{"id":1553,"date":"2024-08-17T08:30:00","date_gmt":"2024-08-17T05:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/?p=1553"},"modified":"2024-08-17T14:11:16","modified_gmt":"2024-08-17T11:11:16","slug":"beklenen-istanbul-depremi-ve-acil-tip","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/kutlama-ve-anma\/beklenen-istanbul-depremi-ve-acil-tip\/","title":{"rendered":"Beklenen \u0130stanbul Depremi Ve Acil T\u0131p"},"content":{"rendered":"\n

Neden \u201cBeklenen \u0130stanbul Depremi\u201d?<\/em><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

\u0130stanbul, son y\u0131llarda \u00f6ylesine b\u00fcy\u00fcd\u00fc, \u00f6ylesine betonla\u015ft\u0131 ki, bina stokunun yenilenmesini, deprem diren\u00e7li konutlarla de\u011fi\u015fimi beklerken; \u00f6n\u00fcne gelenin in\u015faat yapt\u0131\u011f\u0131, kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm yerine rantsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn al\u0131p ba\u015f\u0131n\u0131 gitti\u011fi bir yer h\u00e2line geldi. Kent g\u00f6z g\u00f6re g\u00f6re b\u00fcy\u00fck bir y\u0131k\u0131m\u0131 bekliyor. \u00d6zellikle 1999 \u00f6ncesi in\u015fa edilen binalar g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kendili\u011finden y\u0131k\u0131lmaya ba\u015flad\u0131 desek yalan olmaz. D\u00fcnyan\u0131n en g\u00f6zde kentlerinden olan \u0130stanbul, ba\u015fta KAF gibi bilinen fay hatlar\u0131n\u0131n bile\u015fenlerine \u00e7ok yak\u0131n, hatta yeni banliy\u00f6leri ile direk \u00fczerinde yer almakta.1<\/sup> 1999 Marmara depreminde y\u0131k\u0131mlar\u0131n ve can kay\u0131plar\u0131n\u0131n oldu\u011fu Avc\u0131lar\u2019da, 17 A\u011fustos\u2019ta g\u00fcn\u00fcn ilk \u0131\u015f\u0131klar\u0131 ile birlikte ba\u015flayan A\/K (Arama \u2013Kurtarma) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, 26 vatanda\u015f\u0131m\u0131z\u0131 enkaz alt\u0131ndan kurtaran ekibin bir \u00fcyesiydim. \u0130stanbul\u2019un bir\u00e7ok semtinin, gerek zemin gerekse de bina in\u015faat kalitesi olarak, deprem a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok riskli oldu\u011funu, 1999 depremi sonras\u0131 g\u00f6revlendirme ile bir\u00e7ok il\u00e7ede yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z incelemelerde tespit ettik, konun uzmanlar\u0131 da riskin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtmektedirler.<\/p>\n\n\n\n

Maalesef 1999 sonras\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lan ve k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde olduk\u00e7a iyi haz\u0131rlanm\u0131\u015f deprem y\u00f6netmeli\u011fine ra\u011fmen gerek denetim gerekse de y\u00f6netimsel hatalardan dolay\u0131; dere yata\u011f\u0131, kurutulmu\u015f batakl\u0131k, deniz dolgusu gibi zeminlere, kimi yerde de b\u00fcy\u00fck bir ihtiras ve a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fckle deprem ger\u00e7e\u011fini umursamazca yap\u0131lan deprem diren\u00e7siz, k\u00f6t\u00fc binalar\u0131n, beton duvarlardan olu\u015fan dikey mimarinin al\u0131p ba\u015f\u0131n\u0131 gitmesi, \u201c Beklenen \u0130stanbul Depremi<\/em>\u201d fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nemini vurgulamam\u0131z\u0131 gerektirmekte.<\/p>\n\n\n\n

Y\u0131llard\u0131r vurgulamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cDo\u011fal Afet\u201d\u201d deyiminin yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine Birle\u015fmi\u015f Milletler Afet Riskini Azaltma Ofisi (United Nations Office for Disaster Risk Reduction \u2013 UNDRR) g\u00fczel bir tan\u0131mlama getirmi\u015f; \u201cBir tehlike ancak toplumu veya toplulu\u011fu etkiledi\u011finde afet haline gelebilir. Tehlike do\u011fald\u0131r, afetler de\u011fildir\u201d <\/strong>(A hazard can only become a disaster once it impacts on society or community. A hazard is natural, disasters are not)<\/em>.2<\/sup><\/p>\n\n\n\n

\u0130stanbul\u2019un bulundu\u011fu co\u011frafyada tarihsel y\u0131k\u0131mlara yol a\u00e7m\u0131\u015f KAF (Kuzey Do\u011fu Anadolu Fay Hatt\u0131) gibi devasa k\u0131r\u0131klar vard\u0131r. KAF ba\u015fta olmak \u00fczere yer kabu\u011funun kilometrelerce derinine inen bu k\u0131r\u0131klar; stratigrafik ger\u00e7ekler, tarihsel veriler ve istatistiksel \u00f6ng\u00f6r\u00fcler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin bu en kalabal\u0131k ve en stratejik kenti i\u00e7in tehlike olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu tehlikeyi afete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek olan ise gerek yer se\u00e7imi gerekse de k\u00f6t\u00fc bina stoku ile sonu\u00e7lanan imar hatalar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere y\u0131llard\u0131r s\u00fcregelen kentsel yanl\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bir\u00e7ok semtte bina stoku eski ve deprem direnci d\u00fc\u015f\u00fck yap\u0131lar a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131. Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve binalar\u0131n yenilenmesi, merkezi idare ve yerel y\u00f6netim cephesinde yava\u015f ilerliyor. \u0130nsanlar ya \u00e7aresizlikten ya da son depremin trajedilerini unuttuklar\u0131ndan binalar\u0131n\u0131n yenilenmesinin aciliyetini \u00f6nemsemekten uzaklar, s\u00fcrekli \u00f6teliyorlar. Depremin randevusu ise yok maalesef!<\/p>\n\n\n\n

Bunlara bir de ekonomik kriz ve kamu yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n 6 \u015eubat deprem b\u00f6lgesine \u00f6ncelikle aktar\u0131lmas\u0131 eklenince \u0130stanbul da hastane yenilenmeleri de durma noktas\u0131na geldi. \u0130stanbul\u2019da bir\u00e7ok hastane halen tarihi binalar\u0131nda hizmet vermekte. 1999 \u00f6ncesi yap\u0131lan ve o zaman\u0131n y\u00f6netmeli\u011fine g\u00f6re in\u015fa edilmi\u015f yak\u0131n tarihin hastanelerinde de deprem direnci a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u0131k\u0131nt\u0131lar var. Hastaneler gibi 24 saat kesintisiz hizmet veren ve i\u00e7erisinde deprem esnas\u0131nda bir yere k\u0131p\u0131rdayamayacak hastalar olan yap\u0131lar\u0131n deprem direncinin y\u00fcksek olmas\u0131ndan ba\u015fka \u00e7aresi yok.<\/p>\n\n\n\n

Son d\u00f6nemde g\u00fcndeme gelen sismik izolat\u00f6rler 6 \u015eubat 2023 Kahramanmara\u015f merkezli depremlerde ayakta kalan hastanelerin de deneyimiyle en az\u0131ndan yeni yap\u0131lan \u015fehir hastaneleri gibi yap\u0131lar da mutlak g\u00f6zetilmesi gereken bir konu. Zira bilinen ve bilinmeyen diri fay hatlar\u0131 ile \u00fclkemizin her y\u00f6resi gibi \u0130stanbul da deprem b\u00f6lgesi. Ve maalesef \u0130stanbul\u2019un finans, sanayii, ekonomi vs bir\u00e7ok kritik saha gibi sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda da \u00fclkenin hassas merkezi olmas\u0131, ba\u015fta 24 saat hizmet veren hastaneler olmak \u00fczere, insanlar\u0131n toplu olarak bulunduklar\u0131 mek\u00e2nlar\u0131 \u00e7ok sa\u011flam yapmay\u0131 zorunlu k\u0131lmakta.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fcy\u00fck afetlerde cadde ve sokaklara y\u0131k\u0131lan binalar, \u00fcst ge\u00e7itlerin \u00e7\u00f6kmesi, yollar\u0131n yar\u0131lmas\u0131 gibi alt yap\u0131y\u0131 tahrip eden durumlarda kara yolu ile hasta transferi imk\u00e2ns\u0131z h\u00e2le gelmektedir. Ayn\u0131 nedenlerle sa\u011fl\u0131k personelinin \u00f6zellikle \u0130stanbul gibi b\u00fcy\u00fck kentlerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 sa\u011fl\u0131k kurumuna ula\u015fmas\u0131 da zor hatta olanaks\u0131z olabilir. \u0130stanbul gibi bir deniz \u015fehrinin deprem sonras\u0131 ula\u015f\u0131mda denizi mutlak kullanmas\u0131 gerekir. 17 A\u011fustos 1999 Marmara depreminde onlarca yaral\u0131 depremzede o zaman \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m hastanenin deniz ambulans\u0131 sayesinde kara yolu ile ula\u015f\u0131m\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 Yalova-\u00c7\u0131narc\u0131k b\u00f6lgesinden hastanemize getirilmi\u015f ve sa\u011falt\u0131mlar\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Yine 12 Kas\u0131m 1999daki D\u00fczce Depreminde TSK (T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri) envanterinde bulunan UH60 (Sikorsky diye bilinir) ve Eurocopter AS332 (S\u00fcper Puma) gibi gece g\u00f6r\u00fc\u015f sistemi bulunan helikopterlerle, enkazdan \u00e7\u0131kar\u0131lan \u00e7ok say\u0131da yaral\u0131 ba\u015fta Crush sendromundan kurtar\u0131labilmek i\u00e7in diyaliz imkan\u0131 olan hastanelere ve yine k\u0131\u015f ortam\u0131 nedenli devrilen soba yan\u0131klar\u0131 i\u00e7in yan\u0131k merkezlerine nakledilebildiler. Ama ne yaz\u0131k ki D\u00fczce \u2013 Bolu b\u00f6lgesinden stadyum benzeri alanlardan al\u0131nan bu yaral\u0131lar\u0131 ancak o zamanki GATA Hastanesi ve 1. Ordu Selimiye K\u0131\u015flas\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck helikopter pistlerine indirebilmek m\u00fcmk\u00fcn oldu. Yine arada kara transferi gerekti.<\/p>\n\n\n\n

\u0130stanbul\u2019da 1999\u2019dan 25 Y\u0131l sonra bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 uzman hekimlerin, akademisyenlerin bulundu\u011fu son derecede donan\u0131ml\u0131 \u201cdeniz kenar\u0131\u201c hastanelerde dahi denizden hasta al\u0131nabilecek yana\u015fma iskeleleri, yeni yap\u0131lan \u015eehir ve \u00dcniversite hastaneleri dahil \u00e7o\u011fu hastane de \u00e7ok say\u0131da hastay\u0131 nakledebilecek \u00e7ift palli (\u00fcstteki b\u00fcy\u00fck pervane) CH 47 ve yine b\u00fcy\u00fck palli UH 60 ini\u015fine elveri\u015fli helikopter pisti bulunmamakta. 2023 Depreminde y\u00fczlerce yaral\u0131n\u0131n transferinin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 TSK (Jandarma dahil) envanterinde ayn\u0131 anda 20 hastay\u0131 nakledebilecek (oturur durumda 55 ki\u015fi) \u00e7ift palli CH 47 Chinook helikopterleri bulunmaktayd\u0131. Maliyeti fazla olmayan, havadan hasta nakline imk\u00e2n veren bu heliportlar\u0131n mutlaka d\u00fczenlenmesi gerekmekte.<\/p>\n\n\n\n

Acil T\u0131p\u00e7\u0131lar, deyim yerindeyse her g\u00fcn mini afet ya\u015fanan, \u00f6zellikle \u00e7ok say\u0131da hastan\u0131n ba\u015f vurdu\u011fu e\u011fitim ve ara\u015ft\u0131rma hastaneleri ba\u015fta olmak \u00fczere, hasta yo\u011fun ortamlarda adli s\u00fcre\u00e7lerden de \u00f6d\u00fcn vermeden \u00e7al\u0131\u015fma konusunda yetkindirler. Son ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z 6 \u015eubat depreminde de oldu\u011fu gibi h\u0131zla deprem b\u00f6lgesine intikal ederek yaralar\u0131n sar\u0131lmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck rol oynam\u0131\u015flard\u0131r. Beklenen \u0130stanbul Depreminde de Acil T\u0131p\u00e7\u0131lara \u00e7ok i\u015f d\u00fc\u015fece\u011fi kesindir.<\/p>\n\n\n\n

Enkazdan depremzede yaral\u0131y\u0131 \u00e7\u0131karmak ile kurtarmak aras\u0131nda ilk ve acil yard\u0131m\u0131n \u00f6tesinde \u201cAfet T\u0131bb\u0131<\/em><\/strong>\u201d bilgisine, deneyim ve uygulama becerisine sahip olmak gerekir. Ya\u015fanan son depremler de g\u00f6stermi\u015ftir ki hastanelerin de y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ya da kullan\u0131lamaz hale geldi\u011fi b\u00fcy\u00fck afetlerde ister TUN (T\u0131bbi U\u00e7 Nokta) ister az hasarl\u0131 hastane, isterse de sahra hastanesi gibi ge\u00e7ici sa\u011fl\u0131k birimleri olsun, e\u011fitimli \u2013 deneyimli sa\u011fl\u0131k profesyonellerinin buralarda yaral\u0131 depremzedelerin kendilerine gelmelerini ya da getirilmelerini beklemeleri can kay\u0131plar\u0131n\u0131n artmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc iyi niyetle de olsa ileri ilk yard\u0131m ve afet t\u0131bb\u0131 bilgi ve becerisine sahip olmayan ki\u015filerce hatta arama kurtarma ekiplerince enkazdan \u00e7\u0131kar\u0131lan ki\u015filer; yanl\u0131\u015f ya da eksik yap\u0131lan ve hatta hi\u00e7 yap\u0131lmayan zorunlu t\u0131bbi uygulamalar sonras\u0131 sadece enkazdan \u00e7\u0131kar\u0131lmakta ama kurtar\u0131lamamakta, sonu\u00e7ta kal\u0131c\u0131 sakatl\u0131klar olu\u015fabilmektedir. Bu nedenlerle afetler de A\/K i\u00e7in e\u011fitilmi\u015f ve donat\u0131lm\u0131\u015f ekipler de mutlaka afet t\u0131bb\u0131 bilgisine sahip sa\u011fl\u0131k profesyonelleri bulunmal\u0131 ya da bu elemanlar\u0131n bulundu\u011fu ekiplerle birlikte canl\u0131 ihbar\u0131 olan enkazlara gidilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

\n

K\u0131saca s\u00f6ylemek gerekirse Acil T\u0131p\u00e7\u0131lar enkaza girmeseler bile i\u00e7inde yaral\u0131, s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f depremzede ihbar\u0131 olan enkazlara yak\u0131n olmal\u0131d\u0131rlar<\/em><\/strong>.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\u0130stanbul UMKE\u2019nin ba\u015f\u0131nda iken ge\u00e7mi\u015f afet deneyimlerimizin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00f6zellikle Marmara Depremi gibi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 y\u0131k\u0131mlara yol a\u00e7an depremlerde; enkazlarda imdat \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 duydu\u011fumuz s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f deprem kurbanlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmak i\u00e7in \u0130tfaiye, AFAD, STK, TSK, yabanc\u0131 arama kurtarma ekiplerini vs beklemedeki \u00e7aresizlikten \u00f6t\u00fcr\u00fc UMKE b\u00fcnyesinde de basit kurtarma ara\u00e7 \u2013 gere\u00e7leri ile donat\u0131lm\u0131\u015f, UMKE-AT\u0130K (Afetlerde T\u0131bbi \u0130yile\u015ftirme ve Kurtarma) ekiplerini<\/em> \u00f6nermi\u015ftim. 10 y\u0131l sonra \u00e7ok b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131ma yol a\u00e7an Kahramanmara\u015f depreminde de benzer zorluklar olu\u015funca UMKE \u2013 ATAK ekiplerinin olu\u015fturulmas\u0131na karar verildi. Bu ekipler beklenen \u0130stanbul depreminde Acil T\u0131p\u00e7\u0131lar\u0131n da yer almas\u0131 gereken ekiplerdir.<\/p>\n\n\n\n

6 \u015eubat 2023 Kahramanmara\u015f merkezli depremlerde en \u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7ekilen konulardan biri de GSM operat\u00f6rlerinin baz istasyonlar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lan binalarla birlikte devre d\u0131\u015f\u0131 kalmas\u0131 sonucu mobil haberle\u015fmenin g\u00fcnlerce sa\u011flanamamas\u0131 olmu\u015ftur. \u0130stanbul\u2019da da g\u00fcn\u00fcm\u00fczde baz istasyonlar\u0131 \u00e7o\u011funlukla deprem direnci sorgulanmas\u0131 gereken eski yap\u0131lar\u0131n \u00fczerinde yer almaktad\u0131r. Yak\u0131n zaman da \u00fclke genelinde oldu\u011fu gibi \u0130stanbul\u2019da da merkezi tek numaradan acil \u00e7a\u011fr\u0131 sistemi hizmeti veren ve ba\u015fta deprem olmak \u00fczere afetlerde kritik \u00f6nem sahip 112\u2019ye eri\u015fim i\u00e7in baz istasyonlar\u0131n\u0131n mutlak sa\u011flam yap\u0131lar \u00fczerine al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Gerek UMKE b\u00fcnyesinde g\u00f6rev alacak Acil T\u0131p\u00e7\u0131lar gerekse de sismik g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flanm\u0131\u015f \u015eehir hastaneleri, \u00dcniversite hastaneleri, E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Hastaneleri gibi kurum ve kurulu\u015flardaki afet ekipleri i\u00e7in; 112, AFAD, TRAC (Telsiz-Radyo Amat\u00f6rleri Cemiyeti) ile beklenen \u0130stanbul depremi i\u00e7in, kapal\u0131 ortak frekans belirlenmesi, GSM \u015eebekesinin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla devre d\u0131\u015f\u0131 kalaca\u011f\u0131 afeti izleyen s\u00fcre\u00e7te ya\u015famsal \u00f6nem arz eder.<\/p>\n\n\n\n

MTA taraf\u0131ndan yak\u0131n zamanda 2023 \u015eubat ay\u0131nda g\u00fcncellenen yeni T\u00fcrkiye Diri Fay haritas\u0131na g\u00f6re \u0130stanbul ile ayn\u0131 fay hatlar\u0131 \u00fczerinde olmayan Karadeniz\u2019e k\u0131y\u0131s\u0131 bulunan yerle\u015fimler afet grup destek iller se\u00e7ilmelidir.1 <\/sup>Deniz yolu ile kara yollar\u0131n\u0131 bypass ederek katamaran feribotlarla olduk\u00e7a h\u0131zl\u0131 destek al\u0131nabilir (Depremde karayollar\u0131n\u0131n hasarlanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksektir ve yo\u011fun ara\u00e7 ak\u0131\u015f\u0131na u\u011frayacakt\u0131r).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u0130stanbul\u2019un 2022\u2019de revize edilen T\u00fcrkiye Afet M\u00fcdahale Plan\u0131ndaki (TAMP)3 <\/sup>destek illerin \u00e7o\u011fu ayn\u0131 diri fay hatlar\u0131na yak\u0131nd\u0131r ve bu destek il se\u00e7imi plan\u0131n\u0131n yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi \u015fartt\u0131r. \u00d6rnek vermek gerekirse g\u00f6\u00e7\u00fck, deprem gibi afetlerde dar alan kurtarmas\u0131nda, tahkimat yapmakta \u00e7ok usta ve yetkin olan ta\u015f k\u00f6m\u00fcr\u00fc oca\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n yo\u011fun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ve KAF\u2019dan farkl\u0131 faylara yak\u0131n olan, bug\u00fcne kadar \u0130stanbul\u2019u etkileyen depremlerden etkilenmeyen sahil \u015feridindeki Bat\u0131 Karadeniz illerinden katamaran gemilerle s\u00fcratle deniz yoluyla intikal edebilecek ekiplerden destek al\u0131nabilir.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\n
\n

Magnit\u00fcd 7.4 ve \u00fczeri Bir Depremin Gece Olmas\u0131 Durumunda \u0130stanbul\u2019un Risk Durumu:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

(Kaynak: \u0130BB \u2013 JICA ortak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131)<\/strong><\/p>\n\n\n\n