{"id":2800,"date":"2022-04-12T09:00:00","date_gmt":"2022-04-12T06:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/tatd.org.tr\/aciltipbulteni\/?p=2800"},"modified":"2022-04-20T19:17:01","modified_gmt":"2022-04-20T16:17:01","slug":"sporun-sosyal-hayatinizdaki-rolu-ve-size-olan-katkisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tatd.org.tr\/aciltipbulteni\/2022\/04\/12\/sporun-sosyal-hayatinizdaki-rolu-ve-size-olan-katkisi\/","title":{"rendered":"Sporun Sosyal Hayat\u0131n\u0131zdaki Rol\u00fc ve Size Olan Katk\u0131s\u0131"},"content":{"rendered":"\n

Bir kelime “Wellness” evet sizce wellness (iyilik hali, refah durumu) nedir?<\/p>\n\n\n\n

Kaynaklar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda \u201cWellness\u2019\u0131n\u201d<\/em><\/strong> bir kelimeden daha ziyade bir e\u011filim ya da duru\u015f, de\u011fi\u015fik ya\u015fam alanlar\u0131nda \u00f6nemli prensiplerin serisini benimsemek i\u00e7in bir istek ve yatk\u0131nl\u0131k oldu\u011funu g\u00f6rebilirsiniz\u2026<\/p>\n\n\n\n

\u201cK\u0131saca Wellness, beyin, beden, ruh \u00fc\u00e7lemesinin entegrasyonudur\u201d diyebiliriz.<\/em><\/strong><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu entegrasyonu sa\u011flamak i\u00e7in Wellness’\u0131n 6 boyutundan biraz bahsetmek gerekiyor. \u201cFiziksel, zihinsel, ruhsal, duygusal, sosyal ve i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131\u201d<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Fiziksel boyut; sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir beden, iyi beslenme, d\u00fczenli egzersiz, zararl\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131klardan ka\u00e7\u0131nmak, sa\u011fl\u0131k ile ilgili bilgi ve sorumluluk kararlar\u0131 vermek ve ihtiya\u00e7 duyuldu\u011fu zaman t\u0131bbi destek aramak ile korunur.<\/p>\n\n\n\n

\u0130yi durumda kalmak ve fiziksel a\u00e7\u0131dan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 korumak i\u00e7in; iyi beslenmek, egzersiz yapmak, ideal kiloyu korumaya \u00e7al\u0131\u015fmak, yeterli uykuyu almak ve zararl\u0131 maddelerin al\u0131m\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlamak bir gereklilik ve ihtiya\u00e7 duyulan basamaklard\u0131r. Bunlar\u0131n \u00e7o\u011fundan zaten hepimiz haberdar\u0131z \u2026<\/p>\n\n\n\n

Olay\u0131n sosyal boyutu ise aile i\u00e7inde ve aile bireyleri d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer ki\u015filerle iyi ili\u015fkiler kurma yetene\u011fidir. Sosyal Wellness, ba\u015fkalar\u0131na kar\u015f\u0131 sempatik, dost ve s\u0131cakkanl\u0131 olmak i\u00e7in bize huzur ve g\u00fcven verir.<\/p>\n\n\n\n

Sadece bireysel bir ilgi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir b\u00fct\u00fcn olarak insan ve \u00e7evrenin ilgisini de kapsar. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7evreyi destekleme, etkili ileti\u015fimi te\u015fvik etme ve topluluk \u00fcyeleri aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131y\u0131 kapsar ve \u00e7evreniz ile pozitif s\u0131k\u0131 ili\u015fkiler geli\u015ftirir. \u00c7evrenize size bakmas\u0131 f\u0131rsat vermektir. Ayn\u0131 zamanda, serbest zaman ve rekreasyon i\u00e7in kendinizi zorlaman\u0131z\u0131 ve zaman yaratma f\u0131rsat\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Acil t\u0131p asistanlar\u0131 veya acil servis \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda fiziksel aktivite k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve sosyal ili\u015fkilerde d\u00fczensizlikler geldi\u011fini hepimiz kabul etmeliyiz\u2026<\/p>\n\n\n\n

Acil t\u0131bb\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde uygulanmas\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi y\u00fcksek derecede zihinsel ve fiziksel zindelik gerektiriyor ve bu kadar yo\u011fun bir tempoda \u00e7al\u0131\u015fmak zaman zaman hem fiziksel hem de duygusal olarak bizleri t\u00fcketebiliyor. \u00d6zellikle ya\u015f\u0131n ilerlemesi ve \u00fczerine hastal\u0131k gibi nedenlerin eklenmesi enerjik, aktif, uyku bilmez, durdurulamaz Acil T\u0131p\u00e7\u0131lar\u0131n kendilerini ba\u015far\u0131s\u0131z, yetersiz, yorgun, isteksiz hissetmesinde \u00f6nemli rol oynarken; t\u00fckenmenin g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131karmas\u0131na da katk\u0131 sa\u011fl\u0131yor.  Oysa, planl\u0131 ve d\u00fczenli yap\u0131lan egzersiz t\u00fckenmeye giden yoldaki etkenleri yava\u015flatabilir veya durdurabilir.<\/p>\n\n\n\n

Peki, egzersizin ya\u015fant\u0131m\u0131zdaki faydalar\u0131n\u0131n akademik sonu\u00e7lar\u0131 neler?<\/em><\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re, 10 haftal\u0131k y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f ve ko\u015fu program\u0131na tabi tutulmu\u015f bir grup ile tamamen sedanter bir ya\u015fam bi\u00e7imi uygulanan iki grubun kayg\u0131 d\u00fczeyleri, tansiyon d\u00fczeyleri ve yorgunluk hissi seviyeleri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f. D\u00fczenli egzersiz program\u0131 uygulanan grupta bu parametrelerde ciddi anlamda d\u00fc\u015f\u00fc\u015f gizlenirken; di\u011fer grupta anlaml\u0131 bir de\u011fi\u015fiklik saptanmam\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n

Yine, ba\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fmada aerobik egzersiz, a\u011f\u0131rl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapan ve hareket d\u00fczeyi en d\u00fc\u015f\u00fck seviyede tutulan \u00fc\u00e7 grubun; stresli bir duruma verdikleri tepkiler kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n, i\u00e7inde numaralar olan dikkat da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 konu\u015fmalar\u0131 dinlerken bir yandan da ekranda \u00e7ok h\u0131zl\u0131 g\u00f6z\u00fcken zihinsel aritmetik bilmeceleri cevaplamalar\u0131 istenmi\u015f. Di\u011fer gruplarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda aerobik egzersiz yapan grupta kalp at\u0131m h\u0131z\u0131n\u0131n daha yava\u015f ve kan bas\u0131nc\u0131n\u0131n daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu tespit edilmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Bu sonu\u00e7tan yola \u00e7\u0131karak egzersiz yapman\u0131n di\u011fer ya\u015fam olaylar\u0131na g\u00f6sterdi\u011fimiz fiziksel ve psikolojik yan\u0131tlarda dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Bu mekanizman\u0131n nas\u0131l i\u015fledi\u011fi tam olarak a\u00e7\u0131klanamasa da baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar, d\u00fczenli egzersiz neticesinde beyin kimyas\u0131n\u0131n ve v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesine, baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar ise kardiovask\u00fcler performans\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesine ba\u011fl\u0131yor. Yani, egzersiz yapmak v\u00fccudun strese tepki g\u00f6sterme e\u015fi\u011fini y\u00fckseltiyor.<\/em><\/strong><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Egzersizler fiziksel durumumuza uygun bir \u015fekilde planlanmal\u0131d\u0131r. Bu plan do\u011frultusunda yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz egzersizler yo\u011fun tempo \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131nda bizi ayakta tutaca\u011f\u0131 gibi ayn\u0131 zamanda daha iyi g\u00f6r\u00fcnmemizi (g\u00f6beksiz erkek, balkonsuz eve benzetmesi T\u00fcrk deyimleri aras\u0131nda yerini almas\u0131na ra\u011fmen), daha iyi hissetmemizi ve ideal kiloda kalmam\u0131z\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Herkesin fiziksel aktivite t\u00fcr\u00fc ayn\u0131 m\u0131d\u0131r? <\/em><\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Haftal\u0131k 150 dakikal\u0131k aerobik egzersize, be\u015f adet 30 dakikal\u0131k seanslara b\u00f6l\u00fcnebilir. Bir seansta 30 dakikal\u0131k egzersiz yapam\u0131yorsan\u0131z, g\u00fcnl\u00fck seans\u0131 iki \u00fc\u00e7 seansa b\u00f6lerek k\u0131sa s\u00fcre zarflar\u0131yla yine ayn\u0131 etkiye sahip egzersizinizi yapabilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

Sizin i\u00e7in en do\u011fru egzersiz t\u00fcr\u00fcn\u00fc bulmak gerekir. Egzersiz veya fiziksel aktivitelere yava\u015f ba\u015flay\u0131p yava\u015f yava\u015f tempoyu art\u0131rmak gerekir. Y\u00fcr\u00fcyerek, y\u00fczerek veya bisikletle ba\u015flay\u0131p, ko\u015fuya, aerobik aktivitelerine kadar tempoyu art\u0131rabilirsiniz. Bunun i\u00e7in spor salonuna da gitmeye gerek yok belki eviniz, belki bah\u00e7eniz veya en yak\u0131n park size yard\u0131mc\u0131 olabilir. Kafaya koyup, size uygun olan\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek gerekir. \u00d6rnek verecek olursak; Do\u011fu Karadeniz b\u00f6lgesinde acil t\u0131p asistan\u0131 veya uzman\u0131 iseniz zorlu arazi \u015fartlar\u0131 bisiklet binmenizi zorla\u015ft\u0131rsa da bu araziler size da\u011fc\u0131l\u0131k faaliyeti i\u00e7in kucak a\u00e7makta, ya da Akdeniz\u2019in mavi sular\u0131n\u0131, s\u0131cak asfalt\u0131na tercih edebilirsiniz. Size uygun olan\u0131 bulup, ger\u00e7ekle\u015ftirmek gerekir. 24 saatlik bir n\u00f6betin ard\u0131ndan \u00f6nceli\u011finiz dinlenmek daha sonra spor yapmak olmal\u0131d\u0131r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Chicago \u00dcniversitesi profes\u00f6rlerinden John Cacioppo, sosyal dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 artt\u0131rmak i\u00e7in neler yapabilece\u011fimizi Twitter ve Facebook \u00fczerinden okuyuculara sormu\u015f ve Psychology Today<\/em><\/strong> dergisindeki yaz\u0131s\u0131nda gelen yan\u0131tlar\u0131 \u015f\u00f6yle payla\u015fm\u0131\u015f: F\u0131r\u0131ndan yeni \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n yemekleri kom\u015fular\u0131nla payla\u015fmak, bir arkada\u015f\u0131na maddi bir hediye almak yerine deneyim f\u0131rsat\u0131 sunan bir hediye vermek hatta iki ki\u015filik bir bilet alarak bu deneyimi payla\u015fmak, insanlar\u0131 rutin \u00e7evrelerinden \u00e7\u0131kartarak onlar\u0131 ki\u015filer aras\u0131 bariyerlerinin kalkabilece\u011fi g\u00fczel bir yerde toplamak, a\u00e7\u0131kl\u0131k, yarat\u0131c\u0131l\u0131k ve \u00fcretkenli\u011fi te\u015fvik etmek.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Acil t\u0131p asistanlar\u0131 veya acil servis \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131 gere\u011fi “sosyal dayan\u0131kl\u0131l\u0131k” ve “\u00e7at\u0131\u015fma” acil servisteki g\u00fcnl\u00fck i\u015flerimizin vazge\u00e7ilmez bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Acil t\u0131bb\u0131n i\u015fleyi\u015fi gere\u011fi ekip \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma ve sosyal ili\u015fkilerdeki bir\u00e7ok ikilemin geli\u015fmesine de gebedir.<\/p>\n\n\n\n

Vaka i\u00e7in kons\u00fcltan hekimle \u00e7at\u0131\u015fma, k\u0131demliyle \u00e7at\u0131\u015fma, alan\u0131ndaki hem\u015fire ile \u00e7at\u0131\u015fma i\u015fimizin olmazsa olmaz\u0131 olmakla birlikte, \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 koyabilmek de Wellness’\u0131n sosyal boyutu k\u0131sm\u0131nda bir ad\u0131m atmam\u0131z\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n

 Sakin olun ve \u00f6nce derin bir nefes al\u0131n!<\/em><\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

\u00c7at\u0131\u015fma ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ne yapmak gerekir?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi bir plan yapman\u0131z gerekli:

1. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 kat\u0131l\u0131m g\u00f6sterip sorunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in birbirimizi dinlemeliyiz.<\/p>\n\n\n\n

2. Sorunun ba\u015f\u0131nda olup ve birbirinizin ihtiya\u00e7lar\u0131na yan\u0131t vermeliyiz.<\/p>\n\n\n\n

3. Birbirinize ilgi g\u00f6sterip ve bir \u015feylerin ba\u015fkas\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcnden farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kabul etmeliyiz. Tak\u0131m\u0131n her bir par\u00e7as\u0131 ile sadece n\u00f6betlerde ve \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131nda de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131m\u0131z\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda da g\u00f6r\u00fc\u015fmeli, d\u00fc\u015f\u00fcncelerine sayg\u0131 g\u00f6stermeliyiz.<\/p>\n\n\n\n

4. Ekibin her bireyinin s\u00f6ylemek istediklerini sonuna kadar dinlemeliyiz.<\/p>\n\n\n\n

5. Birbirimizi cesaretlendirip, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131 ve de\u011fer vermeliyiz.<\/p>\n\n\n\n

Modern D\u00fcnya\u2019da sosyal network teknolojileri iyi dinleme becerilerini geli\u015ftirmeyi pek te\u015fvik etmese de sosyal dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek istiyorsan\u0131z bu 5 plandan asla vazge\u00e7memelisiniz.<\/em><\/strong><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye gibi bir \u00fclkede ya\u015famak ayn\u0131 anda 4 mevsimi ya\u015fama imk\u00e2n\u0131 sa\u011flar. Acil gibi bir b\u00f6l\u00fcmde \u00e7al\u0131\u015fmak 2-3 g\u00fcnl\u00fck bo\u015fluklar\u0131n\u0131z\u0131n s\u0131k s\u0131k olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. O hale? Neden k\u0131\u015f\u0131n 3 g\u00fcn\u00fcn\u00fcz\u00fc ay\u0131r\u0131p Paland\u00f6ken\u2019e kayak yapmaya gitmeyesiniz?<\/p>\n\n\n\n

\u201cSlogan\u0131n\u0131z; n\u00f6betimi de tutar\u0131m, d\u00fcnyay\u0131 da gezerim olmal\u0131d\u0131r\u2026\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Neden ilkbaharda eriyen karlara co\u015fan F\u0131rt\u0131na deresinde rafting yapmak i\u00e7in \u00c7aml\u0131hem\u015fin\u2019e gitmeyesiniz? Madem acilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve ger\u00e7ekten yoruluyorsunuz b\u00fct\u00fcn bunlara hakk\u0131n\u0131z var! Bir n\u00f6bet \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 Kapadokya\u2019ya gidin, ma\u011fara otellerden birinde kal\u0131n ve ertesi sabah balona binin. Bunu yapabilmek i\u00e7in d\u00fcnyadan binlerce ki\u015fi y\u0131ll\u0131k izinlerini bekliyorlar. Acilci olman\u0131n avantajlar\u0131n\u0131 sonuna kadar kullan\u0131n. <\/p>\n\n\n\n

Amac\u0131n\u0131z\u0131n makine gibi \u00e7al\u0131\u015fmak de\u011fil insan gibi ya\u015famak oldu\u011funu sak\u0131n unutmay\u0131n!<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu yaz\u0131 Acil T\u0131p B\u00fclteni’nin Ocak 2022 tarihli <\/em>10. say\u0131s\u0131nda<\/em><\/a> yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bir kelime “Wellness” evet sizce wellness (iyilik hali, refah durumu) nedir? Kaynaklar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda \u201cWellness\u2019\u0131n\u201d bir kelimeden daha ziyade bir e\u011filim ya da…<\/p>\n","protected":false},"author":917,"featured_media":2809,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[7,14,10015],"tags":[34,169,180],"class_list":["post-2800","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hobi","category-sizden-gelenler","category-sosyal-blog-yazisi","tag-acil-servis","tag-spor","tag-wellness"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/aciltipbulteni\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2800","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/aciltipbulteni\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/aciltipbulteni\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/aciltipbulteni\/wp-json\/wp\/v2\/users\/917"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/aciltipbulteni\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2800"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/aciltipbulteni\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2800\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/aciltipbulteni\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2809"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/aciltipbulteni\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2800"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/aciltipbulteni\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2800"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tatd.org.tr\/aciltipbulteni\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2800"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}