![\"\"](\"https:\/\/tatd.org.tr\/aciltipbulteni\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/c22e3f624bc35452f282f8fd8cff739e.jpeg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\nEdinilemeyen haklar, fazla \u00e7al\u0131\u015fma mesaileri, \u015fiddet, d\u00fc\u015f\u00fck maa\u015flar, adaletsiz \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131, uygunsuz g\u00f6revlendirmeler, artan hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131, evde bekleyen bebekler ve ya kediler, yap\u0131lamayan ve y\u0131\u011f\u0131lan i\u015fler, hi\u00e7 uyumam\u0131\u015f gibi hissedip asl\u0131nda ak\u015famlara kadar uyuyup sabahlara kadar oturmalar\u2026<\/p>\n\n\n\n
Gece vardiyal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmak yeterince zorken, hayat kalitemizi ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkileyen kalitesiz uyku ve k\u00f6t\u00fc beslenme ile neden bedenimize ve psikolojimize daha fazla eziyet ediyoruz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Beslenmemizin eskiden sand\u0131\u011f\u0131m\u0131z kadar basit bir ald\u0131\u011f\u0131-\u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 mekanizmas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131k biliyoruz. Mesela s\u0131zd\u0131ran ba\u011f\u0131rsak sendromu Alzheimer\u2019dan, Otizme, alerjiden, diyabete her g\u00fcn kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir\u00e7ok klinik durumla ili\u015fkili. \u0130diyopatik olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6zellikle n\u00f6rodejeneratif hastal\u0131klar\u0131n temelinden ba\u011f\u0131rsaklar\u0131m\u0131z \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. Beslenme sadece hastal\u0131klarla de\u011fil g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131m\u0131zdaki bir\u00e7ok durumla ili\u015fkili. Bunlardan bir tanesi de uyku<\/em><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Beslenme ve uyku aras\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u011flant\u0131 var, asl\u0131nda bu bir d\u00f6ng\u00fc. Sa\u011fl\u0131ks\u0131z beslenme, uyku kalitemizi bozuyor, uyku kalitemiz bozulduk\u00e7a da sa\u011fl\u0131ks\u0131z i\u00e7erikli beslenmeye e\u011filimimiz art\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Ak\u015fam yeme\u011finden sonra, yatmadan \u00f6nce yeme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 uyku kalitesini olumsuz etkiliyor. Hem uykuya dalmak zorla\u015f\u0131yor hem de kan \u015fekeri y\u00fckselmesi gece s\u0131k uyanmalara, hatta ard\u0131ndan artan ins\u00fclin d\u00fczeyi ile uyan\u0131p tekrar bir \u015feyler at\u0131\u015ft\u0131rma ihtiyac\u0131na sebep oluyor. Bu durum n\u00f6bet tutan bireylerde n\u00f6bet \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 uyumadan \u00f6nce yenilen yemek i\u00e7in de ge\u00e7erli.<\/p>\n\n\n\n \u00d6zellikle uzun gece n\u00f6betlerinde gece saatlerinde ba\u015flayan ac\u0131kma hissi ve bir \u015feyler at\u0131\u015ft\u0131rma ihtiyac\u0131 neredeyse t\u00fcm vardiyal\u0131 i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015fanlarda g\u00f6zlenen bir sorun. Tabi ki acilin ko\u015fu\u015fturmas\u0131nda ac\u0131k\u0131p bir \u015feyler yeme ihtiyac\u0131m\u0131z \u00e7ok normal, ama o k\u00f6\u015fedeki k\u00f6fte ekmek\u00e7iden sipari\u015f vermeyelim.<\/p>\n\n\n\n \u201cG\u00fcn\u00fcn hangi vakti yedi\u011fimiz kadar ne yedi\u011fimiz de \u00f6nemli\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n N\u00f6bet tutan sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131nda yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n gece vardiyas\u0131nda az miktar at\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131k t\u00fcketmesi ile \u00e7ok miktarda at\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131k t\u00fcketmesi ara\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f. \u0130ki grubun sabah kahvalt\u0131s\u0131ndaki kan \u015fekeri cevaplar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda fazla at\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131k t\u00fcketen grupta kan \u015fekeri d\u00fczeyi anlaml\u0131 olarak fazla bulunmu\u015f.<\/p>\n\n\n\n \u201cEvet can\u0131m, \u00e7ok hakl\u0131s\u0131n, zaten yemek yapmaya \u00e7ok vaktim vard\u0131. Her g\u00fcn karn\u0131yar\u0131k yap\u0131cam s\u00f6z. Hastaneye de evde yapt\u0131\u011f\u0131m karabu\u011fday unlu, chia tohumlu pankek yan\u0131nda organik ke\u00e7i s\u00fct\u00fc peynirimi, do\u011fal bah\u00e7elerden toplanm\u0131\u015f sebzelerle renklendirdi\u011fim kahvalt\u0131m\u0131 g\u00f6t\u00fcrece\u011fim\u201d dedi\u011finizi duyar gibiyim.<\/p>\n\n\n\n \u201cYediklerimizin ve i\u00e7tiklerimizin i\u00e7eri\u011fi de uyku kalitemizi etkiliyor\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n Lif oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck, doymu\u015f ya\u011f oran\u0131 y\u00fcksek yiyecekler derin uykunun s\u00fcresini azaltarak uyku kalitesini bozuyor. Sindirim sistemimizin iyice yava\u015flad\u0131\u011f\u0131 ak\u015fam saatlerinde y\u00fcksek protein i\u00e7erikli, sindirimi zor yiyecekler yedi\u011fimizde dolu mide gibi sebeplerle s\u0131k uyanmak ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oluyor. vardiyal\u0131 sistemde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00f6zellikle n\u00f6bet \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 istirahat \u00f6ncesinde y\u00fcksek proteinli g\u0131dalardan ka\u00e7\u0131nmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n Yine sa\u011fl\u0131k\u00e7\u0131lara y\u00f6nelik yap\u0131lm\u0131\u015f olan bir \u00e7al\u0131\u015fmada vardiya usulu \u00e7al\u0131\u015fan ve \u00e7al\u0131\u015fmayan iki grubun beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve n\u00f6bet tutanlar\u0131n hedonik beslenmeye meyilli olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f.<\/p>\n\n\n\n \u201cBir de hedonik beslenme \u00e7\u0131kt\u0131 ne g\u00fczel! Zaten bir yemek keyfimiz var, onu da al\u0131n elimizden.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mental fonksiyonlar\u0131m\u0131z\u0131n, fiziki performans\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 beslenmemizle ili\u015fkili. \u00dcstelik hedonik beslenme bu durumlar\u0131 k\u00f6t\u00fc y\u00f6nde etkiliyor. Yemek yemeyi beynimizin zevk, \u00f6d\u00fcl ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k merkezi ile ili\u015fkilendirdi\u011fimizde tok olsak bile t\u0131k\u0131n\u0131rcas\u0131na yiyebiliyoruz, buna da hedonik beslenme diyoruz.<\/p>\n\n\n\n \u201cFonksiyonel T\u0131p ile u\u011fra\u015fanlar yorgunluk, depresyon, unutkanl\u0131k ve kas a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131n beslenme ile ili\u015fkili oldu\u011funu savunuyor\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n Hedonik beslendik\u00e7e gece yemeleri, uyku problemleri de art\u0131yor. Maalesef literat\u00fcrde hedonik beslenen, gece yeme sendromu olan ki\u015filerde di\u011fer psikiyatrik hastal\u0131klar\u0131n g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131nda art\u0131\u015f oldu\u011fu da g\u00f6sterilmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n \u0130kinci beynimiz diyoruz, seviyoruz gastrointestinal sistemimizi, peki t\u00fcm bu eziyetleri ona neden yap\u0131yoruz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Belki en ba\u015fta sayd\u0131\u011f\u0131m sorunlar ile ba\u015f edemeyip, yemek yemeyi hedonik bir hale getiriyoruz. Yani bir keyfimiz \u201cyemek\u201d kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, belki de hayata yer a\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015f\u0131p n\u00f6betlerden kalan zamanlarda uyumad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, uyumamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in.<\/p>\n\n\n\n Evet maalesef k\u00f6t\u00fc beslenme d\u0131\u015f\u0131nda, uyku kalitesinin bozuklu\u011fu \u00f6zellikle k\u0131sa uyku s\u00fcresi de metabolik olarak k\u00f6t\u00fc sonlan\u0131mlarla ili\u015fkili. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar k\u0131sa uyku s\u00fcresinin obezite, tip 2 diyabet, hipertansiyon, kardiyovask\u00fcler hastal\u0131klar, daha y\u00fcksek toplam enerji t\u00fcketimi, daha y\u00fcksek toplam ya\u011f t\u00fcketimi, daha d\u00fc\u015f\u00fck meyve t\u00fcketimi ve daha d\u00fc\u015f\u00fck kaliteli diyet uygulamalar\u0131 ile ili\u015fkili oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015f. Ayr\u0131ca uykumuzdan k\u0131st\u0131k\u00e7a artan Ghrelin<\/em><\/strong> i\u015ftah\u0131m\u0131zda art\u0131\u015fa, i\u015ftah\u0131 bask\u0131layan Leptin <\/em><\/strong>ise azalmaya ba\u015flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n Size hep k\u00f6t\u00fc haber verdim de\u011fil mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Hadi madalyonun \u00f6teki y\u00fcz\u00fcne bakal\u0131m. Genel olarak sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, uyku d\u00fczeninde de iyile\u015fmeye yol a\u00e7ar. Taze meyveler, sebzeler, sa\u011fl\u0131kl\u0131 tah\u0131l t\u00fcrleri ve az ya\u011fl\u0131 proteinler i\u00e7eren y\u00fcksek lifli bir diyet t\u00fcketmek ve ilave \u015feker i\u00e7eren g\u0131dalardan ka\u00e7\u0131nmak uyku kalitemizi artt\u0131raca\u011f\u0131 gibi fazla kilo sorunumuz varsa kilo vermemize de yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bakt\u0131n\u0131z sadece beslenme ile olmuyor \u201cdoktorunuzun\u201d \u00f6nerdi\u011fi takviyelerden de faydalanabilirsiniz. Mesela B vitaminlerinin melatonin d\u00fczenlenmesine yard\u0131mc\u0131 oldu\u011funu biliyoruz. B vitamini kompleksleri kullanabilir veya direk melatonin deste\u011fi alabilirsiniz. B vitaminlerinden zengin olan bal\u0131k, ya\u011fs\u0131z k\u00fcmes hayvanlar\u0131 ve et, baklagiller ve yumurta t\u00fcketebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n \u201cKafein t\u00fcketiminizi sabah saatlerinde yapmaya \u00f6zen g\u00f6sterin\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kafein t\u00fcketiminizi g\u00f6zden ge\u00e7irebilirsiniz. Kafeinin yar\u0131lanma \u00f6mr\u00fc ortalama 5-6 saat olsa da ki\u015fiden ki\u015fiye 9 saate kadar uzayabilmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6zellikle \u00f6\u011fleden sonra kafein t\u00fcketmek bir\u00e7ok insan i\u00e7in potansiyel bir uyku bozucudur.<\/p>\n\n\n\n Alkol t\u00fcketiyorsan\u0131z uyumaya haz\u0131rlan\u0131rken alkol t\u00fcketmenin o kadar da iyi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmak isterim. Alkol\u00fcn etkileri ge\u00e7tikten sonra, muhtemelen aniden uyanarak kendinizi dinlendirici derin uykudan mahrum b\u0131rakacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n\n\n\n Yatmadan \u00f6nce at\u0131\u015ft\u0131rma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131z varsa yukar\u0131da bahsetti\u011fim nedenlerle uyku kalitenizi bozmas\u0131na izin vermeden bu al\u0131\u015fkanl\u0131ktan vazge\u00e7ebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir diyet ve uyku d\u00fczeni birbirini tamamlar. Hastalardan ve acil servisteki sonsuz ko\u015fu\u015fturmalardan \u00f6nce kendinize \u00f6zen g\u00f6sterme zaman\u0131 bence \u00e7oktan geldi. Zor gibi g\u00f6r\u00fcnse de imkans\u0131z de\u011fil\u2026<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/tatd.org.tr\/aciltipbulteni\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/4e37627465b5ba0151231de71d4b704f.jpeg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/tatd.org.tr\/aciltipbulteni\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/9b2a4c703b50d132c934afdc0db763fa.jpeg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/tatd.org.tr\/aciltipbulteni\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/b4314c005d34bc9f59f75919958ad20d.jpeg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n