{"id":445,"date":"2022-11-21T11:29:22","date_gmt":"2022-11-21T08:29:22","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/?p=445"},"modified":"2022-11-21T11:31:52","modified_gmt":"2022-11-21T08:31:52","slug":"yasli-hastada-kanamalar-ve-sok-durumuna-yaklasim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/genel\/yasli-hastada-kanamalar-ve-sok-durumuna-yaklasim\/","title":{"rendered":"Ya\u015fl\u0131 Hastada Kanamalar ve \u015eok Durumuna Yakla\u015f\u0131m"},"content":{"rendered":"

Giri\u015f<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde teknoloji \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n geli\u015fen ko\u015fullar\u0131na paralel olarak, insanlar\u0131n ya\u015fam s\u00fcreleri artmakta ve bunun sonucu olarak toplum i\u00e7erisinde ya\u015fl\u0131 pop\u00fclasyon \u00f6nemli bir oran olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/span> <\/b>Ya\u015flanmayla birlikte,<\/span> <\/b>uzun d\u00f6nem takip gerektirecek mevcut kronik hastal\u0131klar\u0131n artmas\u0131, \u00e7oklu ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve artan travma s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle ya\u015fl\u0131 pop\u00fclasyonda kanama ve kanamaya yakla\u015f\u0131m algoritmalar\u0131 olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k bir hal almaktad\u0131r. Ya\u015fl\u0131 hastalardaki kanama ve \u015fok yakla\u015f\u0131m\u0131 bu y\u00fczden ek dikkat, tetkik ve uygulamalar gerektirebilmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

Ya\u015flanma ve Hemostaz <\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ya\u015fl\u0131larda kanama ve \u015fok yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n etkin ve do\u011fru yap\u0131lmas\u0131n\u0131n temelini, ya\u015flanmayla birlikte de\u011fi\u015fen hemostaz mekanizmalar\u0131n bilinmesi olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/span><\/span> <\/b>Ya\u015flanma ile birlikte trombosit aktivasyonu ve agregasyonu, p\u0131ht\u0131la\u015fma fakt\u00f6rleri, fibrinoliz sistemi, endotel ve kan ak\u0131m\u0131 gibi hemostaz ile ili\u015fkili bir\u00e7ok sistemde yayg\u0131n de\u011fi\u015fiklikler meydana gelmektedir. Yine ya\u015flanmayla beraber kan viskozitesi artar. Damar endotelinde ateroskleroz ba\u015fta olmak \u00fczere kan i\u00e7eri\u011finin tutunmas\u0131n\u0131 ve birikmesini kolayla\u015ft\u0131racak hasarlar ve bozukluklar olu\u015fur. Kan\u0131n \u015fekilli elemanlar\u0131n\u0131n viskoziteyle birlikte deri\u015fimleri artar ve birbirlerine tutunup yap\u0131\u015fmalar\u0131 kolayla\u015f\u0131r. Bu de\u011fi\u015fikliklerin \u00e7o\u011fu ya\u015fl\u0131 populasyonda tromboza yatk\u0131nl\u0131k olu\u015fturmakta ve antitrombositer ve antikoag\u00fclan tedavi gereksinimi do\u011furmaktad\u0131r. Artan komorbidite insidans\u0131, b\u00f6brek fonksiyon bozuklu\u011fu, immun disreg\u00fclasyon ve bu fakt\u00f6rlerin birbirleri ile etkile\u015fimi de ya\u015flanan populasyonda kanama riskini artt\u0131rmaktad\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ya\u015fl\u0131 hastalarda kanaman\u0131n en s\u0131k nedenleri aras\u0131nda; artan \u00e7oklu ila\u00e7 kullan\u0131mlar\u0131, edinilmi\u015f hemofili A ve von Willebrand sendromu gibi bozukluklar yer almaktad\u0131r. Kanama diyatezi olan ya\u015fl\u0131 hastalar\u0131n tedavisinde, trombotik ve kanama riskinin dikkatli dengelenmesi ve altta yatan nedenin tam olarak ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 olduk\u00e7a \u00f6nemlidir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ya\u015fl\u0131 Hastada Kanama ve \u00c7oklu \u0130la\u00e7 Kullan\u0131m\u0131<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Ya\u015fl\u0131 hastalar, hastaneye yat\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zellikle y\u00fcksek risk ta\u015f\u0131yan k\u0131r\u0131lgan hastalar\u0131n bir alt grubunu temsil eder. Bu hastalar, genellikle birden fazla komorbiditeye sahiptir ve \u00e7oklu ila\u00e7 kullanmaktad\u0131rlar. Bu ila\u00e7lar aras\u0131nda; iskemik kalp hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi, ven\u00f6z tromboemboli tedavisi veya atriyal fibrilasyon (AF) ile ili\u015fkili iskemik inmenin profilaksisine y\u00f6nelik antitrombositer ve oral antikoag\u00fclan (OAK) ajanlar s\u0131kl\u0131kla bulunmaktad\u0131r. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u00d6zellikle konjestif kalp yetmezli\u011fi, y\u00fcksek tansiyon, koroner arter hastal\u0131\u011f\u0131, siroz, malignite, diyabet, Kronik Obstr\u00fcktif Akci\u011fer Hastal\u0131klaru (KOAH) ve b\u00f6brek hastal\u0131klar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc ya\u015fl\u0131 eri\u015fkinlerde \u00f6l\u00fcm riskini art\u0131rmaktad\u0131r. Ek olarak polifarmasi, ya\u015famsal belirtileri ve ruhsal durumu de\u011fi\u015ftirebilir, dengeleyici \u015fok mekanizmalar\u0131n\u0131 bozabilir, fizik muayene bulgular\u0131n\u0131 ve travmaya verilen yan\u0131tlar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rabilir ve kan p\u0131ht\u0131la\u015fma mekanizmalar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilir. Bu fakt\u00f6rler nedeniyle, ya\u015fl\u0131 hastalar hipovolemik \u015fokun fizyolojik streslerini daha az kald\u0131rabilir ve daha h\u0131zla dekompanse olabilir.<\/span><\/span> Gerek artm\u0131\u015f komorbidite gerekse \u00e7oklu ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131 nedeniyle, ya\u015fl\u0131 hastalarda gastrointestinal, genito\u00fcriner sistem veya serebral b\u00f6lgelerde kanama riski artmaktad\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u00d6zellikle, OAK ile tedavi edilen hastalarda kanama oran\u0131, farkl\u0131 raporlara g\u00f6re %1.3 ila %7.2 aras\u0131nda de\u011fi\u015fen y\u0131ll\u0131k insidans oran\u0131 ile genel pop\u00fclasyona k\u0131yasla daha y\u00fcksektir. \u00d6zellikle intrakraniyal kanama (\u0130KK) ve subdural kanama ciddi ve hayat\u0131 tehdit eden komplikasyonlard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, varfarin tedavisine ba\u011fl\u0131 geli\u015fen \u0130KK riski spontan \u0130KK’ye g\u00f6re 7-10 kat artar ve OAK alan hastalar\u0131n yakla\u015f\u0131k %1’inde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. OAK<\/span><\/span> kullanan ya\u015fl\u0131 hastalar\u0131n y\u00f6netimi olduk\u00e7a zordur, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu hastalar hem tromboz hem de kanama a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u00fcksek risk alt\u0131ndad\u0131r.<\/span><\/span> A\u015f\u0131r\u0131 antikoag\u00fclasyondan ka\u00e7\u0131nmak ve bu ya\u015f grubunda dramatik veya \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilen hemorajik riski en aza indirmek i\u00e7in ya\u015fl\u0131larda OAK ilac\u0131n se\u00e7imi, dozu ve izlemi ile ilgili \u00f6zel hususlar dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu hastalarda \u00f6zellikle tedavinin ba\u015flang\u0131c\u0131nda INR takibi \u00e7ok \u00f6nemlidir. Ya\u015fl\u0131 hastalar i\u00e7in \u00f6zel olarak geli\u015ftirilmi\u015f doz algoritmalar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131, ba\u015flang\u0131\u00e7 \u200b\u200bd\u00f6neminde a\u015f\u0131r\u0131 antikoag\u00fclasyonun azalt\u0131lmas\u0131na olanak tan\u0131r. Akut hastal\u0131k durumunda veya ili\u015fkili ila\u00e7lar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi durumunda INR daha s\u0131k izlenmelidir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Gastrointestinal sistem kanamalar\u0131 ya\u015fl\u0131 pop\u00fclasyonunda olduk\u00e7a s\u0131k g\u00f6r\u00fclen ve ya\u015fam kayb\u0131na yol a\u00e7abilen, kimi zaman neden kimi zaman sonu\u00e7 olan ciddi bir klinik durumdur. Ya\u015flanma s\u00fcrecinde gastrointestinal sistemin mukoza bariyerinde zay\u0131flamalar olu\u015fmaktad\u0131r. Koruyucu mekanizmalar yava\u015flar ve etkisizle\u015fir. Enfeksiyonlar, maligniteler, beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, zararl\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131klar, toksin maruziyetleri zamanla bu bariyeri etkisizle\u015ftirir. En b\u00fcy\u00fck etken ise, ku\u015fkusuz s\u00fcrekli kullan\u0131lan ila\u00e7lard\u0131r. \u00d6zellikle steroidler ve non-steroid antiinflamatuvar ila\u00e7lard\u0131r. Koruyucu bariyeri direkt olarak bozarak gastrointestinal sistem kanamalar\u0131na nedem olurlar. <\/span><\/span>Ya\u015fl\u0131larda g\u00f6r\u00fclen gastrointestinal sistem kanamalar\u0131n nedenleri Tablo-1\u2019de g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/span><\/span><\/p>\n

Tablo-1: <\/b><\/span>Ya\u015fl\u0131larda gastrointestinal sistem kanamalar\u0131n nedenleri (G\u00f6ral V).<\/span><\/span><\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
<\/td>\n\n

\u00dcst G\u0130S kanama<\/b><\/span><\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

Alt G\u0130S kanama<\/b><\/span><\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

En s\u0131k<\/b><\/span><\/span><\/td>\nEroziv gstrit<\/span><\/span><\/td>\nDivertik\u00fclozis<\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Peptik \u00fclser <\/span><\/span><\/td>\n\u0130skemik kolit <\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n
\u00d6zofajit\/\u00f6zofagusda \u00fclser<\/span><\/span><\/td>\nAnjiodisplazi<\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n
\u00d6zofageal\/gastrik varis<\/span><\/span><\/td>\nKolonik t\u00fcm\u00f6rler <\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Gastropati<\/span><\/span><\/td>\nHemoroid<\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Mallory-Weiss sendromu<\/span><\/span><\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\u00dcst G\u0130S malignite<\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Az s\u0131k <\/b><\/span><\/span><\/td>\nPortal hipertansif gastropati<\/span><\/span><\/td>\nSterkoral \u00fclser veya soliter rektal \u00fclser <\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Hemorajik pankreatit<\/span><\/span><\/td>\nRadyasyon proktitisi<\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Aorto-enterik fist\u00fcl<\/span><\/span><\/td>\nOkk\u00fclt G\u0130S kanamalar\u0131<\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Hemobilia<\/span><\/span><\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table><\/div>\n

Hipertansiyon ili\u015fkili kanamalar ise, eksternal ve internal olarak iki grupta incelenebilir. \u0130ntrakranial kanamalar internal, epistaksis ise eksternal kanamalar i\u00e7in \u00f6rneklerdir. Tansiyon reg\u00fclasyonu ana yakla\u015f\u0131m olacakt\u0131r, fakat hastan\u0131n p\u0131ht\u0131la\u015fma engelleyici tedavi al\u0131p-almad\u0131\u011f\u0131 da ayr\u0131ca teyit edilmeli ve gerekiyorsa tedavisi gecikmeden yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Kritik durumdaki kanamal\u0131 ya\u015fl\u0131 hastalarda, \u00f6nceki i\u015flevsellik d\u00fczeyi ve \u00f6nceden var olan hastal\u0131klar d\u00e2hil olmak \u00fczere hastal\u0131k \u00f6ncesi durumlar, de\u011ferlendirmeye rehberlik etmede tedaviye karar vermede ve prognozu tahmin etmede kronolojik ya\u015ftan daha \u00f6nemlidir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ya\u015fl\u0131 Hastada Travma<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Artan ya\u015fl\u0131 n\u00fcfus ve ya\u015fl\u0131lar\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve aktif bir ya\u015fam s\u00fcrme f\u0131rsatlar\u0131, geriyatrik travma hastalar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 da belirgin \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rmaktad\u0131r. Ya\u015fl\u0131 pop\u00fclasyon; kognitif bozukluklar, motor g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck, g\u00f6rme bozuklu\u011fu, hareket k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131klar\u0131, kas kitlesinin azalmas\u0131, denge bozuklu\u011fu ve komorbid hastal\u0131klar\u0131 nedeniyle travmaya daha s\u0131k maruz kalmaktad\u0131rlar. Genellikle ya\u015fl\u0131 olgular s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 travmalar nedeniyle gen\u00e7 n\u00fcfusa g\u00f6re, daha fazla s\u0131kl\u0131kta hastanelerin acil servislerine ba\u015fvurmaktad\u0131rlar.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ya\u015fl\u0131larda s\u0131k g\u00f6r\u00fclen travma mekanizmalar\u0131 incelendi\u011finde, \u00f6zellikle d\u00fc\u015fmeler ya\u015fl\u0131lar i\u00e7in maj\u00f6r bir travma nedenidir. \u00c7o\u011fu d\u00fc\u015fme olgusu ayn\u0131 seviden ve hastan\u0131n ya\u015famakta oldu\u011fu yerde ger\u00e7ekle\u015fmektedir. D\u00fc\u015fmelerde en s\u0131k kafa travmas\u0131 %10 ile g\u00f6r\u00fclmektedir. D\u00fc\u015fmenin \u015fiddeti olu\u015facak hasarla orant\u0131l\u0131d\u0131r, fakat ya\u015fl\u0131larda \u015fiddetten ba\u011f\u0131ms\u0131z bir risk s\u00f6z konusudur. Ayn\u0131 seviyeden d\u00fc\u015fmeler gen\u00e7 eri\u015fkinlerde genellikle hafif yaralanma ile sonu\u00e7lan\u0131rken, ya\u015fl\u0131larda a\u011f\u0131r yaralanma oran\u0131 %30 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ara\u00e7 i\u00e7i ve ara\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 trafik kazalar\u0131, ya\u015fl\u0131lar i\u00e7in 2. ve 3. en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen travma nedenleridir. \u00d6zellikle ara\u00e7 i\u00e7i motorlu ta\u015f\u0131t kazalar\u0131nda, altta yatan t\u0131bb\u0131 bir neden g\u00f6r\u00fclebilir. \u00d6rne\u011fin; akut koroner sendrom, serebrovask\u00fcler olay, epileptik n\u00f6bet veya senkop gibi bir durum kazaya neden olabilmektedir. Bu gibi klinik tablolar\u0131n da travma de\u011ferlendirmesiyle e\u015f zamanl\u0131 yap\u0131lmas\u0131 hayat kurtar\u0131c\u0131 olacakt\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ya\u015fl\u0131larda azalm\u0131\u015f fizyolojik rezerv ve kompansasyon mekanizmalar\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar nedeniyle travmaya ba\u011fl\u0131 morbidite ve mortalite oranlar\u0131, gen\u00e7 pop\u00fclasyona k\u0131yasla daha y\u00fcksektir. Azalm\u0131\u015f fonksiyonel rezervleri y\u00fcz\u00fcnden ya\u015fl\u0131 hastalar, gen\u00e7 eri\u015fkinlere g\u00f6re travma kaynakl\u0131 olu\u015fan vol\u00fcm dalgalanmas\u0131 ve stres y\u00fck\u00fcn\u00fc daha zor kompanse ederler. Doku hipoperf\u00fczyonu ve organ yetmezlikleri ya\u015fl\u0131 hastalarda daha h\u0131zl\u0131 geli\u015febilmektedir<\/span><\/span>. <\/b><\/span><\/span>Kusursuz yap\u0131lan bu ilk de\u011ferlendirmeye ra\u011fmen geriyatrik hasta fizyolojisi, do\u011fru tan\u0131 konulmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rabilmektedir. Evrensel travma yakla\u015f\u0131m protokolleri ve geleneksel travma skorlama sistemleri \u00e7o\u011funlukla ya\u015fl\u0131lar\u0131 kapsamamakta olup, triyaj\u0131 y\u00f6nlendirme ve sa\u011f kal\u0131m\u0131 tahmin etmede yetersiz kalmaktad\u0131r<\/span><\/span>.<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Kan\u0131ta dayal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda, gerek yap\u0131lacak i\u015flemlerin riskli olmas\u0131, gerek takibin ve uyumun gen\u00e7lere g\u00f6re zor olmas\u0131, gerekse normal de\u011ferlerdeki sapmalar nedeniyle s\u0131kl\u0131kla ya\u015fl\u0131lar \u00e7al\u0131\u015fmalardan \u00e7\u0131kar\u0131lmaktad\u0131r. Bu da geriyatrik tedavi ve tan\u0131 protokollerinde evrensel, tutarl\u0131 bir konsens\u00fcs sa\u011flanamamas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Gen\u00e7 eri\u015fkinlerin travma de\u011ferlendirme prensipleri ya\u015fl\u0131lara uygulanabilirse de, dikkat edilmesi gereken ek unsurlar olduk\u00e7a fazlad\u0131r. \u00d6zellikle \u00e7oklu travmas\u0131 olan ya\u015fl\u0131 hastalarda gizli \u015foku belirlemek, organ hipoperf\u00fczyonunu s\u0131n\u0131rlamak, \u00e7oklu organ yetmezli\u011fini \u00f6nlemek ve sonu\u00e7ta sa\u011f kal\u0131m\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7in erken hemodinamik izlem \u00e7ok \u00f6nemlidir. Travmaya maruz kalan ya\u015fl\u0131 hastada, kas-iskelet, n\u00f6rolojik, abdominal ve kardiyopulmoner yaralanman\u0131n h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde tan\u0131mlanmas\u0131, etkin ve h\u0131zl\u0131 tedavisinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi sa\u011f kal\u0131m\u0131 olumlu y\u00f6nde etkileyecektir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Klinik Bulgular\u0131n De\u011ferlendirilmesi: Res\u00fcsitasyon ve Birincil De\u011ferlendirme<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Ya\u015flanmayla birlikte ortaya \u00e7\u0131kan azalm\u0131\u015f fizyolojik rezerv ve gerilemi\u015f fiziksel kapasite gibi durumlar dikkate al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131nda, geriyatrik pop\u00fclasyonlardaki kanamalar hayat\u0131 tehdit edici bir hal alabilir. Kanamal\u0131 ya\u015fl\u0131 hastalarda birincil ve ikincil bak\u0131n\u0131n \u00e7ok yak\u0131n zamanl\u0131 veya birle\u015ftirilerek yap\u0131lmas\u0131 gerekebilmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015fl\u0131 hastalarda hipotansiyon, a\u011fr\u0131 ve ta\u015fikardi gibi bulgular ilk etapta kendini g\u00f6stermeyebilir. Vital bulgular\u0131n normal olmas\u0131 hekimi hemen rahatlatmamal\u0131d\u0131r. Hastan\u0131n tedaviye yan\u0131t\u0131 ve klinik iyile\u015fmesi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ek tetkiklerle (\u00f6r; baz a\u00e7\u0131\u011f\u0131, laktat d\u00fczeyi, kapiller dolum zaman\u0131) durum teyit edilmelidir. <\/span><\/span>Erken tan\u0131 ve tedavi, acil serviste morbidite ve mortalite oranlar\u0131n\u0131 en aza indirir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Dola\u015f\u0131m sisteminin organ hipoperf\u00fczyonu yaratacak d\u00fczeydeki yetersizli\u011fi \u015fok olarak tan\u0131mlan\u0131r.<\/span> Ya\u015fl\u0131 hastalar\u0131n azalm\u0131\u015f fizyolojik rezervleri nedeniyle \u015fok ve hipovolemi durumlar\u0131nda organ fonksiyon bozuklu\u011fu riskleri fazlad\u0131r. Ya\u015fl\u0131 hastalar\u0131n fizyolojik yan\u0131t mekanizmalar\u0131n\u0131n gerilemesi ya da kullan\u0131lan ila\u00e7lar (\u00f6r; beta blok\u00f6rler) y\u00fcz\u00fcnden hastan\u0131n durumunun de\u011ferlendirilmesi karma\u015f\u0131kla\u015f\u0131r. Vital bulgular, kesin objektif g\u00f6stergeler de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin hipertansiyon hastas\u0131 olan ya\u015fl\u0131da normotansiyon g\u00f6r\u00fclmesi durumu karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131racakt\u0131r, zira \u00f6nemli bir hipovolemi g\u00f6stergesi olarak yorumlanmal\u0131d\u0131r. Bu nedenle vital bulgular daha s\u0131k ve hasta bazl\u0131 de\u011ferlendirilmelidir. <\/span><\/span><\/p>\n

Solunum s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 veya solunumu risk alt\u0131ndaki ya\u015fl\u0131 hastalar i\u00e7in y\u00fcksek ak\u0131ml\u0131 oksijen deste\u011finin geciktirilmemesi elzemdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015fl\u0131 hastalar\u0131n akci\u011fer kapasitesi ve kompliyans yetene\u011fi azalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle ta\u015fipnesi olan hastalar\u0131n takibi \u00f6nem kazanmaktad\u0131r zira ya\u015fl\u0131 hastalardaki kaslar daha h\u0131zl\u0131 yorulacakt\u0131r. Ya\u015fl\u0131 hastalarda zorlu havayolu ihtimali y\u00fcksek oldu\u011fundan hastan\u0131n ilk bak\u0131s\u0131nda endotrakeal ent\u00fcbasyon ve krikotirotomi y\u00f6n\u00fcnden de de\u011ferlendirilmesi gereklidir. Zor ent\u00fcbasyon g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak varsa video laringoskopiye ba\u015fvurulmas\u0131 da hasta yarar\u0131na olacakt\u0131r. <\/span><\/span><\/p>\n

Hayat\u0131 tehdit eden kanaman\u0131n ivedilikle tan\u0131mlanmas\u0131 ve kontrol\u00fc esast\u0131r. Gen\u00e7 eri\u015fkinler i\u00e7in nadiren sorun yaratan skalp yaralanmal\u0131 kanamalar da ya\u015fl\u0131larda dikkate al\u0131nmal\u0131 ve h\u0131zla kontrol edilmelidir. \u00d6zellikle k\u00fcnt bat\u0131n travmalar\u0131nda travma odakl\u0131 sonografik bak\u0131 (FAST) birincil bak\u0131da \u00f6nemli bir yer edinmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Hasta anstabil olmadan \u00f6nce, solid organ yaralanmas\u0131 ve kar\u0131n i\u00e7i serbest s\u0131v\u0131y\u0131 erken te\u015fhiste \u00f6nemli rol oynamaktad\u0131r. Hekim becerisi ile kardiyak ultrasonografik de\u011ferlendirme de ayr\u0131ca eklenebilir. Hen\u00fcz \u015fok belirtileri olu\u015fmadan yakalanabilecek bir bulgu (\u00f6r; azalm\u0131\u015f vena kava inferior dolum d\u00fczeyi) hayat kurtar\u0131c\u0131 olacakt\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

Dikkat edilmesi gereken di\u011fer bir durum da s\u0131v\u0131 tedavisidir. S\u0131v\u0131 res\u00fcsitasyonu i\u00e7in gen\u00e7 hastalara g\u00f6re ya\u015fl\u0131larda k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 fakt\u00f6rler daha fazlad\u0131r. Eksojen verilen s\u0131v\u0131 deste\u011finin kompansasyonu ya\u015fl\u0131larda azald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, akci\u011ferlerin s\u0131v\u0131 y\u00fcklenmesi ve pulmoner \u00f6dem geli\u015fme ihtimali daha y\u00fcksektir. Bu durumlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda masif vol\u00fcm kay\u0131pl\u0131 kanamalara direkt olarak kan \u00fcr\u00fcnleri ile m\u00fcdahale \u00f6nerilmektedir. Antikoag\u00fclasyonun h\u0131zla tersine \u00e7evrilmesi \u00f6nemlidir. Ya\u015fl\u0131 hastalarda antitrombositer ve oral OAK ajanlar s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lmakta olup, hekimin i\u015fini zorla\u015ft\u0131rmakta ve klinik olarak hareket alan\u0131n\u0131 daraltmaktad\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

S\u0131v\u0131 tedavisine ra\u011fmen yan\u0131t al\u0131namayan hastalar i\u00e7in pozitif inotropik ila\u00e7lar (dopamin, dobutamin ve noradrenalin) tercih edilebilir. Azalm\u0131\u015f b\u00f6brek foksiyonu nedeniyle noradrenalinin renal arter stenozu olu\u015fturma ihtimali ya\u015fl\u0131 hastalarda dikkat gerektiren konulardand\u0131r. Di\u011fer yandan dopaminin ta\u015fikardi yan etkisi ise, ta\u015fiartimisi olan hastalarda dikkat gerektirir. S\u0131v\u0131 tedavisine yan\u0131t al\u0131namayan \u015fok tablolar\u0131nda geriyatrik hasta pop\u00fclasyonuna; gen\u00e7 eri\u015fkinlere g\u00f6re daha s\u0131kl\u0131kla \u00e7oklu pozitif inotrop ila\u00e7 verilmesi gerekmektedir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Hemorajik \u015fokta \u00f6l\u00fcmc\u00fcl triad olarak tan\u0131mlanan <\/span><\/span>koag\u00fclopati, asidoz ve hipotermi sarmal\u0131n\u0131n erken ve etkin olarak k\u0131r\u0131lmas\u0131 resusitasyonun temelini olu\u015fturmaktad\u0131r. <\/span><\/span>Metabolik asidozun temel nedeni doku hipoperf\u00fczyonu ve sonras\u0131nda anaerobik metabolizma ile a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan laktik asittir. Doku kanlanmas\u0131 ve h\u00fccre metabolizmas\u0131 ya\u015fl\u0131 hastalarda daha yava\u015f oldu\u011fundan, ya\u015fl\u0131 hastan\u0131n \u015fok durumunda metabolik asidoza girme e\u011filimi daha belirgindir. Doku perf\u00fczyonunun sa\u011flanmas\u0131, aerobik metabolizman\u0131n desteklenmesi olduk\u00e7a \u00f6nemlidir.<\/span><\/span><\/p>\n

Ya\u015fl\u0131larda <\/span><\/span>cilt incedir ve cilt alt\u0131 doku miktar\u0131 da azalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle ya\u015fl\u0131larda termoreg\u00fclasyonun s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi zorla\u015f\u0131r.<\/span> Ya\u015fl\u0131 hastalarda kanama ile m\u00fccadele de termodinaminin sa\u011flanmas\u0131 \u00f6nemlidir<\/span><\/span>. Hastan\u0131n mutlaka \u00fczerinin \u00f6rt\u00fclmesi gereklidir. S\u0131v\u0131 tedavisinde kullan\u0131lan s\u0131v\u0131lar ise, v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na kadar \u0131s\u0131t\u0131larak verilmelidir.<\/span><\/span><\/p>\n

Antikoag\u00fclan-Antiagregan Etkisindeki Kanamal\u0131 Ya\u015fl\u0131 Hastalar\u0131n\u0131n Y\u00f6netimi<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Ya\u015fl\u0131 hastalarda gen\u00e7lere g\u00f6re antikoag\u00fclan kullan\u0131m\u0131 yayg\u0131nd\u0131r. Ya\u015fl\u0131 hastalarda kanama varl\u0131\u011f\u0131nda, antikoag\u00fclasyonun geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesi esas hedeflerdendir. Kanama kontrol\u00fcn\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra koag\u00fclasyonun desteklenmesi de olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Ya\u015fl\u0131 hastalarda OAK\u2019lar yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu ila\u00e7lar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelen <\/span>Warfarin<\/i><\/span> dar terap\u00f6tik etki aral\u0131\u011f\u0131na sahiptir ve s\u0131k INR takibi gerektirmektedir. Bir\u00e7ok fizyolojik etken, \u00e7evresel ko\u015ful, besin ve ila\u00e7tan etkilenmektedir. Herhangi bir etkinlik ya da doz de\u011fi\u015fiminde hayat\u0131 tehdit edebilmektedir. Bu nedenle acil servise ila\u00e7 kaynakl\u0131 kanama ba\u015fvurular\u0131n\u0131n en s\u0131k nedeni warfarindir. <\/span><\/span><\/p>\n

Yak\u0131n zamanda rutin laboratuvar tetkiki gerektirmeyen OAK\u2019lar da kullan\u0131ma girmi\u015ftir ve hastalar i\u00e7in konforu bir miktar art\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Ayr\u0131ca ila\u00e7 etkile\u015fimleri de warfarine g\u00f6re azd\u0131r. Direkt trombin inhibit\u00f6r\u00fc: <\/span>Dabigatran,<\/i><\/span> fakt\u00f6r Xa inhibit\u00f6rleri: <\/span>Rivaroksaban, Apiksaban<\/i><\/span> ve <\/span>Edoksaban<\/i><\/span> bunlardan ba\u015fl\u0131calar\u0131d\u0131r. Warfarine kar\u015f\u0131 genellikle \u00fcst\u00fcn olan bu ila\u00e7lar\u0131n en \u00f6nemli dezavantajlar\u0131 b\u00f6brek klirensine ba\u011f\u0131ml\u0131 olmalar\u0131d\u0131r (Tablo- 2). <\/span><\/span><\/p>\n

Tablo-2:<\/b><\/span> Yeni nesil oral antikoag\u00fclan ila\u00e7lar\u0131n farmakokinetik ve toksikokinetik \u00f6zellikleri (<\/span>Karcioglu O ve ark<\/span>).<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\n

\u0130la\u00e7 <\/b><\/span><\/p>\n<\/td>\n

Dabigatran <\/b><\/span><\/td>\nRivaroksaban <\/b><\/span><\/td>\nApiksaban<\/b><\/span><\/td>\nEdoksaban<\/b><\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Pik zaman\u0131 <\/b><\/span><\/td>\n1-2 saat (besinlerle etkile\u015fir, s\u00fcre uzar)<\/span><\/td>\n2-4 saat<\/span><\/td>\n1-4 saat<\/span><\/td>\n1-2 saat<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
\n

Yar\u0131lanma \u00f6mr\u00fc <\/b><\/span><\/p>\n<\/td>\n

12-17 saat<\/span><\/td>\n5-13 saat<\/span><\/td>\n10-15 saat<\/span><\/td>\n9-11 saat<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
\n

Etki s\u00fcresi <\/b><\/span><\/p>\n<\/td>\n

2,5-3 g\u00fcn<\/span><\/td>\n1-2 g\u00fcn<\/span><\/td>\n1,5-3 g\u00fcn<\/span><\/td>\n1,3-2 g\u00fcn<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Metabolizma<\/b><\/span><\/td>\n\n

Karaci\u011fer<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

<\/td>\nCYP3A4<\/span><\/p>\n

CYP3A5<\/span><\/p>\n

CYP2J2 enzim sistemi<\/span><\/td>\n

CYP3A4<\/span><\/p>\n

enzim sistemi<\/span><\/td>\n

<\/td>\n<\/tr>\n
\n

At\u0131l\u0131m <\/b><\/span><\/p>\n<\/td>\n

\u0130drar<\/span><\/td>\n\u0130drar, gayta,<\/span><\/td>\n\u0130drar, gayta, safra<\/span><\/td>\n\u0130drar<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
\n

B\u00f6brek eliminasyon h\u0131z\u0131 <\/b><\/span><\/p>\n<\/td>\n

80%<\/span><\/td>\n33%<\/span><\/td>\n20%<\/span><\/td>\n50%<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
\n

Diyalize ile at\u0131l\u0131m<\/b><\/span><\/p>\n<\/td>\n

Evet<\/span><\/td>\nHay\u0131r<\/span><\/td>\nHay\u0131r<\/span><\/td>\nHay\u0131r<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
\n

Antidot <\/b><\/span><\/p>\n<\/td>\n

Idarucizumab<\/span><\/td>\nAndexanet<\/span><\/td>\nAndexanet<\/span><\/td>\nAndexanet<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
\n

Takip i\u00e7in \u00f6nerilen test<\/b><\/span><\/p>\n<\/td>\n

Thrombin zaman\u0131 (TT)<\/span><\/td>\nAnti-Xa<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table><\/div>\n

\n

Antikoag\u00fclan etkinin engellenmesi i\u00e7in taze donmu\u015f plazma (TDP), K vitamini ve protrombin kompleks konsantresi (PCC) kullan\u0131lmaktad\u0131r. TDP kullan\u0131m\u0131 ya\u015fl\u0131lar i\u00e7in vol\u00fcm y\u00fck\u00fc olu\u015fturabilece\u011fi i\u00e7in, \u00f6ncelikle PCC ve K vitamini tercih edilmektedir. PCC i\u00e7erisinde d\u00f6rt fakt\u00f6r (II, VII, IX ve X) bulunmaktad\u0131r. K vitamininin etkisi ise ge\u00e7 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan, akut tedavide etkisi k\u0131s\u0131tl\u0131d\u0131r. En do\u011fru kullan\u0131m yeri fakt\u00f6rlerin replasman\u0131na rebound INR art\u0131\u015f\u0131 olu\u015fmamas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Dabigatran, protein ba\u011flanmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fundan serbest dola\u015f\u0131r ve diyaliz ile at\u0131labilir. Fakt\u00f6r Xa inhibit\u00f6rleri ise proteine s\u0131k\u0131 ba\u011fland\u0131klar\u0131ndan diyaliz ile eliminasyonlar\u0131 zordur. Antiagregan tedavi alt\u0131ndaki kanamal\u0131 hastalar i\u00e7in ise ilk tedavi \u00f6nerisi trombosit afarezi ya da havuz trombositlerdir. <\/span><\/span><\/p>\n

Ya\u015fl\u0131 hastalarda var olan ila\u00e7 etkinli\u011fi nedeniyle kanama zaman\u0131 uzayacakt\u0131r. Hekim bu konuda uyan\u0131k olmal\u0131 ve tampon, turnike uygulamalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra cerrahi onar\u0131m imkan\u0131 olan hastalar i\u00e7in ilgili bran\u015f kons\u00fcltasyonunu ya da ilgili merkez sevkini geciktirmeden yapmal\u0131d\u0131r. Vol\u00fcm kayb\u0131 fazla olan hastalar i\u00e7in serum fizyolojik ve ringer laktat d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc tercih edilmelidir. Etkin damar yolu sa\u011flanmal\u0131, pozitif inotroplar ile tedavi desteklenmelidir. S\u0131v\u0131 kolloidler de gereklilik halinde tercih edilebilir. Hasta kesinlikle s\u0131k monit\u00f6rizasyon ile takip edilmelidir.<\/span><\/span><\/p>\n

Ya\u015fl\u0131 Hastada <\/b><\/span>Hipovolemik<\/b><\/span> \u015eok<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Kanamaya ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fen hemorajik \u015fok; <\/span><\/span>hipovolemik<\/span><\/span> \u015fokun en s\u0131k nedenidir. <\/span><\/span>Hipovolemik \u015fok t\u00fcm ya\u015f gruplar\u0131nda oldu\u011fu gibi, ya\u015fl\u0131 pop\u00fclasyonda da erken tan\u0131nmas\u0131 ve tedavi edilmesi gereken, ciddi mortalite nedenleri aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Ya\u015fl\u0131larda hemorajik \u015foka kar\u015f\u0131 v\u00fccudun geli\u015ftirdi\u011fi kompansasyon mekanizmalar\u0131 \u00e7o\u011fu zaman yetersiz kald\u0131\u011f\u0131ndan, mortalite ve morbitide oranlar\u0131 olduk\u00e7a y\u00fcksek tespit edilmektedir. \u00d6zellikle ya\u015fl\u0131lar <\/span><\/span>hipovolemiyi tetikleyebilen dehidratasyona daha duyarl\u0131 olduklar\u0131ndan, kanama kaynakl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck kan hacmine sahip olmay\u0131 iyi tolere edemezler. Bu duruma katk\u0131 sa\u011flayan nedenlerin ba\u015f\u0131nda ya\u015fa ba\u011fl\u0131 fizyopatolojik farkl\u0131l\u0131klar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, yukar\u0131da bahsedilen yanda\u015f hastal\u0131klar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7oklu ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131 yer almaktad\u0131r. <\/span><\/span>Geriyatrik pop\u00fclasyonda \u015fok tablosunun tan\u0131s\u0131 ve y\u00f6netilmesi \u00e7ok daha zordur.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Travmatik yaralanmalar\u0131 olan kanamal\u0131 hastalar\u0131n ciddiyetini de\u011ferlendirmek ve \u00f6l\u00fcm oran\u0131n\u0131 tahmin etmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli puanlama sistemleri kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bununla birlikte, bu puanlama ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu, hesaplamalar\u0131n karma\u015f\u0131k olmalar\u0131 veya ayr\u0131nt\u0131l\u0131 klinik ve laboratuvar bilgilerinin gerekli olmas\u0131 nedeniyle acil serviste (AS) ilk kullan\u0131m i\u00e7in elveri\u015fsizdir. Bu puanlama sistemlerinden biri olan \u015fok indeksi (SI), hesaplanmas\u0131n\u0131n olduk\u00e7a kolay olmas\u0131ndan dolay\u0131 acil servislerde tercih edilen ve s\u0131k\u00e7a kullan\u0131lan bir hesaplama arac\u0131d\u0131r. Kalp at\u0131\u015f h\u0131z\u0131n\u0131n (HR) sistolik kan bas\u0131nc\u0131na (SKB) b\u00f6l\u00fcnmesiyle hesaplanan \u015fok indeksi, \u00f6zellikle travma hastalar\u0131nda mortalite ve yaralanma \u015fiddetini tahmin etmede yararl\u0131 olan hemodinamik stabilitenin bir \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr. \u015eok indeksi birimsiz \u00f6l\u00e7\u00fc olup, normal aral\u0131\u011f\u0131 0.5-0.7 olarak kabul edilmektedir. Ancak baz\u0131 yazarlar 0.9’a kadar kabul edilebilir oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrmektedir. 1.0’a yakla\u015fan de\u011ferler, k\u00f6t\u00fcle\u015fen hemodinamik durumun ve \u015fokun \u00f6nemli bir g\u00f6stergesidir. \u015eok indeksindeki y\u00fckselme, kalp h\u0131z\u0131 ve SKB normal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde olsa bile azalan sol ventrik\u00fcl diyastol sonu bas\u0131nc\u0131 ve dola\u015f\u0131m hacmi ile ili\u015fkilendirilmi\u015ftir. \u015eok indeksinin hesaplanmas\u0131 kolayd\u0131r, ancak geriatrik pop\u00fclasyonlar i\u00e7in do\u011frulu\u011fu tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Kanamal\u0131 hastalarda prognostik de\u011feri iyile\u015ftirmek i\u00e7in \u015fok indeksine ek olarak farkl\u0131 hesaplamalara ihtiya\u00e7 duyulmu\u015ftur. Bu do\u011frultuda modifiye \u015fok indeksi (MSI) ve ya\u015fa ba\u011fl\u0131 \u015fok indeksi gibi iki yeni tan\u0131m geli\u015ftirilmi\u015ftir. MSI; kalp at\u0131\u015f h\u0131z\u0131n\u0131n ortalama arter bas\u0131nc\u0131na (MAP) b\u00f6l\u00fcnmesiyle hesaplan\u0131r (MSI=HR\/ MAP). Ya\u015fa ba\u011fl\u0131 \u015fok indeksi ise, ya\u015f ile \u015fok indeksinin \u00e7arp\u0131lmas\u0131yla (ya\u015f \u00d7 SI) bulunur. Modifiye \u015fok indeksinin, klasik \u015fok indeksine g\u00f6re avantaj\u0131 \u015fudur. Diyastolik kan bas\u0131nc\u0131 (DKB), ayn\u0131 zamanda hastal\u0131\u011f\u0131n klinik \u015fiddetini belirlemek i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, modifiye \u015fok indeksi yaln\u0131zca SKB\u2019den \u00e7ok MAP’n\u0131 dahil etmek i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015ftir. Tablo-3\u2019 de \u015fok indeksinin varyasyonlar\u0131 ve hesaplamalar\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Kim SY ve arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan <\/span><\/span>geriyatrik travma hastalar\u0131n\u0131n mortalitesini tahmin etmede SI, MSI ve ya\u015f SI’nin istatistiksel g\u00fcc\u00fcn\u00fc ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, <\/span><\/span>45.880 hasta \u00fczerinde yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada; <\/span><\/span>ya\u015fa ba\u011fl\u0131y \u015fok indeksinin, acil servislere ba\u015fvuran geriatrik travma hastalar\u0131nda hastane i\u00e7i mortaliteyi belirlemede SI veya MSI’dan daha iyi tahmin etme g\u00fcc\u00fc g\u00f6sterdi\u011fi rapor edilmi\u015ftir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Tablo-3. <\/b><\/span><\/span>\u015eok indeksinin varyasyonlar\u0131 ve hesaplamalar\u0131 (Kim SY ve ark).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\n\n\n\n\n\n
\n

\u015eok indeksi (SI)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

HR\/SKB<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Modifiye \u015fok indeksi (MSI)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

HR\/MAP<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Ya\u015fa ba\u011fl\u0131 \u015fok indeksi (ya\u015f SI)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

Ya\u015f \u00d7 (HR\/SKB)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Ortalama arter bas\u0131nc\u0131 (MAP)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

(SKB + [2x DKB]) \/ 3.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table><\/div>\n

Hemorajik \u015fok h\u0131zla \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilir. Birincil ama\u00e7 kanamay\u0131 durdurmakt\u0131r. \u00d6te yandan, hastalar ciddi hemorajik \u015fokta olduklar\u0131nda, intraven\u00f6z kristalloidlerin ve m\u00fcmk\u00fcnse kan \u00fcr\u00fcnlerinin kullan\u0131lmas\u0131 hayat kurtar\u0131c\u0131 olabilir. Res\u00fcsitasyon i\u00e7in en iyi y\u00f6ntemin (ne t\u00fcr s\u0131v\u0131, ne kadar miktar, ne zaman ve ne kadar h\u0131zda oldu\u011fu) hangisi oldu\u011fu konusunda belirsizlikler devam etmektedir. 7-8 g\/dl’lik bir hemoglobin seviyesi, doku hipoksisi i\u00e7in risk fakt\u00f6r\u00fc olmayan kritik hastalarda transf\u00fczyon i\u00e7in uygun bir e\u015fiktir. Aktif olarak kanamas\u0131 olan hastalar, ya\u015fl\u0131lar veya miyokard enfarkt\u00fcs\u00fc riski ta\u015f\u0131yan ki\u015filer i\u00e7in hemoglobin d\u00fczeyini 10 g\/dl’de tutmak makul bir hedeftir. Ayr\u0131ca aktif kanamal\u0131 hastalarda hemoglobin konsantrasyonu tek terap\u00f6tik rehber olmamal\u0131d\u0131r. Bunun yerine tedavide, intravask\u00fcler hacmi ve yeterli hemodinamik parametreleri d\u00fczeltme ama\u00e7lanmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Sonu\u00e7<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

\u0130leri ya\u015f, travma hastalar\u0131nda dikkat edilmesi gereken bir triyaj kriteridir. Acil servis hekimi ya\u015fl\u0131 travma hastalar\u0131nda normal vital bulgular alt\u0131nda bile \u015fok ihtimalini g\u00f6zetmelidir. Masif kan kay\u0131pl\u0131 hastalarda kan \u00fcr\u00fcnleriyle res\u00fcsitasyona ba\u015flanmas\u0131 gerekebilir. Hipotermi riski ya\u015fl\u0131larda daha y\u00fcksektir. <\/span><\/span><\/a><\/p>\n

Kaynaklar<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

    \n
  1. \n

    McLean AJ, Le Couteur DG. Aging biology and geriatric clinical pharmacology. Pharmacol Rev. 2004;56(2):163-84.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

  2. \n

    Ellis G, Sevdalis N. Understanding and improving multidisciplinary team working in geriatric medicine. Age Ageing. 2019;48(4):498-505.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

  3. \n

    Gold G, B\u00fcla C, Lang PO, Chassagne P. [Geriatric medicine]. Rev Med Suisse. 2018;14:39-41.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

  4. \n

    Alshibani A, Singler B, Conroy S. Towards improving prehospital triage for older trauma patients. Z Gerontol Geriatr. 2021;54(2):125-9.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

  5. \n

    Eagles D, Godwin B, Cheng W, et al. A systematic review and meta-analysis evaluating geriatric consultation on older trauma patients. J Trauma Acute Care Surg. 2020;88(3):446-53.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

  6. \n

    Lowe JA, Pearson J, Leslie M, Griffin R. Ten-Year Incidence of High-Energy Geriatric Trauma at a Level 1 Trauma Center. J Orthop Trauma. 2018;32(3):129-33.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

  7. \n

    Rogers FB, Morgan ME, Brown CT, et al. Geriatric Trauma Mortality: Does Trauma Center Level Matter? Am Surg. 2021;87(12):1965-71.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

  8. \n

    Singh M, Askari R, Stopfkuchen-Evans M. Enhanced Recovery After Surgery: Are the Principles Applicable to Adult and Geriatric Acute Care and Trauma Surgery? Anesthesiol Clin. 2019;37(1):67-77.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

  9. \n

    Wycech J, Fokin AA, Katz JK, Viitaniemi S, Menzione N, Puente I. Comparison of Geriatric Versus Non-geriatric Trauma Patients With Palliative Care Consultations. J Surg Res. 2021;264:149-57.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

  10. \n

    Pani A<\/span><\/span><\/span>, Pastori D, Senatore M, et al. <\/span><\/span><\/span>Clinical and pharmacological characteristics of elderly patients admitted for bleeding: impact on in-hospital mortality.<\/span><\/span><\/span><\/a> Ann Med. 2020;52 (7):413-422.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

  11. \n

    Hawkes MA, Rabinstein AA. Anticoagulation for atrial fibrillation after intracranial hemorrhage: a systematic review. Neurol Clin Pract. 2018;8(1):48\u201357. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

  12. \n

    Hartholt KA, Lee R, Burns ER, van Beeck EF. Mortality From Falls Among US Adults Aged 75 Years or Older, 2000-2016. Jama. 2019;321(21):2131-3. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

  13. \n

    Hoffman GJ, Liu H, Alexander NB, Tinetti M, Braun TM, Min LC. Posthospital Fall Injuries and 30-Day Readmissions in Adults 65 Years and Older. JAMA Netw Open. 2019;2(5):e194276.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

  14. \n

    Mizushima Y, Ueno M, Watanabe H, Ishikawa K, Matsuoka T. Discrepancy between heart rate and makers of hypoperfusion is a predictor of mortality in trauma patients. J Trauma. 2011;71(4):789-92.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

  15. \n

    Inohara T, Xian Y, Liang L, et al. Association of intracerebral hemorrhage among patients taking non-vitamin K antagonist vs vitamin K antagonist oral anticoagulants with in-hospital mortality. JAMA. 2018; 319(5): 463\u2013473.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

  16. \n

    Kim SY, Hong KJ, Shin SD, et al. Validation of the Shock Index, Modified Shock Index, and Age Shock Index for Predicting Mortality of Geriatric Trauma Patients in Emergency Departments. J Korean Med Sci. 2016;31(12):2026-2032.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

  17. \n

    Karcioglu O, Yilmaz S, Afacan G, Ersan E, Abu\u015fka D, Zengin S, Ozkaya B, Hosseinzadeh M, Yeniocak S. An Update of the Efficacy and Comparative Characteristics of Direct (New) Oral Anticoagulants (DOACs). Cardiovasc Hematol Agents Med Chem. 2022;20(2):114-124.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

  18. \n

    Karcioglu O, Zengin S, Ozkaya B, Ersan E, Yilmaz S, Afacan G, Abuska D, Hosseinzadeh M, Yeniocak S. Direct (New) Oral Anticoagulants (DOACs): Drawbacks, Bleeding and Reversal. Cardiovasc Hematol Agents Med Chem. 2022;20(2):103-113.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n

  19. \n

    G\u00f6ral V. Ya\u015fl\u0131larda G\u00f6r\u00fclen G\u0130S Kanamalar\u0131 ve Antikoag\u00fclan Kullan\u0131m\u0131nda Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar. G\u00fcncel Gastroenteroloji Dergisi.2016;67-74.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n

    \n

     <\/p>\n

    \n

    \n

    \n

    \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Giri\u015f G\u00fcn\u00fcm\u00fczde teknoloji \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n geli\u015fen ko\u015fullar\u0131na paralel olarak, insanlar\u0131n ya\u015fam s\u00fcreleri artmakta ve bunun sonucu olarak toplum i\u00e7erisinde ya\u015fl\u0131 pop\u00fclasyon \u00f6nemli bir…<\/p>\n","protected":false},"author":1185,"featured_media":446,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1,10014],"tags":[10018,10031,10030],"class_list":["post-445","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-akademik-blog-yazisi","tag-geriatri","tag-kanama","tag-sok"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/445","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1185"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=445"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/445\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/media\/446"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=445"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=445"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=445"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}