{"id":567,"date":"2022-08-17T03:02:18","date_gmt":"2022-08-17T00:02:18","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/?p=567"},"modified":"2022-08-16T20:29:59","modified_gmt":"2022-08-16T17:29:59","slug":"agustos-guzeldir-17si-olmasa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/genel\/agustos-guzeldir-17si-olmasa\/","title":{"rendered":"A\u011fustos G\u00fczeldir 17\u2019si Olmasa"},"content":{"rendered":"<p>Takvim <strong>17 A\u011fustos 1999<\/strong>; s\u0131radan bir g\u00fcn olarak ba\u015flayan gece saat <strong>03.02<\/strong>\u2019yi g\u00f6sterdi\u011finde kara bir g\u00fcn olarak tarihte yerini ald\u0131. Kocaeli halk\u0131 s\u0131radan bir g\u00fcn\u00fcn sonunda uykuya dald\u0131klar\u0131nda bamba\u015fka bir hayata g\u00f6zlerini a\u00e7t\u0131. Uykular\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcr\u00fclt\u00fc ile g\u00f6zlerini a\u00e7t\u0131klar\u0131nda k\u00f6r bir karanl\u0131\u011f\u0131n kuca\u011f\u0131nda inleyen son umut \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 ile buldular kendilerini. K\u00f6rfezin mavi ye\u015fil rengi ile do\u011fan g\u00fcne\u015f bu sabah kendini simsiyah bir g\u00fcne haz\u0131rl\u0131yordu. Y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n aras\u0131nda son umut s\u00f6zleri art\u0131k t\u00fcm k\u00f6rfezde kulaklarda \u00e7\u0131nl\u0131yordu; <strong><em>\u2018\u2019Sesimi duyan var m\u0131?\u2019\u2019<\/em><\/strong>. Hem \u015fiddetle unutmak, hem de unutmamak istiyor insan bu s\u00f6zleri. Hala baz\u0131 y\u00fcreklerde bu sesler \u00e7\u0131nl\u0131yor, baz\u0131 kabuslar\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oluyordu. Yeniden duymak istemedi\u011fimiz bu s\u00f6zler yeniden s\u00f6ylenmesin, bo\u011fazlara d\u00fc\u011f\u00fcmlenmesin diye Co\u011frafyam\u0131z\u0131n kaderi \u2018\u2019<strong>DEPREM<\/strong>\u2019\u2019 bu yaz\u0131 dizimizin konusu oldu.<\/p>\n<p>Hemen her cog\u0306rafya kendine o\u0308zgu\u0308 dog\u0306al tehditler bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Deprem, yas\u0327and\u0131g\u0306\u0131 bo\u0308lge- de c\u0327ok yo\u0308nlu\u0308 etki meydana getirmektedir. Bu c\u0327ok yo\u0308nlu\u0308 etki; can kayb\u0131 ve yaralanmalar\u0131n dog\u0306urdug\u0306u fiziksel ve psikolojik etkileri ic\u0327ermenin yan\u0131 s\u0131ra mal kayb\u0131n\u0131n yas\u0327anmas\u0131yla ekonomik etkileri, tarihsel yap\u0131larda olus\u0327an tahribat ile ku\u0308ltu\u0308rel etkileri ve uzun do\u0308nemde ortaya c\u0327\u0131kan toplum davran\u0131s\u0327lar\u0131 deg\u0306is\u0327iklig\u0306ine neden olan sosyolojik etkileri olarak go\u0308ru\u0308lebilmektedir. Bu nedenle depremi tan\u0131mak o\u0308ncesi ve sonras\u0131 ic\u0327in al\u0131nabilecek o\u0308nlemleri uygulamak bu\u0308yu\u0308k o\u0308nem tas\u0327\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Deprem ve Tu\u0308rkiye <\/strong><\/p>\n<p>Tu\u0308rkiye\u2019de en s\u0131k gerc\u0327ekles\u0327en dog\u0306al afet heyeland\u0131r (%45), ikinci s\u0131kl\u0131kta yer alan depremler (%18) ise can ve mal kayb\u0131 ac\u0327\u0131s\u0131ndan en y\u0131k\u0131c\u0131 hasar\u0131 olus\u0327turmakta iken AFAD 2020 Do\u011fa kaynakl\u0131 olay istatistiklerinde deprem ilk s\u0131raya yerle\u015fmi\u015ftir (\u015eekil 1).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-568\" src=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/08\/a757de703f41f2fd02b5e9ea6674b31e.jpg\" alt=\"\" width=\"950\" height=\"558\" srcset=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/08\/a757de703f41f2fd02b5e9ea6674b31e.jpg 1386w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/08\/a757de703f41f2fd02b5e9ea6674b31e-300x176.jpg 300w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/08\/a757de703f41f2fd02b5e9ea6674b31e-1024x602.jpg 1024w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/08\/a757de703f41f2fd02b5e9ea6674b31e-768x452.jpg 768w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/08\/a757de703f41f2fd02b5e9ea6674b31e-1071x630.jpg 1071w\" sizes=\"(max-width: 950px) 100vw, 950px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u015eekil 1. AFAD 2020 Y\u0131l\u0131 Do\u011fa Kaynakl\u0131 Olay \u0130statistikleri (Veriler AYDES-Afet Yo\u0308netim ve Karar Destek Sistemi\u2019nden derlenmi\u015ftir.)<\/strong><\/p>\n<p>U\u0308lkemiz yas\u0327ad\u0131g\u0306\u0131 depremler ile toplam etkilenen insan say\u0131s\u0131 ac\u0327\u0131s\u0131ndan bes\u0327inci s\u0131rada yer al\u0131rken, insan kayb\u0131 ac\u0327\u0131s\u0131ndan ise dokuzuncu s\u0131rada yer almaktad\u0131r. Yurdumuz du\u0308nyan\u0131n en etkin deprem kus\u0327aklar\u0131ndan birinin u\u0308zerinde bulunmaktad\u0131r. Gec\u0327mis\u0327 tarihimize bakt\u0131g\u0306\u0131m\u0131zda u\u0308lke olarak birc\u0327ok y\u0131k\u0131c\u0131 deprem deneyimlerimiz mevcuttur. Ve bu da maalesef bize ilerde yas\u0327ayacag\u0306\u0131m\u0131z deprem gerc\u0327eg\u0306ini hat\u0131rlatmaktad\u0131r. 1996 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan Tu\u0308rkiye Deprem Bo\u0308lgeleri Haritas\u0131\u2019na go\u0308re, yurdumuzun toprak bak\u0131m\u0131ndan %92\u2019sinin deprem bo\u0308lgeleri ic\u0327erisinde oldug\u0306u ve nu\u0308fusumuzun %95\u2019inin deprem tehlikesi alt\u0131nda yas\u0327ad\u0131g\u0306\u0131, \u00a0bu\u0308yu\u0308k sanayi merkezlerinin %98\u2019i ve barajlar\u0131m\u0131z\u0131n da %93\u2019u\u0308nu\u0308n deprem bo\u0308lgesinde bulundug\u0306u ayr\u0131ca bilinmektedir. Her y\u0131l yurdumuzda ortalama olarak bu\u0308yu\u0308klu\u0308g\u0306u\u0308 5 ila 6 aras\u0131nda olan bir deprem yas\u0327anmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Yurdumuzda yas\u0327anan son 58 y\u0131l ic\u0327erisinde meydana gelen depremlerden, 58.202 can kayb\u0131 yas\u0327anm\u0131s\u0327, 122.096 kis\u0327i yaralanm\u0131s\u0327 ve yaklas\u0327\u0131k olarak 411.465 konut ve is\u0327yeri y\u0131k\u0131lm\u0131s\u0327 veya ag\u0306\u0131r hasar go\u0308rmu\u0308s\u0327tu\u0308r. Bu da demektir ki depremlerde her y\u0131l ortalama 1.003 can kayb\u0131 yas\u0327anmakta ve 7.094 konut ve is\u0327yeri y\u0131k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>En son \u2018\u20192018 Tu\u0308rkiye Deprem Tehlike Haritas\u0131\u2019\u2019 AFAD Ulusal Deprem Aras\u0327t\u0131rma Program\u0131 taraf\u0131ndan desteklenen \u2018\u2019Tu\u0308rkiye Sismik Tehlike Haritas\u0131n\u0131n Gu\u0308ncellenmesi\u2019\u2019 bas\u0327l\u0131kl\u0131 proje kapsam\u0131nda haz\u0131rlanm\u0131s\u0327t\u0131r. Daha o\u0308nce yay\u0131nlanan haritalar \u2018\u2019 Tu\u0308rkiye Deprem Bo\u0308lgeleri Haritas\u0131\u2019\u2019 olarak yay\u0131nlan\u0131rken son harita \u2018\u20192018 Tu\u0308rkiye Deprem Tehlike Haritas\u0131\u2019\u2019 olarak yay\u0131nlanm\u0131s\u0327t\u0131r. Yeni haritada, o\u0308nceki haritalardan farkl\u0131 olarak deprem bo\u0308lgeleri yerine en bu\u0308yu\u0308k yer ivmesi deg\u0306erleri go\u0308sterilmis\u0327 ve \u201cdeprem bo\u0308lgesi\u201d kavram\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131s\u0327t\u0131r. Deprem tehlike haritas\u0131 bir RI\u0307SK haritas\u0131 deg\u0306ildir. Tehlike haritas\u0131 u\u0308zerindeki yap\u0131lar\u0131, yas\u0327ayan nu\u0308fusun deprem an\u0131nda etkilenme durumunu, ekonomik kay\u0131plar\u0131 ve depremin c\u0327evreye vereceg\u0306i zarar sonuc\u0327lar\u0131n\u0131 go\u0308stermekle ancak bir risk haritas\u0131 olabilir (\u015eekil 2)<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-569\" src=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/08\/ef3ca190ed0a04a9152f817979ae82aa.png\" alt=\"\" width=\"918\" height=\"529\" srcset=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/08\/ef3ca190ed0a04a9152f817979ae82aa.png 1387w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/08\/ef3ca190ed0a04a9152f817979ae82aa-300x173.png 300w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/08\/ef3ca190ed0a04a9152f817979ae82aa-1024x590.png 1024w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/08\/ef3ca190ed0a04a9152f817979ae82aa-768x442.png 768w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/08\/ef3ca190ed0a04a9152f817979ae82aa-1094x630.png 1094w\" sizes=\"(max-width: 918px) 100vw, 918px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u015eekil 2. T\u00fcrkiye Deprem Tehlike Haritas\u0131 (AFAD Deprem Dairesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131)<\/strong><\/p>\n<p><strong>Deprem O\u0308ncesi, An\u0131 ve Sonras\u0131 Alabileceg\u0306iniz O\u0308nlemleri Biliyor Musunuz? <\/strong><\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde afet m\u00fcdahalesinde en \u00f6nemli kavramlardan biri komuta ve kontrold\u00fcr. Afet m\u00fcdahalesini denetleyen ve genel operasyonlar\u0131, ileti\u015fimi, lojisti\u011fi, kaynak taleplerini ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131, bilgi da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131, arama ve kurtarma ekiplerinin tahsisini kontrol eden merkezi bir otorite olmal\u0131d\u0131r. \u00dclkemizde bu otorite g\u00f6revi AFAD taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir.<\/p>\n<p><strong>Deprem O\u0308nces\u0131\u0307 Al\u0131nacak O\u0308nlemler <\/strong><\/p>\n<p>Afetlerde y\u0131k\u0131mlar\u0131, hasar\u0131 azaltacak en \u00f6nemli unsur afet \u00f6ncesi al\u0131nacak \u00f6nlemlerdir. Bu do\u011frultuda al\u0131nacak \u00f6nlemler;<\/p>\n<ul>\n<li>Depremin olu\u015fumunu \u00f6nleyemeyiz ancak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00f6lgeyi se\u00e7mek, depremde hasar\u0131 en aza indirmek elimizde. Bu nedenle ya\u015fayaca\u011f\u0131m\u0131z b\u00f6lgeyi titizlikle belirlemeliyiz. Kaygan ve oval\u0131k bo\u0308lgeler iskana ac\u0327\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Konutlar gevs\u0327ek toprag\u0306a sahip meyilli arazilere yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Yap\u0131lar deprem etkilerine kars\u0327\u0131 dayan\u0131kl\u0131 ins\u0327a edilmelidir. Her birey kendi oturdu\u011fu binan\u0131n depreme kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rememekle birlikte, daha \u00f6nce y\u00fcksek \u00f6l\u00e7ekli depreme maruz kal\u0131nma \u00f6yk\u00fcs\u00fc, ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 kolonlarda \u00e7atlaklar, binan\u0131n zemini gibi unsurlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutmal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle 1.ku\u015fak deprem b\u00f6lgelerinde tercih imkan\u0131n\u0131z varsa dikey binalardan daha \u00e7ok az katl\u0131 yatay ve kayal\u0131k zeminde yap\u0131lm\u0131\u015f binalar tercih edilmelidir.<\/li>\n<li>Dik yarlar\u0131n yak\u0131n\u0131na, dik bog\u0306az ve vadilerin ic\u0327ine bina yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r. C\u0327ok kar yag\u0306an ve c\u0327\u0131g\u0306 gelen yamac\u0327larda bina yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Mevcut binalar\u0131n dayan\u0131kl\u0131l\u0131klar\u0131 art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Konutlara deprem sigortas\u0131 yapt\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu o\u0308nlemlerin yan\u0131 s\u0131ra, yap\u0131sal olamayan, yani binadan deg\u0306il de es\u0327yalardan kaynaklanacak hasarlardan korunmak ic\u0327in gu\u0308nlu\u0308k kulland\u0131g\u0306\u0131m\u0131z es\u0327yalar\u0131m\u0131z\u0131n ev ic\u0327erisine yerles\u0327tirilmesinde as\u0327ag\u0306\u0131da say\u0131lan o\u0308nlemleri almal\u0131y\u0131z:<\/p>\n<p>Dolap u\u0308zerine konulan es\u0327ya ve bu\u0308ro malzemeleri kayarak du\u0308s\u0327melerini o\u0308nlemek ic\u0327in plastik tutucu malzeme veya yap\u0131s\u0327t\u0131r\u0131c\u0131larla sabitlenmelidir. Dolaplar ve devrilebilecek benzeri es\u0327yalar birbirine ve duvara sabitlenmelidir. Eg\u0306er sabitlenen es\u0327ya ve duvar aras\u0131nda bos\u0327luk kal\u0131yorsa, c\u0327arpma etkisini du\u0308s\u0327u\u0308rmek ic\u0327in araya bir dolgu malzemesi konulmal\u0131d\u0131r. Raflar\u0131n o\u0308nu\u0308ne elastik bant ya da tel eklenebilir. Ku\u0308c\u0327u\u0308k nesneler ve s\u0327is\u0327eler, birbirlerine c\u0327arpmayacak ve devrilmeyecek s\u0327ekilde, kutular\u0131n ic\u0327ine yerles\u0327tirilmelidir.<\/p>\n<p>Gaz kac\u0327ag\u0306\u0131 ve yang\u0131na kars\u0327\u0131, gaz vanas\u0131 ve elektrik sigortalar\u0131 otomatik hale getirilmelidir.<br \/>\nBinadan acilen c\u0327\u0131kmak ic\u0327in kullan\u0131lacak yollardaki tehlikeler ortadan kald\u0131r\u0131lmal\u0131, bu yollar is\u0327aretlenmeli, c\u0327\u0131k\u0131s\u0327\u0131 engelleyebilecek es\u0327yalar c\u0327\u0131k\u0131s\u0327 yolu u\u0308zerinden kald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<br \/>\nGenis\u0327 c\u0327\u0131k\u0131s\u0327 yollar\u0131 olus\u0327turulmal\u0131d\u0131r. D\u0131s\u0327a dog\u0306ru ac\u0327\u0131lan kap\u0131lar kullan\u0131lmal\u0131, acil c\u0327\u0131k\u0131s\u0327 kap\u0131lar\u0131 kilitli olmamal\u0131d\u0131r. Acil c\u0327\u0131k\u0131s\u0327lar ayd\u0131nlat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Karyolalar pencerenin ve u\u0308zerine devrilebilecek ag\u0306\u0131r dolaplar\u0131n yan\u0131na konulmamal\u0131, karyolan\u0131n u\u0308zerinde ag\u0306\u0131r es\u0327ya olan raf bulundurulmamal\u0131d\u0131r. Tu\u0308m bireylerin kat\u0131l\u0131m\u0131 ile (evde, is\u0327 yerinde, apartmanda, okulda) \u201cAfete haz\u0131rl\u0131k planlar\u0131\u201d yap\u0131lmal\u0131, her alt\u0131 ayda bir bu plan go\u0308zden gec\u0327irilmelidir. Zaman zaman bu plana go\u0308re nas\u0131l davran\u0131lmas\u0131 gerektig\u0306inin tatbikatlar\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bir afet ve acil durumda eve ulas\u0327\u0131lamayacak durumlar ic\u0327in aile bireyleri ile iletis\u0327imin nas\u0131l sag\u0306lanacag\u0306\u0131, alternatif bulus\u0327ma yerleri ve bireylerin ulas\u0327abileceg\u0306i bo\u0308lge d\u0131s\u0327\u0131 bag\u0306lant\u0131 kis\u0327isi (ev, is\u0327yeri, okul ic\u0327inde, d\u0131s\u0327\u0131nda veya mahalle d\u0131s\u0327\u0131nda) belirlenmelidir.<\/p>\n<p>Bireysel olarak al\u0131nacak \u00f6nlemler;<\/p>\n<p>Deprem an\u0131nda kaosu azaltman\u0131n en \u00f6nemli unsuru deprem \u00f6ncesinde bireylerinde deprem an\u0131nda kendi yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 olu\u015fturmalar\u0131d\u0131r. Bulunduklar\u0131 evin konumuna g\u00f6re kendi afet haz\u0131rl\u0131k senaryolar\u0131n\u0131 olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Depremin y\u0131k\u0131c\u0131 \u00f6zelli\u011fi ortalama 15-20 saniye kadar s\u00fcrmektedir. Bu do\u011frultuda deprem \u00f6ncesi oturduklar\u0131 binadan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kma s\u00fcrelerini hesaplamalar\u0131 en \u00f6nemli unsurdur. \u00d6zellikle zemin katta oturanlar depremin y\u0131k\u0131c\u0131 etkisi hen\u00fcz ba\u015flamadan binay\u0131 bo\u015faltma imkan\u0131 varsa t\u00fcm \u00f6nlemler bu do\u011frultuda al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Y\u00fcksek binada oturanlar deprem an\u0131nda kendileri i\u00e7in y\u0131k\u0131lsa da ezilmeyecek olan kolonlar\u0131 belirleyerek kendi haz\u0131rl\u0131k senaryolar\u0131n\u0131 olu\u015fturmal\u0131d\u0131r. Bu do\u011frultuda t\u00fcm aile bireyleri haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. Son d\u00f6nemlerde pop\u00fcler olan deprem \u00e7antalar\u0131 bir\u00e7ok otorite taraf\u0131ndan \u00f6nerilmektedir. B\u00fcy\u00fck anlamda gereklili\u011fi kabul edilmekle birlikte deprem sonras\u0131 enkaz alt\u0131nda Robinson Crusoe hayat\u0131 ya\u015fanmayaca\u011f\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak ortalama 10-15 kilo olan bu \u00e7antalar\u0131n pratik olmad\u0131\u011f\u0131 da unutulmamal\u0131d\u0131r. Bu do\u011frultuda daha sadele\u015ftirilmi\u015f az yer kaplayan, pratik kendi \u00e7antalar\u0131n\u0131z\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 daha uygun olacakt\u0131r. Bu do\u011frultuda yan\u0131 ba\u015f\u0131n\u0131zda radyo, konserve, \u0131\u015f\u0131k kaynaklar\u0131 gibi unsurlar yerine <strong>telefon, su ve harici \u015farj aleti<\/strong> bulundurmak daha etkin olabilecektir.<\/p>\n<p><strong>DEPREM ANINDA YAPILMASI GEREKENLER <\/strong><\/p>\n<p><strong>DEPREM ANINDA BI\u0307NA I\u0307C\u0327ERI\u0307SI\u0307NDEYSENI\u0307Z; <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Kesinlikle panik yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Sabitlenmemis\u0327 dolap, raf, pencere vb. es\u0327yalardan uzak durulmal\u0131d\u0131r. Daha \u00f6nce planlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z senaryo do\u011frultusunda yakla\u015f\u0131m g\u00f6sterilmelidir.<\/li>\n<li>Bas\u0327 iki el aras\u0131na al\u0131narak veya bir koruyucu (yast\u0131k, kitap vb) malzeme ile korunmal\u0131d\u0131r. Sars\u0131nt\u0131 gec\u0327ene kadar bu pozisyonda beklenmelidir. Gu\u0308venli bir yer bulup, diz u\u0308stu\u0308 <strong>C\u0327O\u0308K, <\/strong>Bas\u0327\u0131n\u0131 ve enseni koruyacak s\u0327ekilde <strong>KAPAN, <\/strong>Du\u0308s\u0327memek ic\u0327in sabit bir yere <strong>TUTUN <\/strong>pozisyonu al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Merdivenlere ya da c\u0327\u0131k\u0131s\u0327lara dog\u0306ru kos\u0327ulmamal\u0131d\u0131r. Balkona c\u0327\u0131k\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Balkonlardan ya da pencerelerden as\u0327ag\u0306\u0131ya atlanmamal\u0131d\u0131r. Kesinlikle asanso\u0308r kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Telefonlar acil durum ve yang\u0131nlar\u0131 bildirmek d\u0131s\u0327\u0131nda kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Kibrit, c\u0327akmak yak\u0131lmamal\u0131, elektrik du\u0308g\u0306melerine dokunulmamal\u0131d\u0131r. Tekerlekli sandalyede isek tekerlekler kilitlenerek bas\u0327 ve boyun korumaya al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Mutfak, imalathane, laboratuvar gibi is\u0327 aletlerinin bulundug\u0306u yerlerde; ocak, f\u0131r\u0131n ve bu gibi cihazlar kapat\u0131lmal\u0131, do\u0308ku\u0308lebilecek malzeme ve maddelerden uzaklas\u0327\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Sars\u0131nt\u0131 gec\u0327tikten sonra elektrik, gaz ve su vanalar\u0131n\u0131 kapat\u0131lmal\u0131, soba ve \u0131s\u0131t\u0131c\u0131lar so\u0308ndu\u0308ru\u0308lmelidir.<\/li>\n<li>Dig\u0306er gu\u0308venlik o\u0308nlemleri al\u0131narak gerekli olan es\u0327ya ve malzemeler al\u0131narak bina daha o\u0308nce tespit edilen yoldan derhal terk edilip toplanma bo\u0308lgesine gidilmelidir.<\/li>\n<li>Okulda s\u0131n\u0131fta ya da bu\u0308roda ise sag\u0306lam s\u0131ra, masa altlar\u0131nda veya yan\u0131nda; koridorda ise duvar\u0131n yan\u0131na hayat u\u0308c\u0327geni olus\u0327turacak s\u0327ekilde <strong>C\u0327O\u0308K- KAPAN-TUTUN <\/strong>hareketi ile bas\u0327 ve boyun korunmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Pencerelerden ve camdan yap\u0131lm\u0131s\u0327 es\u0327yalardan uzak durulmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>DEPREM ANINDA AC\u0327IK ALANDAYSANIZ; <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Enerji hatlar\u0131 ve direklerinden, ag\u0306ac\u0327lardan, dig\u0306er binalardan ve duvar diplerinden uzaklas\u0327\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ac\u0327\u0131k arazide c\u0327o\u0308melerek etraftan gelen tehlikelere kars\u0327\u0131 haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olunmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Toprak kaymas\u0131 olabilecek, tas\u0327 veya kaya du\u0308s\u0327ebilecek yamac\u0327 altlar\u0131nda bulunulmamal\u0131d\u0131r. Bo\u0308yle bir ortamda bulunuluyorsa seri s\u0327ekilde gu\u0308venli bir ortama gec\u0327ilmelidir.<\/li>\n<li>Binalardan du\u0308s\u0327ebilecek baca, cam k\u0131r\u0131klar\u0131 ve s\u0131valara kars\u0327\u0131 tedbirli olunmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Toprak alt\u0131ndaki kanalizasyon, elektrik ve gaz hatlar\u0131ndan gelecek tehlikelere kars\u0327\u0131 dikkatli olunmal\u0131d\u0131r. Deniz k\u0131y\u0131s\u0131ndan uzaklas\u0327\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>DEPREM ANINDA ARAC\u0327 KULLANIYORSANIZ; <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Sars\u0131nt\u0131 s\u0131ras\u0131nda karayolunda seyir halindeyseniz;\n<ul>\n<li>Bulundug\u0306unuz yer gu\u0308venli ise; yolu kapatmadan sag\u0306a yanas\u0327\u0131p durulmal\u0131d\u0131r. Kontak anahtar\u0131 yerinde b\u0131rak\u0131l\u0131p, pencereler kapal\u0131 olarak arac\u0327 ic\u0327erisinde beklenmelidir. Sars\u0131nt\u0131 durduktan sonra ac\u0327\u0131k alanlara gidilmelidir.<\/li>\n<li>Arac\u0327 meskun mahallerde ya da gu\u0308venli bir yerde deg\u0306ilse (ag\u0306ac\u0327 ya da enerji hatlar\u0131 veya direklerinin yan\u0131nda, ko\u0308pru\u0308 u\u0308stu\u0308nde vb.); durdurulmal\u0131, kontak anahtar\u0131 u\u0308zerinde b\u0131rak\u0131larak terk edilmeli ve trafikten uzak ac\u0327\u0131k alanlara gidilmelidir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>Sars\u0131nt\u0131 s\u0131ras\u0131nda bir tu\u0308nelin ic\u0327indeyseniz ve c\u0327\u0131k\u0131s\u0327a yak\u0131n deg\u0306ilseniz; arac\u0327 durdurulup as\u0327ag\u0306\u0131ya inilmeli ve yan\u0131na yan yatarak ayaklar kar\u0131na c\u0327ekilip, ellerle bas\u0327 ve boyun korunmal\u0131d\u0131r. <strong>(C\u0327O\u0308K-KAPAN-TUTUN)<\/strong><\/li>\n<li>Kapal\u0131 bir otoparkta iseniz; arac\u0327 d\u0131s\u0327\u0131na c\u0327\u0131k\u0131l\u0131p, yan\u0131na yan yatarak, ellerle bas\u0327 ve boyun korunmal\u0131d\u0131r. Yukar\u0131dan du\u0308s\u0327ebilecek tavan, tu\u0308nel gibi bu\u0308yu\u0308k kitleler arac\u0131 belki ezecek ama yok etmeyecektir. Arac\u0327 ic\u0327inde oldug\u0306unuz takdirde, arac\u0131n u\u0308zerine du\u0308s\u0327en bir parc\u0327a ile arac\u0131n ic\u0327inde ezilebilirsiniz.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>METRODA VEYA DI\u0307G\u0306ER TOPLU TAS\u0327IMA ARAC\u0327LARINDAYSANIZ: <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Gerekmedikc\u0327e, kesinlikle metro ve trenden inilmemelidir. Elektrig\u0306e kap\u0131labilirsiniz veya dig\u0306er hattan gelen bas\u0327ka bir metro yada tren size c\u0327arpabilir. Sars\u0131nt\u0131 bitinceye kadar metro ya da trenin ic\u0327inde, s\u0131k\u0131ca tutturulmus\u0327 ask\u0131, korkuluk veya herhangi bir yere tutunmal\u0131, metro veya tren personeli taraf\u0131ndan verilen talimatlara uyulmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<h2><strong>YARALILARIN TIBB\u0130 TEDAV\u0130S\u0130<\/strong><\/h2>\n<p>Bir depremin hemen ard\u0131ndan yaral\u0131lar\u0131n bak\u0131m\u0131,tipik olarak ortopedik ve yumu\u015fak doku travmalar\u0131na odaklan\u0131r, buna k\u0131r\u0131k tedavisi de dahildir. Kafa travmalar\u0131n\u0131n yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle cerrahi prosed\u00fcrler, cerrahlar ve anestezistler, erken t\u0131bbi m\u00fcdahalenin \u00f6nemli bile\u015fenleridir. Ayr\u0131ca derin sedasyon ve narkotik ila\u00e7larla a\u011fr\u0131 tedavisi tedavide \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>Kurtar\u0131lsalar bile, genellikle ezilme sendromu ve akut b\u00f6brek yetmezli\u011fi travma sonras\u0131nda g\u00f6r\u00fclen en \u00f6nemli mortalite sebeplerindendir. Geni\u015f v\u00fccut yan\u0131klar\u0131na veya dumana maruz kal\u0131nmas\u0131 ciddi morbidite ve mortaliteye yol a\u00e7ar. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir grup akut ve kronik solunum yolu hastal\u0131\u011f\u0131na yakalanan hastalar\u0131n aerosol haline getirilmi\u015f b\u00fcy\u00fck miktarda partik\u00fcl maddenin solunmas\u0131 da mortaliteyi artt\u0131rmaktad\u0131r.\u0130klime ba\u011fl\u0131 olarak ko\u015fullar, hipotermi de dikkate al\u0131nabilir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong>\u00d6NEML\u0130 HUSUSLAR<\/strong><\/h2>\n<ol>\n<li>K\u00fc\u00e7\u00fck ama kurtar\u0131labilir say\u0131da insan genellikle bir depremde bina enkaz\u0131nda d\u00fc\u015ferek mahsur kal\u0131r. K\u00f6pekler ve y\u00fcksek teknoloji ile uygun \u015fekilde e\u011fitilmi\u015f arama ve kurtarma ekiplerinin h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde konu\u015fland\u0131r\u0131lmas\u0131, bu ki\u015fileri bulmak ve kurtarmak i\u00e7in dinleme cihazlar\u0131 gereklidir.<\/li>\n<li>Bir depremde en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen yaralanmalar travmatik yaralanmalard\u0131r. Kapal\u0131 kafa yaralanmas\u0131 ve ortopedik yaralanmalar dahil olmak \u00fczere ba\u015f ve v\u00fccut yaralanmalar\u0131 s\u0131k g\u00f6r\u00fclmektedir. Afet t\u0131bbi m\u00fcdahale ekipleri m\u00fcdahale bu yaralanmalara m\u00fcdahale etmeye haz\u0131r olmal\u0131d\u0131r. Ezilme sendromu daha \u00e7ok<\/li>\n<\/ol>\n<p>depremlerde di\u011fer afetlerden daha yayg\u0131nd\u0131r. Ekip uygun intraven\u00f6z sol\u00fcsyonlara ve doku kompartman sendromlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirebilecek donan\u0131ma ve becerilere sahip olmal\u0131d\u0131r. B\u00f6brek fonksiyonunu izlemek ve gerekirse diyaliz sa\u011flamak i\u00e7in laboratuvar kapasitesi gereklidir.<\/p>\n<p>3-Depremlerde, \u00f6zellikle kentsel alanlarda yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fclen di\u011fer yaralanmalar, yan\u0131klar, dumandan kaynaklanan solunum\u00a0 yaralanmalar\u0131\u00a0 ve toz, duman ve d\u00f6k\u00fcnt\u00fclerin solunmas\u0131ndan kaynaklanan ast\u0131m da dahil olmak \u00fczere kronik veya subakut solunum yolu hastal\u0131klar\u0131n\u0131n alevlenmesidir<\/p>\n<p>4- Depremler altyap\u0131y\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tahrip ederek hastaneleri ve t\u0131bbi klinikleri \u00e7al\u0131\u015fmaz ve kullan\u0131lamaz hale getirir. Gaz hatlar\u0131, su \u015febekeleri, kanalizasyon tesisleri ve elektrik santralleri de dahil olmak \u00fczere temel hizmetler de genellikle harap olur. Afet m\u00fcdahale ekibi, su, bar\u0131nma ve enerji gibi bu temel hizmetleri ve ayr\u0131ca ge\u00e7ici donan\u0131ml\u0131 t\u0131bbi tesisleri sa\u011flamaya haz\u0131r olmal\u0131d\u0131r. Hastaneler ve klinikler depremden sonra ayakta kalsalar bile yap\u0131sal olarak kullan\u0131lamaz ve girilmesi son derece tehlikeli olabilir.<\/p>\n<p>5-Deprem b\u00f6lgesi kurtarma g\u00f6revlileri i\u00e7in olduk\u00e7a tehlikelidir. Bina enkaz\u0131, gev\u015fek teller ve s\u0131z\u0131nt\u0131 yapan gaz, su ve kanalizasyon yayg\u0131nd\u0131r.Arama ve kurtarma operasyonlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek veya g\u00f6m\u00fcl\u00fc yaral\u0131lar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in binalara giren kurtarma g\u00f6revlileri, binalar\u0131n yap\u0131sal olarak dengesiz olmas\u0131 durumunda genellikle kendilerini riske atmaktad\u0131r. Bir depremin ilk etkisinden sonra art\u00e7\u0131 \u015foklar yayg\u0131nd\u0131r ve ayakta kalan yap\u0131lar\u0131n \u00e7\u00f6kmesini tetikleyebilir.<\/p>\n<p>6-Bar\u0131nma sisteminin, etkilenen n\u00fcfusun sa\u011fl\u0131k sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde de etkisi vard\u0131r. Ge\u00e7ici bar\u0131naklarda ya\u015fayan insanlar\u0131n bak\u0131m arama olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, kal\u0131c\u0131 bar\u0131naklarda ya\u015fayanlara g\u00f6re neredeyse 1,7 kat daha fazlayd\u0131. 2010&#8217;daki Haiti Depremi, daha kal\u0131c\u0131 bar\u0131nma se\u00e7eneklerine duyulan ihtiyac\u0131n bir ba\u015fl\u0131ca \u00f6rne\u011fidir<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>ANAHTAR NOKTALAR<\/strong><\/p>\n<p>Arama kurtarma operasyonlar\u0131n\u0131 erken uygulamamak, afet \u00f6ncesinde gerekli haz\u0131rl\u0131klar\u0131 yapmamak deprem sonras\u0131nda m\u00fcdahalenin en \u00f6nemli k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. A\u011f\u0131r hafriyat ekipman\u0131na sahip arama ve kurtarma personeli, zaman\u0131nda harekete ge\u00e7irilirse ve depremin etkisine yak\u0131n bir yerde haz\u0131r bulunursa \u00e7ok etkili olabilir. Bu operasyonlar, molozda mahsur kalan hayatta kalanlar\u0131 ke\u015ffetti ve ortaya \u00e7\u0131kard\u0131; ancak, afet m\u00fcdahalesinin bu k\u0131sm\u0131 \u00e7ok maliyetlidir ve genellikle kurtar\u0131lan kurbanlar\u0131n say\u0131s\u0131, yo\u011fun k\u0131sa ve uzun s\u00fcreli t\u0131bbi bak\u0131m gerektiren toplam yaral\u0131 say\u0131s\u0131na g\u00f6re k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n<p>Ezilme sendromu, k\u00fc\u00e7\u00fck veya b\u00fcy\u00fck miktarlarda enkaz alt\u0131nda ve uzun s\u00fcreler boyunca s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalan ve sabitlenmi\u015f ekstremitelerin nekrozuna \u00a0yol a\u00e7an hastalarda yayg\u0131nd\u0131r. Kurtarma g\u00f6revlileri tam olarak e\u011fitilmeli ve potansiyel olarak ezilme sendromu ve yeni ba\u015flayan b\u00f6brek yetmezli\u011fi olan hastalara nas\u0131l d\u00fczg\u00fcn yan\u0131t verilece\u011fi konusunda protokoller ta\u015f\u0131mal\u0131d\u0131r. M\u00fcdahale ekibinin diyaliz ve nefroloji kons\u00fcltasyonuna eri\u015fimi olmal\u0131d\u0131r. B\u00fcy\u00fck ortopedik yaralanmalar, ezilme sendromu, hemodiyaliz ve di\u011fer \u00f6nemli t\u0131bbi alt uzmanl\u0131k m\u00fcdahaleleri ilgi \u00e7ekici ve \u00e7o\u011fu zaman medyan\u0131n ilgisini \u00e7ekse de, depremlere t\u0131bbi m\u00fcdahalenin en \u00f6nemli k\u0131sm\u0131 halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve birinci basamak sa\u011fl\u0131k hizmetleri kapsam\u0131ndad\u0131r. Bir depremden kurtulanlar\u0131n \u00e7o\u011funun kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli sorun, su, bar\u0131nak, g\u0131da, sanitasyon ve temel sa\u011fl\u0131k tesisleri ile temel sa\u011fl\u0131k hizmetleri dahil olmak \u00fczere altyap\u0131n\u0131n restorasyonudur. Bu sorunlar\u0131 g\u00f6z ard\u0131 eden herhangi bir yard\u0131m \u00e7abas\u0131, etkilenen n\u00fcfusun k\u0131sa, orta veya uzun vadeli sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde herhangi bir kal\u0131c\u0131 etki olmaks\u0131z\u0131n, az say\u0131da hasta i\u00e7in yaln\u0131zca k\u0131sa ve pahal\u0131 bir etkiye sahip olacakt\u0131r. Erken dikkat afetin dayatt\u0131\u011f\u0131 kayg\u0131 ve psikolojik stres, TSSB, kronik kayg\u0131 ve n\u00fcfus \u00fczerindeki depresyon ile ili\u015fkili uzun vadeli engellili\u011fi ve i\u015flevsel kapasitedeki bozulmay\u0131 iyile\u015ftirebilir. Afet t\u0131bbi m\u00fcdahale ekipleri, yan\u0131t\u0131n en ba\u015f\u0131ndan itibaren aktif olarak kat\u0131lmalar\u0131 i\u00e7in psikologlar\u0131 ve psikiyatristleri g\u00f6revlendirmek \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>\u0130nsan do\u011fas\u0131n\u0131n acil bir aktif m\u00fcdahale gerektirmesine ra\u011fmen, bir depreme\u00a0 kar\u015f\u0131 en iyi afet t\u0131bbi m\u00fcdahalesi, bilgi ileti\u015fimi ile h\u0131zl\u0131 ve acil bir de\u011ferlendirme gerektirir. Sonu\u00e7 olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Co\u011frafyada Deprem bir ger\u00e7ektir ve \u00f6nlenemez, ancak deprem sonras\u0131nda riskleri en aza indirmek gerekli \u00f6n haz\u0131rl\u0131k ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>KAYNAKLAR<\/strong><\/p>\n<p>1-Afet Y\u00f6netimi ve T\u0131bbi Uygulamalar. Serkan Emre Ero\u011flu; EMA T\u0131p Yay\u0131nevi; Ankara; 2019; 445-459<\/p>\n<p>2-https:\/\/www.afad.gov.tr\/kurumlar\/afad.gov.tr\/e_Kutuphane\/Istatistikler\/ 2020yilidogakaynakliolayistatistikleri.pdf (Eri\u015fim Tarihi:01.08.2022)<\/p>\n<p>3-https:\/\/www.afad.gov.tr\/deprem-oncesi-ani-ve-sonrasi-alabileceginiz-onlemleri-biliyor-musunuz (Eri\u015fim Tarihi:01.08.2022)<\/p>\n<p>4-Ciottone&#8217;s Disaster Medicine; Gregory R Ciottone; 2015; 572-574<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Takvim 17 A\u011fustos 1999; s\u0131radan bir g\u00fcn olarak ba\u015flayan gece saat 03.02\u2019yi g\u00f6sterdi\u011finde kara bir g\u00fcn olarak tarihte yerini ald\u0131. Kocaeli halk\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1367,"featured_media":570,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10043,1,10013],"tags":[10069,10059,10068,10067],"class_list":["post-567","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-afet-yazi-dizisi","category-genel","category-kutlama-ve-anma","tag-17-agustos","tag-afet","tag-deprem","tag-marmara-depremi"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/567","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1367"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=567"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/567\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/media\/570"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=567"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=567"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=567"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}