Gökhan Aksel – Araştırma Komitesi – AKOM

Acil Servislerde USG Kullanımı: Klinik Politika Rehberi: PICO Soru Önerilerinizi Bekliyoruz!

Gökhan Aksel — Wed, 28 Jan 2026 06:25:42 +0000

TATD-AKOM (Araştırma Komitesi) ve Ultrasonografi Çalışma Grubu ile beraber, “Acil Servislerde USG Kullanımı: Klinik Politika Rehberi” hazırlık sürecine başlamış bulunuyoruz. Bu rehberin; acil servisler başta olmak üzere klinik pratikte ultrason kullanımına yönelik karar süreçlerini destekleyen, kanıta dayalı, güncel ve uygulanabilir bir kaynak olması temel hedefimizdir.

Bu doğrultuda, acil servislerde, yoğun bakımlarda ve sahada ultrason kullanan meslektaşlarımızın deneyimlerinden ve klinik sorularından beslenmek istiyoruz. Rehber geliştirme sürecinin ilk adımı olarak, PICO formatında klinik soru önerilerinizi bizlerle paylaşmanızı davet ediyoruz.

Önerileriniz;

Ultrasonun tanısal veya girişimsel kullanımına yönelik olabilir,
Klinik pratikte belirsizlik yaratan veya uygulama farklılıkları olan alanları hedefleyebilir,
Kanıta dayalı yanıt üretmeye uygun, yapılandırılmış klinik sorular içerebilir.

Göndereceğiniz PICO soruları, literatür taraması ve uzman değerlendirmesi sonrasında rehber kapsamının oluşturulmasında değerlendirilecektir.

Katkılarınız, ultrason kullanımında standartların belirlenmesine ve rehberin sahada gerçek anlamda yol gösterici olmasına önemli katkı sağlayacaktır.

PICO soru önerilerinizi aşağıdaki form aracılığıyla iletebilirsiniz
(İlgili formda PICO sorularınızı nasıl yapılandıracağınız açıklanmaktadır).

Tüm katkılarınız için şimdiden teşekkür ederiz.

Not: PICO formatına uygun olmayan klinik sorularınızı serbest metin olarak da iletebilirsiniz.

TATD – AKOM
Araştırma Komitesi

Metil Alkol Zehirlenmesine Yaklaşım Uygulama Rehberi: PICO Soru Önerilerinizi Bekliyoruz!

Gökhan Aksel — Fri, 16 Jan 2026 10:47:35 +0000

TATD-AKOM (Araştırma Komitesi) ve Toksikoloji Çalışma Grubu olarak, Metil Alkol Zehirlenmesine Yaklaşım Uygulama Rehberi hazırlık sürecine başlamış bulunuyoruz. Bu rehberin, sahadaki gerçek ihtiyaçlara yanıt veren, kanıta dayalı ve uygulanabilir bir kaynak olması temel hedefimizdir.

Bu doğrultuda, acil servislerde, yoğun bakımlarda ve sahada görev yapan meslektaşlarımızın deneyimlerinden ve klinik sorularından beslenmek istiyoruz. Rehber geliştirme sürecinin ilk adımı olarak, PICO formatında klinik soru önerilerinizi bizlerle paylaşmanızı davet ediyoruz.

Önerileriniz;

Metil alkol zehirlenmesinde tanı, tedavi, izlem veya prognoza yönelik olabilir,
Günlük pratikte karar vermekte zorlanılan alanları hedefleyebilir,
Kanıta dayalı yanıt üretmeye uygun klinik sorular içerebilir.

Göndereceğiniz PICO soruları, literatür taraması ve uzman değerlendirmesi sonrasında rehber kapsamının oluşturulmasında değerlendirilecektir.

Katkılarınız, rehberin sahaya gerçek anlamda rehberlik etmesini sağlayacaktır.

PICO soru önerinizi aşağıdaki form aracılığıyla iletebilirsiniz (İlgili formda PICO sorularınızı nasıl yapılandıracağınız anlatılmıştır).
Tüm katkılarınız için şimdiden teşekkür ederiz.

Not: PICO formatına uygun olmayan klinik sorularınızı serbest metin olarak da iletebilirsiniz.

TATD – AKOM
Araştırma Komitesi

TATD-Çocuk Acil Tıp-AKOM Çok Merkezli Prospektif Kohort Çalışması: Acil Serviste Çocuk Kafa Travması Yönetimi

Gökhan Aksel — Tue, 27 May 2025 15:32:50 +0000

NOT: Çalışma başlamış olup merkez kabulü sona ermiştir!

Çocukluk çağı kafa travmaları, acil servis başvurularında sık karşılaşılan ve potansiyel olarak ciddi sonuçlar doğurabilen bir klinik tablodur. Bu bağlamda Türkiye Acil tıp Derneği Çocuk Acil Tıp Çalışma Grubu tarafından, ülke genelinde travmatik beyin hasarı riskini öngörmek, görüntüleme karar süreçlerini analiz etmek ve standart yaklaşımlar geliştirmek amacıyla çok merkezli ve gözlemsel bir araştırma planlanmıştır.

Araştırmamızda, 18 yaş altı minör kafa travması ile acil servise başvuran çocuk hastaların demografik, klinik ve radyolojik verileri değerlendirilerek travma sonrası yönetim stratejilerinin etkinliği ve klinik karar süreçleri analiz edilecektir.

Merkezinizin de bu değerli çalışmaya katkı sunmasını arzu ediyoruz. Katkılarınız hem çocuk sağlığı alanında ulusal veri tabanının güçlenmesini sağlayacak hem de travma yönetiminde kanıta dayalı uygulamalara zemin hazırlayacaktır.

Bu çalışmanın kapsamı nedir?

Çalışma, sadece minör kafa travması nedeniyle acil servise başvuran 18 yaş altı çocuk hastaları kapsamaktadır.
GKS skoru 14-15 olan ve künt kafa travması geçirmiş çocuklar bu araştırmanın hedef grubudur.

Bu çalışmaya neden katılmalısınız?

Ulusal düzeyde, minör kafa travması geçiren çocuklarda travmatik beyin hasarı görülme oranı, BT kullanım kriterleri ve klinik karar süreçleri ilk kez bu kapsamda değerlendirilecektir.
Merkezinizin katkısı, yaygın klinik pratiklerin analizine ve gelecekteki ulusal rehberlerin oluşturulmasına doğrudan katkı sağlayacaktır.
Çalışmaya katılan her merkez, yayın sürecinde aktif olarak katkı sağlayacak ve merkeze özel alt analizler yapabilecektir.

Çalışma sürecinde sizden ne bekleniyor?

Katılımcı merkezlerden, kendi rutin klinik uygulamaları sırasında değerlendirilen uygun hastalara ait verilerin, çalışma formuna eksiksiz ve doğru şekilde kaydedilmesi beklenmektedir.
Ek laboratuvar ya da görüntüleme yapılmayacaktır.
Her merkezin içinden bir ya da birden fazla sorumlu araştırmacı ile süreç yürütülecektir.

Etik kurul süreci nasıl işleyecek?

Koordinatör merkez tarafından etik kurul onayı alınacaktır.
Katılımcı merkezlerin, kendi başhekimliklerinden “veri paylaşımına onay” alması gerekmektedir.
Gerekli tüm belgeler (protokol, onam formları, bilgi formları) tarafımızca sağlanacaktır.

BT kararını kim veriyor? Görüntüleme zorunlu mu?

BT kararı hastayı izleyen klinik hekim tarafından verilecektir; çalışmanın bu karara müdahalesi yoktur.
Çalışma, gerçek yaşam verisi toplamak amacıyla tasarlanmıştır; bu nedenle görüntüleme zorunluluğu bulunmamaktadır.

Takip süreci nasıl işleyecek?

Hastaların acil servis süreci kayıt altına alınacaktır.
Hastaneye yatırılan hastalar, çalışma merkezi sorumlusu tarafından, hastane süresi boyunca takip edilecek ve bu süre içerisinde uygulanan tanı ve tedavi yöntemleri kayıt altına alınacaktır.
Acil servisten veya yattığı servisten taburculuk sonrası 3–7 gün içinde çalışam marekezi sorumlusu tarafından hastaya telefonla ulaşılarak yeniden başvuru olup olmadığı sorgulanacaktır.
Ulaşılamayan hastalar için e-nabız ve ölüm bildirim sisteminden pasif izlem yapılacaktır.

Yayın sürecinde nasıl yer alacağız?

Veri paylaşan her merkez, uluslararası hakemli bir dergiye gönderilecek yayında çok merkezli araştırma grubu merkezş yer alacaktır.
Her merkezden çalışmaya dahil edilen hasta sayısına göre, yayınlarda yazar olarak yer alacak araştırmacı sayısı belirlenecektir.
Yazar sayısının sayının üzerinde katkı sağlayan araştırmacı olması durumunda, ilgili yayında araştırma grubu üyesi olarak ad-soyadıyla belirtilecektir.
Merkezler arası alt grup analizleri ve katkı düzeyine göre sıralama, şeffaflık ilkesine uygun şekilde yapılacaktır.

NOT: Çalışma başlamış olup merkez kabulü sona ermiştir!

Traneksamik Asidin Etkinliği ve Acil Servislerde Kullanımı: TATD Klinik Politika Rehberi – 2024

Gökhan Aksel — Thu, 03 Oct 2024 05:36:46 +0000

TATD-AKOM Klinik Politika Rehberi:

Traneksamik Asidin Etkinliği ve Acil Servislerde Kullanımı: TATD Klinik Politika Rehberi - 2024

Türkiye Acil Tıp Derneği – Araştırma Komitesi (TATD-AKOM) tarafından 2024 yılında hazırlanmış ve onaylanmıştır.

Yazar Komitesi
Gökhan Aksel, Şeref Kerem Çorbacıoğlu, Mehmet Muzaffer İslam, Alp Şener, Fatmanur Karaarslan, Merve Osaydan Satıcı, Enis Ademoğlu, Resul Çinpolat, Haldun Akoğlu, Faruk Danış, Fatma Sarı Doğan, Emre Kudu, Murtaza Kaya, Emir Ünal, Kamil Kayayurt

Danışma Kurulu
Ersin Aksay, Başak Bayram, Erkan Göksu, Mehmet Ali Karaca, Tuba Cimilli Öztürk, Murat Ersel, Murat Pekdemir, Ayça Açıkalın

ÖZET

Bu klinik politika rehberi, Türkiye Acil Tıp Derneği (TATD) – Araştırma Komitesi (AKOM) tarafından hazırlanmış olup acil servis hekimlerine, acil durumlarda traneksamik asit (TXA) kullanımına dair yol göstermeyi amaçlamaktadır.

Antifibrinolitik bir ilaç olan TXA, plazminojeni inhibe ederek kanamayı kontrol etmek için kullanılır. Öncelikli olarak hemofili ve şiddetli adet kanamasında kullanılan bu ilaç zamanla travma ve cerrahiye bağlı kanamalar gibi çok çeşitli klinik senaryolarda kullanılır olmuş, kullanım alanı giderek genişlemiştir. Ancak, potansiyel faydalarına rağmen, TXA’nın acil durumlarda kullanımı, venöz tromboembolizm gibi ilişkili riskler nedeniyle dikkatle değerlendirilmelidir. Bu klinik politika rehberi, acil servislerde karşılaşılan farklı klinik senaryolarda TXA’nın endikasyonları ve kontrendikasyonları hakkında kanıta dayalı öneriler sunmayı amaçlamaktadır. Bu rehber, ilgili klinik sorular üzerine yapılmış sistematik literatür taraması sonrasında elde edilen makalelerin “Grading of Recommendations, Assessment, Development, and Evaluations” (GRADE) yaklaşımı ile değerlendirilerek kanıt ve öneri düzeylerinin oluşturulmasıyla ve TATD Araştırma Komitesi’nin uzman görüş birliği ile hazırlanmıştır. Bu belge, gastrointestinal kanama, çoklu travma, travmatik beyin yaralanması, travmatik olmayan intrakraniyal hemoraji, hemoptizi ve burun kanaması gibi durumlarda TXA’nın etkinliği ve güvenliği ile ilgili önemli klinik sorulara odaklanmaktadır. Bu sorunları ele alarak, bu politika rehberi, acil hekimlerinin TXA kullanımı hakkında bilinçli kararlar almalarına yardımcı olmayı ve nihayetinde hasta bakımı kalitesini iyileştirmeyi amaçlamaktadır.

NOT: Bu sayfada rehberinin kısa versiyonunu bulacaksınız. Rehberin detaylı ve tam versiyonunu aşağıdaki “Rehberin Tamamı” butonunu kullanarak indirebilirsiniz.

GİRİŞ

Kanama durdurma etkisi ile traneksamik asit, kimi klinik durumda hayat kurtarıcı potansiyele sahipken yan etki profili sebebiyle de dikkatli kullanılması gereken bir ilaçtır. Güncel literatürde traneksamik asidin mortaliteyi azalttığına dair yayınlar mevcut olmakla beraber, aslında sağkalıma faydası olmadığını raporlayan yayınlar da mevcuttur^3,4. Bazı yayınlarda özellikle venöz tromboembolik olaylarda artışa neden olması gibi önemli yan etkilerin raporlandığı düşünüldüğünde, traneksamik asit, tıpkı tüm tedaviler gibi, kar-zarar hesabının doğru bir şekilde yapılarak kullanılması gereken bir ilaçtır⁴. Literatürdeki yayınlarda raporlanan çelişkili sonuçlar, çalışmalardaki metodolojik farklılardan ve hatalardan kaynaklanabileceği gibi, farklı klinik senaryolarda traneksamik asidin etkisinin farklı sonuçlar veriyor olabileceğinden dolayı da olabilir. Bu bağlamda traneksamik asidi, tüm kanama durumlarında kullanmak yerine etkili olduğu klinik durumları belirleyip sadece uygun senaryolarda uygulamak daha doğru bir yaklaşım olacaktır.

Bu klinik politika rehberi, Türkiye Acil Tıp Derneği – Araştırma Komitesi (TATD-AKOM) tarafından 2024yılında hazırlanmış olup traneksamik asidin acil servislerde kullanım endikasyonlarına dair klinisyenler için önemli olan klinik soruları kanıta dayalı cevaplayarak hekimlere farklı klinik senaryolarda traneksamik asit kullanımına dair yol göstermeyi amaçlamıştır. TATD-AKOM tarafından hazırlanan bu klinik politika, traneksamik asidin tüm endikasyonlarına dair bir perspektif sunmaktan ziyade ilacın acil servis kullanım alanlarına odaklanmıştır.

KRİTİK OLMAYAN AMA ÖNEMLİ SORULAR

Bu rehberde sırasıyla aşağıdaki klinik senaryolardaki traneksamik asit kullanımı ile ilgili klinik sorular yanıtlanacaktır;

Senaryo 1: Akut gastrointestinal (GİS) kanamalı hastaların acil servis yönetiminde traneksamik asit etkin ve güvenilir bir tedavi seçeneği midir?

Senaryo 2: Kanamalı veya kanama riski yüksek multitravma hastalarında standart tedavilere ek olarak verilen traneksamik asit etkin ve güvenilir bir tedavi seçeneği midir?

Senaryo 2A: Kanamalı veya kanama riski yüksek genel multitravma hastalarında standart tedavilere ek olarak verilen traneksamik asit etkin ve güvenilir bir tedavi seçeneği midir?

Senaryo 2B: Travmatik beyin hasarı olan hastalarda standart tedavilere ek olarak verilen traneksamik asit etkin ve güvenilir bir tedavi seçeneği midir?

Senaryo 3: Travma dışı akut intrakranial kanamalı hastalarda standart tedaviye ek olarak kullanılan intravenöz traneksamik asit etkin ve güvenilir bir tedavi seçeneği midir?

Senaryo 3A: Travma dışı akut intraserebral hemorajili (İSH) hastalarda standart tedaviye ek olarak kullanılan intravenöz traneksamik asit etkin ve güvenilir bir tedavi seçeneği midir?

Senaryo 3B: Travma dışı subaraknoid kanamalı (SAK) hastalarda standart tedaviye ek olarak kullanılan intravenöz traneksamik asit etkin ve güvenilir bir tedavi seçeneği midir?

Senaryo 4: Hemoptizi hastalarında standart tedaviye ek olarak kullanılan traneksamik asit etkin ve güvenilir bir tedavi seçeneği midir?

Senaryo 5: Burun kanamalı hastalarda standart müdahalelere alternatif olarak uygulanan lokal traneksamik asit uygulaması etkin ve güvenilir bir tedavi seçeneği midir?

METOT

Bu klinik politika rehberi hazırlanırken “Grading of Recommendations, Assessment, Development, and Evaluations” (GRADE) yaklaşımı esas alınarak ve literatürdeki kanıtların değerlendirilmesi ile hazırlanmıştır. Rehberdeki öneriler hazırlanırken literatürdeki kanıtların seviyesi dikkate alınmıştır. Kanıtların yetersiz ya da çelişkili olduğu durumlarda ilgili klinik sorular, TATD-AKOM danışma kurulu üyeleri tarafından oylama yapılarak çoğunluk kararı esasına göre cevaplanmıştır. Oluşturulan bu klinik politika rehberi öncelikle TATD ve AKOM web sitelerinde yayınlandı, sosyal medya üzerinden duyuruldu ve TATD ile ilişkili yayın organları tarafından yayınlanmıştır. TATD-AKOM klinik politika rehberlerinin çok önemli gelişmeler olduğu takdire daha erken güncellenme opsiyonu açık olmakla beraber rutin olarak her 3 yılda bir güncellenmesi kararlaştırılmıştır.

Kılavuzun Türkiye Acil Tıp Dergisi’nde yayınlanmış olan İngilizce versiyonuna ulaşmak için TIKLAYIN!

Klinik Soruların Belirlenmesi

TATD-AKOM danışma kurulu tarafından öncelikli olarak oluşturulması gereken klinik politika konu başlıkları belirlendi. Kararlaştırılan konu başlıklarına dair sahadan klinik soru toplandı. Bu amaçla TATD ve AKOM web sitesi ve sosyal medya araçları kullanılarak duyurular yapıldı, Google Forms kullanılarak klinik sorular toplandı. Belirlenen süre dahilinde (60 gün) toplanan klinik sorular sonlanımın yanıtlanma ihtiyacı önceliğine göre 9’lu Likert ölçeği kullanılarak AKOM danışma kurulu üyeleri tarafından oylandı (1-3; kritik ve önemli olmayan sonlanım, 4-6; kritik olmayan ama önemli sonlanım, 7-9; kritik sonlanım). Oylama sonucunda kritik olmayan ama önemli sonlanımlar ile kritik sonlanımlar kanıta dayalı olarak cevaplanmaya uygun olarak değerlendirildi.

Sistematik Literatür Taraması ve Makalelerin Belirlenmesi

Belirlenen her klinik soru için SCOPUS, MEDLINE ve WOS veri tabanlarında belirlenen anahtar kelimeler kullanılarak sistematik literatür taraması yapılmış ve ilgili klinik soruya ait kısımda paylaşılmıştır.

Her klinik soru için yapılan sistematik literatür taramasında ulaşılan makaleler Rayyan yazılımına ayrı ayrı aktarıldı (6). Birbirine kör iki hakem tarafından makalelerin ilgili klinik soruyla ilişkili olup olmadıkları makalelerin özet okuması ile değerlendirildi. İki hakemin çelişkili karar verdiği makaleler üçüncü bir hakem tarafından değerlendirildi ve nihai karar bu hakem tarafından verildi.

Kanıtların Sınıflandırılması

Her kritik soru için derlemeye dahil edilen makalelerin kritik okuması en az iki araştırmacı tarafından yapılarak GRADEPro yazılımı kullanılarak ve GRADE yaklaşımına göre kanıt derecelendirilmesi yapıldı (Çok düşük, düşük, orta ve yüksek kanıt düzeyi). Yanlılık (bias) risk değerlendirmesi Cochrane Rob-2 ve Robins-E araçları kullanılarak yapıldı. Yanlılık risk değerlendirmesi birbirine kör iki hakem tarafından yapıldı, hakemlerin çelişkili karar verdiği makaleleri üçüncü bir hakem değerlendirdi ve nihai karar bu hakem tarafından verildi.

Bu klinik politika rehberi acil servislerde çalışan doktorlarına yönelik bir tavsiye metni özelliğinde bir rehberdir. Hasta kapsamı ise acil servislere başvuran erişkin hastalar olup çocuk hastalar rehber dışı bırakılmıştır. TATD-AKOM kinik politika rehberleri, güncel literatürden kanıta dayalı cevaplar ve öneriler içermesi sebebiyle TATD-AKOM’un resmi görüşünü yansıtmaktadır. Bununla birlikte hekimler için kesin ve nihai öneriler değildir. TATD-AKOM, son kararı verirken hekimlerin tecrübelerine ve hastaların tercihlerine saygı duyar.

KANIT DÜZEYLERİNDEN ÖNERİ DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ

GRADE yaklaşımı ile oluşturulan kanıt tabloları esas alınarak öneriler uygun öneri düzeylerine göre geliştirilmiştir buna göre öneri düzeyleri yanda paylaşıldığı gibi yapılmıştır;

ÖNERİ ÖZETLERİ

Rehber içerisinde yer alan önerilerin özetleri yan tarafta sunulmuştur. Rehberin tamamını tek dosyada indirmek için (ek dosyalar dahil) ilgili butonu tıklayın!

Rehberin tamamında şunlar yer almaktadır:

1-Klinik politika rehberinin literatür tartışmalarının da yer aldığı uzun versiyonu.
2-Ek Dosya-1. Sistematik literatür taramada kullanılan arama sorguları (Search Hedges).
3-Ek Dosya-2. Sistematik literatür taraması ile elde edilen makalelerin akış şemaları.
4-Ek Dosya-3. Çalışmaların özet tabloları (5 tablo).
5-Ek Dosya-4. Çalışmaların kanıt derecelendirme tabloları (GRADE evidence level classification tables).

ÖNERİ ÖZETLERİ TABLOSU

AS’de Nöbet Yönetimi: TATD-Ulusal Çok Merkezli Çalışması (TR-ASN Çalışması)

Gökhan Aksel — Sun, 21 Jul 2024 17:15:37 +0000

“Acil tıp servisine provoke edilmemiş nöbetlerle başvuran yetişkin hastalarda erken nöbet tekrarının öngörücüleri ve pragmatik bir regresyon modelinin geliştirilmesi; çok merkezli prospektif bir kohort çalışması” başlıklı TRASN çalışması ön protokol değerlendirmesi süreçleri AKOM-DK tarafından tamamlanmıştır. Çalışma merkezlerinin belirlenmesi sonrası etik kurul aşaması başvurusu ve sonrasında çalışmanın başlaması planlanmıştır.

TATD AKOM adına Sorumlu Araştırmacı: Doç. Dr. Mehmet Muzaffer İslam

Çalışma hakkında daha detaylı bilgi için tıklayın!

Havayolu Klinik Politika Rehberi Hazırlanıyor!

Gökhan Aksel — Sun, 21 Jul 2024 16:54:39 +0000

AKOM’un ikinci klinik politika rehberi olarak belirlenen “Acil Servis’te Hava Yolu Yönetimi” konulu rehber için 1 Haziran 2024 tarihine kadar sahadan klinik sorular (PICO) toplandı. Rehbere dahil edilecek soruların belirlenmesi için AKOM-Danışma Kurulu oylama sürecine geçilmiştir.

TATD-TTD KOAH AS Yönetim Uygulama rehberi-2021

Gökhan Aksel — Sat, 20 Jul 2024 13:33:46 +0000

Türkiye Acil Tıp Derneği (TATD) ve Türk Toraks Derneği (TTD) işbirliği ile hazırlanan ve yaklaşık 2 yıllık bir çabanın ürünü olan “KOAH Alevlenmeleri Yönetimi: TATD/TTD Klinik Uygulama Rehberi”ne ulaşmak için TIKLAYINIZ!

Travmatik Beyin Hasarlı Hastalarda Artmış İntrakranial Basıncın Yönetiminde Hipertonik Salin & Mannitol

Gökhan Aksel — Sat, 20 Jul 2024 13:30:54 +0000

Acil serviste karşılaşılan travmatik beyin hasarlı hastalarda artmış intrakranial basıncın düşürülmesinde hipertonik salin tedavisinin mi yoksa mannitol tedavisinin mi daha etkin olduğu klinik sorusunun yanıtını AKOM ekiplerince sizler için kanıta dayalı şekilde GRADE yaklaşımına uygun şekilde hazırlanıyor…

İlginiz için teşekkür ederiz…