{"id":642,"date":"2024-04-01T08:30:00","date_gmt":"2024-04-01T05:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/?p=642"},"modified":"2024-07-28T18:30:28","modified_gmt":"2024-07-28T15:30:28","slug":"hastane-oncesinde-afet-yonetimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/afet-yazi-dizisi\/hastane-oncesinde-afet-yonetimi\/","title":{"rendered":"HASTANE \u00d6NCES\u0130NDE AFET Y\u00d6NET\u0130M\u0130"},"content":{"rendered":"\n

Hastane \u00f6ncesi acil sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki tan\u0131m\u0131, acil hastal\u0131k ve yaralanma hallerinde, konusunda \u00f6zel e\u011fitim alm\u0131\u015f ekipler taraf\u0131ndan, t\u0131bbi ara\u00e7 ve gere\u00e7 deste\u011fi ile, olay yerinde ve hastaneye nakil s\u0131ras\u0131nda verilen t\u00fcm sa\u011fl\u0131k hizmetlerini kapsamaktad\u0131r. (1) Bu ama\u00e7la \u00fclke d\u00fczeyinde organize olmu\u015f acil \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131n kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131, de\u011ferlendirildi\u011fi ve ekiplerin y\u00f6netildi\u011fi merkezler, ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131, \u00f6zel e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015f ekipler, olay yerine en k\u0131sa s\u00fcrede t\u0131bbi m\u00fcdahalede bulunmak \u00fczere konu\u015flanm\u0131\u015f kara, hava ve deniz sa\u011fl\u0131k ara\u00e7lar\u0131 (ambulanslar), bunlarla ilgili yasal d\u00fczenlemeler ve e\u011fitim programlar\u0131 bir \u00fclkedeki hastane \u00f6ncesi acil sa\u011fl\u0131k sisteminin temelini olu\u015fturur.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6) Afeti \u201c\u0130nsanlar i\u00e7in can ve mal kay\u0131plar\u0131na neden olan toplumu fiziksel, psikolojik ve ekonomik y\u00f6nleriyle etkileyen ve yerel imkanlar ile ba\u015f edilemeyen her t\u00fcrl\u00fc do\u011fa veya insan kaynakl\u0131 olaylar\u201d \u015feklinde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. (2)<\/p>\n\n\n\n

Afetlerde Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri ise afetlere ve acil durumlara haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmak, afet ve acil durum olu\u015ftuktan sonra h\u0131zl\u0131 ve do\u011fru m\u00fcdahale ile, \u00f6l\u00fcm, yaralanma ve sakatl\u0131klar\u0131n \u00f6nlenmesi, hasta ve yaral\u0131lar\u0131n tedavisi, ikincil hastal\u0131klar\u0131n \u00f6nlenmesi, ola\u011fan halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 hizmetlerine en k\u0131sa s\u00fcrede d\u00f6n\u00fclmesi, bozulan sa\u011fl\u0131k hizmetleri alt yap\u0131s\u0131n\u0131n d\u00fczeltilmesi ile ilgili t\u00fcm sa\u011fl\u0131k kurum ve kurulu\u015flar\u0131nca yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. (3)<\/p>\n\n\n\n

Halen Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesinde Sa\u011fl\u0131k Bakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak g\u00f6rev yapan Acil Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, \u00fclkedeki acil durum ve afetlerde sa\u011fl\u0131k hizmetlerinden birinci derecede sorumludur. Genel M\u00fcd\u00fcre ba\u011fl\u0131 6 farkl\u0131 Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 bulunmaktad\u0131r (\u015eekil 1). Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ba\u015fl\u0131ca g\u00f6revleri; afetlerde ve acil durumlarda \u00fclke genelinde sa\u011fl\u0131k hizmetlerini planlamak ve y\u00fcr\u00fctmek, hastane \u00f6ncesi acil sa\u011fl\u0131k hizmetlerine ait birimleri kurmak ve i\u015fletmek, gerekti\u011finde hastane acil servisleri ile entegre etmek, ilgili birimlerin faaliyetlerini izlemek, de\u011ferlendirmek, hasta nakil ve sevk koordinasyonunu sa\u011flamakt\u0131r. Bunlar\u0131n yan\u0131nda toplumun ilk yard\u0131m bilgi ve becerisinin geli\u015ftirilmesi ve hastane \u00f6ncesi acil sa\u011fl\u0131k hizmetlerinde \u00e7al\u0131\u015fan personel i\u00e7in gerekli e\u011fitim programlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 g\u00f6revi de vard\u0131r. (4)<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u015eekil 1: Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 ASH Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Organizasyonu (5)<\/p>\n\n\n\n

Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn, afetlere y\u00f6nelik Ulusal Medikal Kurtarma Ekiplerinin (UMKE) kurulmas\u0131, y\u00f6nlendirilmesi, afet b\u00f6lgesinde seyyar hastanelerin kurulmas\u0131, personel ve lojistik deste\u011fin sa\u011flanmas\u0131, KBRN (Kimyasal Biyolojik Radyolojik N\u00fckleer Tehditler) olaylar\u0131na m\u00fcdahale, ilkyard\u0131m, KBRN ve HAP (Hastane Afet ve Acil Durum Plan\u0131) e\u011fitimlerinin planlanmas\u0131 yan\u0131nda hastane \u00f6ncesi acil sa\u011fl\u0131k hizmetlerinde \u00e7al\u0131\u015fan personel i\u00e7in gerekli e\u011fitim programlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 g\u00f6revleri vard\u0131r. (6)<\/p>\n\n\n\n

\u0130llerde acil durum ve afetlerde sa\u011fl\u0131k hizmetleri, \u0130l Sa\u011fl\u0131k M\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri b\u00fcnyesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. \u0130l Sa\u011fl\u0131k M\u00fcd\u00fcr\u00fcne ba\u011fl\u0131 Acil ve Afetlerde Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve \u0130l Ambulans Servisi Ba\u015fhekimli\u011fi birimleri bulunmaktad\u0131r. \u0130l Ambulans Servisi Ba\u015fhekimli\u011fi, 112 Ambulans Servisinin yasa ve y\u00f6netmelikler \u00e7er\u00e7evesinde i\u015fleyi\u015finden birinci derece sorumlu olup, servisin n\u00fcfusa ve \u00e7a\u011fr\u0131 say\u0131s\u0131na g\u00f6re yeterli say\u0131da istasyon, ambulans, malzeme ve personel ile hizmet verebilmesi i\u00e7in idari, e\u011fitim, insan kaynaklar\u0131, mali ve bilgi i\u015flemden sorumlu ba\u015fhekim yard\u0131mc\u0131lar\u0131 ile birlikte g\u00f6rev yapmaktad\u0131r. \u0130l Ambulans Servisi Ba\u015fhekimli\u011fi bu g\u00f6revlerini \u015fu ana birimler ile birlikte y\u00fcr\u00fct\u00fcr: 112 Acil \u00c7a\u011fr\u0131 Merkezi ve ambulans istasyonlar\u0131. (1) <\/p>\n\n\n\n

\u00dclkemizde Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan Ambulanslar ve Acil Sa\u011fl\u0131k Ara\u00e7lar\u0131 ile Ambulans Hizmetleri Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019ne g\u00f6re ambulanslar, ula\u015f\u0131m \u015fekillerine g\u00f6re kara, hava ve deniz ambulanslar\u0131 (\u015eekil 2,3,4,5); kara ambulanslar\u0131 da kullan\u0131m ama\u00e7lar\u0131na g\u00f6re acil yard\u0131m ambulans\u0131, hasta nakil ambulans\u0131, yo\u011fun bak\u0131m ambulans\u0131 ve \u00f6zel donan\u0131ml\u0131 ambulanslar olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bu s\u0131n\u0131fland\u0131rma, ambulanslar\u0131n i\u00e7inde bulunan personel yap\u0131s\u0131, t\u0131bbi ekipman ve te\u00e7hizata g\u00f6re yap\u0131lmaktad\u0131r. (7) \u00a0<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Resim 1: Kara Ambulans\u0131                               <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Resim 2: Hava ambulans\u0131 (Helikopter)<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Resim 3: Deniz Ambulans\u0131                                   <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Resim 4: Hava Ambulans\u0131 (U\u00e7ak)           <\/p>\n\n\n\n

AFETLERDE SA\u011eLIK Y\u00d6NET\u0130M\u0130<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Afetleri biz genel olarak do\u011fa ve insan kaynakl\u0131 olarak ikiye ay\u0131r\u0131yoruz. Afetlere m\u00fcdahale \u015fekilleri her ikisinde de benzerlikler ta\u015f\u0131makla birlikte, personel yetenekleri, kullan\u0131lan malzeme ve ara\u00e7lar, m\u00fcdahale \u015fekilleri ve s\u00fcresi bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131l\u0131klar olmaktad\u0131r. Do\u011fa ve insan kaynakl\u0131 afetlerin her ikisinde de ilk 24-48 saat ve g\u00fcnlerde yaral\u0131lar\u0131n kurtar\u0131lmas\u0131, erken tedavi ve tahliye hayat kurtar\u0131c\u0131 iken \u015fekil ve s\u00fcre olarak farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar olabilir. Buna \u00f6rnek vermek istersek, do\u011fa kaynakl\u0131 deprem ve sellerde kullan\u0131lacak ekipman ve uygulamalar ile ula\u015f\u0131m kazalar\u0131, sava\u015f ve ter\u00f6r sald\u0131r\u0131lar\u0131 ile orman yang\u0131nlar\u0131nda farkl\u0131 uygulama ve yakla\u015f\u0131mlar vard\u0131r. Yine ayn\u0131 \u015fekilde gece ve g\u00fcnd\u00fcz, iklim ko\u015fullar\u0131, kent merkezleri ve k\u0131rsal alanlarda kullan\u0131lan malzeme ve uygulamalar farkl\u0131 olmak zorundad\u0131r. Depremlerden sonra y\u0131k\u0131lan binalar\u0131n alt\u0131nda kalanlar\u0131n canl\u0131 olarak kurtar\u0131lma i\u015flemleri g\u00fcnler hatta haftalara yay\u0131labilir. \u0130zmir ve Hatay depreminin ikinci haftas\u0131nda enkaz alt\u0131nda canl\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lan afetzedeler vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Do\u011fa kaynakl\u0131 (sel, deprem, volkanik olaylar, kas\u0131rga ve tufanlar) baz\u0131 afetler \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131karken, kurakl\u0131k ve pandemi gibi baz\u0131 afetlerde g\u00fcnler, aylar i\u00e7erisinde ortaya \u00e7\u0131kar. Afetin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u00fclkenin k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131s\u0131 ve geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyi afetlere m\u00fcdahalede g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir. Toplumlar\u0131n geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyi ve afete haz\u0131rl\u0131k derecesine g\u00f6re afet sonras\u0131 m\u00fcdahale de\u011fi\u015febilir. \u0130\u015fte bu nedenlerle afete m\u00fcdahalede ama\u00e7l\u0131 d\u0131\u015f yard\u0131mlarda, ba\u015fka bir \u00fclkeye giden ekiplere, o b\u00f6lgenin toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131s\u0131n\u0131 iyi bilen ki\u015fi ve kurulu\u015flar\u0131n rehberlik etmesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi do\u011fa veya insan kaynakl\u0131 afetlere m\u00fcdahalede ilk 24-72 saatte yap\u0131lmas\u0131 gerekenlere k\u0131saca bir g\u00f6z atal\u0131m. (8)<\/p>\n\n\n\n

1. Y\u00f6netim<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Afetlerde sa\u011fl\u0131k y\u00f6netimin ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in afete m\u00fcdahalenin son derece iyi y\u00f6netilmesi gerekir. \u00dclke i\u00e7i ve \u00fclke d\u0131\u015f\u0131ndan yard\u0131mlar gelene kadar \u0130l Sa\u011fl\u0131k M\u00fcd\u00fcr\u00fc afet b\u00f6lgesindeki sa\u011fl\u0131k y\u00f6netiminin birinci sorumlusudur. E\u011fer \u0130l Sa\u011fl\u0131k M\u00fcd\u00fcr\u00fc ve ailesi afete maruz kalm\u0131\u015f ise bu g\u00f6revi yard\u0131mc\u0131lar\u0131 \u00fcstlenebilir. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 afetten sonraki ilk 24 saat i\u00e7erisinde b\u00f6lgeye acil sa\u011fl\u0131k ve afetlerde deneyimli bir koordinat\u00f6r\u00fc g\u00f6revlendirmesi gerekir.<\/p>\n\n\n\n

2. \u0130leti\u015fim ve Veri De\u011ferlendirmesi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Afetin sonra al\u0131nan ilk bilgiler son derece \u00f6nem ta\u015f\u0131r. \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda ileti\u015fim yollar\u0131 olduk\u00e7a \u00e7e\u015fitlenmi\u015ftir. Erken uyar\u0131 sistemlerinden uydu teknolojilerine, g\u00f6rsel medyadan sosyal medyaya kadar \u00e7ok \u00e7e\u015fitli ileti\u015fim yollar\u0131 bu ama\u00e7la kullan\u0131lmaktad\u0131r. 112 acil \u00e7a\u011fr\u0131 merkezleri, her t\u00fcrl\u00fc afette \u00e7al\u0131\u015f\u0131r durumda olmal\u0131d\u0131r. E\u011fer telefon sistemi \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yorsa telsiz ile t\u00fcm ekipler sahaya y\u00f6nlendirilip olaylara m\u00fcdahale etmeleri istenmelidir. Afetin meydana geldi\u011fi yer, etkiledi\u011fi alan, can ve mal kayb\u0131, afetten etkilenen n\u00fcfus, afete ilk m\u00fcdahale edecek ekiplerin son durumu h\u0131zl\u0131ca de\u011ferlendirilmeli ve ona g\u00f6re bir m\u00fcdahale \u015fekli geli\u015ftirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

3. T\u0131bbi M\u00fcdahale ve Koordinasyon<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

B\u00fcy\u00fck afetlerde b\u00f6lgede ulusal ve uluslararas\u0131 d\u00fczeyde \u00e7ok say\u0131da profesyonel ekip g\u00f6rev yapabilir. Ayr\u0131ca g\u00f6n\u00fcll\u00fcler ve destek birimleri de g\u00f6rev alabilir. Bu kadar farkl\u0131 birimler yetenekleri olan ekipler aras\u0131nda etkili bir koordinasyonun sa\u011flanmas\u0131 m\u00fcdahalenin ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131n\u0131 art\u0131racak \u00f6nemli bir akt\u00f6rd\u00fcr. Afet b\u00f6lgesine hangi ekiplerden ne kadar y\u00f6nlendirilece\u011fi, onlar\u0131n ula\u015f\u0131m yollar\u0131 ve b\u00f6lgedeki bulu\u015fma noktalar\u0131 t\u0131bbi m\u00fcdahalenin ba\u015far\u0131 oran\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. \u00d6zellikle depremlerde alt yap\u0131 ve ula\u015f\u0131m yollar\u0131 zarar g\u00f6rebilece\u011finden hava yolu (helikopterler) b\u00f6lgeye h\u0131zl\u0131 ula\u015f\u0131m\u0131 sa\u011flar.  <\/p>\n\n\n\n

4. Triyaj ve T\u0131bbi Tedavi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

 Afetlerde olay yerinde \u00e7ok say\u0131da yaral\u0131n\u0131n olmas\u0131, kaynaklar\u0131n daha etkili kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in olay yerinde triyaj ve yaral\u0131n\u0131n etkilenme durumuna g\u00f6re uygun hastane se\u00e7imini \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131r. Bu ama\u00e7la drone, sens\u00f6r ve giyilebilir teknolojilerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 projeler \u00fczerinde ciddi \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lmaktad\u0131r. Olay yerinde UMKE ekipleri taraf\u0131ndan kurulacak T\u0131bbi U\u00e7 Nokta (TUN) bu ama\u00e7la kullan\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n

5. Hasta Sevki<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Afet b\u00f6lgesindeki hasta ve yaral\u0131lar\u0131n triyaj sonras\u0131 h\u0131zla sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131na sevkleri gerekmektedir. Hasta\/yaral\u0131lar\u0131n olay yerinde 112 acil sa\u011fl\u0131k ve UMKE ekipleri taraf\u0131ndan triyaj kodlar\u0131n\u0131n belirlenmesi, sabit veya mobil sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131na bu \u015feklide nakledilmeleri hayat kurtar\u0131c\u0131d\u0131r. Hasta sevkleri i\u00e7in Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131na ait ambulanslar yan\u0131nda ba\u015fta askeriye ve di\u011fer kurum ve kurulu\u015flara ait kara, hava ve deniz ula\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131labilir. Bu ara\u00e7lar bir yandan hasta nakillerini ge\u00e7ekle\u015ftirirken di\u011fer yandan b\u00f6lgeye personel ve t\u0131bbi malzeme sevkini de yapabilirler.  <\/p>\n\n\n\n

6. Afetlerde Sa\u011fl\u0131k Ekiplerinin Yerle\u015fimi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

\u00dclkemizde ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanm\u0131\u015f afetlerde sa\u011fl\u0131k ekiplerinin b\u00f6lgeye intikali ve yerle\u015fimi konular\u0131nda olduk\u00e7a \u00f6nemli deneyimler kazan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle b\u00fcy\u00fck depremlerden sonra b\u00f6lgeye ula\u015fan sa\u011fl\u0131k ekiplerinin \u00f6ncelikle stadyumlarda konu\u015fland\u0131r\u0131lmalar\u0131 taktiksel a\u00e7\u0131dan \u00f6nemlidir. Stadyumlar sahra hastanelerinin kurulmas\u0131 i\u00e7in sa\u011fl\u0131k ekipleri i\u00e7in m\u00fckemmel yerle\u015fim yerleridir. Ayn\u0131 zamanda askeri ve sivil helikopterlerin afet b\u00f6lgesinden hava k\u00f6pr\u00fcs\u00fc kurmas\u0131, hasta\/yaral\u0131lar\u0131n \u00e7evredeki g\u00fcvenli hastanelere k\u0131sa s\u00fcrede ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in son derece stratejik yerlerdir. 1999 Marmara depreminde Sakarya, Yalova ve Kocaeli illerinde bu ama\u00e7la kullan\u0131lm\u0131\u015flar ve ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015ftur. 2023 y\u0131l\u0131nda \u00fclkemizde ya\u015fanan depremlerde ise askeri helikopterlerin ge\u00e7 m\u00fcdahalesi ve stadyumlar\u0131n AFAD taraf\u0131ndan bar\u0131nma ama\u00e7l\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131 nedeniyle \u00e7ok \u00f6nemli bir avantaj kaybedilmi\u015ftir. (Resim 5,6)<\/p>\n\n\n\n

         <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Resim 5: Sakarya stadyumu                              <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Resim 6: Kahramanmara\u015f stadyumu    <\/p>\n\n\n\n

7. Afet B\u00f6lgesinde<\/strong> G\u00fcvenlik<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Afetlerden sonra b\u00f6lgede  \u00e7al\u0131\u015fan sa\u011fl\u0131k ve kurtarma ekiplerinin g\u00fcvenli\u011fi genellikle ihmal edilir. \u00d6zellikle depremler, seller, ter\u00f6r  ve Kimyasal Biyolojik Radyolojik N\u00fckleer (KBRN) olaylar\u0131nda bu \u00e7ok daha da \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. Sa\u011fl\u0131k ekipleri olay yeri g\u00fcvenli\u011fi sa\u011fland\u0131ktan sonra triyaj ve t\u0131bbi tedavi i\u015flemlerine ba\u015flamal\u0131d\u0131r. Bu ama\u00e7la giyilebilir teknolojiler ve cihazlardan yararlan\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n

8. Personel ve Lojistik<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Afet b\u00f6lgesinde yeterli say\u0131da personel, t\u0131bbi malzeme ve arac\u0131n temin edilmesi ve planlanmas\u0131 gerekmektedir. Afet b\u00f6lgesine gere\u011finden fazla personel ve malzemenin sevk edilmesi, i\u015flerin etkili olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engellerden birisidir. Yine g\u00f6revlendirilen personellerin afet \u00f6ncesi d\u00f6nemde g\u00f6rev yapt\u0131klar\u0131 alanlarda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131 konusu son derece \u00f6nemlidir. \u00d6rne\u011fin birinci basamakta g\u00f6rev yapan sa\u011fl\u0131k personeli bu alanda, hastane personeli b\u00f6lgedeki sabit ve mobil hastanelerde g\u00f6revlendirilmelidir. Bu operasyonun ba\u015far\u0131s\u0131 \u015fans\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. B\u00f6lgeye g\u00f6revlendirilen sa\u011fl\u0131k personellerinin lojistik malzemeleri de onlarla birlikte g\u00f6nderilmelidir. Di\u011fer \u00f6nemli bir konuda sa\u011fl\u0131k personellerin yedekli olarak planlanmas\u0131 konusudur. Afet b\u00f6lgesine g\u00f6revlendirilen ambulanslarda iki s\u00fcr\u00fcc\u00fc, iki\u015fer sa\u011fl\u0131k personeli olmak \u00fczere alt\u0131 personel olmal\u0131d\u0131r. Bu \u015fekilde ilk saatlerde hizmet aral\u0131ks\u0131z olarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n

9. Uluslararas\u0131 Yard\u0131mlar<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Afetlerde uluslararas\u0131 yard\u0131mlar afetin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u00fclkenin talebi \u00fczerine yap\u0131labilir. Afete u\u011frayan \u00fclkenin h\u00fck\u00fcmeti, gelen uluslararas\u0131 ekiplerin kar\u015f\u0131lanmas\u0131, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n giderilmesi i\u00e7in terc\u00fcman ve destek elemanlar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 yan\u0131nda b\u00f6lgeye ula\u015fmalar\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131n\u0131n belirlenmesi ve g\u00fcvenlikleri konular\u0131nda birinci derece yetkili ve sorumludur.<\/p>\n\n\n\n

Afetler ve b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 acil durumlarda olay\u0131n y\u00f6netebilmesi i\u00e7in \u00fc\u00e7 d\u00fczeyde haz\u0131rl\u0131k gerekmektedir. Bunlar d\u0131\u015ftan i\u00e7e do\u011fru halkalar olarak tan\u0131mlanabilir. (Resim 7)<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • STRATEJ\u0130K (Alt\u0131n):<\/strong> Bu d\u00fczeyde olay\u0131n genel y\u00f6netimi, koordinasyonu, yaral\u0131lar\u0131n hastanelere sevk i\u015flemi ve destek ekiplerinin olay yerine ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusudur. Bu d\u00fczeyde Bakanl\u0131k Sa\u011fl\u0131k Afet Koordinasyon Merkezi (SAKOM), Valilik Afet ve Acil Durum Y\u00f6netim Merkezi, 112 Acil \u00c7a\u011fr\u0131 Merkezi bu d\u00fczeydedir. Hastaneler, di\u011fer kurumlar, hayatta kalanlar ve bas\u0131nla ili\u015fkiler de bu d\u00fczeyde y\u00f6netilmelidir.<\/li>\n\n\n\n
  • TAKT\u0130KSEL (G\u00fcm\u00fc\u015f):<\/strong> Bu d\u00fczeyde \u00f6nceliklerin uygulanmas\u0131, olay yeri  y\u00f6netimi ve koordinasyonu ile ilgili kararlar al\u0131n\u0131r. Olayla ilgili hayati kararlar bu d\u00fczeyde al\u0131n\u0131r. Olay yeri y\u00f6netim merkezi, triyaj ve tedavi alanlar\u0131, lojistik alan, ambulans toplanma ve sevk alanlar\u0131, \u00f6l\u00fc toplama alanlar\u0131 bu d\u00fczeyde yer al\u0131r.<\/li>\n\n\n\n
  • OPERASYONEL (Bronz):<\/strong> Bu d\u00fczey, arama ve kurtarma, g\u00fcvenlik ve sa\u011fl\u0131k ekiplerinin bulundu\u011fu ve g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 aland\u0131r. Bu alana yetkisiz ve g\u00f6revli olmayan ki\u015filerin girmesi \u00f6nlenmelidir. Ki\u015fisel koruyucu ekipmanlar\u0131n kullan\u0131m\u0131 bu d\u00fczeyde hayati \u00f6neme sahiptir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    Resim 7: Stratejik, Taktik ve Operasyonel Y\u00f6netim<\/p>\n\n\n\n

    Taktiksel ve operasyonel d\u00fczeydeki yerle\u015fim ve uygulamalar\u0131n etkili ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in i\u00e7 ve d\u0131\u015f g\u00fcvenlik halkalar\u0131 (\u015feritleri) emniyet ekipleri taraf\u0131ndan en k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7ekilmeli ve d\u0131\u015f halkadan ambulanslar\u0131n giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapabilmeleri i\u00e7in iki ayr\u0131 g\u00fcvenlik kap\u0131s\u0131 olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Bu \u00fc\u00e7 d\u00fczeydeki y\u00f6netimin ileti\u015fim ve birbiri ile koordinasyonu operasyonun ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 belirler. (9) 2006 y\u0131l\u0131nda Papa 16. Benedikt ve beraberindeki ekibin \u0130zmir Efes Meryemana ziyaretinde acil sa\u011fl\u0131k organizasyonu bu \u015fekilde y\u00f6netilmi\u015ftir. (Resim 8,9 )<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    Resim 8: Stratejik Organizasyon\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    Resim 9: Operasyonel Organizasyon<\/p>\n\n\n\n

    AFETLERDE OLAY YER\u0130 Y\u00d6NET\u0130M\u0130NDE KAR\u015eILA\u015eILAN G\u00dc\u00c7L\u00dcKLER<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
      \n
    • Bilgi Kirlili\u011fi:<\/strong> \u0130lk g\u00fcnlerde afet b\u00f6lgesinden gelen bilgiler yanl\u0131\u015f, eksik ve abart\u0131l\u0131 olabilir. Bilgilerin sosyal medya ve farkl\u0131 kaynaklardan do\u011frulanmas\u0131 gerekir.<\/li>\n\n\n\n
    • Ula\u015f\u0131m:<\/strong> Afetin etkisi ile karayollar\u0131, k\u00f6pr\u00fcler zarar g\u00f6rebilir, \u00f6zellikle \u015fehir merkezlerinde trafi\u011fe \u00e7\u0131kan ara\u00e7 say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak ula\u015f\u0131m g\u00fc\u00e7le\u015febilir. Demiryollar\u0131 ve metro hatlar\u0131nda hasar meydana gelebilir. B\u00fcy\u00fck depremler ve meteorolojik afetlerde kara ve deniz yollar\u0131 kullan\u0131lamayabilir. U\u00e7aklar\u0131n ini\u015f kalk\u0131\u015f pistleri zarar g\u00f6rebildi\u011finden hava yollar\u0131 da kullan\u0131lamayabilir.<\/li>\n\n\n\n
    • Afetin T\u00fcr\u00fc:<\/strong> Do\u011fa ve insan kaynakl\u0131 afetlerin (deprem, sel, yang\u0131n, ter\u00f6rist sald\u0131r\u0131lar vb.) olu\u015f \u015fekline g\u00f6re hastane \u00f6ncesi sa\u011fl\u0131k ekiplerinin (ambulans, UMKE) operasyona m\u00fcdahale \u015fekli ve etkisi de\u011fi\u015fir.<\/li>\n\n\n\n
    • Afetin Yeri ve Zaman\u0131<\/strong>: Gece ve g\u00fcnd\u00fcz, k\u0131rsal ve kentsel alan, da\u011fl\u0131k ve deniz k\u0131y\u0131s\u0131 gibi alan ve co\u011frafik yap\u0131lar sa\u011fl\u0131k ekiplerinin g\u00f6revlerini g\u00fc\u00e7le\u015ftirebilir.<\/li>\n\n\n\n
    • Hava \u015eartlar\u0131:<\/strong> A\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak ve so\u011fuk iklim, ya\u011fmur ve kar \u00e7al\u0131\u015fan personelin motivasyonunu azalt\u0131r ve g\u00f6revi zorla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/li>\n\n\n\n
    • \u0130leti\u015fim:<\/strong> \u0130leti\u015fim alt yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6kmesi, 112 acil sa\u011fl\u0131k merkezi ile sahadaki ekipler aras\u0131nda ileti\u015fimin sa\u011flanamamas\u0131 g\u00f6revi g\u00fc\u00e7le\u015ftirir.<\/li>\n\n\n\n
    • Y\u00f6netim:<\/strong> \u00c7ok ba\u015fl\u0131l\u0131k ve hatal\u0131 kararlar, planlama ve bilgi eksikli\u011fi, afete m\u00fcdahale eden ekip say\u0131s\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 fazlal\u0131\u011f\u0131 veya eksikli\u011fi operasyonun ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 ve sonu\u00e7lanma zaman\u0131n\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkiler.<\/li>\n\n\n\n
    • Koordinasyon: <\/strong>Afete m\u00fcdahale eden farkl\u0131 kurum ve kurulu\u015flar aras\u0131nda \u00f6nceden belirlenmi\u015f kural ve uygulamalar\u0131n olmamas\u0131, \u00f6zellikle yurt d\u0131\u015f\u0131ndan gelen ekiplerle ileti\u015fimin sa\u011flanamamas\u0131 b\u00fcy\u00fck sorunlara yol a\u00e7abilir.<\/li>\n\n\n\n
    • Halk\u0131n Beklentileri:<\/strong> Afetzedelerin yak\u0131nlar\u0131na yeterli bilginin verilmemesi, g\u00f6\u00e7\u00fck alt\u0131nda kalan ki\u015filerin kurtar\u0131lmas\u0131 ve ta\u015f\u0131nmas\u0131 konular\u0131nda problem ya\u015fanabilir.<\/li>\n\n\n\n
    • Bar\u0131nma ve Lojistik:<\/strong> Uzun s\u00fcreli operasyonlarda eldeki stoklar\u0131n t\u00fckenmesi ve lojistik deste\u011fin gecikmesi, uygun bar\u0131nma alanlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulamamas\u0131 personelin moral ve motivasyonunu bozar ve hizmet sunumunda yetersizliklere yol a\u00e7ar.<\/li>\n\n\n\n
    • Ara\u00e7 Bak\u0131m\u0131 ve Akaryak\u0131t:<\/strong> Ambulans ekipleri ara\u00e7lar\u0131n\u0131n bak\u0131m\u0131n\u0131 d\u00fczenli yapt\u0131rmal\u0131d\u0131r. Akaryak\u0131t yetersizli\u011fi, ambulans ve t\u0131bbi cihaz ar\u0131zalar\u0131 ekibin devre d\u0131\u015f\u0131 kalmas\u0131na neden olur.<\/li>\n\n\n\n
    • Sa\u011fl\u0131k Sisteminin Yetersizli\u011fi:<\/strong> 112 acil \u00e7a\u011fr\u0131 merkezlerinin devre d\u0131\u015f\u0131 kalmas\u0131, hastalar\u0131n sevk edilece\u011fi sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131n\u0131n hasar g\u00f6rmesi veya yetersizli\u011fi, olay yerindeki tedavi alan\u0131nda ve hasta acil servislerinde gecikmelere ve y\u0131\u011f\u0131lmalara yol a\u00e7ar.<\/li>\n\n\n\n
    • G\u00f6n\u00fcll\u00fclerin Kullan\u0131m\u0131: <\/strong>G\u00f6n\u00fcll\u00fc ki\u015fi ve kurulu\u015flar\u0131n e\u011fitim ve bilgi eksiklikleri, olay yerinde kontrol alt\u0131na al\u0131namamas\u0131 hizmeti zorla\u015ft\u0131rabilir.<\/li>\n\n\n\n
    • Medya ve Tan\u0131t\u0131m:<\/strong> Yaz\u0131l\u0131 ve g\u00f6rsel bas\u0131n ve sosyal medyada yer alan haberler, olay yerinde bas\u0131n\u0131n yo\u011fun ilgisi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftirebilir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

      AFETLERDE OLAY YER\u0130 Y\u00d6NET\u0130M\u0130 (AMBULANS EK\u0130PLER\u0130 \u0130\u00c7\u0130N)<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

      Ambulans Servisi Y\u00f6netim Merkezi; \u201c112 Sa\u011fl\u0131k Komuta Merkezi\u201d<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      1.Olay\u0131 do\u011frulamak,<\/strong><\/h4>\n\n\n\n