\u0130lk \u00f6nce kimi kurtarmal\u0131y\u0131z? En a\u011f\u0131r yaral\u0131lar\u0131 m\u0131, en gen\u00e7 olanlar\u0131 m\u0131? \u0130nsanl\u0131k i\u00e7in faydal\u0131 olabilecek birinin, \u00fcnl\u00fc bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n, \u00e7ok zengin bir i\u015f adam\u0131n\u0131n hayat\u0131 di\u011fer insanlardan k\u0131ymetli midir? Afetlerde mevcut kaynaklar\u0131m\u0131z yeterli olsayd\u0131, sistemin g\u00fcc\u00fcn\u00fc a\u015fan kaos haline yan\u0131t verebilecek koordinasyon yetene\u011fimiz olsayd\u0131, bu rahats\u0131z edici sorular\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemize gerek kalmazd\u0131.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n“Se\u00e7mek” anlam\u0131na gelen Frans\u0131zca “trier” fiilinden k\u00f6ken alan triyaj terimi, ilk olarak on be\u015finci y\u00fczy\u0131l \u0130ngiltere ve Fransa pazarlar\u0131nda mallar\u0131n kalite ve fiyata g\u00f6re grupland\u0131r\u0131lmas\u0131na g\u00f6nderme yapmak i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Triyaj\u0131n fiil formu olan Frans\u0131zca \u2018\u2019trier\u2019\u2019 kelimesi, on ikinci y\u00fczy\u0131la dayanan Gallo- Romance k\u00f6kenli \u2018\u2019triare\u2019\u2019 kelimesi k\u00f6kenlidir. \u00dc\u00e7e b\u00f6lmek, kategorilere ay\u0131rmak, inceltmek, \u00f6nse\u00e7im, se\u00e7im anlamlar\u0131n\u0131 da bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Afet triyaj\u0131n\u0131n k\u00f6kleri, on sekizinci y\u00fczy\u0131l askeri yaral\u0131 bak\u0131m\u0131na kadar uzan\u0131r. Tarihi belgeler incelendi\u011finde, ilk triyaj t\u00fcr\u00fcn\u00fcn 1797 ile 1801 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Napolyon\u2019 un ordusunda geli\u015ftirildi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu triyaj y\u00f6ntemi ile \u00f6ncelik, sava\u015f alan\u0131nda tekrar sava\u015fabilecek hasta ve yaral\u0131 askerlerin tedavisine verilmi\u015ftir. B\u00f6ylece tedavide, modern t\u0131pta oldu\u011fu gibi, hayat\u0131n kurtar\u0131lmas\u0131 amac\u0131na de\u011fil, askeri bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na \u00f6ncelik verilmi\u015ftir.<\/p>\n
1846’da \u0130ngiliz donanma doktoru John Wilson, ilk olarak, hafif veya \u00f6l\u00fcmc\u00fcl yaralanmalar\u0131 olan yaral\u0131lar i\u00e7in tedavinin ertelenmesini \u00f6nermi\u015f, b\u00f6ylece tedaviden en \u00e7ok yarar sa\u011flayacak olan a\u011f\u0131r yaral\u0131lara tedavi sa\u011flanabilmi\u015ftir. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda yaralanmadan kesin bak\u0131ma kadar ge\u00e7en ortalama s\u00fcre 12 ile 18 saatti. Vietnam Sava\u015f\u0131 ile, geli\u015ftirilmi\u015f triyaj ve hava ambulans\u0131 kullan\u0131m\u0131 bu s\u00fcreyi iki saatten daha az bir s\u00fcreye indirmi\u015ftir.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fcze gelecek olursak Pandemi d\u00f6neminde triyaj, hastanelerde enfeksiyon kontrol\u00fc i\u015flevi \u00fcstlenmi\u015ftir. Ate\u015f, solunum yolu enfeksiyonu bulgular\u0131, hasta ile temas \u00f6yk\u00fcs\u00fc gibi parametreler t\u00fcm D\u00fcnyada triyaj i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Covid 19 pozitif hastalar\u0131n, di\u011fer hastalar ile ayn\u0131 fiziki alanlar i\u00e7inde bulunmamas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in triyaj yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te hangi hastalara, \u00f6ncelikli mekanik ventilat\u00f6r deste\u011fi verilece\u011fi ile ilgili zor kararlar da verilmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu yaz\u0131da \u00e7oklu yaralanmalarda hastane \u00f6ncesi triyajdan bahsedece\u011fiz. Birka\u00e7 yaral\u0131 varl\u0131\u011f\u0131nda etkilenen hastalar\u0131n bak\u0131m\u0131 i\u00e7in standart bir plana gerek duyulmayabilir. Ancak kitlesel kay\u0131plar, mevcut kaynaklar\u0131 ve personeli t\u00fcketir. Ciddi ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez olduklar\u0131 i\u00e7in, yan\u0131t basit\u00e7e daha fazla personel, ekipman ve kayna\u011f\u0131n seferber edilmesi de\u011fildir. Hangi hastalara \u00f6ncelik vermemiz gerekti\u011fi, hangi hastalar\u0131 bekletmemizin zararl\u0131 olmayaca\u011f\u0131 ve hangi hastalar\u0131n tedaviden fayda g\u00f6rmeyece\u011fini belirlememiz gerekir.<\/p>\n
Genel olarak kabul edilmi\u015f d\u00f6rt standart triyaj kategorisi vard\u0131r. Birincisi; hipotansiyon, hava yolu sorunu, aktif d\u0131\u015f kanama, a\u00e7\u0131k g\u00f6\u011f\u00fcs yaralar\u0131 ve\u00a0 yan\u0131klar gibi acil tedavi gerektiren yaral\u0131lar, ikincisi; a\u00e7\u0131k ekstremite k\u0131r\u0131klar\u0131, ekstremite vask\u00fcler yaralanmalar\u0131 ve yumu\u015fak doku yaralar\u0131 gibi tedavi gerektiren ancak gecikmenin kabul edilebilir oldu\u011fu yaralanmalar \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc; tedavi gerektirmeyen minimal yaralanmalar, y\u00fcr\u00fcyen yaral\u0131lar, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise \u00e7ok a\u011f\u0131r olan, zaman ve kaynak gerektiren, kurtar\u0131labilir di\u011fer kurbanlar\u0131 tehlikeye atmadan bak\u0131m sa\u011flaman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 , beyin ekstr\u00fczyonu, kardiak arrest, geni\u015f ve derin yan\u0131klard\u0131r. Bu kategori normal travma y\u00f6netimine g\u00f6re kitlesel kay\u0131p y\u00f6netiminde gerekli olan temel yakla\u015f\u0131m de\u011fi\u015fikli\u011fini temsil eder. Bir toplulu\u011fun tedavisi, bireylerin tedavisinin yerini almal\u0131d\u0131r. Bu, sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin sunulmas\u0131 konusundaki e\u011fitimimize yabanc\u0131 bir kavram olsa bile, hayatta kalanlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131n tedavi edilmemesi gereklili\u011fini zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Bu kategoriyi hangi \u00f6zellikte hastalar\u0131n olu\u015fturdu\u011funa ili\u015fkin karar, kazazedelerin say\u0131s\u0131na, yaralanma t\u00fcr\u00fcne ve mevcut kaynaklara g\u00f6re planlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Kitlesel kazazede durumlar\u0131n\u0131n y\u00f6netimi, afet mahallinde saha triyaj\u0131 ile ba\u015flar. Ter\u00f6r sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve do\u011fal afetlerden kazan\u0131lan deneyimler, ileti\u015fim sistemleri eksikli\u011fi ve yetki s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n net olmamas\u0131n\u0131n, etkili triyaj\u0131n \u00f6n\u00fcndeki \u00f6nemli engeller oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Triyaj sorumlusu taraf\u0131ndan yap\u0131lan ilk de\u011ferlendirme, ya\u015fam\u0131 tehdit eden yaralanmalar i\u00e7in acil bak\u0131ma ihtiyac\u0131 olanlar\u0131, daha az kritik yaralanmalar\u0131 olan hastalar\u0131 ve a\u00e7\u0131k\u00e7a kurtar\u0131lamaz olan ma\u011fdurlar\u0131n tespitini i\u00e7ermelidir. Bu noktada t\u0131bbi bak\u0131m, “asgari kabul edilebilir bak\u0131m” veya basit ilk yard\u0131m olarak adland\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n
<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/04\/e1ba4c909f648edf8e909baf32a6647f.png\")
<\/p>\n
\u015eEK\u0130L 1<\/strong> MOD\u0130F\u0130YE START TR\u0130YAJ S\u0130STEM\u0130<\/p>\n <\/p>\n
Basit Triyaj ve H\u0131zl\u0131 Tedavi (START), D\u00fcnyada \u00e7oklu yaralanmalarda en s\u0131k kullan\u0131lan triyaj sistemidir, START, fizyolojik parametreleri kullan\u0131r ve 60 saniyeden daha k\u0131sa s\u00fcrede hasta de\u011ferlendirmesi yapmak ve acil t\u0131bbi ihtiyac\u0131 olan hastalar\u0131 belirlemek i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Her hasta, yaralanmalar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak d\u00f6rt renk kategorisinden birine atan\u0131r.<\/p>\n
START sistemi kategorileri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
\n\n\n\n\n- Acil \u00f6nceli\u011fe sahip olanlar (renk kodu k\u0131rm\u0131z\u0131)<\/strong><\/em><\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n\n\n- Beklemesi gereken yaral\u0131lar (renk kodu sar\u0131)<\/strong><\/em><\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n\n\n- En az a\u011f\u0131r yaralanmalar\u0131 olanlar (genellikle y\u00fcr\u00fcyenler, ye\u015fil renk kodlu olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r)<\/strong><\/em><\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n\n\n- Prognozu \u00e7ok zay\u0131f olan ve kaynak harcamak i\u00e7in hi\u00e7bir gerek\u00e7e bulunmayan kay\u0131plar (siyah renk kodu).<\/strong><\/em><\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table><\/div>\n
START, triyaj i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda yaln\u0131zca kanama kontrol\u00fc i\u00e7in do\u011frudan bas\u0131 uygulama ve temel hava yolu a\u00e7ma manevras\u0131 m\u00fcdahalelerinin yap\u0131lmas\u0131na izin verir. Hasta ko\u015fullar\u0131 de\u011fi\u015febilece\u011finden, tekrar de\u011ferlendirmelerin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca s\u0131k yap\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilir.<\/p>\n START kullan\u0131c\u0131 dostu ve en \u00e7ok bilinen triyaj sistemi olmas\u0131na ra\u011fmen, yaral\u0131 prognozu ile ilgili olas\u0131l\u0131k tahminlerinin olmamas\u0131, travma t\u00fcrleri aras\u0131nda ayr\u0131m yap\u0131lamamas\u0131, n\u00fckleer, biyolojik veya kimyasal senaryolar i\u00e7in tasarlanmamas\u0131, kapiller dolum zaman\u0131 parametresinin so\u011fuk ve karanl\u0131kta uygun sonu\u00e7 vermemesi bilinen olumsuzluklar\u0131d\u0131r. START, \u00e7ocuklar\u0131n fizyolojisi, geli\u015fimi veya anatomisindeki farkl\u0131l\u0131klar\u0131 \u00f6zel olarak ele almaz. Bu nedenla Jump START geli\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n ![\"\"](\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/04\/2eead8154be689da5eafc7144ea33ea6.png\") <\/p>\n
\u015eEK\u0130L 2<\/strong> Jump START TR\u0130YAJ S\u0130STEM\u0130<\/p>\n <\/p>\n \u00c7ocuklar kafa travmalar\u0131na, hava yolu t\u0131kanmalar\u0131na ve hipotermiye daha yatk\u0131nd\u0131r. Yeti\u015fkinlere g\u00f6re daha az kan hacmine sahiptirler, \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar y\u00fcr\u00fcyemeyebilir, s\u00f6zl\u00fc olarak ileti\u015fim kuramayabilir ve talimatlarla i\u015f birli\u011fi yapamayabilir. \u00c7ocuklara triyaj uygulamak, kurtar\u0131c\u0131lar i\u00e7in stresli olan afet triyaj senaryosunun \u00f6tesinde duygusal zorluklara neden olabilir. Bu farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak, \u00f6zellikle pediyatrik hastalarda kullan\u0131lmak \u00fczere birka\u00e7 triyaj sistemi geli\u015ftirilmi\u015ftir. JumpSTART, 8 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131n triyaj\u0131n\u0131 yapmak i\u00e7in fizyolojik olarak uygun bir ara\u00e7 olacak \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131n solunum durmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeti\u015fkinlerden daha fazla olmas\u0131na, farkl\u0131 solunum h\u0131zlar\u0131na sahip olmalar\u0131na ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131n komutlar\u0131 takip edememesine ba\u011fl\u0131 olarak START sisteminde \u00fc\u00e7 temel de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n JumpSTART sisteminde, bir \u00e7ocu\u011fun nabz\u0131 oldu\u011fu ancak nefes almad\u0131\u011f\u0131 belirlendi\u011finde, kurtar\u0131c\u0131ya hava yolunu a\u00e7arak be\u015f kurtarma nefesi vermesi (h\u0131zl\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7 nefesleri denir) talimat\u0131 verilir. Kurtarma nefeslerinden sonra hala nefes almayan bir \u00e7ocuk siyah olarak etiketlenirken, bu noktada solunumu olan bir \u00e7ocuk k\u0131rm\u0131z\u0131 olarak etiketlenir. \u00c7ocuklar i\u00e7in, solunum h\u0131z\u0131n\u0131n 15’in alt\u0131nda veya 45’in \u00fczerinde olmas\u0131, k\u0131rm\u0131z\u0131 bir etiketin atanmas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6sterir. Solunum h\u0131z\u0131 15 ile 45 aras\u0131ndaysa sar\u0131 etiket uygulan\u0131r. \u00c7ocuklarda normal solunum h\u0131zlar\u0131 ya\u015fa g\u00f6re de\u011fi\u015fmekle birlikte, bu basitle\u015ftirilmi\u015f kural kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 en aza indirmek ve fayday\u0131 en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karmak i\u00e7in se\u00e7ilmi\u015ftir. Mental durumu de\u011ferlendirmesi yap\u0131l\u0131rken, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar komutlara cevap verme yetene\u011finden yoksun olabilir. Bu nedenle, JumpSTART, komutlara yan\u0131t vermek yerine AVPU (Uyan\u0131k \/ S\u00f6zl\u00fc uyaranla uyan\u0131r \/ A\u011fr\u0131l\u0131 uyaranla uyan\u0131r \/ Yan\u0131ts\u0131z) y\u00f6ntemini kullan\u0131r.<\/p>\n Sieve Triyajdan t\u00fcretilen Pediatrik Triyaj Tape (PTT), mevcut herhangi bir triyaj etiketleme sistemini tamamlayacak \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ocuk y\u00fcr\u00fcyorsa veya bebek uyan\u0131ksa ve t\u00fcm uzuvlar\u0131n\u0131 hareket ettiriyorsa, bant gerekli de\u011fildir, hasta bekletilebilir” (ye\u015fil) olarak etiketlenir. Bir \u00e7ocuk uygun \u015fekilde y\u00fcr\u00fcm\u00fcyor veya hareket etmiyorsa, bant \u00e7ocu\u011fun uzunlu\u011funu \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in Broselow Bant veya di\u011fer uzunluk tabanl\u0131 algoritmalara benzer \u015fekilde kullan\u0131l\u0131r. PTT be\u015f uzunluk blo\u011funa b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr, her blok Sieve i\u00e7in ya\u015fa uygun solunum ve kalp h\u0131z\u0131 parametreleri i\u00e7in modifiye edilmi\u015f algoritmay\u0131 i\u00e7erir. B\u00f6ylece JumpStart i\u00e7in \u00f6nemli bir handikap olan ya\u015fa g\u00f6re solunum say\u0131s\u0131 farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmemesi a\u015f\u0131lm\u0131\u015f olur.<\/p>\n ![\"\"](\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/04\/bb79d074a6a79611fb8fc7ad43057394.png\") <\/p>\n
\u015eEK\u0130L 3<\/strong> SALT TR\u0130YAJ S\u0130STEM\u0130<\/p>\n <\/p>\n SALT, kitle kazalar\u0131nda daha iyi bir triyaj sistemi i\u00e7in olu\u015fturmak i\u00e7in CDC taraf\u0131ndan, geli\u015ftirilmi\u015ftir. \u00a0SALT sisteminde, de\u011ferlendirme ve hayat kurtar\u0131c\u0131 m\u00fcdahaleler birlikte yap\u0131l\u0131r. SALT sisteminde nab\u0131z varl\u0131\u011f\u0131 veya s\u00fcresi ya da solunum say\u0131s\u0131na bak\u0131lmaz, komutlar daha basittir, sadece basit evet ve hay\u0131r sorular\u0131na cevap verilir. Bu s\u00fcre\u00e7, hastalar\u0131 basit sesli komutlara g\u00f6re \u00fc\u00e7 gruba ay\u0131rarak ba\u015flar. Birincisi, triyaj yapan ki\u015finin talep etti\u011fi alana y\u00fcr\u00fcyebilen yaral\u0131lar grubunu i\u00e7erir. \u0130kinci grup sadece el ve ayaklar\u0131n\u0131 hareket ettirebilen yaral\u0131lar, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc grup ise herhangi bir hareketi olmayan veya hayati tehlike arz eden yaral\u0131 hastalardan olu\u015fmaktad\u0131r. Bu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc grup, bireysel de\u011ferlendirmelerin ilk grubu olacakt\u0131r. Bu t\u00fcr triyajda \u00f6nerilen giri\u015fimler, hava yolunun a\u00e7\u0131lmas\u0131, d\u0131\u015f kanama kontrol\u00fc, baz\u0131 zehirlenmeler i\u00e7in antidot enjeksiyonlar\u0131 ve pn\u00f6motoraks i\u00e7in i\u011fne torakostomisi uygulanmas\u0131d\u0131r. Buradaki kural, bir hastan\u0131n hayat kurtar\u0131c\u0131 giri\u015fimlere ihtiyac\u0131 varsa ve bunlar hemen sa\u011flanabilecek ise bir an o\u0308nce yap\u0131larak bir sonraki hastaya ge\u00e7ilmesidir. Hastalar zaman kaybetmeden sonraki yaral\u0131 toplama noktas\u0131na, daha sonra tedavi alan\u0131na ve en sonunda servislere ta\u015f\u0131nmaya devam etmelidir.<\/p>\n T\u00fcm D\u00fcnyada \u00e7ok say\u0131da triyaj sistemi olmas\u0131na ra\u011fmen, \u00e7o\u011fu ortak \u00f6zelliklere sahiptir. Bu sistemlerin \u00e7o\u011fu, daha az a\u011f\u0131r yaral\u0131 hastalar\u0131 h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde belirlemek ve onlar\u0131 acil afet b\u00f6lgesinden \u00e7\u0131karmak i\u00e7in bir “y\u00fcr\u00fcyebilme s\u00fczgeci” kullan\u0131r. Hayatta kalmas\u0131 beklenmeyen hastalar genellikle \u201cbekleyen\u201d, \u201cmorg\u201d veya \u201csiyah\u201d olarak etiketlenir. Kalan hastalar daha sonraki triyaj seviyelerine g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r. Renk kodlar\u0131, genellikle siyah (\u00f6l\u00fc), gri (\u00f6l\u00fcm\u00fc beklenen), k\u0131rm\u0131z\u0131 (en ciddi), sar\u0131 (orta) ve ye\u015fil (en az ciddi) olarak kullan\u0131l\u0131r.\u00a0\u00a0 Sistemler aras\u0131ndaki farklar, hastalar\u0131n her seviyeye nas\u0131l triyaj edildi\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ek olarak, baz\u0131 sistemler hastalar\u0131 daha fazla katmana b\u00f6lmek i\u00e7in ek seviyeler, renkler veya s\u0131n\u0131fland\u0131rmalar kullan\u0131r. Bug\u00fcne kadar, hastalar\u0131n klinik sonu\u00e7lar\u0131, alan y\u00f6netimi ve kaynak kullan\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hi\u00e7bir sistemin di\u011ferinden kesin olarak daha iyi oldu\u011fu g\u00f6sterilmemi\u015ftir. \u00a0Hastalar\u0131n ve yaral\u0131lar\u0131n nas\u0131l triyaj edilmesi gerekti\u011fi konusunda genel bir uzla\u015fmaya var\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle farkl\u0131 \u00fclkelerin kendi ko\u015fullar\u0131na ve afet t\u00fcrlerine g\u00f6re triyaj sistemi olu\u015fturmas\u0131 do\u011fald\u0131r.<\/p>\n T\u00fcm D\u00fcnyada beklenmeyen afetler incelendi\u011finde \u00e7o\u011fu kez etkisiz triyaj uyguland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir. Afet sonras\u0131 y\u00fcr\u00fcyebilen hafif yaral\u0131lar\u0131n ambulans sistemi kullanmadan genellikle en yak\u0131n hastaneye ilk ula\u015fan grup olmas\u0131, neredeyse t\u00fcm yaral\u0131lar\u0131n afet alan\u0131na en yak\u0131n hastaneye g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesi s\u0131k yap\u0131lan yanl\u0131\u015flard\u0131r. Hafif yaral\u0131lar\u0131n afet alan\u0131nda, triyaj g\u00f6revlileri taraf\u0131ndan do\u011fru y\u00f6nlendirilmesi, acil bak\u0131m g\u00f6rmesi gereken hastalar\u0131n b\u00f6lgedeki t\u00fcm hastanelere da\u011f\u0131t\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131, planlanmas\u0131 gereken \u00f6nemli konulard\u0131r.<\/p>\n \n\n- Her \u00f6l\u00e7ekteki ve ko\u015fuldaki afet i\u00e7in tek bir triyaj plan\u0131 uygun de\u011fildir. B\u00fcy\u00fck afetleri takip eden acil durumlar\u0131n hepsinin, travma ile ili\u015fkili olaca\u011f\u0131n\u0131 varsayarsak, enfeksiyon hastal\u0131klar\u0131, KBRN tehditlerine kar\u015f\u0131 gereken planlar\u0131 yapmam\u0131\u015f oluruz.<\/em><\/li>\n
- B\u00fcy\u00fck afetlerde ya\u015fanan ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar, ge\u00e7mi\u015fe d\u00f6n\u00fck olarak irdelendi\u011finde, komuta merkezi olarak, olay yerinde uygun, g\u00fcvenli yerleri se\u00e7menin, alternatif ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 kullanman\u0131n hem afet y\u00f6netimi hem de sa\u011fl\u0131k personeli ve arama kurtarma personelinin ya\u015fam\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclecektir.<\/em><\/li>\n
- Triyaj\u0131n dinamik bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011fu hastalar\u0131 tekrar de\u011ferlendirmenin hatalar\u0131 azaltaca\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r.<\/em><\/li>\n
- Kalabal\u0131k kontrol\u00fcn\u00fcn uygun bir \u015fekilde yap\u0131lmamas\u0131n\u0131n, yaralananlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131rabilece\u011fi, yaral\u0131lara ula\u015fmay\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftirebilece\u011fi, kaosu artt\u0131rarak sa\u011fl\u0131k personelinin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rabilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/em><\/li>\n
- Bir\u00e7ok triyaj sistemi hastalar\u0131 de\u011ferlendirmek i\u00e7in vital bulgular\u0131 kullan\u0131r. Afet d\u0131\u015f\u0131 hallerde dahi bu \u00f6l\u00e7\u00fcmlerin do\u011frulu\u011fu subjektiftir. Vital bulgular\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc e\u011fitimleri de afet \u00f6ncesi de\u011ferlendirilmelidir.<\/em><\/li>\n
- En iyi \u00f6\u011fretebilece\u011fimiz, tecr\u00fcbemizin oldu\u011fu triyaj sistemi ile ilgili masa ba\u015f\u0131 ve saha tatbikatlar\u0131 yapmak afet s\u0131ras\u0131nda etkili triyaj yapmam\u0131z\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<\/blockquote>\n
<\/p>\n <\/p>\n KAYNAKLAR<\/strong><\/p>\n1.Ciottone’s Disaster Medicine Edward J. Otten, MD, FACMT, FAWM Published:February 15, 2016<\/p>\n 2.A review of the history of the origin of triage from a disaster medicine perspective Hiroyuki Nakao,Isao Ukai,\u00a0 Joji Kotani Acute Medicine and Surgery 2017; 4: 379\u2013384<\/p>\n 3.Afetlerde Triaj, Disasters Triage, \u00d6z\u00fc\u00e7elik DN. Afetlerde triaj. \u00d6z\u00fc\u00e7elik DN, edit\u00f6r. Afetlerde Acil T\u0131p Hizmetleri. 1. Bask\u0131. Ankara: T\u00fcrkiye Klinikleri; 2019. p.32-9.<\/p>\n 4.Triage Systems in Mass Casualty Incidents and Disasters: A Review Study with A Worldwide Approach Jafar Bazyar, Mehrdad Farrokhi, Hamidreza Khankeh Macedonian Journal of Medical Sciences. 2019 Feb 15; 7(3):482-494.<\/p>\n 5.Koenig and Schultz Disaster Medicine Comprehensive Principles and Practice Second Edition Edited by Kristi L. Koenig,Carl H. Schultz Cambridge Medicine 2016<\/p>\n 6.START versus SALT Triage: Which is Preferred by the 21st Century Health Care Student? Brian N Fink<\/a>\u00a0<\/sup>,\u00a0Paul P Rega<\/a>\u00a0<\/sup>,\u00a0Martha E Sexton<\/a>\u00a0<\/sup>,\u00a0Carolina Wishner<\/a>\u00a0 \u00a0<\/sup>Prehosp Disaster Med 2018 Aug;33(4):381-386.<\/p>\n7.Comparing the Accuracy of Mass Casualty Triage Systems When Used in an Adult PopulationCourtney H.\u00a0McKee,\u00a0MD,\u00a0Robert W.\u00a0Heffernan,\u00a0BS,\u00a0Brian D.\u00a0Prehospital Emergency Care 2020,\u00a0VOL.\u00a024,\u00a0No.\u00a04,\u00a0515-524<\/p>\n 8.Disaster medicine. Editors, David E. Hogan, Jonathan L. Burstein.\u20132nd ed. Lippincot Williams and Wilkins 2007<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u0130lk \u00f6nce kimi kurtarmal\u0131y\u0131z? En a\u011f\u0131r yaral\u0131lar\u0131 m\u0131, en gen\u00e7 olanlar\u0131 m\u0131? \u0130nsanl\u0131k i\u00e7in faydal\u0131 olabilecek birinin, \u00fcnl\u00fc bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n, \u00e7ok zengin bir i\u015f adam\u0131n\u0131n hayat\u0131 di\u011fer insanlardan k\u0131ymetli midir? Afetlerde mevcut kaynaklar\u0131m\u0131z yeterli olsayd\u0131, sistemin g\u00fcc\u00fcn\u00fc a\u015fan kaos haline yan\u0131t verebilecek koordinasyon yetene\u011fimiz olsayd\u0131, bu rahats\u0131z edici sorular\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemize gerek kalmazd\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":1456,"featured_media":535,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10043],"tags":[10059,10063],"class_list":["post-531","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-afet-yazi-dizisi","tag-afet","tag-triyaj"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/531","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1456"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=531"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/531\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/media\/535"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=531"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=531"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=531"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}} | | | |