{"id":482,"date":"2022-03-01T06:30:24","date_gmt":"2022-03-01T03:30:24","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/?p=482"},"modified":"2022-02-27T10:34:27","modified_gmt":"2022-02-27T07:34:27","slug":"sel-kaderiniz-olmasin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/afet-yazi-dizisi\/sel-kaderiniz-olmasin\/","title":{"rendered":"Sel Kaderiniz Olmas\u0131n"},"content":{"rendered":"<p>Sel; s\u00fcrekli bir bi\u00e7imde ya\u011fan ya\u011fmurdan ya da eriyen karlardan olu\u015fan, ge\u00e7ti\u011fi yerlere zarar veren ta\u015fk\u0131n su olarak tan\u0131mlan\u0131r. Hidrolik felaketlerden say\u0131lan sel; nehir ta\u015fk\u0131nlar\u0131, sel bask\u0131n\u0131, f\u0131rt\u0131na dalgas\u0131 ya da k\u0131y\u0131 seli \u015feklinde farkl\u0131 mekanizmalarla olu\u015fabilmektedir.<\/p>\n<p>\u00dclkemizde g\u00f6r\u00fclen do\u011fal afetler i\u00e7inde sel felaketi, depremden sonra en b\u00fcy\u00fck can ve mal kayb\u0131na neden olmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin 11 A\u011fustos 2021&#8217;de Karadeniz B\u00f6lgesi\u2019nin Bat\u0131 Karadeniz b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde etkili olan a\u015f\u0131r\u0131 ya\u011f\u0131\u015f sonucu meydana gelen\u00a0sel, su bask\u0131n\u0131 ve\u00a0heyelanlar; Kastamonu, Sinop ve Bart\u0131n illerini etkileyerek can ve mal kayb\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-489\" src=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/a8b3134fb416445e40ae14825cbb5911.png\" alt=\"\" width=\"907\" height=\"549\" srcset=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/a8b3134fb416445e40ae14825cbb5911.png 907w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/a8b3134fb416445e40ae14825cbb5911-300x182.png 300w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/a8b3134fb416445e40ae14825cbb5911-768x465.png 768w\" sizes=\"(max-width: 907px) 100vw, 907px\" \/><\/p>\n<p><strong>Resim 1<\/strong>. 2021 \u2013 Kastamonu (Kaynak:\u00a0 https:\/\/www.cumhuriyet.com.tr\/haber\/karadeniz-felaketi-yasiyor)<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-490\" src=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/35ade9a4a257c4587f008bf01f9c056f.png\" alt=\"\" width=\"907\" height=\"606\" srcset=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/35ade9a4a257c4587f008bf01f9c056f.png 907w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/35ade9a4a257c4587f008bf01f9c056f-300x200.png 300w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/35ade9a4a257c4587f008bf01f9c056f-768x513.png 768w\" sizes=\"(max-width: 907px) 100vw, 907px\" \/><\/p>\n<p><strong>Resim 2<\/strong>. 2021- Kastamonu sel (Kaynak: https:\/\/www.bbc.com\/turkce\/haberler-dunya-58187729)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-487\" src=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/1bbeda54cd99cb0940f57c677c6b7689.png\" alt=\"\" width=\"704\" height=\"343\" srcset=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/1bbeda54cd99cb0940f57c677c6b7689.png 704w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/1bbeda54cd99cb0940f57c677c6b7689-300x146.png 300w\" sizes=\"(max-width: 704px) 100vw, 704px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u015eekil 1<\/strong>. 1940 \u2013 2020 y\u0131llar\u0131 aras\u0131 g\u00f6r\u00fclen sel afetleri (Kaynak: Meteoroloji Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc)<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-484\" src=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/cb08a4f8dbac8fe1b881e4701230f8f7.png\" alt=\"\" width=\"907\" height=\"403\" srcset=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/cb08a4f8dbac8fe1b881e4701230f8f7.png 907w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/cb08a4f8dbac8fe1b881e4701230f8f7-300x133.png 300w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/cb08a4f8dbac8fe1b881e4701230f8f7-768x341.png 768w\" sizes=\"(max-width: 907px) 100vw, 907px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u015eekil 2: <\/strong>1950 \u2013 2019 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda meydana gelen sellerin il baz\u0131nda say\u0131lar\u0131 (Kaynak: AFAD Afet \u0130statistikleri \u2013 2020)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-483\" src=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/a348c686fc5dbfb29d82c426e4b898c1.png\" alt=\"\" width=\"907\" height=\"549\" srcset=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/a348c686fc5dbfb29d82c426e4b898c1.png 907w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/a348c686fc5dbfb29d82c426e4b898c1-300x182.png 300w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/a348c686fc5dbfb29d82c426e4b898c1-768x465.png 768w\" sizes=\"(max-width: 907px) 100vw, 907px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u015eekil 3: <\/strong>2020 y\u0131l\u0131 do\u011fa kaynakl\u0131 olay istatistikleri (Kaynak: AFAD 2020 Y\u0131l\u0131 Do\u011fa Kaynakl\u0131 Olay \u0130statistikleri)<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-486\" src=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/b8e29f6b96c092d7b3690a7a1723ec98.png\" alt=\"\" width=\"715\" height=\"478\" srcset=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/b8e29f6b96c092d7b3690a7a1723ec98.png 715w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/b8e29f6b96c092d7b3690a7a1723ec98-300x201.png 300w\" sizes=\"(max-width: 715px) 100vw, 715px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u015eekil 4: <\/strong>2020 y\u0131l\u0131nda g\u00f6r\u00fclen sel afetlerinin ayl\u0131k da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131 (Kaynak: Meteoroloji Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc)<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-485\" src=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/fa6c008effcef84020257357beb45143.png\" alt=\"\" width=\"715\" height=\"449\" srcset=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/fa6c008effcef84020257357beb45143.png 715w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/fa6c008effcef84020257357beb45143-300x188.png 300w\" sizes=\"(max-width: 715px) 100vw, 715px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u015eekil 5: <\/strong>2020 y\u0131l\u0131 sel afeti da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 (Kaynak: Meteoroloji Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-488\" src=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/220290ec98cecd6741da46aa5cac54a6.png\" alt=\"\" width=\"717\" height=\"487\" srcset=\"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/220290ec98cecd6741da46aa5cac54a6.png 717w, https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2022\/02\/220290ec98cecd6741da46aa5cac54a6-300x204.png 300w\" sizes=\"(max-width: 717px) 100vw, 717px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u015eekil 6: <\/strong>2020 y\u0131l\u0131 meteorolojik afetler da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 (Kaynak: Meteoroloji Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00dclkemizde 2020 y\u0131l\u0131 i\u00e7inde en fazla meydana gelen meteorolojik karakterli do\u011fa kaynakl\u0131 afet \u015fiddetli ya\u011f\u0131\u015f\/sel olay\u0131d\u0131r. 2020 y\u0131l\u0131 i\u00e7erisinde toplam 297 adet \u015fiddetli ya\u011f\u0131\u015f\/sel afeti rapor edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ormans\u0131zla\u015ft\u0131rma, do\u011fall\u0131\u011f\u0131n bozulmas\u0131 ve benzeri insan eliyle yap\u0131lan uygulamalar\u0131n, sel olu\u015fumuna etki edebildi\u011fi gibi geli\u015febilecek bir selin boyutunu da artt\u0131rabilece\u011fi bilinmektedir. Bu ba\u011flamda, sel felaketlerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi ya da olas\u0131 durumda boyut ve \u015fiddetinin en aza indirgenmesi i\u00e7in devletlere, yerel idarelere \u00f6nemli g\u00f6revler d\u00fc\u015fmektedir. Sadece sel olu\u015fumunu \u00f6nleyecek faaliyetler de\u011fil, izlem faaliyetleri de bu kapsamdad\u0131r. \u0130zlem faaliyetleri sayesinde 12 \u2013 36 saat i\u00e7inde sel olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, olu\u015fumundan 30 dakika \u00f6ncesinde de felaketin olas\u0131 boyutu anla\u015f\u0131labilmektedir.<\/p>\n<p>Di\u011fer pek \u00e7ok felaket gibi sel felaketinde de etkiler uzun bir s\u00fcre devam eder. Bu esnada afet m\u00fcdahale ekipmanlar\u0131 ve su ba\u015fta olmak \u00fczere ihtiya\u00e7lar\u0131n yeterli oranda afet b\u00f6lgesinde bulundurulmas\u0131 \u00f6nemlidir. Afet sonras\u0131 d\u00f6nemde t\u00fcm medya ara\u00e7lar\u0131n\u0131n anl\u0131k bilgilendirme yapmas\u0131 ve uyar\u0131lar\u0131 yayabilmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Sel b\u00f6lgesindeki acil sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 afet planlar\u0131na sad\u0131k kalarak afetle olan m\u00fccadelesini uygun lokalizasyonda s\u00fcrd\u00fcrmek zorundad\u0131r.<\/p>\n<p>15 cmlik bir su ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n insan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrebilece\u011fini, 60 cmlik bir su ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n ara\u00e7lar\u0131 s\u00fcr\u00fckleyebilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>SELLERE KAR\u015eI ALINMASI GEREKEN GENEL \u00d6NLEMLER<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Her tip meteorolojik afet i\u00e7in, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ya\u011f\u0131\u015f alanlar\u0131 ve ya\u011f\u0131\u015f yo\u011funluklar\u0131n\u0131n belirlenmesinde olduk\u00e7a etkili bir bi\u00e7imde kullan\u0131lan radar sistemleri ve uydu verileri ile \u00e7al\u0131\u015fan erken uyar\u0131 birimleri olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Bu uyar\u0131 birimi ile koordineli olarak \u00e7al\u0131\u015facak il ve il\u00e7elerde kurtarma birimleri olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>B\u00f6lgesel radyolar herhangi bir tehlike an\u0131nda halk\u0131 bilgilendirerek uygulayacaklar\u0131 y\u00f6ntemler konusunda uyar\u0131da bulunmal\u0131d\u0131rlar.<\/li>\n<li>Yerel y\u00f6netimler dere yataklar\u0131na yerle\u015fim yap\u0131lmamas\u0131 konusunda titizlik g\u00f6stermeli, buralarda yerle\u015fim \u00f6nlemelidir.<\/li>\n<li>Yerle\u015fim yerleri i\u00e7inden ge\u00e7en dere yataklar\u0131 ve drenaj kanallar\u0131nda, ayr\u0131ca dere ve nehirlerin denizle birle\u015fti\u011fi noktalardaki kanallarda zamanla olu\u015fabilecek t\u0131kanmalar d\u00fczenli olarak temizlenmeli, drenaj kanallar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli a\u00e7\u0131k olmalar\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Yerle\u015fim yerleri i\u00e7inden ge\u00e7en dere yataklar\u0131 \u0131slah edilmelidir.<\/li>\n<li>\u00c7evredeki ye\u015fil alanlar korunarak ve art\u0131r\u0131larak erozyon ve sel \u00f6nlenmelidir.<\/li>\n<li>Sel tehlikesi bulunan e\u011fimli yama\u00e7larda teraslama ve a\u011fa\u00e7land\u0131rma yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>\u00c7ukur alanlarda, binalar\u0131n bodrum katlar\u0131na su basma tehlikesi y\u00fcksek oldu\u011fundan, bu t\u00fcrl\u00fc yerlerde bodrum yap\u0131lmamal\u0131, su basma kotu y\u00fcksek tutulmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>\u015eehir i\u00e7lerinde yeterince ya\u011fmur suyu kanal\u0131 olmal\u0131 ve bunlar\u0131n s\u00fcrekli bak\u0131mlar\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Bulundu\u011fumuz yerle\u015fim yerlerindeki sel uyar\u0131 i\u015faretleri ve uyar\u0131 sistemleri \u00f6\u011frenilmelidir.<\/li>\n<li>Konutlar di\u011fer afetlerde oldu\u011fu gibi sele kar\u015f\u0131 da sigortalat\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>SEL UYARISI YAPILDI\u011eINDA YAPILMASI GEREKENLER<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Ani su bask\u0131n\u0131n\u0131n olu\u015fabilece\u011fini unutmay\u0131n. B\u00f6yle bir olas\u0131l\u0131k ba\u015f g\u00f6sterirse y\u00fcksek bir yere \u00e7\u0131kmak \u00fczere harekete ge\u00e7in. Bunun i\u00e7in bir talimat beklemeyin.<\/li>\n<li>Dere yata\u011f\u0131, nehir, hendek, vadi ve kanyon gibi yerlerden uzak durun.<\/li>\n<li>Her an tahliye olabilecek \u015fekilde haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olun; afet ve acil durum \u00e7antan\u0131z\u0131 yan\u0131n\u0131za al\u0131n.<\/li>\n<li>\u015eebeke suyunun kirlenme ihtimaline kar\u015f\u0131 evde temiz su bulundurun.<\/li>\n<li>Elektrikli ev aletlerini fi\u015ften \u00e7ekin; sigortalar\u0131 ve vanalar\u0131 kapat\u0131n.<\/li>\n<li>Uyar\u0131lar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihlerde, yan\u0131n\u0131za de\u011ferli e\u015fya ve evraklar\u0131n\u0131z\u0131 da alarak, m\u00fcmk\u00fcnse y\u00fcksek kesimlerde ya\u015fayan yak\u0131nlar\u0131n\u0131za k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine misafir olun.<\/li>\n<li>Kom\u015fular\u0131n\u0131z\u0131 ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131z\u0131 uyar\u0131n.<\/li>\n<li>Arac\u0131n\u0131z varsa g\u00fcvenli yere al\u0131n.<\/li>\n<li>Evcil hayvanlar\u0131n\u0131z\u0131n g\u00fcvende oldu\u011fundan emin olun.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>TAHL\u0130YEYE HAZIRLANIYORSANIZ YAPILMASI GEREKENLER<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Evinizi emniyete al\u0131n. Zaman\u0131n\u0131z varsa d\u0131\u015f mekan mobilyan\u0131z\u0131 toplay\u0131n.<\/li>\n<li>\u00d6zel e\u015fyalar\u0131n\u0131z\u0131 \u00fcst katlara \u00e7\u0131kar\u0131n.<\/li>\n<li>Ana \u015falter veya vanalardan t\u00fcm tesisatlar\u0131 kapat\u0131n.<\/li>\n<li>Elektrikteki fi\u015fleri \u00e7ekin. Islaksan\u0131z veya sudaysan\u0131z elektrikli ekipmana asla dokunmay\u0131n.<\/li>\n<li>Yan\u0131n\u0131za afet ve acil durum \u00e7antan\u0131z\u0131 al\u0131n. \u00c7antan\u0131zda mutlaka bir miktar kuru g\u0131da ve i\u00e7ecek; ilk yard\u0131m malzemeleri, ailenizin ihtiya\u00e7 duyabilece\u011fi veya kulland\u0131\u011f\u0131 ila\u00e7lar\u0131 bulundurun.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>SEL SIRASINDA YAPILMASI GEREKENLER<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>SAK\u0130N OLUN!<\/li>\n<li>Pencere ve kap\u0131lar\u0131 korumak i\u00e7in ta\u015f\u0131nabilir engeller yerle\u015ftirilebilir.<\/li>\n<li>Suyla s\u00fcr\u00fcklenen enkaz\u0131n y\u00f6n\u00fc kum torbalar\u0131yla de\u011fi\u015ftirilerek konutlardan uzak tutulabilir.<\/li>\n<li>Baz\u0131 durumlarda b\u00fct\u00fcn kap\u0131lar\u0131 a\u00e7arak suyun binan\u0131n i\u00e7inden akmas\u0131na izin vermek \u00e7ok daha iyidir; b\u00f6ylece su bas\u0131nc\u0131n\u0131n yap\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 sistemine zarar vermesi \u00f6nlenebilir.<\/li>\n<li>Su yata\u011f\u0131 ve \u00e7ukur b\u00f6lgeler hemen terk edilmelidir.<\/li>\n<li>Sel b\u00f6lgesini hemen terk ederek y\u00fcksek ve g\u00fcvenli b\u00f6lgelere gitmeli ancak asla sudan kar\u015f\u0131dan kar\u015f\u0131ya ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmamal\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc su aniden derinle\u015febilir.<\/li>\n<li>Elektrik kaynaklar\u0131ndan uzak durulmal\u0131d\u0131r, elektrik \u00e7arpabilir!<\/li>\n<li>\u00d6zellikle geceleri, selin tehlikelerini g\u00f6rmek g\u00fc\u00e7le\u015fece\u011finden daha dikkatli olunmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Selden \u00f6l\u00fcmlerin \u00e7o\u011fu sel sular\u0131na girilmesinden kaynaklanmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ayak bile\u011fimize kadar olan sel suyu bizi; dizimize kadar olan sel sular\u0131 ise otomobillerimizi s\u00fcr\u00fckleyip g\u00f6t\u00fcrebilir. SELDEN KA\u00c7MAK \u0130\u00c7\u0130N SEL SULARINA KES\u0130NL\u0130KLE G\u0130RMEY\u0130N!<\/li>\n<li>Sel sular\u0131 ayr\u0131ca kanalizasyon ve zehirli kimyasal maddeler de i\u00e7erirler. \u00c7ocuklar\u0131n sel sular\u0131 ile oynamas\u0131na m\u00fcsaade edilmemelidir.<\/li>\n<li>Konutu terk ederken elektrik ve su vanalar\u0131 kapat\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Sel s\u0131ras\u0131nda elektrikleriniz kesilebilir. Binada gaz s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z, herhangi bir elektrikli alet ve \u0131\u015f\u0131k kullanmay\u0131n. I\u015f\u0131\u011fa ihtiyac\u0131n\u0131z oldu\u011funda pilli fener kullan\u0131n.<\/li>\n<li>Evinizdeki k\u00fcvet ve bidonlar\u0131 \u015febeke suyunun kirlenme ihtimaline kar\u015f\u0131 temiz su ile doldurun.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>SEL SIRASINDA ARA\u00c7 \u0130\u00c7\u0130NDEYSEN\u0130Z;<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Asla su ile kapl\u0131 yoldan gitmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Ani sellerin meydana getirdi\u011fi \u00f6l\u00fcmlerin yar\u0131s\u0131 ara\u00e7 i\u00e7indedir. Asla sel sular\u0131n\u0131n bulundu\u011fu b\u00f6lgelerde ara\u00e7 kullanmay\u0131n!<\/li>\n<li>Ara\u00e7ta herhangi bir ar\u0131za olu\u015ftuysa hemen terk edilerek y\u00fcksek bir yere \u00e7\u0131k\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yollar akan sular taraf\u0131ndan doldurulaca\u011f\u0131 i\u00e7in e\u011fer ara\u00e7 60cm y\u00fckseklikteki hareket eden suda kalm\u0131\u015fsa su onu kald\u0131r\u0131p s\u00fcr\u00fckleyebilecektir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>SEL SONRASINDA YAPILMASI GEREKENLER<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Sel felaketi sular\u0131n geri \u00e7ekilmesi ile sona ermeyebilir. Dolay\u0131s\u0131 ile otoritelerin geri d\u00f6n\u00fcn uyar\u0131s\u0131 al\u0131nmadan ve herhangi bir hasar\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 kontrol edilmeden binalara kesinlikle girilmemelidir.<\/li>\n<li>Binalar kontrol edilirken su ge\u00e7irmez ayakkab\u0131 ve pille \u00e7al\u0131\u015fan el fenerleri kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Konutlar\u0131n duvarlar\u0131nda, katlardaki zeminlerde ve pencerelerdeki hasarlar, tavan, s\u0131va vb. malzemelerin d\u00f6k\u00fclmesi riskinin olup olmad\u0131\u011f\u0131 kontrol edilmelidir.<\/li>\n<li>Sigorta i\u015flemleri i\u00e7in zarar g\u00f6ren yerlerin foto\u011fraf\u0131 \u00e7ekilmelidir.<\/li>\n<li>Sel sonras\u0131nda da ikincil afet olarak yang\u0131nlar \u00e7\u0131kabilir. Bu nedenle evde gaz s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131, suyun alt\u0131nda kalm\u0131\u015f elektrik aksam\u0131, f\u0131r\u0131n, ocak ve elektrikle \u00e7al\u0131\u015fan e\u015fyalar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131na emin olun.<\/li>\n<li>Sel s\u0131ras\u0131nda evinizde kalm\u0131\u015f yiyecekler varsa bunlar\u0131 kesinlikle kullanmay\u0131n. (Konserveler de dahil)<\/li>\n<li>Konuttaki sel sular\u0131 binan\u0131n daha fazla zarar g\u00f6rmemesi i\u00e7in yava\u015f, yava\u015f bo\u015falt\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>La\u011f\u0131m \u00e7ukurlar\u0131, mikroplu tanklar ve at\u0131k su sistemleri sel sonras\u0131 insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zarar vermemeleri i\u00e7in mutlaka yetkililere kontrol ettirilmelidir.<\/li>\n<li>Konuta sel s\u0131ras\u0131nda y\u0131lan ve benzeri zararl\u0131 hayvanlar girebilir. Bu konuda da dikkatli olmak gerekir.<\/li>\n<li>\u00d6zel ilgiye ihtiyac\u0131 olan afetzedelere -ya\u015fl\u0131lar, bebekler, engelliler- yard\u0131mc\u0131 olunmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Sel sonras\u0131 d\u00f6nemdeki sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>\u0130lk d\u00f6nem\n<ul>\n<li>Bo\u011fulma<\/li>\n<li>Travma<\/li>\n<li>Hipotermi<\/li>\n<li>Elektrik yaralanmas\u0131<\/li>\n<li>Karbonmonooksit zehirlenmesi<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>Erken d\u00f6nem\n<ul>\n<li>Kutan\u00f6z infeksiyon<\/li>\n<li>Aspirasyon pn\u00f6monisi<\/li>\n<li>Viral solunum yolu infesksiyonlar\u0131<\/li>\n<li>Gastroenterit<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>Ge\u00e7 d\u00f6nem\n<ul>\n<li>Leptospiroz<\/li>\n<li>Sivrisinek arac\u0131l\u0131 infeksiyonlar<\/li>\n<li>Atipik mikroorganizmalara ba\u011fl\u0131 kutan\u00f6z infeksiyonlar (mantar, mikobakteri vs)<\/li>\n<li>Hepatit A ve E vir\u00fcs enfeksiyonu<\/li>\n<li>Mental durum bozukluklar\u0131<\/li>\n<li>Kronik hastal\u0131k alevlenmeleri ve ili\u015fkili sorunlar<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Afetzedeleri Bekleyen Sa\u011fl\u0131k Sorunlar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Sel felaketlerindeki \u00f6l\u00fcmlerin en s\u0131k nedeni bo\u011fulmad\u0131r. Di\u011fer t\u00fcm afetlerde oldu\u011fu gibi selde de akut d\u00f6nemde travma ili\u015fkili yaralanmalar \u00f6n plandayken; sonraki d\u00f6nemde sel ili\u015fkili kontaminasyon arac\u0131l\u0131 enfeksiyon, kaynak yetersizli\u011fi ili\u015fkili sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131 ve sivrisinek, b\u00f6cek \u0131s\u0131r\u0131klar\u0131 ile geli\u015fen enfeksiyonlar \u00f6ne \u00e7\u0131kmaya ba\u015flar. Sudaki ya da suda s\u00fcr\u00fcklenmekte olan canl\u0131lara ait \u0131s\u0131r\u0131klara ait yaralanmalar ger\u00e7ekle\u015febilir. Su i\u00e7ine kar\u0131\u015fan kimyasallarla ilgili sorunlar ya\u015fanabilir. Organik ya da inorganik kimyasallar\u0131n sulara kar\u0131\u015fmas\u0131 insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit eder.<\/p>\n<p>Afetlere ait genel \u00f6nemli bir sorun ise kronik hastal\u0131klara sahip afetzedelerin gereksinimi olan ila\u00e7 ve ekipmanlara ula\u015famamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Kurtar\u0131c\u0131lar\u0131 Bekleyen Sa\u011fl\u0131k Sorunlar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Laserasyon, abrazyon benzeri yaralanmalardan gastroenterit, tetanoz, pn\u00f6moni gibi enfeksiyonlara; bo\u011fulma ve hayat\u0131 tehdit edici yaralanmalara kadar geni\u015f bir aral\u0131kta sorunlar ortaya \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n<p>Su d\u0131\u015f\u0131ndaki ekiplerin sa\u011fl\u0131k risklerine ek olarak su alt\u0131 kurtarma ekipleri i\u00e7in ayr\u0131 riskler de vard\u0131r. Rutinde kullan\u0131lan al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015f dalg\u0131\u00e7 tak\u0131mlar\u0131 dalg\u0131\u00e7lar\u0131n burun a\u011f\u0131z ve a\u00e7\u0131k yaralar\u0131ndan fekal kontaminasyona maruz kalmalar\u0131na engel olamaz. Bu rutin giysiler cilt ve mukozay\u0131 koruyamazken kullan\u0131lmakta olan reg\u00fclat\u00f6rler ortaya \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck damlac\u0131klar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kontamine suyun inhalasyonuna neden olabilir. Alg ve siyanobakterilerin \u00fcretti\u011fi toksinlerden de koruyamaz. Siyanobakteriyel n\u00f6rotoksinlerle diyare, kramp, kusma, tremor, paralizi ve hatta bo\u011fulma ger\u00e7ekle\u015febilir. Sitotoksin nedenli karaci\u011fer ve b\u00f6brek yetmezli\u011fi geli\u015febilir.<\/p>\n<p>Dalg\u0131\u00e7lar\u0131 bekleyen bir di\u011fer tehdit hidrokarbon (solvent, ya\u011f, petrol vb) i\u00e7eren sularda yapt\u0131klar\u0131 kurtarma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131d\u0131r. Hidrokarbon maruziyeti neopren dalg\u0131\u00e7 k\u0131yafetlerini tahrip ederek dalg\u0131\u00e7lar\u0131 d\u0131\u015f tehditlere a\u00e7\u0131k hale getirmektedir. Y\u00fcksek oranda hidrokarbon varl\u0131\u011f\u0131 riskinde bu k\u0131yafetler kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Hem afetzedeleri hem kurtar\u0131c\u0131lar\u0131 etkileyebilecek yaralanma bi\u00e7imi elektrik yaralanmalar\u0131 ve jenerat\u00f6rlere ba\u011fl\u0131 karbonmonooksit zehirlenmeleridir.<\/p>\n<p>\u00d6zellikle afetzedeleri etkileyen anksiyete ve depresyon ba\u015fta olmak \u00fczere post travmatik stres bozuklu\u011fu yine her iki grubun da ya\u015fayabilece\u011fi \u00f6nemli bir sa\u011fl\u0131k sorunudur.<\/p>\n<p><strong>Olas\u0131 Sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131n Y\u00f6netimi<\/strong><\/p>\n<p>Hipotermili hastaya i\u00e7 ve harici \u0131s\u0131tma teknikleri gereksinimi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. Arrest hasta y\u00f6netimi s\u0131ras\u0131nda tam n\u00f6rolojik sa\u011fkal\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131ndan, hipotermi saptanan hastalar\u0131n uzam\u0131\u015f kardiyopulmoner resusitasyona cevap verebilece\u011fi ak\u0131lda tutulmal\u0131d\u0131r. Bu hastalar\u0131n v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 32 \u2013 35 \u00b0C\u2018ye getirilinceye kadar resusitatif uygulamalara devam edilmelidir.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7me suyu vb ihtiya\u00e7lar\u0131n eksikli\u011fi ve kontaminasyona ba\u011fl\u0131 sorunlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmamas\u0131 i\u00e7in belirlenmi\u015f lokalizasyonlarda acil ve ya\u015fam\u0131 idame ettirici ihtiya\u00e7 maddelerinin ge\u00e7ici ve korunakl\u0131 birimler i\u00e7inde haz\u0131r tutulmas\u0131 \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>Su i\u00e7i kurtarma faaliyetleri s\u0131ras\u0131nda \u00f6zellikle yo\u011fun kontaminasyon d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen b\u00f6lgelerde kuru tak\u0131m (su ge\u00e7irmez giysi) ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Herhangi bir nedenle bunun haricinde k\u0131yafetlerle kurtarmaya kat\u0131lm\u0131\u015f olanlar akan su alt\u0131nda temizlenmeli, uygun dezenfektanlarla fekal kontaminasyon\/ toksin maruziyeti vb. tehditlerden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131rlar. \u00c7ama\u015f\u0131r suyu ve iodin sol\u00fcsyonlar\u0131n\u0131n \u00e7ok etkili oldu\u011fu ancak insan cildine zarar verebilecekleri ak\u0131lda tutulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Laserasyon, abrazyon varl\u0131\u011f\u0131nda cilt enfeksiyonlar\u0131ndan korumak i\u00e7in ilk f\u0131rsatta yara yeri akan su ile temizlenmeli ve gerekliyse antibiyoterapi ba\u015flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Cilt enfeksiyonlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra afet b\u00f6lgesinde grip benzeri hastal\u0131klar, solunum yolu hastal\u0131klar\u0131, gastroenteritler, sivrisinek \u2013 b\u00f6cek kaynakl\u0131 enfeksiyonlar saptanabilir.<\/p>\n<p>Endemik b\u00f6lgelerde d\u0131\u015far\u0131dan gelen kurtar\u0131c\u0131lar\u0131n a\u015f\u0131lamalar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 \u00f6nemlidir. Yine tetanoz proflaksisinin yap\u0131lmas\u0131 \u00f6nemli bir noktad\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>KAYNAKLAR<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>Afet Y\u00f6netimi ve T\u0131bbi Uygulamalar Temel Ba\u015fvuru Kitab\u0131 \u2013 TATD<\/li>\n<li>Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc Meteoroloji Laboratuar\u0131 ( meteoroloji.boun.edu.tr )<\/li>\n<li>T\u00fcrk Tabipleri Birli\u011fi ( ttb.org.tr )<\/li>\n<li>AFAD ( afad.gov.tr ) AFAD Planlama ve Risk azaltma Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 2020 Y\u0131l\u0131 Do\u011fa Kaynakl\u0131 Olay \u0130statistikleri<\/li>\n<li>AFAD Afet ve Acil Durum Y\u00f6netim Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 2020 Afet \u0130statistikleri<\/li>\n<li>Meteoroloji Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ( mgm.gov.tr ) 2020 Y\u0131l\u0131 Meteorolojik Afetler De\u011ferlendirmesi<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sel; s\u00fcrekli bir bi\u00e7imde ya\u011fan ya\u011fmurdan ya da eriyen karlardan olu\u015fan, ge\u00e7ti\u011fi yerlere zarar veren ta\u015fk\u0131n su olarak tan\u0131mlan\u0131r. Hidrolik felaketlerden say\u0131lan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3145,"featured_media":491,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[10043],"tags":[10059,10058,10057],"class_list":["post-482","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-afet-yazi-dizisi","tag-afet","tag-karadeniz","tag-sel"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/482","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3145"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=482"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/482\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/media\/491"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=482"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=482"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=482"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}