{"id":691,"date":"2024-05-29T11:46:25","date_gmt":"2024-05-29T08:46:25","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/?p=691"},"modified":"2024-05-29T11:46:26","modified_gmt":"2024-05-29T08:46:26","slug":"afetlerin-epidemiyolojisi-ve-arastirma-merkezi-cred-2023-raporu-ve-credin-islevi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/genel\/afetlerin-epidemiyolojisi-ve-arastirma-merkezi-cred-2023-raporu-ve-credin-islevi\/","title":{"rendered":"Afetlerin Epidemiyolojisi ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (CRED) 2023 Raporu ve CRED\u2019in \u0130\u015flevi"},"content":{"rendered":"\n
\n

K\u0131saltmalar;
CRED: Afetlerin Epidemiyolojisi Ara\u015ft\u0131rma Merkezi olan (Centre for Research on the Epidemiology of Disasters)
EM-DAT: Acil Durum Olaylar\u0131 Veri taban\u0131 (Emergency Disaster Database)
BHA\/USAID: ABD Uluslararas\u0131 Kalk\u0131nma Ajans\u0131\u2019n\u0131n \u0130nsani Yard\u0131m B\u00fcrosu
DALYs: Afetler Nedeniyle Engellili\u011fe G\u00f6re Uyarlanm\u0131\u015f Ya\u015fam S\u00fcresi<\/p>\n\n\n\n

CRED Nedir?<\/h2>\n\n\n\n

CRED, Louvain \u00dcniversitesi’nin bir ara\u015ft\u0131rma birimidir. Bel\u00e7ika’n\u0131n Br\u00fcksel \u015fehrindeki UClouvain Brussels Woluwe kamp\u00fcs\u00fcnde bulunan Halk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Okulu’nun bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u00b9
50 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir faaliyet g\u00f6steren CRED, afetler ve acil durumlar alan\u0131nda referans kurum olarak tan\u0131n\u0131r. CRED’in ana ara\u015ft\u0131rma konusu do\u011fal afetlerdir. Bu merkez, sa\u011fl\u0131kla ilgili veriler sa\u011flayarak afetlere haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve afetlerin m\u00fcdahalesini geli\u015ftirmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r. CRED do\u011fal ve teknolojik afetlerin insani ve ekonomik etkilerini \u00f6l\u00e7erek EM-DAT veri taban\u0131n\u0131 y\u00f6netir. \u00b2
CRED, afetlerin k\u00fcresel etkisine ili\u015fkin kesin ve g\u00fcvenilir bilgiler sa\u011flamak i\u00e7in uluslararas\u0131 ortaklarla i\u015f birli\u011fi yapmaktad\u0131r. Merkez, Birle\u015fmi\u015f Milletler kurulu\u015flar\u0131, h\u00fck\u00fcmetler aras\u0131 ve h\u00fck\u00fcmet kurumlar\u0131, sivil toplum kurulu\u015flar\u0131, ara\u015ft\u0131rma enstit\u00fcleri ve di\u011fer \u00fcniversitelerle yak\u0131n i\u015f birli\u011fi i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. CRED, afetlere haz\u0131rl\u0131k, zarar azaltma ve hasar\u0131 \u00f6nleme alan\u0131nda uluslararas\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fckten yararlanmaktad\u0131r.
CRED’in devam eden iki projesi mevcuttur.
1- EM-DAT projesi:<\/strong> 1999 y\u0131l\u0131ndan bu yana BHA\/USAID taraf\u0131ndan finanse edilen proje, farkl\u0131 faaliyetlere \u00f6nc\u00fcl\u00fck ederek, hizmet ve \u00fcr\u00fcnleri de dahil olmak \u00fczere EM-DAT veri taban\u0131n\u0131 geli\u015ftirmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r. Proje 3 ana eksene odaklanmaktad\u0131r;
\u2022 Veri taban\u0131 bak\u0131m\u0131, y\u00f6nlendirme ve geli\u015ftirme
\u2022 Yerel d\u00fczeyde afet etkisini saptamak i\u00e7in i\u015f birliklerini artt\u0131rma
\u2022 Spesifik alanlarda veri iyile\u015ftirmesi : salg\u0131n hastal\u0131klar, s\u0131cak hava dalgalar\u0131 ve ekonomik kay\u0131plara ait veriler
Ba\u015flang\u0131\u00e7: Ekim 2020
Biti\u015f: Eyl\u00fcl 2025<\/p>\n\n\n\n


2- Afetler Nedeniyle Engellili\u011fe G\u00f6re Uyarlanm\u0131\u015f Ya\u015fam S\u00fcresi<\/strong>: Afetlerin Sa\u011fl\u0131k Y\u00fck\u00fc, bir n\u00fcfusun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerindeki afetlerin etkisini kapsaml\u0131 bir \u015fekilde \u00f6l\u00e7en bir g\u00f6sterge olup, ulusal d\u00fczeyde k\u00fcresel kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131n yap\u0131labilmesine imkan tan\u0131yaca\u011f\u0131 ve farkl\u0131 tehlikeler i\u00e7in farkl\u0131 g\u00f6stergeleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Global Hastal\u0131k Y\u00fck\u00fc i\u00e7in \u00f6nerilen bir g\u00f6sterge olmas\u0131na ra\u011fmen, afetlerin etkisi DALYs terimiyle daha \u00f6nce hi\u00e7 \u00f6l\u00e7\u00fclmemi\u015ftir. Afetlerin sa\u011fl\u0131k y\u00fck\u00fc, EM-DAT veri taban\u0131n\u0131n incelenmesi ile zenginle\u015ftirilen DALYs mortalite ve morbidite verilerine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclecektir. Ekonomik, sosyal ve sa\u011fl\u0131k de\u011fi\u015fkenlerinden kaynaklanan n\u00fcfus problemlerinin yan\u0131nda, vaka \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sa\u011fl\u0131k sisteminin kapasitesine Tedarik Zinciri Y\u00f6netimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakarak , afetlerin toplumdaki sa\u011fl\u0131k etkisinin yeni bir belirteci olacakt\u0131r.
Ba\u015flang\u0131\u00e7: Ekim 2023
Biti\u015f: Aral\u0131k 2024\u00b3<\/p>\n\n\n\n


EM-DAT Hakk\u0131nda<\/h2>\n\n\n\n

EM-DAT, 1988 y\u0131l\u0131ndan bu yana CRED taraf\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmekte olup, \u00f6nemli afetleri ar\u015fivlemeyi ve gelecekteki afet risk azaltma stratejilerinin olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 desteklemeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r. EM-DAT, ulusal ve uluslararas\u0131 d\u00fczeyde insani yard\u0131m faaliyetlerini destekleyen bilgileri sa\u011flar ve afet haz\u0131rl\u0131klar\u0131nda daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 karar verilmesine destek olur.
EM-DAT veri taban\u0131, topluluklar\u0131n afetlere kar\u015f\u0131 k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek i\u00e7in kan\u0131ta dayal\u0131 bilgiler sunar ve b\u00f6ylece politikac\u0131lar\u0131n \u00f6nceliklerini belirlemesine yard\u0131mc\u0131 olur. EM-DAT, 1900\u2019den g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar do\u011fal ve teknolojik tehlikelerle ilgili 26.000\u2019den fazla afetin olu\u015fmas\u0131 ve etkileri hakk\u0131nda bilgi i\u00e7erir. Bu bilgiler Birle\u015fmi\u015f Milletler ajanslar\u0131, ulusal h\u00fck\u00fcmetler, Sivil Toplum Kurulu\u015flar\u0131, ara\u015ft\u0131rma enstit\u00fcleri ve medya dahil olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli kaynaklardan derlenmi\u015ftir. Kaynaklar, g\u00fcvenilirliklerine g\u00f6re \u00f6nceliklendirilir ve kullan\u0131l\u0131r.
EM-DAT\u2019a g\u00f6re bir afet, \u201cyerel kapasiteyi a\u015fan, ulusal veya uluslararas\u0131 d\u00fczeyde d\u0131\u015f yard\u0131m talep edilmesini gerektiren; beklenmeyen ve \u00e7o\u011fu zaman ani ger\u00e7ekle\u015fen b\u00fcy\u00fck hasar, y\u0131k\u0131m ve insan ac\u0131s\u0131 yaratan\u201d bir durum veya olay olarak tan\u0131mlan\u0131r. Yaz\u0131m\u0131z\u0131n konusu olan y\u0131ll\u0131k rapor, biyolojik ve d\u0131\u015f d\u00fcnya kaynakl\u0131 tehlikeler hari\u00e7, do\u011fal tehlikelere atfedilen afetleri i\u00e7erir ve EM-DAT\u2019ta bulunan teknolojik tehlikeleri kapsamaz. Bir afetin EM-DAT\u2019a dahil edilebilmesi i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki kriterlerden en az birini kar\u015f\u0131lamas\u0131 gerekir:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • 10 veya daha fazla ki\u015finin \u00f6lmesi<\/li>\n\n\n\n
  • 100 veya daha fazla ki\u015finin etkilenmesi<\/li>\n\n\n\n
  • Acil durum ilan edilmesi<\/li>\n\n\n\n
  • Uluslararas\u0131 yard\u0131m \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yap\u0131lmas\u0131
    Bu raporda kullan\u0131lan veriler, USAID\/BHA taraf\u0131ndan uzun vadeli desteklerle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. Bu y\u0131ll\u0131k rapor, CRED\u2019de Damien Delforge, Regina Below, Valentin Wathelet, Joris Van Loenhout ve Niko Speybroeck taraf\u0131ndan derlenmi\u015ftir.
    Bu raporda yer alan veriler, yeni bilgi kaynaklar\u0131 mevcut oldu\u011funda de\u011fi\u015febilir. \u2074<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    Bu yaz\u0131m\u0131zda EM-DATE taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan \u2018Say\u0131larla 2023 felaketleri\u2019 raporunu sunuyoruz.<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n


    Y\u00f6netici \u00d6zeti<\/h2>\n\n\n\n

    2023 y\u0131l\u0131nda EM-DAT taraf\u0131ndan do\u011fal afetlerle ilgili toplam 399 afet kaydedilmi\u015ftir. Bu afetlerin 86,473 \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7\u0131p 93,1 milyon ki\u015fiyi etkilemi\u015ftir. Ekonomik kay\u0131plar 202,7 milyar ABD dolar\u0131 olarak hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n
    \"\"<\/figure>\n\n\n\n
    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    2023 T\u00fcrkiye- Suriye Depremi 56,683 bildirilen \u00f6l\u00fcm ve 42,9 milyar dolarl\u0131k ekonomik hasar ile y\u0131l\u0131n en y\u0131k\u0131c\u0131 olay\u0131 olarak \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu deprem, toplamda 18 milyon ki\u015fiyi etkilemi\u015f ve bu olay etkilenen ki\u015fi say\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ikinci en \u00f6nemli afet olarak kaydedilmi\u015ftir. \u0130lk s\u0131rada ise 2023 y\u0131l\u0131ndan haziran ve eyl\u00fcl aylar\u0131 aras\u0131nda 18,8 milyon ki\u015fiyi etkileyen 2023 Endonezya Kurakl\u0131\u011f\u0131 yer almaktad\u0131r.
    <\/p>\n\n\n\n

    \u0130ncelenen y\u0131lda 86,473 \u00f6l\u00fcm say\u0131s\u0131 ile y\u00fcksek say\u0131da afet \u00f6l\u00fcmleri ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu say\u0131 20 y\u0131ll\u0131k ortalama de\u011fer olan 64,148 \u00f6l\u00fcm say\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu art\u0131\u015f\u0131n en \u00f6nemli sebebi \u015eubat 2023\u2019te ya\u015fanan T\u00fcrkiye-Suriye depremleridir. 2023 EM-DAT \u00f6l\u00fcm verilerinin \u00fc\u00e7te ikisini bu deprem olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n
    \"\"<\/figure>\n\n\n\n
    \n

    2023 y\u0131l\u0131nda afetlerden etkilenen ki\u015filerin say\u0131s\u0131 93,1 milyon ile 2003-2022 y\u0131ll\u0131k ortalamas\u0131 olan 175,5 milyonun alt\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu fark\u0131n sebebi, esas olarak yeni ba\u015flayan ve \u00f6nemli etkileri olan kurakl\u0131k say\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6receli olarak d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131d\u0131r. Baz\u0131 olaylar\u0131n hala devam etti\u011fini ve bu nedenle kurakl\u0131k raporlar\u0131n\u0131n eksik olabilece\u011fini, dolay\u0131s\u0131yla mevcut istatistiklerin ge\u00e7ici olabilece\u011finin g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n


    Yap\u0131lan y\u0131ll\u0131k analizde 2023\u2019te ba\u015flayan mevsimsel kurakl\u0131klar vurgulanmakta olup Afrika Boynuzu\u2019ndaki \u015fiddetli ve uzun s\u00fcreli \u00e7ok y\u0131ll\u0131k kurakl\u0131k ve benzer daha \u00f6nceden ba\u015flam\u0131\u015f kurakl\u0131klar\u0131 dahil etmemi\u015ftir. Ayr\u0131ca, raporun 2023\u2019teki s\u0131cak dalgalar\u0131ndan kaynaklanan \u00f6l\u00fcmleri ve s\u0131cak dalga olaylar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 hafife ald\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Hen\u00fcz netlik kazanmad\u0131\u011f\u0131ndan, 2023 Avrupa s\u0131cak dalgalar\u0131 i\u00e7in EM-DAT do\u011frulamas\u0131 olmay\u0131p, konuyla ilgili y\u00fcksek \u00f6l\u00fcml\u00fc olaylar atlanm\u0131\u015f olabilir. Bu sorun, raporun ilerleyen k\u0131sm\u0131nda bu konuya ayr\u0131lm\u0131\u015f bir b\u00f6l\u00fcmde ele al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n
    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    Bu rapor ekonomik kay\u0131plar a\u00e7\u0131s\u0131ndan incelendi\u011finde, bildirilen 202,7 milyar dolar tutar\u0131, EM-DAT 2003-2022 y\u0131ll\u0131k ortalamas\u0131 olan 196,3 milyar dolardan biraz daha y\u00fcksektir. Bu raporda 2003-2022 d\u00f6nemi i\u00e7in ele al\u0131nan afetlerden kaynakl\u0131 ekonomik zarar\u0131n sadece \u00fc\u00e7te biri belgelenmi\u015f olup Afrika i\u00e7in bu zarar\u0131 belgeleme ve bildirme oran\u0131 dikkate de\u011fer derecede d\u00fc\u015f\u00fck olup %12 \u2019dir. Bu fark, afetlerden kaynaklanan ekonomik kay\u0131p verilerinin de\u011ferlendirilmesi, raporlanmas\u0131 ve yay\u0131nlanmas\u0131nda k\u00fcresel olarak \u00e7abalar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n kritik \u00f6nemini bir kez daha vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n
    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    T\u00fcrkiye\u2019de, 6 \u015eubat\u2019ta meydana gelen 7.8 Mw ve 7.5 Mw b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki deprem serisinin 50,783 can kayb\u0131na ve yakla\u015f\u0131k 9,2 milyon ki\u015finin etkilenmesine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Suriye Arap Cumhuriyeti\u2019nde, bu afetten kaynakl\u0131 5900 \u00f6l\u00fcm oldu\u011fu ve 8,8 milyon ki\u015finin etkilendi\u011fi bildirilmi\u015ftir. Toplam ekonomik zarar\u0131n \u015fu anda en az T\u00fcrkiye i\u00e7in 34 milyar dolar ve Suriye i\u00e7in 8,9 milyar dolar oldu\u011fu tahmin edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n


    Y\u0131l i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fen en \u00f6l\u00fcmc\u00fcl 10 felaket aras\u0131nda yer alan iki sismik olay daha mevcuttur. Fas\u2019ta yer alan Marrake\u015f\u2019in g\u00fcneybat\u0131s\u0131ndaki Y\u00fcksek Atlas Da\u011flar\u0131 B\u00f6lgesi\u2019nde 8 Eyl\u00fcl\u2019de meydana gelen 6.8 Mw b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki deprem, 2,946 can kayb\u0131na ve 7 milyar dolar olarak tahmin edilen ekonomik zarara neden olmu\u015ftur. Bat\u0131 Afganistan\u2019da, Herat vilayetinde 7 Ekim\u2019de meydana gelen deprem ise 2445 \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n


    \u015eiddetli f\u0131rt\u0131na olaylar\u0131na gelince, Eyl\u00fcl ay\u0131nda Libya\u2019y\u0131 vuran Daniel f\u0131rt\u0131nas\u0131, 12352 can kayb\u0131na \u2013 8000 kay\u0131p ki\u015fi dahil \u2013 ve 6,2 milyar dolar ekonomik zarara yol a\u00e7an sellere sebep olmu\u015ftur. Bu olay T\u00fcrkiye ve Suriye Depremi\u2019nden sonra 2023\u2019\u00fcn ikinci en \u00f6l\u00fcmc\u00fcl afeti olarak kaydedilmi\u015ftir. Y\u0131l\u0131n daha erken bir d\u00f6neminde, Freddy siklonu; Madagaskar, Mozambik ve Malavi \u00fczerinden ge\u00e7mi\u015ftir. En b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131m Malavi\u2019de g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f; 1209 \u00f6l\u00fcme ve 2,3 milyon ki\u015finin etkilenmesine neden olmu\u015ftur. Temmuz sonunda meydana gelen Doksuri tayfunu, Filipinler\u2019i ve ard\u0131ndan \u00c7in\u2019i etkilemi\u015ftir, bu afetin ekonomik kay\u0131plar\u0131n\u0131n 25 milyar dolar oldu\u011fu tahmin edilmektedir ve bu da bu olay\u0131 2023\u2019\u00fcn en \u00e7ok ekonomik zarar veren ikinci afeti yapmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, aral\u0131k ba\u015f\u0131nda Hindistan\u2019da Michaung siklonu nedeniyle meydana gelen \u015fiddetli seller 4,4 milyon ki\u015fiyi etkilemi\u015ftir. Amerika k\u0131tas\u0131nda, iki f\u0131rt\u0131na da \u00f6nemli ekonomik etkilere neden olmu\u015ftur. Mart ay\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda, Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nde, Tornado salg\u0131nlar\u0131na, \u015fiddetli r\u00fczgarlara ve sellere neden olan bir f\u0131rt\u0131na meydana gelmi\u015ftir. Bu f\u0131rt\u0131na tahmini olarak 6 milyar dolar ekonomik zarara neden olup 13 \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Son olarak, Ekim ay\u0131nda Meksika\u2019da Otis tropikal f\u0131rt\u0131nas\u0131 bir milyon ki\u015fiyi etkilemi\u015f olup bu afet 104 \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanm\u0131\u015f ve 12 milyar dolar de\u011ferinde hasara neden olmu\u015ftur bu da onu Meksika tarihinin en fazla ekonomik hasara u\u011fratan f\u0131rt\u0131na afeti yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n


    En \u00f6nemli sellerle ilgili olarak; Demokratik Kongo Cumhuriyeti\u2019nde may\u0131s ay\u0131nda G\u00fcney Kivu b\u00f6lgesinde \u015fiddetli ya\u011f\u0131\u015flar nedeniyle ciddi sel ve heyelanlar ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6l\u00fcm say\u0131s\u0131 ile ilgili kesin bir veri bulunmamakla beraber 470 kesinle\u015fmi\u015f \u00f6l\u00fc say\u0131s\u0131 ve binlerce kay\u0131pla beraber toplamda 2.970 \u00f6l\u00fc say\u0131s\u0131 oldu\u011fu tahmin edilmektedir. Kuzeydo\u011fu Nijerya\u2019da Ekim ay\u0131nda ya\u015fanan seller 275 can kayb\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Aral\u0131k ay\u0131nda Somali’de ya\u011f\u0131\u015f mevsiminde \u015fiddetli ya\u011f\u0131\u015flar ya\u015fanm\u0131\u015f ve bu ya\u011f\u0131\u015flar yakla\u015f\u0131k 2,5 milyon ki\u015fiyi etkilemi\u015ftir, Tanzanya Birle\u015fik Cumhuriyeti\u2019nde ya\u015fanan bir sel ise 2,9 milyon ki\u015fiyi etkilemi\u015ftir. Ocak ay\u0131nda Filipinler’de, \u00fclke genelinde sel ve heyelanlar meydana gelmi\u015ftir, bu afetler 52 \u00f6l\u00fc say\u0131s\u0131 ile sonu\u00e7lanm\u0131\u015f ve 2,1 milyon ki\u015fiyi etkilemi\u015ftir. Muson selleri Nisan ay\u0131ndan Temmuz ay\u0131na kadar Pakistan ve Hindistan\u2019\u0131 etkilemi\u015ftir. Hindistan Haziran ve Eyl\u00fcl 2023 aras\u0131nda en az 1529 \u00f6l\u00fc say\u0131s\u0131 ve 10,2 milyon ki\u015finin etkilendi\u011fini kaydetmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, Yemen Mart ve Eyl\u00fcl 2023 aras\u0131nda uzun ve yo\u011fun bir y\u0131ll\u0131k ya\u011f\u0131\u015f mevsimi ya\u015fam\u0131\u015f olup bu d\u00f6nemde 248 \u00f6l\u00fcm bildirilmi\u015ftir. Guatemala\u2019da May\u0131s ay\u0131ndan itibaren ya\u015fanan \u015fiddetli ya\u011f\u0131\u015flar \u00f6nemli sel ve heyelanlara yol a\u00e7m\u0131\u015f olup bu afet 4,4 milyondan fazla ki\u015fiyi etkilemi\u015f ve 78 \u00f6l\u00fcme neden olmu\u015ftur. Avrupa\u2019da, Emilia-Romagna b\u00f6lgesindeki May\u0131s ortas\u0131 selleri 15 can kayb\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015f ve bu afet 2023\u2019\u00fcn en pahal\u0131 selleri aras\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r, olu\u015fan ekonomik zarar 9,8 milyar dolar olarak tahmin edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n


    Kurakl\u0131kla ilgili afetler incelendi\u011finde, Endonezya\u2019n\u0131n May\u0131s\u2019tan Ekim\u2019e kadar s\u00fcren kurak mevsimi yakla\u015f\u0131k 18,8 milyon ki\u015fiyi ciddi \u015fekilde etkilemi\u015ftir. Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nde, G\u00fcney ve Ortabat\u0131 b\u00f6lgeleri \u00f6nemli bir kurakl\u0131k ya\u015fanm\u0131\u015f ve bununla ayn\u0131 zamanda olu\u015fan bir s\u0131cak hava dalgas\u0131, 2023 y\u0131l\u0131nda ABD\u2019deki en fazla ekonomik hasar veren afeti olarak kaydedilmi\u015ftir, ekonomik zarar 14,5 milyar dolar olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, a\u011fustos ay\u0131nda, Hawaii\u2019deki Maui Adas\u0131\u2019nda ya\u015fanan Lahaina Orman Yang\u0131n\u0131nda, ekonomik kay\u0131plar\u0131n 5,5 milyar dolara ula\u015farak y\u0131l\u0131n en pahal\u0131 10 afetinden biri olarak belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n


    2023 Avrupa S\u0131cak Dalgalar\u0131: D\u00fczenlenmi\u015f Veriler Bekleniyor<\/h2>\n\n\n\n

    Avrupa\u2019daki s\u0131cak hava olaylar\u0131, meydana gelmemelerinden dolay\u0131 de\u011fil, etki raporlar\u0131n\u0131n hala netlik kazanmam\u0131\u015f olmas\u0131ndan dolay\u0131 EM-DAT 2023 \u0130lk 10 afet s\u0131ralamas\u0131nda yoktur.Bu durum s\u0131cak hava olaylar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmemesinden de\u011fil bu afetin etki raporlar\u0131n\u0131n hala \u00f6n a\u015famada olmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Ge\u00e7en y\u0131l, 2022 Avrupa s\u0131cak dalgalar\u0131 i\u00e7in EM-DAT rakamlar\u0131, kapsaml\u0131 bir Avrupa \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na dayanarak yenilenmek zorunda kal\u0131nm\u0131\u015ft\u0131, bu da 2022 EM-DAT raporunda ba\u015flang\u0131\u00e7ta yay\u0131nlanan verilere k\u0131yasla \u00f6nemli bir art\u0131\u015fa yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. S\u0131cak hava dalgalar\u0131n\u0131 izleme ve de\u011ferlendirme konusunda \u015f\u00fcphesiz ilerleme kaydedilmi\u015f olsa da konsolide ve d\u00fczenlenmi\u015f verilerin elde edilmesi hala zaman almakta ve hala veri analizi yap\u0131lmas\u0131 konusunda say\u0131s\u0131z zorluklarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n


    Ge\u00e7en y\u0131l, EM-DAT 2022 y\u0131ll\u0131k raporu, Avrupa\u2019daki s\u0131cak dalgalar\u0131 nedeniyle 16,305 \u00f6l\u00fcm kaydetmi\u015fti, bu veriler \u00f6n a\u015famadaki verilere dayan\u0131yordu. 2022 Avrupa s\u0131cak dalgalar\u0131ndan bir y\u0131l sonra, Temmuz 2023\u2019te yay\u0131nlanan bir \u00e7al\u0131\u015fmadan gelen revizyonlar, 2022 y\u0131l\u0131ndaki s\u0131cakl\u0131kla ilgili \u00f6l\u00fcm say\u0131s\u0131n\u0131 61,570 olarak g\u00fcncellemi\u015f ve Avrupa k\u0131tas\u0131n\u0131n daha tutarl\u0131 bir de\u011ferlendirmesini sunmu\u015ftur. Bu g\u00fcncelleme, s\u0131cakl\u0131kla ilgili \u00f6l\u00fcmlerin izlenmesindeki devaml\u0131 de\u011ferlendirmelerin \u00f6nemini, ba\u015flang\u0131\u00e7taki rakamlar ile sonraki kapsaml\u0131 de\u011ferlendirmeler aras\u0131ndaki belirgin gecikme ve farkl\u0131l\u0131klar\u0131, ayn\u0131 zamanda y\u0131ll\u0131k raporlarda s\u0131cakl\u0131kla ilgili \u00f6l\u00fcmlerin tan\u0131nmas\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131 vurguluyor. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile ili\u015fkili olarak s\u0131cak dalgalar\u0131n\u0131n s\u0131kl\u0131\u011f\u0131nda ve \u015fiddetinde beklenen art\u0131\u015f ve s\u0131cak dalgas\u0131 etki izleme teknikleri ve giri\u015fimlerindeki potansiyel iyile\u015ftirmeler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, zamanla s\u0131cakl\u0131ktan kaynakl\u0131 bu t\u00fcr olaylar\u0131n hem \u00f6nemi hem de bildirilen etkisinin artaca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n


    2022\u2019de Avrupa\u2019da ya\u015fanan duruma benzer \u015fekilde, 2023 yaz\u0131nda rekor k\u0131ran s\u0131cakl\u0131klar, uzun s\u00fcreli ve \u015fiddetli s\u0131cak stresi ve hazirandan eyl\u00fcle kadar tekrarlanan s\u0131cak dalgalar\u0131, s\u0131ras\u0131yla kuzey ve g\u00fcney Avrupa ile di\u011fer Akdeniz b\u00f6lgelerini etkilemi\u015ftir. Kapsaml\u0131 bir yeniden de\u011ferlendirme hen\u00fcz yap\u0131lmam\u0131\u015f olsa da, Avrupa \u00d6l\u00fcm \u0130zleme (EuroMOMO) portal\u0131ndan al\u0131nan \u00f6n veriler, \u00f6zellikle 65 ya\u015f ve \u00fczeri bireyler aras\u0131nda, birka\u00e7 Avrupa \u00fclkesinde 2023 yaz\u0131nda artan \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bu \u00fclkeler, \u00f6nemli orman yang\u0131nlar\u0131 ve ard\u0131ndan hava kirlili\u011fi ya\u015fayan Yunanistan, \u0130talya, Malta ve \u0130spanya\u2019y\u0131 i\u00e7ermektedir. \u00d6rne\u011fin \u0130spanya\u2019da, S\u0131cakl\u0131kla \u0130li\u015fkilendirilen Yaz \u00d6l\u00fcmleri (MACE) \u00e7evrimi\u00e7i uygulamas\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131caklardan dolay\u0131 tahmini 5,028 \u00f6l\u00fcm ve \u0131l\u0131man s\u0131cakl\u0131klardan dolay\u0131 ek olarak 6,137 \u00f6l\u00fcm bildirmi\u015ftir. S\u0131cakl\u0131kla ilgili \u00f6l\u00fcm rakamlar\u0131n\u0131n, metodolojik kriterlere ve incelenen d\u00f6nemlere g\u00f6re de\u011fi\u015febilece\u011fini belirtmek \u00f6nemlidir. \u00c7ok \u00fclkeli analizlerin daha tutarl\u0131 tahminler sa\u011flamas\u0131 bekleniyor.\u2074<\/p>\n\n\n\n

    Kaynaklar:<\/h2>\n\n\n\n

    1. https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Centre_for_Research_on_the_Epidemiology_of_Disasters
    2. https:\/\/uclouvain.be\/en\/research-institutes\/irss\/cred-center-of-research-on-the-epidemiology-of-disasters-0.html
    3. https:\/\/uclouvain.be\/en\/research-institutes\/irss\/projets-ti.html
    4. CRED. 2023: Say\u0131larla Felaketler. Br\u00fcksel: CRED, 2024.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    K\u0131saltmalar;CRED: Afetlerin Epidemiyolojisi Ara\u015ft\u0131rma Merkezi olan (Centre for Research on the Epidemiology of Disasters)EM-DAT: Acil Durum Olaylar\u0131 Veri taban\u0131 (Emergency Disaster Database)BHA\/USAID:…<\/p>\n","protected":false},"author":3139,"featured_media":704,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10043,1,10011,10014],"tags":[10059,10087,10086],"class_list":["post-691","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-afet-yazi-dizisi","category-genel","category-haber-ve-duyuru","category-akademik-blog-yazisi","tag-afet","tag-afetlerin-epidemiyolojisi-ve-arastirma-merkezi","tag-cred-2023"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/691","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3139"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=691"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/691\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/media\/704"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}