{"id":441,"date":"2022-10-15T13:24:56","date_gmt":"2022-10-15T10:24:56","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/?p=441"},"modified":"2022-10-15T13:24:56","modified_gmt":"2022-10-15T10:24:56","slug":"yasli-hastada-kalca-kiriklarinin-yonetimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/genel\/yasli-hastada-kalca-kiriklarinin-yonetimi\/","title":{"rendered":"Ya\u015fl\u0131 Hastada Kal\u00e7a K\u0131r\u0131klar\u0131n\u0131n Y\u00f6netimi"},"content":{"rendered":"<p>Zay\u0131f kemik yap\u0131lar\u0131, mevcut komorbid ve kronik hastal\u0131klar\u0131, kullan\u0131lan ila\u00e7lar\u0131n yan etkileri ve azalm\u0131\u015f denge duyular\u0131 nedeniyle geriatrik hastalar d\u00fc\u015fmelere kar\u015f\u0131 daha duyarl\u0131d\u0131rlar. Gen\u00e7 eri\u015fkinlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, travmaya maruz kalan ya\u015fl\u0131 bireylerde mutlak mortalite oran\u0131 daha y\u00fcksektir (1). Kal\u00e7a k\u0131r\u0131klar\u0131 ya\u015fl\u0131larda s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir durum olup, y\u00fcksek oranda morbidite, mortalite ve sa\u011fl\u0131k harcamas\u0131 ile ili\u015fkilidir.<\/p>\n<p><strong><em>S\u0131n\u0131flama<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Kal\u00e7a eklemi, asetabulum ve femur ba\u015f\u0131ndan olu\u015fan bir eklemdir. Femur boynu, femur ba\u015f\u0131n\u0131 femur \u015faft\u0131n\u0131n proksimal k\u0131sm\u0131na ba\u011flar ve intertrokanterik b\u00f6lgeye yap\u0131\u015f\u0131r. &#8220;Kal\u00e7a k\u0131r\u0131\u011f\u0131&#8221; terimi, bu konumlar\u0131n herhangi birindeki k\u0131r\u0131klar i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bu yaz\u0131da ya\u015fl\u0131 hastada kal\u00e7a k\u0131r\u0131klar\u0131ndan ve pelvisin frajilite k\u0131r\u0131klar\u0131ndan bahsedilecektir.<\/p>\n<p>Kal\u00e7a k\u0131r\u0131klar\u0131 anatomik lokasyona ve k\u0131r\u0131k tipine g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r. Genel kategoriler, intrakaps\u00fcler (femur boynu ve ba\u015f\u0131) ve ekstrakaps\u00fcler (intertrokanterik ve subtrokanterik) k\u0131r\u0131klar\u0131 i\u00e7erir. \u0130ntrakaps\u00fcler k\u0131r\u0131klarda kaynamama veya yanl\u0131\u015f kaynama oran\u0131 ve femur ba\u015f\u0131nda avask\u00fcler nekroza yol a\u00e7ma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha y\u00fcksektir. Femur boyun k\u0131r\u0131klar\u0131 intrakaps\u00fclerdir. Femur boynunun zay\u0131f kan ak\u0131m\u0131, avask\u00fcler nekroz gibi komplikasyon riskini art\u0131r\u0131r. K\u0131r\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 bu riskleri daha da art\u0131rmaktad\u0131r. Ekstrakaps\u00fcler b\u00f6lge, femur boynundan k\u00fc\u00e7\u00fck trokanterin hemen distalindeki alan olarak tan\u0131mlan\u0131r. \u0130ntertrokanterik k\u0131r\u0131klar ekstrakaps\u00fclerdir ve bu nedenle kan ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n kesilmesiyle ilgili komplikasyon riski daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr; ancak yer de\u011fi\u015ftirme riski alt\u0131ndad\u0131r. Subtrokanterik k\u0131r\u0131klar, intramed\u00fcller \u00e7iviler (veya \u00e7ubuklar) gibi implant cihazlar\u0131na daha fazla ihtiya\u00e7 duyar ve femurun bu k\u0131sm\u0131n\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek stresler nedeniyle daha y\u00fcksek implant ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 oranlar\u0131na sahiptir (2).<\/p>\n<p>Ya\u015fl\u0131 bireylerde min\u00f6r pelvik k\u0131r\u0131klar ya d\u00fc\u015f\u00fck enerji mekanizmalar\u0131 ya da osteoporotik kemikte tekrarlayan stresler (yetersizlik k\u0131r\u0131klar\u0131) sonucu olu\u015fur. Bu k\u0131r\u0131klar deplase veya non-deplase olabilirler ve genellikle pelvisin hem anterior hem de posterior elemanlar\u0131n\u0131 i\u00e7erirler. Bu yaralanmalara &#8220;<strong>pelvisin frajilite k\u0131r\u0131klar\u0131<\/strong>&#8221; da denir. Bu t\u00fcr k\u0131r\u0131klar esas olarak ramus pubis ve sakral kanat k\u0131r\u0131klar\u0131ndan olu\u015fur. Pelvik k\u0131r\u0131klar, ya\u015ftan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak t\u00fcm iskelet yaralanmalar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k %3&#8217;\u00fcn\u00fc temsil eder; bununla birlikte, \u00f6zellikle ya\u015fl\u0131 hastalardaki min\u00f6r pelvik k\u0131r\u0131klarla ilgili veriler s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r (3). Bu yaralanmalar i\u00e7in risk fakt\u00f6rleri osteoporoz i\u00e7in olanlara benzerdir (ileri ya\u015f, \u00f6nceki pelvik k\u0131r\u0131k, glukokortikoid tedavisi, d\u00fc\u015f\u00fck v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, sigara ve a\u015f\u0131r\u0131 alkol al\u0131m\u0131). Ek risk fakt\u00f6rleri aras\u0131nda; pelvik radyasyon \u00f6yk\u00fcs\u00fc, Paget hastal\u0131\u011f\u0131, romatoid artrit, multipl miyelom, kronik b\u00f6brek hastal\u0131\u011f\u0131 ve diyabet yer al\u0131r (4). Pelvik frajilite k\u0131r\u0131klar\u0131 en s\u0131k pubik kollar\u0131 i\u00e7erir ve major pelvik travman\u0131n aksine izole olarak ortaya \u00e7\u0131kabilir. Sakral frajilite k\u0131r\u0131klar\u0131 ise, en s\u0131k sakral kanatlar\u0131 (tek veya iki tarafl\u0131) i\u00e7erir (5). Bu yaralanmalar nadiren tek ba\u015f\u0131na meydana gelir hastalar\u0131n %88&#8217;inde e\u015f zamanl\u0131 olarak ramus pubis, parasimfizyal ve\/veya iliak krest frajilite k\u0131r\u0131klar\u0131 vard\u0131r (6).<\/p>\n<p><strong><em>Travma Mekanizmalar\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Kal\u00e7a k\u0131r\u0131klar\u0131, d\u00fc\u015fen ya\u015fl\u0131 eri\u015fkinlerde ortaya \u00e7\u0131kma e\u011filimindedir. Bu hastalar aras\u0131nda birka\u00e7 olas\u0131 yaralanma mekanizmas\u0131 vard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>Do\u011frudan yan kal\u00e7a \u00fczerine d\u00fc\u015fme<\/li>\n<li>Hastan\u0131n aya\u011f\u0131 sabitken v\u00fccudun d\u00f6nme hareketi yapmas\u0131<\/li>\n<li>Daha sonra d\u00fc\u015fmeye neden olan bir yorgunluk (frajilite) k\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131n aniden kendili\u011finden tamamlanmas\u0131<\/li>\n<\/ul>\n<p>Daha gen\u00e7 bireylerde, kal\u00e7a k\u0131r\u0131klar\u0131 genellikle motorlu ta\u015f\u0131t \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131 veya y\u00fcksekten d\u00fc\u015fme gibi b\u00fcy\u00fck travmalar\u0131n bir sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kar. \u0130li\u015fkili i\u00e7 ve ortopedik yaralanma insidans\u0131 y\u00fcksektir (7, 8). Ya\u015fl\u0131 yeti\u015fkinler aras\u0131nda, trokanterin izole k\u0131r\u0131klar\u0131 do\u011frudan travmadan (\u00f6r; d\u00fc\u015fme) meydana gelebilir, ancak ayn\u0131 zamanda patolojik k\u0131r\u0131klarla da ili\u015fkilendirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong><em>Acil Servis Y\u00f6netimi<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Kal\u00e7a k\u0131r\u0131\u011f\u0131 olan hastan\u0131n acil servis de\u011ferlendirmesi; hastan\u0131n stabilizasyonu, uygun laboratuvar testlerinin istenmesi, yeterli analjezi sa\u011flanmas\u0131 ve ortopedi kons\u00fcltasyonu ile hastane yat\u0131\u015f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 \u00fczerine odaklanmal\u0131d\u0131r (9).<\/p>\n<p>\u0130ntraven\u00f6z opioidler genellikle \u015fiddetli a\u011fr\u0131s\u0131 olan hastalar i\u00e7in ba\u015flang\u0131\u00e7ta gereklidir ve daha h\u0131zl\u0131 rahatlama sa\u011flar, ancak intramuskuler veya oral ila\u00e7lar da kullan\u0131labilir. Bununla birlikte, bir\u00e7ok ya\u015fl\u0131 eri\u015fkin hasta, opioidlerin potansiyel olarak tehlikeli yan etkilerine (\u00f6r; solunum depresyonu) kar\u015f\u0131 daha duyarl\u0131d\u0131r ve bu nedenle, gen\u00e7 yeti\u015fkinler i\u00e7in kullan\u0131landan daha k\u00fc\u00e7\u00fck dozlarla ba\u015flamak ve gerekti\u011finde titre etmek en iyisidir (10). Kaynaklar mevcutsa b\u00f6lgesel sinir bloklar\u0131 a\u011fr\u0131y\u0131 azaltmada ve opioidlerin neden oldu\u011fu sedasyonu ve di\u011fer olas\u0131 komplikasyonlar\u0131 en aza indirmede olduk\u00e7a etkilidir.<\/p>\n<p>Kanama riski nedeniyle ba\u015fvuru s\u0131ras\u0131nda kan grubu ve cross match i\u00e7in kan al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Kan transf\u00fczyonu veya di\u011fer m\u00fcdahaleler i\u00e7in ihtiya\u00e7 belirlenirken komorbiditeler (\u00f6r; iskemik kalp hastal\u0131\u011f\u0131) dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bili\u015fsel bozulma iyile\u015fmeyi engelleyebilece\u011finden, hastalar geldi\u011finde bili\u015fsel i\u015flevi ve olas\u0131 bozulmay\u0131 de\u011ferlendirmek ve hastanede kald\u0131klar\u0131 s\u00fcre boyunca bunlar\u0131 yeniden de\u011ferlendirmek \u00f6nemlidir (11).<\/p>\n<p>\u00d6zellikle d\u00fc\u015fme s\u0131ras\u0131nda yaralanan ya\u015fl\u0131 eri\u015fkin hastalarda, klinisyen d\u00fc\u015fme nedenini (\u00f6r; senkop) belirlemek i\u00e7in dikkatli bir \u00f6yk\u00fc almal\u0131 ek yaralanmalar\u0131 (\u00f6r; kafa i\u00e7i kanama, servikal omurga) aramak i\u00e7in kapsaml\u0131 bir fizik muayene yapmal\u0131d\u0131r. Derin ven trombozu ve yara enfeksiyonuna kar\u015f\u0131 profilaksi ak\u0131lda bulundurulmal\u0131d\u0131r. Sistematik bir derleme, ameliyattan \u00f6nce ne cilt ne de iskelet traksiyonunun a\u011fr\u0131y\u0131 azaltmada veya kal\u00e7a k\u0131r\u0131\u011f\u0131 red\u00fcksiyonunun kolayl\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya kalitesini iyile\u015ftirmede herhangi bir fayda sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r (12). Amerikan Ortopedik Cerrahlar Akademisi de preoperatif traksiyon \u00f6nermemektedir (13).<\/p>\n<p><strong><em>Semptomlar ve Muayene Bulgular\u0131 <\/em><\/strong><\/p>\n<p>Femur boyun k\u0131r\u0131\u011f\u0131 olan ya\u015fl\u0131 yeti\u015fkinler genellikle d\u00fc\u015fmeden \u00f6nce veya sonra ani ba\u015flayan kal\u00e7a a\u011fr\u0131s\u0131 ve y\u00fcr\u00fcyememe durumu tan\u0131mlar. Deplase bir kal\u00e7a k\u0131r\u0131\u011f\u0131 genellikle \u00f6nemli miktarda kas\u0131k a\u011fr\u0131s\u0131na neden olur, bacak d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fck ve k\u0131salm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnebilir. K\u0131r\u0131k intrakaps\u00fcler oldu\u011fu i\u00e7in, tipik olarak \u00e7ok az ekimoz vard\u0131r. Femur boyun k\u0131r\u0131klar\u0131n\u0131n aksine, intertrokanterik k\u0131r\u0131klar ekstrakaps\u00fclerdir ve yaralanmadan itibaren ge\u00e7en zamana ba\u011fl\u0131 olarak \u00f6nemli ekimoz mevcut olabilir. Uylukta b\u00fcy\u00fck miktarda kan kaybedilebilir ve hemodinamik durum yak\u0131ndan izlenmelidir. Hastada trokanterik alan \u00fczerinde lokal hassasiyet olacakt\u0131r, ancak distal femur \u015faft\u0131 veya pelvis \u00fczerinde hassasiyet olmamal\u0131d\u0131r. Bu t\u00fcr bulgular ek yaralanmalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n<p>Frajilite k\u0131r\u0131klar\u0131nda belirgin bir travma \u00f6yk\u00fcs\u00fc olmayabilir ve hasta belirsiz diz, kal\u00e7a, kas\u0131k veya uyluk a\u011fr\u0131s\u0131ndan \u015fikayet edebilir. Tan\u0131 genellikle ba\u015flang\u0131\u00e7ta atland\u0131\u011f\u0131ndan veya gecikti\u011finden, hastalar haftalarca veya aylarca kal\u0131c\u0131 semptomlara sahip olabilir. Hastalar bel a\u011fr\u0131s\u0131 veya kas\u0131k a\u011fr\u0131s\u0131ndan \u015fikayet edebilir ve s\u0131kl\u0131kla dejeneratif disk hastal\u0131\u011f\u0131, spinal stenoz veya lomber spondiloz gibi tan\u0131larla yanl\u0131\u015f tan\u0131 konur (14).<\/p>\n<p>\u00d6zellikle ya\u015fl\u0131 eri\u015fkin hastalarda, klinisyen herhangi bir d\u00fc\u015fmenin (\u00f6r; senkop, inme) nedenini belirlemeli, ek ortopedik ve i\u00e7 yaralanmalar\u0131 de\u011ferlendirmeli ve belirtildi\u011fi gibi tedaviyi ba\u015flatmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong><em>G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Kal\u00e7a k\u0131r\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesi olan t\u00fcm hastalarda, maksimal i\u00e7 rotasyonlu \u00f6n-arka (AP) grafi ve lateral grafide dahil olmak \u00fczere kal\u00e7an\u0131n d\u00fcz radyografileri al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Etkilenmemi\u015f kal\u00e7a ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yard\u0131mc\u0131 olabilir ve bu nedenle s\u0131kl\u0131kla bir AP pelvis grafisi \u00e7ekilir.<\/p>\n<p>\u0130lk radyografiler tan\u0131sal de\u011filse, a\u011fr\u0131 ve klinik \u015f\u00fcphe y\u00fcksekse veya hasta y\u00fcksek risk alt\u0131ndaysa gizli bir k\u0131r\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in ileri g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme gereklidir. \u0130leri g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme i\u00e7in manyetik rezonans g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme (MRG) tercih edilen tekniktir. MRG, daha erken k\u0131r\u0131k tespiti ve radyasyona maruz kalmama avantajlar\u0131na sahiptir. MRG haz\u0131r de\u011filse bilgisayarl\u0131 tomografi (BT) kullan\u0131labilir (13, 15-18). BT, MRG&#8217;den daha h\u0131zl\u0131d\u0131r, genellikle daha kolay eri\u015filir, daha ucuzdur ve daha az kontrendikasyona sahiptir. BT taramas\u0131 normalse ancak gizli kal\u00e7a k\u0131r\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in klinik endi\u015fe devam ederse, MRG yap\u0131labilir. Kemik taramas\u0131 ba\u015fka bir se\u00e7enektir, ancak bir yaralanman\u0131n ard\u0131ndan te\u015fhis bulgular\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 72 saate kadar uzayabilir.<\/p>\n<p>D\u00fcz radyografilerin pelvik frajilite k\u0131r\u0131klar\u0131 i\u00e7in duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmalar, %4,4-23 aras\u0131nda de\u011fi\u015fen tan\u0131 atlama oranlar\u0131n\u0131 bildirmektedir (19-21). BT&#8217;nin minor pelvik k\u0131r\u0131klar i\u00e7in duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 da s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. BT ve MRG&#8217;yi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131ran bir \u00e7al\u0131\u015fma, BT&#8217;nin gizli pelvik k\u0131r\u0131klar i\u00e7in %77 ve gizli sakral k\u0131r\u0131klar i\u00e7in %66 duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu bildirilmi\u015ftir. MRG, ya\u015fl\u0131 eri\u015fkin hastalarda minor pelvik k\u0131r\u0131klar\u0131 de\u011ferlendirmek i\u00e7in alt\u0131n standart olmaya devam etmektedir. MRG i\u00e7in bildirilen duyarl\u0131l\u0131klar gizli pelvik k\u0131r\u0131klar i\u00e7in %96,3 ve gizli sakral k\u0131r\u0131klar i\u00e7in %98,6&#8217;d\u0131r (22). SPECT g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme, MRG ile g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenemeyen hastalarda (\u00f6r; kalp pili, MRG uyumlu olmayan koiller ve stentler, klostrofobik) kabul edilebilir bir alternatiftir.<\/p>\n<p><strong><em>Komplikasyonlar<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Enfeksiyon ve tromboembolizm, profilaksi verilmesi gereken, kal\u00e7a k\u0131r\u0131klar\u0131 ile ili\u015fkili potansiyel olarak ya\u015fam\u0131 tehdit eden komplikasyonlard\u0131r. Femur boyun k\u0131r\u0131klar\u0131, ekstrakaps\u00fcler kal\u00e7a k\u0131r\u0131klar\u0131na k\u0131yasla nispeten y\u00fcksek bir komplikasyon oran\u0131na sahiptir. Cerrahi onar\u0131m\u0131 takiben olas\u0131 komplikasyonlar enfeksiyon, kronik a\u011fr\u0131, \u00e7\u0131k\u0131k, kaynamama, avask\u00fcler nekroz (AVN) ve travma sonras\u0131 artritik de\u011fi\u015fiklikleri i\u00e7erir. Hastan\u0131n ya\u015f\u0131, kemik yo\u011funlu\u011fu, k\u0131r\u0131k deplesyonu, k\u0131r\u0131k par\u00e7alanmas\u0131, red\u00fcksiyon kalitesi ve protez cihaz\u0131 ve konumu dahil olmak \u00fczere bir dizi fakt\u00f6r kaynamama riskini belirler. Kaynamama veya red\u00fcksiyon kayb\u0131, ameliyattan sonra asla tam olarak \u00e7\u00f6z\u00fclmeyen veya bir iyile\u015fme d\u00f6neminden sonra artan kas\u0131k, kal\u00e7a veya uyluk a\u011fr\u0131s\u0131 ile kendini g\u00f6sterebilir. AVN geli\u015fimini taramak i\u00e7in ameliyattan sonra en az \u00fc\u00e7 y\u0131l boyunca periyodik olarak radyografiler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Deplase k\u0131r\u0131\u011f\u0131 olan hastalar en b\u00fcy\u00fck risk alt\u0131ndad\u0131r (23). AVN ve kaynamama oranlar\u0131 intertrokanterik k\u0131r\u0131klarda femur boyun k\u0131r\u0131klar\u0131na g\u00f6re daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr (24). Bununla birlikte, intertrokanterik k\u0131r\u0131klarda genel mortalite ve fonksiyonel sonu\u00e7 genellikle daha k\u00f6t\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p><strong><em>Tedavi<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Erken mobilizasyon, pelvik k\u0131r\u0131klardan kaynaklanan komplikasyonlar\u0131 azaltman\u0131n \u00f6nemli bir bile\u015fenidir. K\u0131r\u0131k \u00f6ncesi ambulatuvar olan hastalar, yaralanma \u00f6ncesi aktivite seviyelerini m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca erken d\u00f6nemde eski haline getirmek amac\u0131yla tipik olarak cerrahi m\u00fcdahale ile agresif bir \u015fekilde tedavi edilmelidir. \u0130yi a\u011fr\u0131 kontrol\u00fc ile ameliyats\u0131z tedavi, yatalak hastalar i\u00e7in en iyi yakla\u015f\u0131m olabilir.<\/p>\n<p>Femur boyun k\u0131r\u0131klar\u0131nda, uygun cerrahi adaylar\u0131 i\u00e7in en iyi tedavinin internal fiksasyon ile a\u00e7\u0131k red\u00fcksiyon mu yoksa artroplasti mi oldu\u011fu konusunda tart\u0131\u015fmalar devam etmektedir. Genel olarak, deplase olmayan femur boyun k\u0131r\u0131klar\u0131 tipik olarak vida fiksasyonu ile tedavi edilir ve deplase femur boyun k\u0131r\u0131klar\u0131 artroplasti ile tedavi edilir (25). Artroplasti ile tedavi edilen hastalarda yeniden ameliyat oranlar\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Mortalitede veya \u00f6nceki yerle\u015fim stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn yeniden kazan\u0131lmas\u0131nda herhangi bir farkl\u0131l\u0131k tespit edilmemi\u015ftir. Total veya k\u0131smi kal\u00e7a artroplastisi ile tedavi, daha erken iyile\u015fmeye izin verir ve avask\u00fcler nekroz ve kaynamama riskini azaltabilir. \u0130ntertrokanterik k\u0131r\u0131klar i\u00e7in tipik olarak kayan kal\u00e7a vidas\u0131 veya intramed\u00fcller kal\u00e7a vidas\u0131 kullan\u0131l\u0131r (25, 26).<\/p>\n<p>Ameliyat-d\u0131\u015f\u0131 tedavi genellikle g\u00fc\u00e7ten d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f hastalar i\u00e7in uygulanabilir ancak stabil, \u00e7\u00f6kme k\u0131r\u0131\u011f\u0131 olan hastalarda makul olabilir (27). Klinisyenler bu t\u00fcr bir y\u00f6netimin makul oldu\u011fu, ancak 70 ya\u015f\u0131n \u00fczerindeki ve sa\u011fl\u0131k durumu k\u00f6t\u00fc olan hastalarla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><em>Ameliyats\u0131z y\u00f6netim genellikle a\u015fa\u011f\u0131daki durumlarda uygundur;<\/em><\/p>\n<ul>\n<li>Hafif a\u011fr\u0131s\u0131 olan ayaktan veya demansl\u0131 hastalar<\/li>\n<li>Eski yer de\u011fi\u015ftirmemi\u015f veya \u00e7\u00f6kme k\u0131r\u0131klar\u0131 ve hafif a\u011fr\u0131s\u0131 olan hastalar<\/li>\n<li>Major, d\u00fczeltilemez komorbid hastal\u0131\u011f\u0131 olan stabil olmayan hastalar<\/li>\n<li>\u00d6l\u00fcmc\u00fcl bir hastal\u0131\u011f\u0131n son a\u015famas\u0131ndaki hastalar<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00c7o\u011fu trokanterik k\u0131r\u0131k, \u00f6nemli yer de\u011fi\u015ftirme (&gt;1 cm) olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, ameliyats\u0131z tedavi ile iyile\u015fir. Hasta genellikle 3-4 hafta a\u011f\u0131rl\u0131k ta\u015f\u0131mamal\u0131d\u0131r. Bir\u00e7ok hasta, yaralanmay\u0131 takiben iki ila \u00fc\u00e7 ay i\u00e7inde tam aktiviteye geri d\u00f6nebilir.<\/p>\n<p>Pelvis frajilite k\u0131r\u0131klar\u0131nda hasta mobil oldu\u011fu s\u00fcrece derin ven trombozu i\u00e7in profilaktik medikal tedavi gerekli de\u011fildir. Aksi takdirde standart profilaksi verilmelidir. Pelvis frajilite k\u0131r\u0131klar\u0131 i\u00e7in invaziv tedavi (\u00f6r; sakroplasti ve ramoplasti) tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r ancak iyi \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r (4, 28). Rommens ve Hofmann, belirli tedavilerin y\u00f6netimi ve etkinli\u011fi ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalarda yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaya ba\u015flanan pelvis frajilite frakt\u00fcrleri (PFF) i\u00e7in bir s\u0131n\u0131fland\u0131rma \u015femas\u0131 \u00f6nermi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Bu \u015feman\u0131n basitle\u015ftirilmi\u015f bir versiyonu a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir.<\/p>\n<ul>\n<li><strong><em>PFF tip I:<\/em><\/strong> Yaln\u0131zca anterior pelvik halka k\u0131r\u0131klar\u0131, tek tarafl\u0131 veya iki tarafl\u0131<\/li>\n<li><strong><em>PFF tip II:<\/em><\/strong> Non-deplase posterior yaralanmalar, anterior pelvik halka yaralanmas\u0131 olan veya olmayan,<\/li>\n<li><strong><em>PFF tip III:<\/em><\/strong> Anterior pelvik halka yaralanmas\u0131 ile birlikte deplase tek tarafl\u0131 posterior yaralanma<\/li>\n<li><strong><em>PFF tip IV:<\/em><\/strong> Deplase bilateral posterior yaralanmalar<\/li>\n<\/ul>\n<p>Posterior yaralanma sakrum, ilium veya iliosakral b\u00f6lgeleri i\u00e7erebilir. K\u0131r\u0131\u011f\u0131n yer de\u011fi\u015ftirmesi (deplase olmas\u0131), tip I ve II ile tip III ve IV aras\u0131nda ayr\u0131m yapan temel \u00f6zelliktir. \u00c7o\u011fu klinisyen pelvis (PFF) tip III ve IV frajilite k\u0131r\u0131klar\u0131 ve konservatif tedavi ile iyile\u015fmeyen tip II k\u0131r\u0131klar i\u00e7in cerrahi tedavinin gerekli oldu\u011fu konusunda hemfikirdir (29, 30).<\/p>\n<p>Pelvik k\u0131r\u0131\u011f\u0131 olan ya\u015fl\u0131 eri\u015fkin hastalar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun a\u011fr\u0131 kontrol\u00fc ve fizik tedavi i\u00e7in hastaneye yat\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir. Ancak hasta hareket edebiliyorsa ve a\u011fr\u0131s\u0131 yeterince kontrol alt\u0131na al\u0131n\u0131yorsa, evde iyi bir destek sistemine sahip olmalar\u0131 ve yak\u0131n t\u0131bbi takiplerinin ayarlanmas\u0131 \u015fart\u0131yla bir rehabilitasyon merkezine veya eve taburcu edilebilir.<\/p>\n<p><strong><em>\u00d6zet ve \u00d6neriler<\/em><\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Kal\u00e7a k\u0131r\u0131klar\u0131 d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yayg\u0131nd\u0131r ve ya\u015fl\u0131 eri\u015fkinlerde \u00f6l\u00fcm ve maj\u00f6r morbidite riskini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131r.<\/li>\n<li>Kal\u00e7a k\u0131r\u0131klar\u0131 anatomik yerle\u015fim ve k\u0131r\u0131k tipine g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r. Genel kategoriler, intrakaps\u00fcler (femur boynu ve ba\u015f\u0131) ve ekstrakaps\u00fcler (intertrokanterik ve subtrokanterik) k\u0131r\u0131klar\u0131 i\u00e7erir. \u0130ntrakaps\u00fcler k\u0131r\u0131klar, kan ak\u0131\u015f\u0131 daha kolay bozuldu\u011fu i\u00e7in femur ba\u015f\u0131nda kaynamama, yanl\u0131\u015f kaynama ve avask\u00fcler nekroz oranlar\u0131 daha y\u00fcksektir.<\/li>\n<li>Kal\u00e7a k\u0131r\u0131\u011f\u0131 olan hastan\u0131n ilk y\u00f6netimi \u00f6ncelikle yeterli analjezi sa\u011flamak ve bir ortopedi cerrah\u0131na dan\u0131\u015fmaktan olu\u015fur. B\u00f6lgesel sinir bloklar\u0131 etkili olabilir.<\/li>\n<li>Tromboemboli ve enfeksiyona kar\u015f\u0131 profilaksi de\u011ferlendirilmelidir.<\/li>\n<li>Kal\u00e7a k\u0131r\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesi olan t\u00fcm hastalarda, maksimal i\u00e7 rotasyonlu \u00f6n-arka (AP) grafi ve lateral grafi de dahil olmak \u00fczere, kal\u00e7an\u0131n d\u00fcz radyografileri al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Etkilenmemi\u015f kal\u00e7a ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yard\u0131mc\u0131 olabilir ve bu nedenle s\u0131kl\u0131kla bir AP pelvis grafisi \u00e7ekilir. D\u00fcz radyografiler tan\u0131sal de\u011fil veya klinik \u015f\u00fcphe y\u00fcksekse, gizli bir k\u0131r\u0131k olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in MRG en iyi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme y\u00f6ntemidir.<\/li>\n<li>Ya\u015fl\u0131 eri\u015fkinlerdeki minor pelvik k\u0131r\u0131klar ya d\u00fc\u015f\u00fck enerji mekanizmalar\u0131n\u0131 ya da osteoporotik kemikte tekrarlayan stresleri i\u00e7erir (frajilite k\u0131r\u0131klar\u0131). Pelvik frajilite k\u0131r\u0131klar\u0131 en s\u0131k olarak pubik kollar\u0131 tutar ve izole olarak ortaya \u00e7\u0131kabilir. Sakral frajilite k\u0131r\u0131klar\u0131 en s\u0131k olarak tek tarafl\u0131 veya iki tarafl\u0131 sakral kanatlar\u0131 i\u00e7erir ve genellikle ramus pubis ve\/veya iliak krestin frajilite k\u0131r\u0131klar\u0131 ile birlikte bulunur.<\/li>\n<li>Sakral ve pelvik frajilite k\u0131r\u0131klar\u0131 s\u0131kl\u0131kla g\u00f6zden ka\u00e7ar. Yeni veya kal\u0131c\u0131 a\u011fr\u0131 veya pelvis, kal\u00e7a veya kas\u0131k b\u00f6lgesinde fokal kemik hassasiyeti, bacak uzunlu\u011fu farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya alt ekstremitelerden herhangi birini hareket ettirme isteksizli\u011fi olan ya\u015fl\u0131 eri\u015fkin hastalarda k\u0131r\u0131ktan \u015f\u00fcphelenilmelidir.<\/li>\n<li>Minor pelvis k\u0131r\u0131\u011f\u0131 olan ya\u015fl\u0131 eri\u015fkin hastalar\u0131n \u00e7o\u011fu atravmatik olarak ba\u015fvurur; sadece \u00fc\u00e7te birinde minor travma mevcuttur (\u00f6r; ayaktan d\u00fc\u015fme). Hastalar haftalarca veya aylarca semptomlar ya\u015fayabilir ve bel a\u011fr\u0131s\u0131 veya kas\u0131k a\u011fr\u0131s\u0131ndan \u015fikayet edebilir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong><em>Kaynaklar<\/em><\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>O\u2019Neill S, Brady RR, Kerssens JJ, Parks RW. Mortality associated with traumatic injuries in the elderly: a population based study. Arch Gerontol. 2012; 54:e426\u2013e430<\/li>\n<li>Baumgaertner MR. Intertrochanteric hip fractures. In: Skeletal Trauma: Basic Science, Management, and Reconstruction, 3rd, Browner BD, Jupiter JB, Levine AM, Trafton PG (Eds), Elsevier, Philadelphia 2003.<\/li>\n<li>Grotz MR, Allami MK, Harwood P, et al. Open pelvic fractures: epidemiology, current concepts of management and outcome. Injury 2005; 36:1.<\/li>\n<li>Lyders EM, Whitlow CT, Baker MD, Morris PP. Imaging and treatment of sacral insufficiency fractures. AJNR Am J Neuroradiol 2010; 31:201.<\/li>\n<li>Denis F, Davis S, Comfort T. Sacral fractures: an important problem. Retrospective analysis of 236 cases. Clin Orthop Relat Res 1988; 227:67.<\/li>\n<li>De Smet AA, Neff JR. Pubic and sacral insufficiency fractures: clinical course and radiologic findings. AJR Am J Roentgenol 1985; 145:601.<\/li>\n<li>Barquet A, Fernandez A, Leon H. Simultaneous ipsilateral trochanteric and femoral shaft fracture. Acta Orthop Scand 1985; 56:36.<\/li>\n<li>Friedman RJ, Wyman ET Jr. Ipsilateral hip and femoral shaft fractures. Clin Orthop Relat Res 1986; :188.<\/li>\n<li>Basu N, Natour M, Mounasamy V, Kates SL. Geriatric hip fracture management:keys to providing a successful program. Eur J Tra Emerg Surg. 2016; 42:565-69.<\/li>\n<li>Gupta DK, Avram MJ. Rational opioid dosing in the elderly: dose and dosing interval when initiating opioid therapy. Clin Pharmacol Ther. 2012; 91:339.<\/li>\n<li>National Institute for Health and Care Excellence. The management of hip fractures in adults, 2011. Updated 2017. https:\/\/www.nice.org.uk\/guidance\/cg124 (Accessed on October 13, 2018).<\/li>\n<li>Handoll HH, Queally JM, Parker MJ. Pre-operative traction for hip fractures in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2011; :CD000168.<\/li>\n<li>Brox WT, Roberts KC, Taksali S, et al. The American Academy of Orthopaedic Surgeons Evidence-Based Guideline on Management of Hip Fractures in the Elderly. J Bone Joint Surg Am. 2015; 97:1196.<\/li>\n<li>Schindler OS, Watura R, Cobby M. Sacral insufficiency fractures. J Orthop Surg (Hong Kong). 2007; 15:339.<\/li>\n<li>Collin D, Geijer M, G\u00f6thlin JH. Computed tomography compared to magnetic resonance imaging in occult or suspect hip fractures. A retrospective study in 44 patients. Eur Radiol. 2016; 26:3932.<\/li>\n<li>Rehman H, Clement RG, Perks F, White TO. Imaging of occult hip fractures: CT or MRI? Injury. 2016; 47:1297.<\/li>\n<li>Hakkarinen DK, Banh KV, Hendey GW. Magnetic resonance imaging identifies occult hip fractures missed by 64-slice computed tomography. J Emerg Med. 2012; 43:303.<\/li>\n<li>Haubro M, Stougaard C, Torfing T, Overgaard S. Sensitivity and specificity of CT- and MRI-scanning in evaluation of occult fracture of the proximal femur. Injury. 2015; 46:1557.<\/li>\n<li>Bogost GA, Lizerbram EK, Crues JV 3rd. MR imaging in evaluation of suspected hip fracture: frequency of unsuspected bone and soft-tissue injury. Radiology. 1995; 197:263.<\/li>\n<li>Kirby MW, Spritzer C. Radiographic detection of hip and pelvic fractures in the emergency department. AJR Am J Roentgenol. 2010; 194:1054.<\/li>\n<li>Dominguez S, Liu P, Roberts C, et al. Prevalence of traumatic hip and pelvic fractures in patients with suspected hip fracture and negative initial standard radiographs&#8211;a study of emergency department patients. Acad Emerg Med. 2005; 12:366.<\/li>\n<li>Henes FO, N\u00fcchtern JV, Groth M, et al. Comparison of diagnostic accuracy of Magnetic Resonance Imaging and Multidetector Computed Tomography in the detection of pelvic fractures. Eur J Radiol. 2012; 81:2337.<\/li>\n<li>Bachiller FG, Caballer AP, Portal LF. Avascular necrosis of the femoral head after femoral neck fracture. Clin Orthop Relat Res. 2002; :87.<\/li>\n<li>Eiff MP, Hatch RL, Calmbach WL. Femur and pelvis fractures. In: Fracture Management for Primary Care, 2nd, Saunders, Philadelphia 2003.<\/li>\n<li>Mears SC. Classification and surgical approaches to hip fractures for nonsurgeons. Clin Geriatr Med. 2014; 30:229.<\/li>\n<li>Fernandez MA, Griffin XL, Costa ML. Management of hip fracture. Br Med Bull. 2015; 115:165.<\/li>\n<li>Handoll HH, Parker MJ. Conservative versus operative treatment for hip fractures in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2008; :CD000337.<\/li>\n<li>Beall DP, Datir A, D&#8217;Souza SL, et al. Percutaneous treatment of insufficiency fractures : principles, technique and review of literature. Skeletal Radiol. 2010; 39:117.<\/li>\n<li>Rommens PM, Ossendorf C, Pairon P, et al. Clinical pathways for fragility fractures of the pelvic ring: personal experience and review of the literature. J Orthop Sci. 2015; 20:1.<\/li>\n<li>Rommens PM, Wagner D, Hofmann A. Do We Need a Separate Classification for Fragility Fractures of the Pelvis? J Orthop Trauma. 2019; 33 Suppl 2:S55.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zay\u0131f kemik yap\u0131lar\u0131, mevcut komorbid ve kronik hastal\u0131klar\u0131, kullan\u0131lan ila\u00e7lar\u0131n yan etkileri ve azalm\u0131\u015f denge duyular\u0131 nedeniyle geriatrik hastalar d\u00fc\u015fmelere kar\u015f\u0131 daha&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1185,"featured_media":442,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1,10014],"tags":[10018,10025,10029],"class_list":["post-441","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-akademik-blog-yazisi","tag-geriatri","tag-geriatrik-travma","tag-kalca-kirigi"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/441","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1185"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=441"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/441\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/media\/442"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=441"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=441"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/geriatri\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=441"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}