Günümüzde hem ülkemizde hem de global olarak tüm dünyada olan h\u0131zl\u0131 sanayile\u015fme ve kentle\u015fme; halk\u0131n kimyasal maddeye maruz kalma riskini artt\u0131rmaktad\u0131r. Kimyasal zehirlenmelerde rol oynayan etkenlerin ba\u015f\u0131nda ilaçlar, sanayide ve ev ya\u015fam\u0131nda kullan\u0131lan kimyasal ürünler ve kontrolsüz kullan\u0131lan bitkisel ürünler say\u0131labilir. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra özellikle k\u0131rsalda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan hayvan \u0131s\u0131r\u0131k ve sokmalar\u0131 da zehirlenmelere sebep olabilmektedir.<\/p>\n
<\/p>\n
Her geçen gün ilaçlara olan eri\u015fimin artmas\u0131 ve ak\u0131lc\u0131 ilaç kullan\u0131m\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nmamas\u0131; bireylerin (ço\u011fu zaman evlerinde) çok say\u0131da ve çe\u015fitlilikte ilaca eri\u015febilmelerine imkan vermi\u015ftir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra günümüzde halk\u0131n alternatif t\u0131bba ilgisinin artmas\u0131 ile tedavi edici etkisi oldu\u011fu iddia edilen bitkisel ürünlerin ula\u015f\u0131labilirli\u011fi artt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r ve bu da bitkisel ürünler ile olan zehirlenmeleri daha s\u0131k hale getirmi\u015ftir.<\/p>\n
<\/p>\n
Acil servislerde çok s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z olgular\u0131n ba\u015f\u0131nda zehirlenmeler gelmektedir. Acil hekimleri olarak s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z zehirlenme olgular\u0131na t\u0131bbi yakla\u015f\u0131m\u0131 ço\u011fu zaman bilmekteyiz. Ancak içeri\u011fini bilmedi\u011fimiz bir ilaca, ne oldu\u011funu bilmedi\u011fimiz bir bitkisel ürüne veya zehrinin ne tür etkiler yapabilece\u011fini bilmedi\u011fimiz bir böcek \u0131s\u0131r\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 bir zehirlenme vakas\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu olgular\u0131n yönetimi ile ilgili deste\u011fe ihtiyaç duymaktay\u0131z.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130\u015fte tam da bu sebeple kurulmu\u015f olan Ulusal Zehir Dan\u0131\u015fma Merkezi (UZEM) bizlere bu anlamda hizmet vermektedir. UZEM; 1986 y\u0131l\u0131nda Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 Refik Saydam H\u0131fz\u0131ss\u0131hha Merkezi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 bünyesinde kurulmu\u015ftur ve 1988’den beri kesintisiz olarak hizmet vermektedir. Daha sonra 2012 y\u0131l\u0131nda Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 Acil Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri Genel Müdürlü\u011fü’ne ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eu anda Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 Afet ve Acil Durum Yönetimi Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak hizmet vermektedir. Günümüzde konusunda yetkili “Ulusal” tek merkezdir. Bünyesinde 15 hekim, 10 yard\u0131mc\u0131 sa\u011fl\u0131k personeli görev yapmaktad\u0131r. UZEM’in 114 no’lu ça\u011fr\u0131 merkezi Türkiye’nin dört bir yan\u0131ndan gelen telefonlara 7\/24 cevap vererek medikal destek sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n
\nAcil serviste çal\u0131\u015fan doktorlar olarak bizler de zehirlenme olgular\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ço\u011fu zaman UZEM’i aramaktay\u0131z ve maruz kal\u0131nan maddenin etkileri, toksik dozu, varsa antidotunun ne oldu\u011fu ve tedavisi ile ilgili bilgiye eri\u015fmeyi beklemekteyiz. Ça\u011fr\u0131 merkezini arad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bizden hasta hakk\u0131nda baz\u0131 demografik bilgileri ve maruz kald\u0131\u011f\u0131 maddeye ili\u015fkin bilgileri ister.
\nUZEM-114’ü arad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ço\u011fu zaman hatlar\u0131n yo\u011funlu\u011fundan dolay\u0131 telefonun ba\u011flanmas\u0131n\u0131 uzun süre beklemek durumda kalmaktay\u0131z. Yo\u011fun acil servislerde bu bekleme süresi bazen tolere edilemeyebilir ve hastan\u0131n acil tedaviye eri\u015fim sürecini geciktirebilir. Bu yüzden tedavisi bilinen zehirlenmelerde tedaviyi geciktirmek pahas\u0131na UZEM-114 aranmamal\u0131d\u0131r. Bu tür bir durumda aranacaksa, telefondaki ki\u015finin tedaviyi aktif verecek ki\u015fi olmamas\u0131na dikkat edilmelidir. Bu i\u015f için fazladan sa\u011fl\u0131k personeli olmayan acil servislerde bu telefon beklemeleri s\u0131ras\u0131nda s\u0131kl\u0131kla ak\u0131m\u0131za gelen bir soru olur: ‘Tedavisini bildi\u011fimiz zehirlenme vakalar\u0131nda da UZEM’i aramal\u0131 m\u0131y\u0131z? Biz hangi vakalarda UZEM’i aramal\u0131y\u0131z?’.<\/p>\n
\nHekim herhangi bir zehirlenme vakas\u0131nda UZEM-114’ü aramak zorunda de\u011fildir. UZEM’i aram\u0131\u015f olsun veya olmas\u0131n, verdi\u011fi tedavinin do\u011frulu\u011fundan ve güncelli\u011finden kendisi sorumludur. Bu sebeple hekim, tedavisini bildi\u011fi zehirlenme vakalar\u0131nda UZEM’i aramayabilir hatta tedavisini bilmedi\u011fi vakalarda da aramay\u0131p ba\u015fka kaynaklardan tedaviyi ö\u011frenebilir. Ancak UZEM’in aranmas\u0131n\u0131n iki aç\u0131dan önemi bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
\nBunlardan ilki; UZEM taraf\u0131ndan toplanan ve depolanan bilgilerin hem ulusal hem de uluslararas\u0131 ortamda kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. UZEM bu toplanan bilgilerin istatistik analizleri sonucunda yap\u0131lan halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 çal\u0131\u015fmalar\u0131 ile ulusal düzeyde üst merkezleri bilgilendirilir. Bu sayede önemli zehirlenmelere kar\u015f\u0131 önlemlerin al\u0131nmas\u0131 mümkün olur ve zehirlenmelerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lma ihtimali için hastanelere antidot stoku yap\u0131labilmektedir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda UZEM bu istatistiki bilgileri uluslararas\u0131 Zehir Dan\u0131\u015fma Merkezleri ile yap\u0131lacak ortak çal\u0131\u015fmalarda ve projelerde kullanmaktad\u0131r.<\/p>\n
\nUZEM’i araman\u0131n di\u011fer yarar\u0131 ise tamamen medikolegal aç\u0131dand\u0131r. Her ne kadar hekimin kanunen UZEM’i arama zorunlulu\u011fu yok ise de yap\u0131lm\u0131\u015f olan dava örneklerinde görülmü\u015ftür ki, acil serviste kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan zehirlenme vakalar\u0131nda hekimin UZEM’i aram\u0131\u015f olmas\u0131, davalarda karar vericilerin önemsedi\u011fi bir konudur.<\/p>\n
\nAcil hekimi UZEM’i zehirlenmeler ile ilgili bilgi almak haricinde; antidot temini için de kullanabilir. Çünkü UZEM’in; antidot\/antiserumlar\u0131n temin edilmesi, etkin kullan\u0131m\u0131 ve zaman\u0131nda ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 için gerekli planlamay\u0131 yapmak, antidot uygulama protokollerini düzenlemek, antidot bulundurulacak merkezleri belirlemek gibi görevleri de vard\u0131r.
\nSonuç olarak; UZEM zehirlenme vakalar\u0131nda, 114 telefon hatt\u0131 ile verdi\u011fi medikal destek ve hastanelere antidot temin deste\u011fi ile hastane içerisindeki vaka yönetimi ve tedavisinde önemli rol oynamaktad\u0131r. Elindeki verilerle yapt\u0131\u011f\u0131 ulusal ve uluslararas\u0131 çal\u0131\u015fmalarla ise hastane öncesinde zehirlenmelerin engellenmesi a\u015famas\u0131nda etkin rol oynamaktad\u0131r. Her ne kadar zehirlenme olgular\u0131nda UZEM’i aramak zorunlu de\u011filse de ve acil servislerin yo\u011funlu\u011funda telefonda beklemek ciddi zaman kayb\u0131na sebep olsa da; UZEM’i aramak, hem hekim, hem hasta, hem de toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 aç\u0131s\u0131ndan faydal\u0131 olacakt\u0131r. Tedavisi bilinen zehirlenmelerde; e\u011fer telefon ile görü\u015fme yapmak hastan\u0131n tedavisini geciktirecek ise, hastan\u0131n tedavisi önce verilip, daha sonra ilk f\u0131rsatta, UZEM aranmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\nTürkiye Acil T\u0131p Derne\u011fi Toksikoloji Çal\u0131\u015fma Grubu <\/strong>ad\u0131na Uzm. Dr. Erkman Sanr\u0131 <\/strong>taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Günümüzde hem ülkemizde hem de global olarak tüm dünyada olan h\u0131zl\u0131 sanayile\u015fme ve kentle\u015fme; halk\u0131n kimyasal maddeye maruz kalma riskini artt\u0131rmaktad\u0131r. Kimyasal zehirlenmelerde rol oynayan etkenlerin ba\u015f\u0131nda ilaçlar, sanayide ve…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10011],"tags":[],"class_list":["post-25339","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haber-ve-duyuru"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25339"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25339\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}