksiyonel kapasitede d\u00fc\u015fme y\u00fcksek \u00f6l\u00fcm oran\u0131 ile ili\u015fkilidir. Etiyolojide enfeksiyon, ila\u00e7lar, a\u011fr\u0131, ge\u00e7irilen ameliyat, akut t\u0131bbi hastal\u0131k, ila\u00e7 zehirlenmesi, immobilizasyon, metabolik d\u00fczensizlik, uyku yoksunlu\u011fu ve akut n\u00f6rolojik hastal\u0131k gibi multifakt\u00f6riyel nedenler rol oynamaktad\u0131r. N\u00f6rolojik etiyolojide kafa i\u00e7i kanama, iskemik inme ve beyin t\u00fcm\u00f6r\u00fc \u00f6n plandad\u0131r.  Bilgisayarl\u0131 tomografi (BT) veya manyetik rezonans g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme (MRI)  ile te\u015fhis edilir. Acil serviste n\u00f6rolojik de\u011ferlendirmede BT daha s\u0131k kullan\u0131lmakla birlikte ortak bir konsensus bulunmamaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmada beyin BT bulgusu olarak iskemik inme, kanama ve beyin kitlesi patolojik bulgu olarak al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Deliryum, konf\u00fczyon veya mental durum de\u011fi\u015fikli\u011fi olan ya\u015fl\u0131larda BT\u2019de patolojik bir bulgu oldu\u011funun belirlenmesi ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 zamanda risk fakt\u00f6r\u00fc olarak ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131, fokal n\u00f6rolojik defisit, travma ve antikoag\u00fclasyon ile ili\u015fkisi de de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Ovid Medline, Embase, Clinicaltrials.gov, Web of Science ve Cochrane Central kullan\u0131larak, sistematik bir inceleme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Genel olarak mental durum de\u011fi\u015fikli\u011fi veya konf\u00fczyonu olan ya\u015fl\u0131 acil servis hastalar\u0131n\u0131n oran\u0131n\u0131n  patolojik beyin BT\u2019ye sahip oldu\u011fu bulunmu\u015ftur. Fokal n\u00f6rolojik bulgular\u0131n prevalans\u0131 %13, antikoag\u00fclasyon i\u00e7in %9,8 olarak raporlanm\u0131\u015ft\u0131r. Fokal n\u00f6rolojik defisit varl\u0131\u011f\u0131 patolojik beyin BT ile ili\u015fkili bulunmu\u015ftur. Antikoag\u00fclasyonun patolojik beyin BT’si ile ili\u015fkisi bulunamam\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 veya travma ile patolojik beyin BT aras\u0131ndaki ili\u015fki g\u00f6sterilememi\u015ftir. Mental durum de\u011fi\u015fikli\u011fi ve konf\u00fczyonu olan ya\u015fl\u0131lar\u0131n acil serviste \u00e7ekilen BT\u2019lerinde patolojik bulgu oran\u0131 %15,6\u2019d\u0131r. Fokal n\u00f6rolojik defisit varl\u0131\u011f\u0131 akut olan patolojinin g\u00fc\u00e7l\u00fc belirleyicisi iken antikoag\u00fclasyon de\u011fildir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada GRADE (Grading of Recommendations, Assessment, Development, and Evaluations) yakla\u015f\u0131m\u0131na sonu\u00e7 olarak dikkat \u00e7ekilmi\u015ftir. \u00d6nerilerin Derecelendirilmesi, De\u011ferlendirme, Geli\u015ftirme ve De\u011ferlendirmeler ile birlikte kan\u0131t d\u00fczeyleri ve klinik uygulama \u00f6nerileri ve sistematik yakla\u015f\u0131m\u0131 i\u00e7ermektedir.<\/p>\n\n\n\n

4. McQuown CM, Tsivitse EK. Nonspecific Complaints in Older Emergency Department PatientsClin Geriatr Med. 2023 Nov;39(4):491-501. doi: 10.1016\/j.cger.2023.04.007<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131lar acil servise nonspesifik olan benign veya hayat\u0131 tehdit edecek \u015fekilde akut veya kronik tibbi sorunlarla ba\u015fvururlar. Ya\u015fl\u0131lar\u0131n acil servise %6,4-14 nonspesifik yak\u0131nmalarla   ba\u015fvurdu\u011fu bilinmektedir. Nonspesifik \u015fikayeti olan ya\u015fl\u0131lara en s\u0131k konulan tan\u0131lar enfeksiyon(pn\u00f6moni, idrar yolu), kardiyovask\u00fcler hastal\u0131klar (kalp yetmezli\u011fi), n\u00f6rolojik hastal\u0131klar \u00f6ncelikle dikkate al\u0131n\u0131rken, elektrolit bozuklu\u011fu, dehidratasyon, anemi, kafa i\u00e7i kanama, neoplazma ve gastrointestinal kanama di\u011fer yayg\u0131n nedenleri olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu tan\u0131lar\u0131 alsalar da s\u0131kl\u0131kla acil servisten keyifsizlik, genel halsizlik veya fonksiyonel bozukluk gibi nonspesifik  tan\u0131larla ayr\u0131l\u0131rlar. Nonspesifik yak\u0131nmalara sahip olmak, belirli bir te\u015fhis olmadan taburcu olmakla ili\u015fkilidir ve  acil servise tekrar gelme riski y\u00fcksek oldu\u011fundan, acil servis sonras\u0131 bak\u0131m\u0131n ayarlanmas\u0131 \u00f6zellikle \u00f6nemli olabilmektedir. Acil serviste nonspesifik tan\u0131s\u0131 olan hastalar\u0131n \u015fikayetleri multifakt\u00f6riyeldir ve kapsaml\u0131 bir \u00f6yk\u00fc beraberinde fizik muayene gereklidir.Akut hastal\u0131\u011f\u0131n atipik belirtileri her zaman g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

5. Elder NM, Heavey SF, Tyler KR. Emergency Department Pain Management in the Older Adult. Clin Geriatr Med. 2023 Nov;39(4):619-634. doi: 10.1016\/j.cger.2023.05.012<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131larda a\u011fr\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinde; a\u011fr\u0131 tipi, durumun ciddiyeti, komorbiditeler, ila\u00e7lar\u0131n de\u011ferlendirilmesi ve dikkate al\u0131nmas\u0131 \u00f6nerilmektedir. Farmakolojik ajanlar, ila\u00e7-ila\u00e7 etkile\u015fimleri, ila\u00e7-hastal\u0131k etkile\u015fimleri ve yakla\u015f\u0131mlara odaklan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Tedavi edilmeyen veya yeterince tedavi edilmeyen a\u011fr\u0131, artan anksiyete ve depresyon, uyku bozuklu\u011fu ve deliryum geli\u015fimi gibi bir\u00e7ok olumsuz olay i\u00e7in bir risk fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. A\u011fr\u0131 hareketlili\u011fi azaltabilir, kondisyon kayb\u0131 ve d\u00fc\u015fme riskini daha da art\u0131rabilir. Asetaminofen, \u00f6nerilen dozda al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, di\u011fer analjeziklerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda g\u00fcvenlik profili nedeniyle ya\u015fl\u0131 yeti\u015fkinlerde hafif-orta \u015fiddette a\u011fr\u0131 tedavisinde birinci basamak ajand\u0131r. NSA\u0130\u0130’lerin yan etkileri ve ila\u00e7-ila\u00e7 etkile\u015fimleri nedeniyle geriatrik hastalara k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine d\u00fc\u015f\u00fck dozlarda ve \u00e7ok dikkatli verilmesi gerekmektedir. Geriatrik pop\u00fclasyonda opioidlerin yayg\u0131n olumsuz etkileri aras\u0131nda solunum depresyonu, kab\u0131zl\u0131k, bulant\u0131, kusma, sedasyon ve konf\u00fczyon yer al\u0131r. Acil serviste k\u0131sa etkili veya orta etkili opioidlerin oral, subkutan, intranazal ve intraven\u00f6z form\u00fclasyonlar\u0131 tercih edilir. Kas k\u00fctlesinin azalmas\u0131 ilac\u0131n emilimini uzataca\u011f\u0131 ve a\u011fr\u0131n\u0131n ge\u00e7mesini geciktirece\u011fi i\u00e7in intram\u00fcsk\u00fcler uygulamadan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. Kal\u00e7a k\u0131r\u0131klar\u0131n\u0131n tedavisinde femoral sinirin b\u00f6lgesel anestezisinin faydalar\u0131 aras\u0131nda a\u011fr\u0131 y\u00f6netiminin iyile\u015ftirilmesi, opiyat kullan\u0131m\u0131n\u0131n azalmas\u0131, deliryumun azalmas\u0131 ve hastan\u0131n hastanede kal\u0131\u015f s\u00fcresinin azalmas\u0131 s\u00f6z konusudur. Acil serviste k\u0131r\u0131\u011f\u0131 tan\u0131mlamak, multimodal analjezi sa\u011flamak ve cerrahi m\u00fcdahaleyi h\u0131zland\u0131rmak k\u0131r\u0131klar\u0131n y\u00f6netiminde \u00f6nemlidir.  Ba\u015flang\u0131\u00e7ta hareket kabiliyeti s\u0131n\u0131rl\u0131 olan hastalar i\u00e7in bile cerrahi fiksasyon en iyi analjeziyi sa\u011flar ve \u00e7o\u011fu hastaya \u00f6nerilmelidir. Acil serviste a\u011fr\u0131y\u0131 ve m\u00fcdahalelere yan\u0131t\u0131 s\u0131k s\u0131k de\u011ferlendirmek \u00f6nemlidir. A\u011fr\u0131 kesici ila\u00e7lara ad\u0131m ad\u0131m yakla\u015fmak en iyisidir; oral asetaminofen ile ba\u015flay\u0131p gerekti\u011fi kadar art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. En k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7in etkili en d\u00fc\u015f\u00fck dozu kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ya\u015fl\u0131larda \u00e7oklu ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131, ila\u00e7 etkile\u015fimleri ve opiat kullan\u0131m bozukluklar\u0131 \u00f6zel dikkat gerektirmektedir.<\/p>\n\n\n\n

6. Beton \u00d6E, \u015eahin MH, Do\u011fan H, Bilen \u015e, Bekta\u015f H. Prognosis and risk factors for ger\u0131atric stroke patients \u0131n each decade. Turkish Journal of Geriatrics. 2023; 26(3):285\u2212293. do\u0131: 10.29400\/tjgeri.2023.355.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

N\u00fcfusun ya\u015flanmas\u0131 ile t\u00fcm d\u00fcnyada ikinci \u00f6l\u00fcm nedeni inmedir. \u0130nme ya\u015f ile birlikte artmaktad\u0131r. Ya\u015fl\u0131larda inmenin \u00f6nlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bo\u015fluklar mevcuttur. Bu ama\u00e7la planlanan \u00e7al\u0131\u015fmada;  iskemik inme ge\u00e7iren geriatrik hastalar; 65-69, 70-79, 80-89 ve \u2265 90 ya\u015f grupland\u0131r\u0131ld\u0131. demografik bulgular\u0131, hastal\u0131klar\u0131, inme \u00f6ncesi antiagregan veya antikoag\u00fclan tedavi, daha \u00f6nce serebrovask\u00fcler hastal\u0131k \u00f6yk\u00fcs\u00fc hastal\u0131k, atriyal fibrilasyon varl\u0131\u011f\u0131, laboratuvar verileri, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme raporlar\u0131,ekokardiyografi ve karotis-vertebral doppler ultrasonografi sonu\u00e7lar\u0131 kaydedilmi\u015ftir.N\u00f6rolojik defisit de\u011ferlendirilmesinde National Institutes of Health Stroke Scale (NIHSS) and the Modified Rankin Score (MRS) kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmada 298 hasta(161 kad\u0131n, 137 erkek) 4 gruba ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nme risk fakt\u00f6r\u00fc olan  Diyabetes Mellitus (DM) [65-69 ya\u015f 25 hasta,;70-79 ya\u015f 58 hasta,; 80-89 ya\u015f 28 hasta; \u2265 90 ya\u015f 2 hasta]  d\u00f6rt grupta da anlaml\u0131 olarak bulunurken,  Hipertansiyon anlaml\u0131 de\u011fildir. \u00d6nceki antiagregan ve antikoag\u00fclan kullan\u0131m\u0131 t\u00fcm ya\u015f gruplar\u0131nda benzer olarak bulunmu\u015ftur. Atriyal fibrilasyon (AF),  en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen kardiyak aritmidir. \u0130skemik inme i\u00e7in risk fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. AF prevalans\u0131 70-79 ya\u015f ve 80-89 ya\u015f grubunda anlaml\u0131 olarak y\u00fcksek bulunmu\u015ftur. 228 iskemik inme hastas\u0131n\u0131n 70-89 ya\u015f aras\u0131nda %56\u2019s\u0131 AF ye sahipti ve 25 hasta antikoag\u00fclan kullanmaktayd\u0131 (7 hasta warfarin, 18 hasta yeni ku\u015fak oral antikoag\u00fclan).  \u0130nmede AF ya\u015fl\u0131 hastalarda belirgin bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe neden olabilmektedir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, 70-89 ya\u015f grubundaki inme vakalar\u0131n\u0131n 15\u2019i \u00f6lm\u00fc\u015f,100 hastada ba\u011f\u0131ml\u0131 olarak taburcu olmu\u015ftur.. \u2265 90 ya\u015f grubunda NIHSS (giri\u015f NIHSS=7, taburcu NIHSS=8)  ve MRS (taburcu mRD=7) anlaml\u0131 d\u00fczeyde daha y\u00fcksek olarak bulunmu\u015ftur. Ya\u015fl\u0131larda d\u00fczeltilebilir risk fakt\u00f6rleri i\u00e7in EKG ve y\u00f6netimi de\u011ferlidir. \u0130skemik inmesi olan hastalarda etiyolojik fakt\u00f6r bulunamad\u0131\u011f\u0131nda 24 saatlik holter,  trans\u00f6zofageal ekokardiyografi yap\u0131lmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. De\u011fi\u015ftirilebilir risk fakt\u00f6rlerine y\u00f6nelik m\u00fcdahaleler amac\u0131yla hastalar daha uzun s\u00fcre takip edilmelidir. <\/p>\n\n\n\n

7. Zakaria MI, Manshor NC, Pin TM.<\/em><\/strong> <\/em><\/strong>Associated Factors of In-hospital Mortality among Intubated Older Adults in Emergency Department; a Cross-sectional Study.<\/em><\/strong> <\/em><\/strong>Arch Acad Emerg Med. 2023; 11(1): e16.  doi: 10.22037\/aaem.v11i1.1613. <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

2015-2019 y\u0131llar\u0131nda bir \u00fcniversite hastanesine ba\u015fvuran \u2265 65 ya\u015f ent\u00fcbe edilen hastalar  retrospektif kesitsel \u00e7al\u0131\u015fma olarak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Identification of Seniors at Risk (ISAR),  Charlson Comorbidity Index (CCI), Acute Physiology and Chronic Health Evaluation-II (APACHE-II) scor de\u011ferlendirilmi\u015f. Ent\u00fcbasyon endikasyonu, te\u015fhisi, hastane i\u00e7i mortalite, ventilasyon s\u00fcresi ve kal\u0131\u015f tedavilerine bak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 889 ent\u00fcbe  vaka incelenmi\u015ftir. 635’i (%71,4) hastanede \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. . Ya\u015f (74-84) , huzurevinde kalma, CCI\u2265 5,  APACHE-II skoru, ent\u00fcbasyon \u00f6ncesi GCS(4-14), ent\u00fcbasyon endikasyonu (kardiyak arrest), tan\u0131 (pn\u00f6moni), ventilasyon s\u00fcresi (1-2 hafta), hastanede kalma s\u00fcresi (1-4 hafta)  aras\u0131nda anlaml\u0131 bulunmu\u015ftur. Ya\u015f \u2265 85  ve 75 – 84 ya\u015f, ent\u00fcbasyon endikasyonu olarak kardiyak arrest  ve APACHE-II skorlar\u0131 25 \u2013 34 ve \u2265 35 acil serviste ent\u00fcbe ya\u015fl\u0131 hastalarda hastane i\u00e7i mortalite a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00f6ng\u00f6r\u00fcc\u00fc fakt\u00f6rler olarak bulunmu\u015ftur.  Bu \u00e7al\u0131\u015fmada sonu\u00e7 olarak  ileri ya\u015f, ent\u00fcbasyon endikasyonu olarak kardiyak arrest ve APACHE-II skoru hastane i\u00e7i mortalitenin ba\u011f\u0131ms\u0131z belirleyicileri olarak verilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

 8. Gettel CJ, Hwang U,  Janke AT, Rothenberg C, Tomasino DF,   SM Schneider , P Goyal P, Venkatesh AK. An Outcome Comparison Between Geriatric and Nongeriatric Emergency Departments. Ann Emerg Med. 2023 Dec;82(6):681-689. doi: 10.1016\/j.annemergmed.2023.05.013<\/em><\/strong>.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fmada 2021 y\u0131l\u0131nda ya\u015fl\u0131lar\u0131n acil servislere ba\u015fvurular\u0131 de\u011ferlendirilmi\u015ftir. 38 geriatrik acil servis ve 152 geriatrik olmayan acil servise 6.444.110 ba\u015fvuru s\u00f6z konusuydu. Geriatrik acil servislere ba\u015fvuru 1.320.057(%20,5) ve geriatrik olmayan acil servislerde 5.124.053 (%79,5) olarak verilmi\u015ftir. Geriatrik acil servislerde ya\u015fl\u0131lar\u0131n  acil servise ba\u015fvuru ortalama oranlar\u0131 65-74 ya\u015fta %11,3 iken 75-84 ya\u015fta %8,1 olarak verilmi\u015ftir. \u2265 85 ya\u015fta ise ortalama oran %4,6\u2019d\u0131r. Geriatrik olmayan acil servisle sonu\u00e7lar benzerdir. Geriatrik acil servisler,  geriatrik olmayan acil servislerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda daha y\u00fcksek geriatrik sendrom tan\u0131 oranlar\u0131 (deliryum \/ mental durum de\u011fi\u015fikli\u011fi, idrar yolu infeksiyonu, demans) daha y\u00fcksek olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. 65-74 ya\u015fta %49,9; 75-84 ya\u015f i\u00e7in %76,6; \u2265 85 ya\u015f %93,7 bulunurken, geriatrik olmayan acil serviste 65-74 ya\u015fta %36,7 iken 75-84 ya\u015f i\u00e7in %52,9 ve \u2265 85 ya\u015fta %73,6 bulunmu\u015ftur. D\u00fc\u015fme oranlar\u0131 da geriatrik acil serviste 65-74 ya\u015f i\u00e7in %5,6; 75-84 ya\u015fta %9,7 ve \u2265 85 ya\u015f i\u00e7in %16,3 bulunmu\u015ftur. Geriatrik olmayan acil servisle sonu\u00e7lar benzerdir. Geriatrik acil serviste ortalama kalma s\u00fcresine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; 65-74 ya\u015f 3,5 saat; 75-84 ya\u015fta 3,8 saat iken \u2265 85 ya\u015fta 4 saattir. Geriatrik olmayan acil serviste ya\u015f gruplar\u0131na benzer \u015fekilde 4saat, 4,2 saat ve 4,4 saat bulunmu\u015ftur. Ya\u015fl\u0131 hastalar\u0131n taburculuk oran\u0131n\u0131n ortalamas\u0131 geriatrik acil servislerde 65-74 ya\u015f i\u00e7in %67,5; 75-84 ya\u015fta %60,8 ve \u2265 85 ya\u015fta %55,6\u2019d\u0131r. Geriatrik olmayan acil servislerde 65-74 ya\u015f %69; 75-84 ya\u015fta %64,2 ve \u2265 85 ya\u015f i\u00e7in %61,3\u2019t\u00fcr. Sonu\u00e7 olarak geriatrik acil servislerde tan\u0131 oranlar\u0131 y\u00fcksektir. Geriatrik tan\u0131 oranlar\u0131 da y\u00fcksek olarak de\u011ferlendirilmektedir. Ayr\u0131ca acil serviste kal\u0131\u015f s\u00fcresi k\u0131sad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

9. Goldberg EM, Babu KM,  Merchant RC. Alcohol-Related Falls Are Increasing in Older Emergency Department Patients: A Call to Action. Annals of Emergency Medicine. Volume 82, no. 6 : December 2023. <\/em><\/strong>https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.annemergmed.2023.07.011<\/em><\/strong><\/a><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Son 20 y\u0131ld\u0131r alkol kullan\u0131m s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fl\u0131lar aras\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6stermektedir. \u201cBaby boomers\u201d olarak 2011 y\u0131l\u0131ndan beri 65 ya\u015f grubunda art\u0131\u015f g\u00f6stermektedir. Alkolle ilgili d\u00fc\u015fmelerde acil servise ba\u015fvurular\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir. Erkek cinsiyette daha fazlad\u0131r. Ba\u015f ve y\u00fcz yaralanmas\u0131 daha s\u0131kt\u0131r. Acil servise ba\u015fvuruda travmatik beyin hasar\u0131 oran\u0131 %2,2 olarak verilmektedir.  Acil servis doktorlar\u0131 alkole ba\u011fl\u0131 olarak ya\u015fl\u0131 hastalar\u0131n de\u011ferlendirilmesinde  d\u00fc\u015fmelere kar\u015f\u0131 uyan\u0131k olmal\u0131d\u0131rlar. . Di\u011fer dikkat edilecek durumlar \u015funlard\u0131r; ilk olarak v\u00fccut kitlesi ya\u011f kayb\u0131 da\u011f\u0131l\u0131m hacmi azalaca\u011f\u0131 i\u00e7in kanda konsantrasyon y\u00fcksek bulunabilecektir.\u0130kinci olarak  alkol dehidrogenaz, sitokrom P450-2E1 enzim aktivitesi azalmas\u0131, b\u00f6brek fonksiyonlar\u0131n\u0131n bozulmas\u0131 ile kanda alkol konsantrasyonu artar ve klirensi azalt\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak  ya\u015fl\u0131larda polifarmasi oran\u0131 fazlad\u0131r. Alkol al\u0131m\u0131 ile beraber benzodiazepinler veya sedatif-hipnotiklerin  kullan\u0131m\u0131, sedasyon ve psikomotor performansta bozulma yapabilmektedir. Acil servis doktorlar\u0131 m\u00fcdahaleler ile birlikte hastalara ve ailelerine sunulan etkili hizmetle gelecekteki yaralanmalar\u0131 azalt\u0131p hayatlar\u0131  de\u011fi\u015ftiren bir  hizmet sa\u011flayabilirler. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yazar: Do\u00e7. Dr. Canan AKMAN \u00a0Edit\u00f6r: Prof. Dr. \u00d6zg\u00fcr KARCIO\u011eLU 1.Koehl JL. Adverse Drug Event Prevention and Detection in Older Emergency Department…<\/p>\n","protected":false},"author":1185,"featured_media":554,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1,10014],"tags":[10040,10018,10041],"class_list":["post-553","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-akademik-blog-yazisi","tag-10040","tag-geriatri","tag-makale"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/553","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1185"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=553"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/553\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/media\/554"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}