Klinik Araştırmalar – Araştırma Komitesi – AKOM

TATD-Çocuk Acil Tıp-AKOM Çok Merkezli Prospektif Kohort Çalışması: Acil Serviste Çocuk Kafa Travması Yönetimi

Gökhan Aksel — Tue, 27 May 2025 15:32:50 +0000

NOT: Çalışma başlamış olup merkez kabulü sona ermiştir!

Çocukluk çağı kafa travmaları, acil servis başvurularında sık karşılaşılan ve potansiyel olarak ciddi sonuçlar doğurabilen bir klinik tablodur. Bu bağlamda Türkiye Acil tıp Derneği Çocuk Acil Tıp Çalışma Grubu tarafından, ülke genelinde travmatik beyin hasarı riskini öngörmek, görüntüleme karar süreçlerini analiz etmek ve standart yaklaşımlar geliştirmek amacıyla çok merkezli ve gözlemsel bir araştırma planlanmıştır.

Araştırmamızda, 18 yaş altı minör kafa travması ile acil servise başvuran çocuk hastaların demografik, klinik ve radyolojik verileri değerlendirilerek travma sonrası yönetim stratejilerinin etkinliği ve klinik karar süreçleri analiz edilecektir.

Merkezinizin de bu değerli çalışmaya katkı sunmasını arzu ediyoruz. Katkılarınız hem çocuk sağlığı alanında ulusal veri tabanının güçlenmesini sağlayacak hem de travma yönetiminde kanıta dayalı uygulamalara zemin hazırlayacaktır.

Bu çalışmanın kapsamı nedir?

Çalışma, sadece minör kafa travması nedeniyle acil servise başvuran 18 yaş altı çocuk hastaları kapsamaktadır.
GKS skoru 14-15 olan ve künt kafa travması geçirmiş çocuklar bu araştırmanın hedef grubudur.

Bu çalışmaya neden katılmalısınız?

Ulusal düzeyde, minör kafa travması geçiren çocuklarda travmatik beyin hasarı görülme oranı, BT kullanım kriterleri ve klinik karar süreçleri ilk kez bu kapsamda değerlendirilecektir.
Merkezinizin katkısı, yaygın klinik pratiklerin analizine ve gelecekteki ulusal rehberlerin oluşturulmasına doğrudan katkı sağlayacaktır.
Çalışmaya katılan her merkez, yayın sürecinde aktif olarak katkı sağlayacak ve merkeze özel alt analizler yapabilecektir.

Çalışma sürecinde sizden ne bekleniyor?

Katılımcı merkezlerden, kendi rutin klinik uygulamaları sırasında değerlendirilen uygun hastalara ait verilerin, çalışma formuna eksiksiz ve doğru şekilde kaydedilmesi beklenmektedir.
Ek laboratuvar ya da görüntüleme yapılmayacaktır.
Her merkezin içinden bir ya da birden fazla sorumlu araştırmacı ile süreç yürütülecektir.

Etik kurul süreci nasıl işleyecek?

Koordinatör merkez tarafından etik kurul onayı alınacaktır.
Katılımcı merkezlerin, kendi başhekimliklerinden “veri paylaşımına onay” alması gerekmektedir.
Gerekli tüm belgeler (protokol, onam formları, bilgi formları) tarafımızca sağlanacaktır.

BT kararını kim veriyor? Görüntüleme zorunlu mu?

BT kararı hastayı izleyen klinik hekim tarafından verilecektir; çalışmanın bu karara müdahalesi yoktur.
Çalışma, gerçek yaşam verisi toplamak amacıyla tasarlanmıştır; bu nedenle görüntüleme zorunluluğu bulunmamaktadır.

Takip süreci nasıl işleyecek?

Hastaların acil servis süreci kayıt altına alınacaktır.
Hastaneye yatırılan hastalar, çalışma merkezi sorumlusu tarafından, hastane süresi boyunca takip edilecek ve bu süre içerisinde uygulanan tanı ve tedavi yöntemleri kayıt altına alınacaktır.
Acil servisten veya yattığı servisten taburculuk sonrası 3–7 gün içinde çalışam marekezi sorumlusu tarafından hastaya telefonla ulaşılarak yeniden başvuru olup olmadığı sorgulanacaktır.
Ulaşılamayan hastalar için e-nabız ve ölüm bildirim sisteminden pasif izlem yapılacaktır.

Yayın sürecinde nasıl yer alacağız?

Veri paylaşan her merkez, uluslararası hakemli bir dergiye gönderilecek yayında çok merkezli araştırma grubu merkezş yer alacaktır.
Her merkezden çalışmaya dahil edilen hasta sayısına göre, yayınlarda yazar olarak yer alacak araştırmacı sayısı belirlenecektir.
Yazar sayısının sayının üzerinde katkı sağlayan araştırmacı olması durumunda, ilgili yayında araştırma grubu üyesi olarak ad-soyadıyla belirtilecektir.
Merkezler arası alt grup analizleri ve katkı düzeyine göre sıralama, şeffaflık ilkesine uygun şekilde yapılacaktır.

NOT: Çalışma başlamış olup merkez kabulü sona ermiştir!

TATD-AKOM Çok Merkezli Prospektif Kohort Çalışması: Acil servise provoke edilmemiş nöbetle başvuran yetişkin hastalarda erken dönem nöbet tekrarının prediktörlerinin belirlenmesi ve pragmatik bir regresyon modelinin geliştirilmesi

Şeref Kerem Çorbacıoğlu — Fri, 26 Jul 2024 06:47:38 +0000

Acil servise (AS) başvurunun önemli bir nedeni olan nöbetler yaklaşık her 100 başvurudan birini oluşturmaktadır (1). The International League Against Epilepsy (ILAE), nöbetleri etiyolojik faktörlere göre “provoke” ve “provoke olmayan” kategorilere ayırmaktadır (2). Provoke edilmiş nöbetler, normal bir beyindeki eşiği düşüren ve nöbete yol açan geçici nedenlerden kaynaklanır. Bu nöbetler tipik olarak epilepsi olarak sınıflandırılmazlar. Provoke olmayan nöbetler ise beyin tümörleri, travmatik beyin hasarı veya epileptik sendromlar gibi faktörlerden kaynaklanmaktadır (2). Araştırmalar, tek bir provoke edilmemiş nöbet geçiren bireylerin %27’sinin ilk 6 ay içinde ikinci bir nöbet geçirme riskinin arttığını göstermektedir (3). Kısa sürede birden fazla nöbet geçiren hastalar, zamanında ve uygun şekilde tedavi edilmezse mortalite veya status epileptikus gibi komplikasyonların riski daha artmaktadır (4,5). Nöbet tekrarına ilişkin mevcut literatürün birincil odak noktası esas olarak uzun vadeli sonuçlardır. İlk 24 saat içinde nöbet tekrarı gibi kısa vadeli sonuçların üzerinde durulmamıştır ve erken nöbet tekrarının potansiyel prediktörlerini ve acil serviste optimal takip aralığını belirlemede yetersiz kalmaktadır.

Çalışmalar, erken nöbet tekrarı yaşayan hasta grubunu çeşitli şekillerde tanımlamış, bazıları akut nöbet tekrarlarını, bazıları ise nöbet kümelerini tahmin etmeye odaklanmıştır (6-9). Bu hastaların erken tanımlanması, olumsuz sonuçların önlenmesi, klinik karar vermenin kolaylaştırılması ve güvenli taburculuğun sağlanması açısından hayati öneme sahiptir. Ancak bu hasta popülasyonunu araştıran sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır (6-8,10,11-14). Bu hastaların başvuru sonrasında ikincil nöbet gelişme riski açısından acil serviste ne kadar süreyle izlenmesi gerektiği konusunda herhangi bir öneri bulunmadığı gibi, kısa vadede nöbet tekrarını öngören faktörler de kapsamlı bir şekilde araştırılmamıştır (15). Literatürde tekrarlayan nöbetlerin prediktörlerinin belirlenmesinin gerekliliği vurgulanmakta ve bu konunun önemine işaret edilmektedir (16,17). Ek olarak, National Institute for Health and Care Excellence (NICE) kılavuzu, tekrarlayan nöbetleri tahmin etmeye yönelik modellerin geliştirilmesinin ve doğrulanmasının gerekliliğini savunmaktadır (18).

Sonuç olarak, TATD AKOM olarak planlanan bu çalışmada provoke edilmemiş nöbetleri olan hastalarda başvurudan sonraki ilk 24 saat içinde erken nöbet tekrarının prediktörlerini belirlemeyi, pratik bir tahmin modeli geliştirip doğrulamayı ve güvenli bir taburculuk zamanı belirlemeyi amaçlanmaktadır.

Çalışma merkezlerinin belirlenmesi süreci devam etmektedir şu ana kadar belirlenen çalışma merkezleri; Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Gaziantep Şehir Hastanesi, Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Manisa Soma Devlet Hastanesi

TATD-AKOM Adına Sorumlu araştırmacı: Doçent Dr. Mehmet Muzaffer İslam

Kaynaklar

Martindale JL, Goldstein JN, Pallin DJ. Emergency department seizure epidemiology. Emerg Med Clin North Am. 2011;29(1):15-27. doi:10.1016/j.emc.2010.08.002.
Fisher RS, Acevedo C, Arzimanoglou A, et al. ILAE official report: a practical clinical definition of epilepsy. Epilepsia. 2014;55(4):475-482. doi:10.1111/epi.12550.
Saul H, Deeney B, Cassidy S, Neligan A. What are the chances of having a second epileptic seizure?. BMJ. 2023;383:2285. Published 2023 Oct 13. doi:10.1136/bmj.p2285.
Haut SR. Seizure clusters: characteristics and treatment. Curr Opin Neurol. 2015;28(2):143-150. doi:10.1097/WCO.0000000000000177.
Mitchell WG. Status epilepticus and acute serial seizures in children. J Child Neurol 2002; 17 (Suppl 1):S36–S43.
Bozan Ö, Atiş ŞE, Çekmen B, et al. Factors Predicting the Frequency of Second Seizures in Patients Presenting to the Emergency Department With Seizures: A Prospective Observational Study. Cureus. 2021;13(11):e19271. Published 2021 Nov 5. doi:10.7759/cureus.19271.
Dolek UC, Gokce M, Islam MM, Ozdemir S, Aksel G, Algin A. Factors affecting seizure recurrence in the emergency department. Heliyon. 2024;10(5):e26833. Published 2024 Feb 22. doi:10.1016/j.heliyon.2024.e26833.
Şencanlar ÇH, Çorbacıoğlu ŞK, Yazıcıoğlu CD, Emektar E, Çevik Y. Determining Prevalence and Risk Factors of Seizure Recurrence in the Early Period in Patients Who Present to the Emergency Department with Epileptic Seizures. Eurasian J Emerg Med. 2023;22(2): 71-81.
Jafarpour S, Hirsch LJ, Gaínza-Lein M, Kellinghaus C, Detyniecki K. Seizure cluster: Definition, prevalence, consequences, and management. Seizure. 2019;68:9-15. doi:10.1016/j.seizure.2018.05.013.
Detyniecki K, O’Bryan J, Choezom T, et al. Prevalence and predictors of seizure clusters: A prospective observational study of adult patients with epilepsy. Epilepsy Behav. 2018;88:349-356. doi:10.1016/j.yebeh.2018.09.035.
Kılıc TY, Yesilaras M, Atilla OD, Sever M, Aksay E. Can venous blood gas analysis be used for predicting seizure recurrence in emergency department?. World J Emerg Med. 2014;5(3):187-191. doi:10.5847/wjem.j.issn.1920-8642.2014.03.005.
Asadollahi M, Maghsudloo F, Simani L, Pakdaman H. Factors predisposing patients with temporal lobe epilepsy to seizure cluster. Curr J Neurol. 2022;21(1):12-16. doi:10.18502/cjn.v21i1.9355.
Choquet C, Depret-Vassal J, Doumenc B, Sarnel S, Casalino E. Predictors of early seizure recurrence in patients admitted for seizures in the Emergency Department. Eur J Emerg Med. 2008;15(5):261-267. doi:10.1097/MEJ.0b013e3282fce63d.
Jafarpour S, Hirsch LJ, Gaínza-Lein M, Kellinghaus C, Detyniecki K. Seizure cluster: Definition, prevalence, consequences, and management. Seizure. 2019;68:9-15. doi:10.1016/j.seizure.2018.05.013.
Rabin E, Jagoda AS. Seizures. In: Walls RM, editor. Rosen’s Emergency Medicine Concepts and Clinical Practice 9th ed. Philadelphia, PA: Elsevier; 2018. p. 1256-64.
Bosl WJ, Leviton A, Loddenkemper T. Prediction of Seizure Recurrence. A Note of Caution. Front Neurol. 2021;12:675728. Published 2021 May 13. doi:10.3389/fneur.2021.675728.
Dumanis SB, French JA, Bernard C, Worrell GA, Fureman BE. Seizure Forecasting from Idea to Reality. Outcomes of the My Seizure Gauge Epilepsy Innovation Institute Workshop. eNeuro. 2017;4(6):ENEURO.0349-17.2017. Published 2017 Dec 27. doi:10.1523/ENEURO.0349-17.2017.

TATD Toksikoloji Çalışma Grubu Çok Merkezli Tanımlayıcı Çalışması: Acil Serviste Toksik Alkol Zehirlenmesi Tanısı Alan Hastaların Değerlendirilmesi

Şeref Kerem Çorbacıoğlu — Tue, 09 Jul 2024 07:35:25 +0000

Toksik Alkol zehirlenmeleri, toksik alkoller olarak adlandırılan metanol, etilen glikol ve izopropanol’ün kazara, işletmelerin suistimali veya bilinçli olarak oral, dermal ya da inhalasyon yoluyla alımından sonra, meydana gelen zehirlenme durumu olarak tanımlanabilir.

Toksik alkol zehirlenmeleri tüm dünya da ve ülkemizde halen ölüme ve kalıcı sekellere yol açabilen ciddi zehirlenme tablosuna neden olurlar. Toksik alkol zehirlenmeleri irdelendiğinde, dünyada ve ülkemizde en sık görülen tipinin metil alkol zehirlenmesi olduğu bilinmektedir. Tüm dünyada, metil alkole bağlı toksik felaketler, ara ara epidemi şeklinde pek çok ölüme sebebiyet vermiştir. Ülkemizde de, dönem dönem, sıklıkla düşük maliyetli içki elde edebilmek için yapılan, yasadışı içeceklerin tüketilmesine bağlı, metil alkol zehirlenmesi vakalarına, acil servislerde maalesef giderek artan sıklıkta rastlanılmaktadır. Tedavide, hastaların erken acil başvurusunun yanında, sıradan bir etil alkol alımı nedeniyle başvuran diğer hastalardan ayırımı, yani erken tanısı, oldukça önemlidir. Bu parametrelerin yanısıra hastanın etkin tedavi edilebilmesi için, hemodiyaliz gibi kaynaklara acil ulaşım da tedavinin kilit taşını oluşturmaktadır. Metil alkol zehirlenme hastalarında, diğer medikal hastalıklar gibi tedavi ile ilgili çalışmalar yapmak neredeyse imkansızdır. Bu nedenle tedavisinin gelişip, klavuzların oluşturulmasında, vakaların sunumunun ve uygulanan yöntemlerin bildiriminin önemi büyüktür.

Ülkemizde de dönem dönem metil alkol zehirlenmeleri, maalesef epidemi şeklinde, tedavide kaynakları zorlayacak nitelikte karşımıza çıkabilmektedir. Toksik alkol zehirlenmesi hastalarında özellikle hemodiyaliz erişiminin erken dönemde sağlanması hayatidir. Ülkemizde ve hatta yaşadığımız bölgelerde, zehirlenme hastalarında etkenlerin, maruziyet yollarının, tedavide gerekli kaynakların belirlenmesi, hem zehirlenmeyi önlemek için koruyucu önlemlerin alınması açısından, hem de tedavide gerekli kaynakların sağlanması açısından oldukça önemli olup, mortalite ve morbiditeyi önemli ölçüde azaltacaktır.

Bu tür mortal zehirlenmeyle sonuçlanabilecek etkenlerde verilerin bilinmesi, bölge kaynaklarının düzenlenmesinde, hastalara algoritmik yaklaşımla hızlı tedavi edilebilecek merkezlerin belirlenmesinde önem taşımaktadır.

Bu nedenle TATD Toksikoloji Çalışma Grubu tarafından planlanan çok merkezli bu ulusal çalışmada, özellikle metil alkol zehirlenmelerinin daha sık görüldüğü büyükşehirlerde, yıllık ortalama vaka sayılarının belirlenmesi, maruziyet şekli, tanı, tedavi, antidot erişimi, hemodiyalize alınabilme süreleri, hospitalizasyon açısından kaynakların yeterliliği, hastaların sekel ve sonlanım durumlarının tanımlanması ve bunlar ışığında ülkemizde bölgesel veri oluşturulabilmesine katkıda bulunulması ve toksik alkol zehirlenmeleri konusundaki kaynakların yeterliliğinin gözden geçirilmesi hedeflenilmiştir.

Çalışma Merkezleri;

Adana Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp AD:
Adana Şehir Hastanesi Acil Tıp Kliniği
Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp AD
Ankara Şehir Hastanesi Acil Tıp Kliniği
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp AD
Antalya Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp AD
Bursa Uludağ Üniversitesi Acil Tıp AD
Diyarbakır Üniversitesi Acil Tıp AD
Gaziantep Üniversitesi Tıp fakültesi Acil Tıp AD
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Acil Tıp AD
Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp AD
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Acil Tıp AD
İstanbul Marmara Üniversitesi Acil Tıp AD
İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp AD
Samsun 19 Mayıs Üniversitesi Acil Tıp AD
Trabzon Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp AD
Kocaeli Şehir Hastanesi Acil Tıp Kliniği
Edirne Trakya Üniversitesi Acil Tıp AD