{"id":1532,"date":"2024-07-23T08:30:27","date_gmt":"2024-07-23T05:30:27","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/?p=1532"},"modified":"2024-07-28T18:29:53","modified_gmt":"2024-07-28T15:29:53","slug":"afetler-ve-kirilgan-gruplar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/afet\/afet-yazi-dizisi\/afetler-ve-kirilgan-gruplar\/","title":{"rendered":"Afetler ve K\u0131r\u0131lgan Gruplar"},"content":{"rendered":"\n

\u00c7ocuklar, Kad\u0131nlar, Ya\u015fl\u0131lar, Engelliler ve Kronik Hastal\u0131\u011f\u0131 Olan Hastalar<\/strong><\/em><\/h1>\n\n\n\n

Giri\u015f<\/u><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Afetler, toplumlar\u0131n her kesimini etkileyen ancak baz\u0131 gruplar\u0131n daha fazla risk alt\u0131nda oldu\u011fu olaylard\u0131r. \u00d6zellikle \u00e7ocuklar, kad\u0131nlar, ya\u015fl\u0131lar, engelliler ve kronik hastal\u0131\u011f\u0131 olanlar afetler s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda daha k\u0131r\u0131lgan hale gelirler. Baz\u0131 durumlarda, belirli etnik veya dini az\u0131nl\u0131klar da bu risklerle kar\u015f\u0131la\u015fabilir. Bu savunmas\u0131zl\u0131\u011fa katk\u0131da bulunan baz\u0131 \u00f6znel fakt\u00f6rler olabilir, ancak \u00e7o\u011funlukla \u00e7evresel veya toplumsal fakt\u00f6rler bu gruplar\u0131n savunmas\u0131z olmalar\u0131na yol a\u00e7an en \u00f6nemli kaynaklard\u0131r. Afet \u00f6ncesi planlay\u0131c\u0131lar k\u0131r\u0131lgan gruplar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmeli ve t\u00fcm m\u00fcdahale ve rehabilitasyon \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n afet s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda bu gruplar\u0131n hassasiyetlerini dikkate alarak sa\u011fl\u0131k hizmeti \u00f6nceliklerini de\u011ferlendirmeleri \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n

Bu makale, bu k\u0131r\u0131lgan gruplar\u0131n afetler s\u0131ras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 zorluklar\u0131 ve bu zorluklar\u0131n \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in al\u0131nabilecek \u00f6nlemleri inceleyecektir.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n

\u00c7ocuklar ve Afetler<\/u><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

\u00c7ocuklar afetlerden en \u00e7ok etkilenen gruplardan biridir. Fiziksel, duygusal ve psikolojik olarak geli\u015fme a\u015famas\u0131nda olduklar\u0131 i\u00e7in afetler s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda ciddi riskler alt\u0131ndad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Fiziksel Etkiler:<\/strong> Afetler s\u0131ras\u0131nda \u00e7ocuklar yaralanma ve hastalanma riskleriyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131rlar. Bar\u0131nma, g\u0131da ve temiz su gibi temel ihtiya\u00e7lara eri\u015fimde ya\u015fanan s\u0131k\u0131nt\u0131lar \u00e7ocuklar\u0131n sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 ciddi \u015fekilde tehdit edebilir.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Psikolojik Etkiler:<\/strong> Travmatik olaylar, kay\u0131plar ve belirsizlik \u00e7ocuklarda korku, kayg\u0131, depresyon ve travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu (TSSB) gibi psikolojik sorunlara yol a\u00e7abilir.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   E\u011fitim \u00dczerindeki Etkiler:<\/strong> Okullar\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 veya e\u011fitim faaliyetlerinin aksamas\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n e\u011fitim hayatlar\u0131n\u0131 sekteye u\u011frat\u0131r. E\u011fitimden uzak kalan \u00e7ocuklar hem akademik hem de sosyal geli\u015fim a\u00e7\u0131s\u0131ndan geri kalabilirler.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Korunma ve G\u00fcvenlik:<\/strong> Ailelerinden ayr\u0131 d\u00fc\u015fen \u00e7ocuklar istismar ve insan ticareti gibi tehlikelerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilirler. Bu nedenle afet durumlar\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in \u00f6zel \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tablo 1. \u00c7ocuklar\u0131n Afet ve \u00c7at\u0131\u015fmalarda Ya\u015fad\u0131klar\u0131 Zarar G\u00f6rebilirlik T\u00fcrleri ve Zarar G\u00f6rebilirli\u011fi Etkileyen Fakt\u00f6rler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 <\/td>Fiziksel K\u0131r\u0131lganl\u0131k<\/strong><\/td>Psikolojik K\u0131r\u0131lganl\u0131k<\/strong><\/td>E\u011fitimsel K\u0131r\u0131lganl\u0131k<\/strong><\/td><\/tr>
\u00c7ocuklar\u0131n Afet Durumunda Ya\u015fad\u0131klar\u0131 Zarar G\u00f6rebilirlik T\u00fcrleri<\/strong><\/td>– \u00d6l\u00fcm  – Yaralanma – Hastal\u0131k ve rahats\u0131zl\u0131k – Yetersiz Beslenme – Is\u0131 stresi – Fiziksel istismar – Cinsel istismar<\/td>– Travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu – Depresyon – Anksiyete – Duygusal s\u0131k\u0131nt\u0131 – Uyku bozukluklar\u0131 – Somatik \u015fikayetler – Davran\u0131\u015fsal sorunlar<\/td>– Okulu ka\u00e7\u0131rd\u0131  – K\u00f6t\u00fc akademik performans – Gecikmeli ilerleme – E\u011fitimin tamamlanamamas\u0131<\/td><\/tr>
Afet Durumunda \u00c7ocuklar\u0131n Zarar G\u00f6rebilirli\u011fini Etkileyen Fakt\u00f6rler<\/strong><\/td>– Tehlikeye a\u00e7\u0131k b\u00f6lgelerdeki yoksul topluluklarda ya\u015famak – Standartlar\u0131n alt\u0131ndaki yap\u0131larda ya\u015famak\/okula gitmek – Ebeveyn kayb\u0131 – Aile ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 – \u00c7ocuk \u00f6zellikleri (\u0131rk, ya\u015f, cinsiyet vb.) – Boyut, g\u00fc\u00e7, geli\u015fim a\u015famas\u0131 – K\u00f6t\u00fc beslenme – Ebeveyn s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 – G\u00fcvenli olmayan\/sa\u011fl\u0131ks\u0131z bar\u0131nma ortamlar\u0131<\/td>– Ya\u015fam tehdidi – Aile ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 – Sevilen birinin \u00f6l\u00fcm\u00fc – Maddi kay\u0131p – Ev\/okul hasar\u0131 – Afete do\u011frudan maruz kalma veya medyaya maruz kalma – \u00c7ocuk \u00f6zellikleri (\u0131rk, ya\u015f, cinsiyet vb.) – Afet \u00f6ncesi k\u00f6t\u00fc i\u015flevsellik – Ebeveyn s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 – D\u00fc\u015f\u00fck sosyal destek seviyeleri – Ek ya\u015fam stres\u00f6rleri – Olumsuz ba\u015fa \u00e7\u0131kma becerileri – Ba\u015fa \u00e7\u0131kma yard\u0131m\u0131 eksikli\u011fi – Yer De\u011fi\u015ftirme<\/td>– Okul binalar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 – \u00d6\u011frenci ve \u00f6\u011fretmenlerin yer de\u011fi\u015ftirmesi – Hayati kay\u0131tlar\u0131n kayb\u0131 – Gecikmeli kay\u0131t – Birden fazla okul de\u011fi\u015fikli\u011fi – Aile istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 – Ho\u015f olmayan\/destekleyici olmayan okul ortamlar\u0131 – Afet \u00f6ncesi d\u00fc\u015f\u00fck akademik performans – Bir ebeveynin \/ bak\u0131c\u0131n\u0131n kayb\u0131 – Artan i\u015f talepleri<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/div><\/figure>\n\n\n\n

ABD d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm \u00fclkeler taraf\u0131ndan onaylanan Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7ocuk Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi (BM\u00c7HS), \u00e7ocuklar i\u00e7in en y\u00fcksek koruma ve yard\u0131m standartlar\u0131n\u0131 sunan kapsaml\u0131 bir haklar kodu sa\u011flamaktad\u0131r. UNCRC; \u0131rk, din veya yeteneklerine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n her \u00e7ocu\u011fun medeni, siyasi, ekonomik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131n\u0131 belirleyen yasal olarak ba\u011flay\u0131c\u0131 uluslararas\u0131 bir anla\u015fmad\u0131r ve vatanda\u015f\u0131 olsun veya olmas\u0131n, her devletin yetki alan\u0131ndaki t\u00fcm \u00e7ocuklar i\u00e7in ge\u00e7erlidir. \u0130nsani yard\u0131m alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan kurulu\u015flar\u0131n \u00e7ocuk koruma politikalar\u0131 olmal\u0131d\u0131r ve rehabilitasyon uzmanlar\u0131n\u0131n bu \u00e7ocuk koruma ilkelerine a\u015fina olmalar\u0131 ve bunlara uymalar\u0131 hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7ocuklar \u0130\u00e7in Afet \u00d6ncesi Al\u0131nmas\u0131 Gereken \u00d6nlemler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2022   E\u011fitim:<\/strong> \u00c7ocuklar\u0131n afetler konusunda bilin\u00e7lendirilmesi ve e\u011fitim verilmesi \u00f6nemlidir. Okullarda afet e\u011fitimleri d\u00fczenlenmeli ve \u00e7ocuklar\u0131n nas\u0131l davranacaklar\u0131 \u00f6\u011fretilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Aile Planlar\u0131:<\/strong> Ailelerin, afet durumunda \u00e7ocuklar\u0131yla birlikte uygulayacaklar\u0131 acil durum planlar\u0131 olu\u015fturmas\u0131 gereklidir. Bu planlar, toplanma noktalar\u0131 ve ileti\u015fim bilgilerini i\u00e7ermelidir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7ocuklar \u0130\u00e7in Afet S\u0131ras\u0131nda Al\u0131nmas\u0131 Gereken \u00d6nlemler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2022   G\u00fcvenli Alanlar:<\/strong> \u00c7ocuklar i\u00e7in g\u00fcvenli toplanma alanlar\u0131 belirlenmeli ve ailelerinden ayr\u0131lmamalar\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Ailesini kaybeden korumas\u0131z \u00e7ocuklar i\u00e7in mutlaka devlet kontrol\u00fcnde, g\u00f6revlendirilmi\u015f koruyucu ekipler olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Psikolojik Destek:<\/strong> Afet s\u0131ras\u0131nda \u00e7ocuklara psikolojik destek verilmelidir. Onlar\u0131n korkular\u0131n\u0131 hafifletmek i\u00e7in profesyonel yard\u0131m sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7ocuklar \u0130\u00e7in Afet Sonras\u0131nda Al\u0131nmas\u0131 Gereken \u00d6nlemler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2022   E\u011fitime D\u00f6n\u00fc\u015f:<\/strong> \u00c7ocuklar\u0131n e\u011fitimlerine h\u0131zla geri d\u00f6nmeleri sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Okullar\u0131n yeniden a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve e\u011fitim materyallerinin temin edilmesi \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Psikolojik Destek:<\/strong> Afet sonras\u0131 \u00e7ocuklara uzun vadeli psikolojik destek sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Travma Sonras\u0131 Stres Bozuklu\u011fu (TSSB) gibi durumlar yak\u0131ndan izlenmelidir.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n

<\/p>\n\n\n\n

Kad\u0131nlar ve Afetler<\/u><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Kad\u0131nlar, afetlerden etkilenen di\u011fer bir k\u0131r\u0131lgan gruptur. Toplumsal cinsiyete ili\u015fkin k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal uygulamalar, d\u00fcnya genelinde kad\u0131nlar i\u00e7in e\u015fitsizlik ve d\u0131\u015flanman\u0131n ba\u015fl\u0131ca kaynaklar\u0131ndand\u0131r. Bunlar s\u0131kl\u0131kla, okul ve \u00fcniversiteye kay\u0131t, i\u015fg\u00fcc\u00fcne kat\u0131l\u0131m, daha d\u00fc\u015f\u00fck sosyal g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fckle birlikte varl\u0131klar \u00fczerinde kontrol, daha az \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve hareketlilik gibi alanlarda toplumsal cinsiyet e\u015fitsizlikleri de dahil olmak \u00fczere ekonomik ve siyasi sonu\u00e7larla kendini g\u00f6sterir. Toplumsal cinsiyet rolleri ve sorumluluklar\u0131 nedeniyle afetler s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda da benzersiz zorluklarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Toplumsal Cinsiyet Rolleri ve Sorumluluklar\u0131:<\/strong> Kad\u0131nlar \u00f6zellikle ev i\u015fleri ve \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131 gibi sorumluluklarla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler. Afetler s\u0131ras\u0131nda bu sorumluluklar daha da a\u011f\u0131rla\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   \u015eiddet ve G\u00fcvenlik:<\/strong> Afetler kad\u0131nlara y\u00f6nelik \u015fiddet riskini art\u0131r\u0131r. Bar\u0131nma alanlar\u0131n\u0131n yetersizli\u011fi ve g\u00fcvenlik \u00f6nlemlerinin eksikli\u011fi kad\u0131nlar\u0131n cinsel ve fiziksel \u015fiddete maruz kalma riskini y\u00fckseltir.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Sa\u011fl\u0131k ve Hijyen:<\/strong> Kad\u0131nlar\u0131n sa\u011fl\u0131k ve hijyen ihtiya\u00e7lar\u0131 afetler s\u0131ras\u0131nda \u00f6nemli bir konudur. \u00d6zellikle hamile ve emziren kad\u0131nlar afetler s\u0131ras\u0131nda \u00f6zel sa\u011fl\u0131k hizmetlerine ihtiya\u00e7 duyarlar.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Ekonomik Etkiler:<\/strong> Kad\u0131nlar genellikle ekonomik a\u00e7\u0131dan daha k\u0131r\u0131lgan durumdad\u0131rlar. Afetler kad\u0131nlar\u0131n i\u015flerini kaybetmelerine veya gelir kaynaklar\u0131n\u0131n kesilmesine neden olabilir.<\/p>\n\n\n\n

1979 tarihli Kad\u0131nlara Kar\u015f\u0131 Her T\u00fcrl\u00fc Ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00d6nlenmesi S\u00f6zle\u015fmesi ve 1999 tarihli Kad\u0131nlara Kar\u015f\u0131 Her T\u00fcrl\u00fc Ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00d6nlenmesi S\u00f6zle\u015fmesi \u0130htiyari Protokol\u00fc afetler s\u0131ras\u0131nda kad\u0131nlar\u0131n haklar\u0131n\u0131 korumaktad\u0131r. Uluslararas\u0131 K\u0131z\u0131l Ha\u00e7 Komitesi taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen yeni Acil Durumlarda Koruma, Toplumsal Cinsiyet ve Kapsay\u0131c\u0131l\u0131k i\u00e7in Asgari Standartlar, rehabilitasyon uzmanlar\u0131na, insanlar\u0131n \u015fiddet ve istismar risklerine maruz kalmalar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlayan ve acil durum programlar\u0131n\u0131n “zarar vermemesini” sa\u011flayan koruma, toplumsal cinsiyet ve kapsay\u0131c\u0131l\u0131k i\u00e7in bir dizi asgari standart sunmaktad\u0131r. Bu, dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na ve kad\u0131nlar\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesine yard\u0131mc\u0131 olacak ve kad\u0131nlar\u0131n sadece afetlerde de\u011fil, bir b\u00fct\u00fcn olarak toplumdaki rollerine ili\u015fkin kli\u015feleri ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kad\u0131nlar \u0130\u00e7in Afet \u00d6ncesi Al\u0131nmas\u0131 Gereken \u00d6nlemler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2022   Toplumsal Destek:<\/strong> Kad\u0131nlar\u0131n toplumsal destek a\u011flar\u0131na eri\u015fimi art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n liderlik etti\u011fi afet haz\u0131rl\u0131k komiteleri kurulabilir.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri:<\/strong> Kad\u0131nlar\u0131n sa\u011fl\u0131k ihtiya\u00e7lar\u0131na y\u00f6nelik \u00f6zel planlamalar yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle hamile ve emziren kad\u0131nlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kad\u0131nlar \u0130\u00e7in Afet S\u0131ras\u0131nda Al\u0131nmas\u0131 Gereken \u00d6nlemler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2022   Koruma:<\/strong> Kad\u0131nlar\u0131n g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flanmal\u0131, \u00f6zellikle cinsel ve fiziksel \u015fiddete kar\u015f\u0131 korunmalar\u0131 i\u00e7in \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Temel \u0130htiya\u00e7lar:<\/strong> Kad\u0131nlar\u0131n hijyen ve sa\u011fl\u0131k ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r. Bu \u00f6zellikle menstr\u00fcel hijyen \u00fcr\u00fcnleri ve do\u011fum kontrol malzemeleri i\u00e7in ge\u00e7erlidir.<\/p>\n\n\n\n

Kad\u0131nlar \u0130\u00e7in Afet Sonras\u0131nda Al\u0131nmas\u0131 Gereken \u00d6nlemler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2022   Ekonomik Destek:<\/strong> Kad\u0131nlar\u0131n ekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 yeniden kazanmalar\u0131 i\u00e7in destek sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Mikro kredi programlar\u0131 ve meslek edindirme kurslar\u0131 d\u00fczenlenebilir.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   G\u00fcvenlik:<\/strong> Afet sonras\u0131 kad\u0131nlar\u0131n g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flanmal\u0131, bar\u0131nma alanlar\u0131nda g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n

<\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131lar ve Afetler<\/u><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc’ne (WHO) g\u00f6re 2000 y\u0131l\u0131nda 60 ya\u015f ve \u00fczeri 600 milyon ki\u015fi bulunmaktayd\u0131 ve bu say\u0131n\u0131n 2025 y\u0131l\u0131na kadar 1,2 milyara, 2050 y\u0131l\u0131na kadar ise 2 milyara y\u00fckselmesi beklenmektedir. \u00d6nceden var olan ve bir krizle daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fen ko\u015fullar ve pozisyonlar ile acil durumun kendisinin yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel sorunlar ve riskler, insani krizlerde ya\u015fl\u0131lar\u0131 etkileyen ba\u015fl\u0131ca zorluklar ve koruyucu fakt\u00f6rlerdir. Ya\u015fl\u0131lar, afetler s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda \u00f6zel dikkat gerektiren bir di\u011fer k\u0131r\u0131lgan gruptur. Fiziksel ve sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131 ya\u015fl\u0131lar\u0131n afetlere kar\u015f\u0131 daha savunmas\u0131z olmalar\u0131na neden olur.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Fiziksel ve Sa\u011fl\u0131k Durumu:<\/strong> Ya\u015fl\u0131lar genellikle kronik hastal\u0131klar ve hareket k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131klar\u0131 gibi sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Sosyal \u0130zolasyon:<\/strong> Ailelerinden veya topluluklar\u0131ndan ayr\u0131 d\u00fc\u015fmeleri ya\u015fl\u0131lar\u0131n duygusal ve psikolojik olarak zorlanmalar\u0131na neden olabilir.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Ekonomik Zorluklar:<\/strong> Sabit gelir kaynaklar\u0131na sahip olduklar\u0131 i\u00e7in afetler s\u0131ras\u0131nda ekonomik zorluklarla kar\u015f\u0131la\u015fabilirler.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Bak\u0131m ve Destek \u0130htiyac\u0131:<\/strong> Ya\u015fl\u0131lar afetler s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda \u00f6zel bak\u0131m ve destek ihtiya\u00e7lar\u0131na sahiptirler.<\/p>\n\n\n\n

Tablo 2. Afet ve \u00c7at\u0131\u015fmalarda Ya\u015fl\u0131 Bireylerin Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 Koruma Sorunlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Devlet, silahl\u0131 gruplar ve uluslararas\u0131 akt\u00f6rler d\u00fczeyinde<\/strong><\/td>Bireysel, aile ve toplum d\u00fczeyinde<\/strong><\/td><\/tr>
– Emniyet ve g\u00fcvenlik:               \u25e6 Fiziksel risk veya zarar – azalan rejeneratif kapasite ve hareket zorluklar\u0131 ya\u015fl\u0131 ki\u015fileri daha fazla yaralanma riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131r ve onlar\u0131 bir yaralanman\u0131n uzun vadeli etkilerine kar\u015f\u0131 daha savunmas\u0131z hale getirir.<\/td>– \u015eiddet:                       \u25e6 Fiziksel, cinsel veya psikolojik istismar eylemi veya tehdidi. Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k ve izolasyon d\u00f6ng\u00fcleri ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131 aile i\u00e7inde istismar riski alt\u0131na sokabilir. Toplum i\u00e7inde, ya\u015fl\u0131 insanlar alg\u0131lanan savunmas\u0131zl\u0131\u011f\u0131n bir sonucu olarak sald\u0131r\u0131 kurban\u0131 olabilirler.<\/td><\/tr>
– Konut, arazi ve m\u00fclkiyet haklar\u0131:                      \u25e6 Kay\u0131p m\u00fclkiyet belgeleri ve y\u00fcksek tahliye oranlar\u0131 nedeniyle m\u00fclkiyetin kan\u0131tlanmas\u0131nda ya\u015fanan zorluklarla birlikte, konut, arazi, m\u00fclk ve mallarla ilgili m\u00fcdahale veya ayr\u0131mc\u0131l\u0131k.<\/td>– \u0130hmal ve yoksunluk:                \u25e6 Ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 mal ve hizmetlere eri\u015fimleri engellenebilir. Bu kas\u0131ts\u0131z olabilece\u011fi gibi kas\u0131tl\u0131 bir ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n sonucu da olabilir.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/div><\/figure>\n\n\n\n

Halihaz\u0131rda, bu t\u00fcr haklar\u0131 korumak i\u00e7in mevzuat geli\u015ftirmede referans olarak kullan\u0131labilecek bir Birle\u015fmi\u015f Milletler Ya\u015fl\u0131 Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi veya evrensel olarak uygulanabilir standartlar bulunmamaktad\u0131r. 1991 tarihli Birle\u015fmi\u015f Milletler Ya\u015fl\u0131lar i\u00e7in \u0130lkeler, ya\u015fl\u0131lar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, kat\u0131l\u0131m, bak\u0131m, kendini ger\u00e7ekle\u015ftirme ve haysiyet gibi haklar\u0131 i\u00e7in acil durumlarda ve insani yard\u0131m ortamlar\u0131nda uygulanabilecek yetkili bir \u00e7er\u00e7eve sunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131lar \u0130\u00e7in Afet \u00d6ncesi Al\u0131nmas\u0131 Gereken \u00d6nlemler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2022   \u00d6zel \u0130htiya\u00e7 Planlamas\u0131:<\/strong> Ya\u015fl\u0131lar\u0131n fiziksel ve sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131na uygun \u00f6zel afet planlar\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. \u0130la\u00e7 ihtiya\u00e7lar\u0131 ve sa\u011fl\u0131k kontrolleri d\u00fczenli olarak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Topluluk Deste\u011fi:<\/strong> Kom\u015fuluk ve topluluk deste\u011fi te\u015fvik edilmeli, ya\u015fl\u0131lar\u0131n yaln\u0131z kalmamas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131lar \u0130\u00e7in Afet S\u0131ras\u0131nda Al\u0131nmas\u0131 Gereken \u00d6nlemler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2022   Tahliye:<\/strong> Ya\u015fl\u0131lar\u0131n h\u0131zl\u0131 ve g\u00fcvenli bir \u015fekilde tahliye edilmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Onlara yard\u0131m edecek ki\u015filerin bulunmas\u0131 \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri:<\/strong> Afet s\u0131ras\u0131nda ya\u015fl\u0131lar\u0131n sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131lar \u0130\u00e7in Afet Sonras\u0131nda Al\u0131nmas\u0131 Gereken \u00d6nlemler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2022   Topluluk Deste\u011fi:<\/strong> Ya\u015fl\u0131lar\u0131n toplulukla yeniden ba\u011f kurmalar\u0131 te\u015fvik edilmelidir. Sosyal etkinlikler ve destek gruplar\u0131 olu\u015fturulabilir.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri:<\/strong> Ya\u015fl\u0131lar\u0131n sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimi devam ettirilmeli, rehabilitasyon ve bak\u0131m hizmetleri sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n

<\/p>\n\n\n\n

Engelliler ve Afetler<\/u><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Engelliler, afetler s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda \u00f6zel zorluklarla kar\u015f\u0131la\u015fan bir di\u011fer k\u0131r\u0131lgan gruptur. Bug\u00fcn d\u00fcnyada bir milyardan fazla insan\u0131n bir t\u00fcr engellilikle ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tahmin edilmektedir; bu da d\u00fcnya n\u00fcfusunun yakla\u015f\u0131k %15’ine veya her yedi ki\u015fiden birine kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir. Engelli ki\u015filerin, engelli olmayan ki\u015filere k\u0131yasla daha k\u00f6t\u00fc sosyoekonomik sonu\u00e7lar ve yoksulluk ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 vurgulayan kan\u0131tlar giderek artmaktad\u0131r. Engelli insanlar orant\u0131s\u0131z bir \u015fekilde etkilenebilir. Afet ortamlar\u0131nda engelli insanlar i\u00e7in \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131n\u0131n genel n\u00fcfus i\u00e7in g\u00f6r\u00fclenin iki ila d\u00f6rt kat\u0131na kadar \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Eri\u015filebilirlik Sorunlar\u0131:<\/strong> Bar\u0131nma, sa\u011fl\u0131k hizmetleri ve di\u011fer temel hizmetlere eri\u015fim konusunda zorluklar ya\u015fayabilirler.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   \u0130leti\u015fim Sorunlar\u0131:<\/strong> \u0130leti\u015fim sorunlar\u0131 ya\u015fayabilirler, \u00f6zellikle i\u015fitme veya konu\u015fma engeli olan bireyler bilgiye eri\u015fim konusunda zorluklarla kar\u015f\u0131la\u015fabilirler.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Sa\u011fl\u0131k ve Rehabilitasyon \u0130htiya\u00e7lar\u0131:<\/strong> \u00d6zel sa\u011fl\u0131k ve rehabilitasyon hizmetlerine ihtiya\u00e7 duyarlar.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Sosyal Destek ve Entegrasyon:<\/strong> Toplumdan izole olmalar\u0131 duygusal ve psikolojik sorunlara yol a\u00e7abilir.<\/p>\n\n\n\n

Engelliler \u0130\u00e7in Afet \u00d6ncesi Al\u0131nmas\u0131 Gereken \u00d6nlemler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2022   Kat\u0131l\u0131m:<\/strong> Engelli ki\u015filerin insani ihtiya\u00e7lar\u0131 ve gereksinimleri, engellerin \u00e7e\u015fitlili\u011fine dikkat edilerek, acil durum ve insani yard\u0131m m\u00fcdahalelerinin t\u00fcm a\u015famalar\u0131na dahil edilmelidir. Bu, engelli ki\u015filerin karar alma s\u00fcre\u00e7lerine kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in var olduklar\u0131 yerlerde engelli ki\u015fi \u00f6rg\u00fctleriyle etkile\u015fimi de i\u00e7erir.<\/p>\n\n\n\n

\u2022 Eri\u015febilirlik:<\/strong> Engellilerin afet an\u0131nda g\u00fcvenli yerlere eri\u015fimini sa\u011flamak i\u00e7in altyap\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Engelli bireylerin ihtiya\u00e7lar\u0131na uygun bar\u0131naklar olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Bilgilendirme:<\/strong> Engellilere y\u00f6nelik afet bilgilendirmeleri, onlar\u0131n anlayabilece\u011fi \u015fekilde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Engelliler \u0130\u00e7in Afet S\u0131ras\u0131nda Al\u0131nmas\u0131 Gereken \u00d6nlemler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2022   Destek Personeli:<\/strong> Engellilerin afet an\u0131nda yanlar\u0131nda destek personeli bulunmal\u0131d\u0131r. Onlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na uygun yard\u0131m sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Bilgi Eri\u015fimi:<\/strong> Engellilerin afet hakk\u0131nda bilgiye ula\u015fmalar\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \u0130\u015faret dili \u00e7evirmenleri veya g\u00f6rsel bilgilendirme materyalleri kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Engelliler \u0130\u00e7in Afet Sonras\u0131nda Al\u0131nmas\u0131 Gereken \u00d6nlemler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2022   Rehabilitasyon:<\/strong> Engellilerin fiziksel ve psikolojik rehabilitasyon hizmetlerine eri\u015fimi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te onlara \u00f6zel destek verilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Toplumsal Entegrasyon:<\/strong> Engellilerin topluma entegrasyonu desteklenmelidir. \u0130\u015f bulma programlar\u0131 ve sosyal etkinlikler d\u00fczenlenebilir.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n

<\/p>\n\n\n\n

Kronik Hastal\u0131\u011f\u0131 Olanlar ve Afetler<\/u><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Kronik hastal\u0131\u011f\u0131 olan bireyler, afetler s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda \u00f6zel dikkat gerektiren bir di\u011fer k\u0131r\u0131lgan gruptur.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   S\u00fcrekli T\u0131bbi Bak\u0131m ve \u0130la\u00e7 \u0130htiyac\u0131:<\/strong> Sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimde ya\u015fanan zorluklar bu bireylerin sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131n\u0131 ciddi \u015fekilde etkileyebilir.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Psikolojik Etkiler:<\/strong> Belirsizlik, stres ve sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimde ya\u015fanan s\u0131k\u0131nt\u0131lar bu bireylerin psikolojik sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 olumsuz etkileyebilir.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Ekonomik Zorluklar:<\/strong> S\u00fcrekli t\u0131bbi bak\u0131m ve ila\u00e7 masraflar\u0131 ekonomik olarak zor durumda olmalar\u0131na neden olabilir.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Sosyal Destek ve Entegrasyon:<\/strong> Toplumdan izole olmalar\u0131 duygusal ve psikolojik sorunlara yol a\u00e7abilir.<\/p>\n\n\n\n

Kronik Hastal\u0131\u011f\u0131 Olanlar \u0130\u00e7in Afet \u00d6ncesi Al\u0131nmas\u0131 Gereken \u00d6nlemler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2022   Sa\u011fl\u0131k Planlamas\u0131:<\/strong> Kronik hastal\u0131\u011f\u0131 olan bireylerin ila\u00e7 ve tedavi ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in yedek planlar olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimleri garanti alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Bilgilendirme:<\/strong> Bu bireylerin afet an\u0131nda nas\u0131l hareket etmeleri gerekti\u011fi konusunda bilgilendirilmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kronik Hastal\u0131\u011f\u0131 Olanlar \u0130\u00e7in Afet S\u0131ras\u0131nda Al\u0131nmas\u0131 Gereken \u00d6nlemler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2022   \u0130la\u00e7 ve Tedavi:<\/strong> Bu bireylerin ila\u00e7 ve tedavi ihtiya\u00e7lar\u0131 kesintiye u\u011framadan devam etmelidir. Sa\u011fl\u0131k ekipleri bu konuda \u00f6zel e\u011fitim alm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   G\u00fcvenli Alanlar:<\/strong> Kronik hastal\u0131\u011f\u0131 olan bireyler i\u00e7in sa\u011fl\u0131k hizmetlerine yak\u0131n g\u00fcvenli bar\u0131nma alanlar\u0131 olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kronik Hastal\u0131\u011f\u0131 Olanlar \u0130\u00e7in Afet Sonras\u0131nda Al\u0131nmas\u0131 Gereken \u00d6nlemler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2022   Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri:<\/strong> Kronik hastal\u0131\u011f\u0131 olan bireylerin tedavi s\u00fcre\u00e7lerinin aksamamas\u0131 i\u00e7in sa\u011fl\u0131k hizmetleri devam ettirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

\u2022   Psikolojik Destek:<\/strong> Bu bireylerin afet sonras\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 stres ve kayg\u0131n\u0131n y\u00f6netilmesi i\u00e7in psikolojik destek sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n

<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7<\/u><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Afetler, toplumun her kesimini etkileyen ancak baz\u0131 gruplar\u0131n daha fazla risk alt\u0131nda oldu\u011fu olaylard\u0131r. \u00c7ocuklar, kad\u0131nlar, ya\u015fl\u0131lar, engelliler ve kronik hastal\u0131\u011f\u0131 olanlar afetler s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda \u00f6zel dikkat gerektiren k\u0131r\u0131lgan gruplard\u0131r. Ancak afet \u00f6ncesi, s\u0131ras\u0131 ve sonras\u0131nda al\u0131nacak do\u011fru \u00f6nlemlerle bu gruplar\u0131n g\u00fcvenli\u011fi ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 korunabilir. E\u011fitim, bilgilendirme, sa\u011fl\u0131k hizmetleri ve toplumsal destek gibi alanlarda yap\u0131lacak \u00e7al\u0131\u015fmalar, k\u0131r\u0131lgan gruplar\u0131n afetlere kar\u015f\u0131 diren\u00e7lerini art\u0131racak ve afetlerin olumsuz etkilerini en aza indirecektir.<\/p>\n\n\n\n

Bu gruplar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na y\u00f6nelik \u00f6zel \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131 afet y\u00f6netimi s\u00fcre\u00e7lerinde b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bu sayede afetlerin olumsuz etkileri en aza indirilebilir ve k\u0131r\u0131lgan gruplar\u0131n afetlere kar\u015f\u0131 diren\u00e7leri art\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

Kaynaklar<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n